ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.87.1
परिणाम्य निशां तां तु सुखसुप्ता जनेश्वराः ।
कुरवः पाण्डवाश्चैव पुनर्युद्धाय निर्ययुः ॥ ६.८७.१ ॥
ਉਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਿਤਾ ਕੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਜਨਨਾਇਕ ਕੌਰਵ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਮੁੜ ਯੁੱਧ ਲਈ ਨਿਕਲੇ।
6.87.2
ततः शब्दो महानासीत्सेनयोरुभयोर्नृप ।
निर्गच्छमानयोः सङ्ख्ये यथा सागरयोरिव ॥ ६.८७.२ ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੋਹਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਕਲਣ ਵੇਲੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੋਈ।
6.87.3
ततो दुर्योधनो राजा चित्रसेनो विविंशतिः ।
भीष्मश्च रथिनां श्रेष्ठो भारद्वाजश्च वै द्विजः ॥ ६.८७.३ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਚਿੱਤਰਸੇਨ, ਵਿਵਿੰਸ਼ਤੀ, ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਾਰਦਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
6.87.4
एकीभूताः सुसंयत्ताः कौरवाणां महाचमूम् ।
व्यूहाय विदधू राजन्पाण्डवान्प्रतिदंशितान् ॥ ६.८७.४ ॥
ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਸਜਾਇਆ।
6.87.5
कूर्मव्यूहं ततः कृत्वा पिता तव विशांपते ।
सागरप्रतिमं घोरं वाहनोर्मितरङ्गिणम् ॥ ६.८७.५ ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕੂਰਮਵਿਊਹ ਰਚਿਆ; ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਵਾਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ।
6.87.6
अग्रतः सर्वसैन्यानां भीष्मः शान्तनवो ययौ ।
मालवैर्दाक्षिणात्यैश्च आवन्त्यैश्च समन्वितः ॥ ६.८७.६ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਮਾਲਵਾਂ, ਦੱਖਣੀਆਂ ਅਤੇ ਆਵੰਤੀਆਂ ਨਾਲ ਗਿਆ।
6.87.7
ततोऽनन्तरमेवासीद्भारद्वाजः प्रतापवान ।
पुलिन्दैः पारदैश्चैव तथा क्षुद्रकमालवैः ॥ ६.८७.७ ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਸਨ; ਉਹ ਪੁਲਿੰਦਾਂ, ਪਾਰਦਾਂ, ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਕਾਂ ਅਤੇ ਮਾਲਵਾਂ ਨਾਲ ਸਨ।
6.87.8
द्रोणादनन्तरं यत्तो भगदत्तः प्रतापवान् ।
मगधैश्च कलिङ्गैश्च पिशाचैश्च विशांपते ॥ ६.८७.८ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਭਗਦੱਤ ਆਇਆ; ਉਹ ਮਗਧਾਂ, ਕਲਿੰਗਾਂ ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਨਾਲ ਸੀ। ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ!
6.87.9
प्राग्ज्योतिषादनु नृपः कौसल्योऽथ बृहद्बलः ।
मेकलैः कुरुविन्दैश्च त्रैपुरैश्च समन्विताः ॥ ६.८७.९ ॥
ਪ੍ਰਾਗਜਯੋਤਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾ ਕੌਸਲ੍ਯ ਬ੍ਰਿਹਦ੍ਬਲ ਆਇਆ; ਉਹ ਮੇਕਲਾਂ, ਕੁਰੁਵਿੰਦਾਂ ਤੇ ਤ੍ਰੈਪੁਰਾਂ ਨਾਲ ਸੀ।
6.87.10
बृहद्बलादनु नृपस्त्रिगर्तः प्रस्थलाधिपः ।
काम्भोजैर्बहुभिः सार्धं यवनैश्च सहस्रशः ॥ ६.८७.१० ॥
ਬ੍ਰਿਹਦ੍ਬਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਗਰਤ, ਪ੍ਰਸਥਲਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਆਇਆ; ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਬੋਜਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯਵਨਾਂ ਨਾਲ ਸੀ।
6.87.11
द्रौणिस्तु रभसः शूरस्त्रैगर्तादनु भारत ।
प्रययौ सिंहनादेन नादयानो धरातलम् ॥ ६.८७.११ ॥
ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੂਰਮਾ ਅਤੇ ਵੇਗਵਾਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦਾ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾਉਂਦਾ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
6.87.12
तथा सर्वेण सैन्येन राजा दुर्योधनस्तदा ।
द्रौणेरनन्तरं प्रायात्सोदर्यैः परिवारितः ॥ ६.८७.१२ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਸਾਰੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
6.87.13
दुर्योधनादनु ततः कृपः शारद्वतो ययौ ।
एवमेष महाव्यूहः प्रययौ सागरोपमः ॥ ६.८७.१३ ॥
ਫਿਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸ਼ਾਰਦ੍ਵਤ ਕ੍ਰਿਪ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮਹਾਵਿਊਹ ਸਾਗਰ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
6.87.14
रेजुस्तत्र पताकाश्च श्वेतच्छत्राणि भारत ।
अङ्गदान्यत्र चित्राणि महार्हाणि धनूंषि च ॥ ६.८७.१४ ॥
ਉੱਥੇ ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਛਤਰ ਚਮਕੇ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉੱਥੇ ਵਿਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਬਹੁਮੁੱਲੇ ਬਾਜੂਬੰਦ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਚਮਕੇ।
6.87.15
तं तु दृष्ट्वा महाव्यूहं तावकानां महारथः ।
युधिष्ठिरोऽब्रवीत्तूर्णं पार्षतं पृतनापतिम् ॥ ६.८७.१५ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਪੱਖ ਦੇ ਉਸ ਮਹਾਵਿਊਹ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਰਥੀ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਿਸ਼ਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
6.87.16
पश्य व्यूहं महेष्वास निर्मितं सागरोपमम् ।
प्रतिव्यूहं रणे शूर कुरु क्षिप्रं महारथ ॥ ६.८७.१६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਸਾਗਰ ਵਾਂਗ ਰਚੇ ਇਸ ਵਿਊਹ ਨੂੰ ਵੇਖ। ਹੇ ਸੂਰਮੇ, ਮਹਾਰਥੀ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਵਿਊਹ ਰਚ।
6.87.17
ततः स पार्षतः क्रूरो व्यूहं चक्रे सुदारुणम् ।
श्रृङ्गाटकं महाराज परव्यूहविनाशनम् ॥ ६.८७.१७ ॥
ਤਦ ਉਸ ਕਰੂਰ ਪ੍ਰਿਸ਼ਤ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਵਿਊਹ ਰਚਿਆ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਸ਼ਰਿੰਗਾਟਕ ਸੀ, ਵੈਰੀ ਦੇ ਵਿਊਹ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
6.87.18
श्रृङ्गाभ्यां भीमसेनश्च सात्यकिश्च महारथः ।
रथैरनेकसाहस्रैस्तथा हयपदातिभिः ॥ ६.८७.१८ ॥
ਦੋਹਾਂ ਸਿੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਭੀਮਸੇਨ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਸਾਤਿਅਕੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਥ, ਘੋੜਸਵਾਰ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ ਸਨ।
6.87.19
नाभावभून्नरश्रेष्ठः श्वेताश्वः कृष्णसारथिः ।
मध्ये युधिष्ठिरो राजा माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ ६.८७.१९ ॥
ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਿਸਦਾ ਸਾਰਥੀ ਸੀ, ਉਹ ਅਰਜੁਨ ਵੀ ਉੱਥੇ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਅਤੇ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਪਾਂਡਵ ਸਨ।
6.87.20
अथेतरे महेष्वासाः सहसैन्या नराधिपाः ।
व्यूहं तं पूरयामासुर्व्यूहशास्त्रविशारदाः ॥ ६.८७.२० ॥
ਫਿਰ ਵਿਊਹਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਹੋਰ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਵਿਊਹ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।
6.87.21
एवमेतं महाव्यूहं व्यूह्य भारत पाण्डवाः ।
अतिष्ठन्समरे शूरा योद्धुकामा जयैषिणः ॥ ६.८७.२१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਮਹਾਵਿਊਹ ਨੂੰ ਰਚ ਕੇ ਪਾਂਡਵ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੂਰਮੇ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਗਏ।
6.87.22
भेरीशब्दैश्च विमलैर्विमिश्रैः शङ्खनिःस्वनैः ।
क्ष्वेडितास्फोटितोत्क्रुष्टैर्नादिताः सर्वतो दिशः ॥ ६.८७.२२ ॥
ਭੇਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਫ਼ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਗਰਜਣ, ਤਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਗੂੰਜ ਉੱਠੀਆਂ।
6.87.23
ततः शूराः समासाद्य समरे ते परस्परम ।
नेत्रैरनिमिषै राजन्नवैक्षन्त परस्परम् ॥ ६.८७.२३ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਸੂਰਮੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਬਿਨਾਂ ਝਪਕੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ।
6.87.24
मनोभिस्ते मनुष्येन्द्र युद्धं योधाः प्रचक्रिरे ।
पुनराहूय तेऽन्योन्यं शरीरैरपि चक्रिरे ॥ ६.८७.२४ ॥
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਮਨ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰ ਕੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ।
6.87.25
ततः प्रववृते युद्धं घोररूपं भयावहम् ।
तावकानां परेषां च निघ्नतामितरेतरम् ॥ ६.८७.२५ ॥
ਫਿਰ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ; ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਯੋਧੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ।
6.87.26
नाराचा निशिताः सङ्ख्ये संपतन्ति स्म भारत ।
व्यात्तानना भयकरा उरगा इव सङ्घशः ॥ ६.८७.२६ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੇ ਨਾਰਾਚ ਬਾਣ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਸਨ।
6.87.27
निष्पेतुर्विमलाः शक्त्यस्तैलधौताः सुतेजनाः ।
अम्बुदेभ्यो यथा राजन्भ्राजमानाः शतह्रदाः ॥ ६.८७.२७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਲ ਨਾਲ ਧੋਏ ਚਮਕਦੇ, ਤਿੱਖੇ ਸ਼ਕਤੀ-ਬਰਛੇ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਸੌ ਬਿਜਲੀਆਂ ਡਿੱਗਣ ਵਾਂਗ ਛੁੱਟੇ।
6.87.28
गदाश्च विमलैः पट्टैः पिनद्धाः स्वर्णभूषिताः ।
पतन्त्यस्तत्र दृस्यन्ते गिरिशृङ्गोपमाः शुभाः ॥ ६.८७.२८ ॥
ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਸਾਫ਼ ਪੱਟੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਗਦਾਵਾਂ ਉੱਥੇ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਦਿੱਸਦੀਆਂ ਸਨ; ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸੁੰਦਰ।
6.87.29
निस्त्रिंशाश्च व्यदृश्यन्त विमलाम्बरसन्निभाः ।
आर्षभाणि च चर्माणि शतचन्द्राणि भारतत ॥ ६.८७.२९ ॥
ਨਿਰਮਲ ਅਸਮਾਨ ਵਰਗੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦਿੱਸੀਆਂ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸੌ ਚੰਦਰ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਲਦ-ਚਮੜੇ ਦੀਆਂ ਢਾਲਾਂ ਵੀ।
6.87.30
अशोभन्त रणे राजन्पात्यमानानि सर्वशः ।
तेऽन्योन्यं समरे सेने युध्यमाने नराधिप ॥ ६.८७.३० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਦੀਆਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਲੱਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ।
6.87.31
अशोभेतां यथा देवदैत्यसेने समुद्यते ।
अभ्यद्रवन्त समरे तेऽन्योन्यं वै समन्ततः ॥ ६.८७.३१ ॥
ਉੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦੇਵ ਅਤੇ ਦੈਂਤ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਸੋਹਣੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।
6.87.32
रथास्तु रथिभिस्तूर्णं प्रेषिताः परमाहवे ।
युगैर्युगानि संश्लिष्य युयुधुः पार्थिवर्षभाः ॥ ६.८७.३२ ॥
ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਥੀਆਂ ਨੇ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਰਥ ਅੱਗੇ ਵਧਾਏ। ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਜੂਏ ਨਾਲ ਜੂਆ ਜੋੜ ਕੇ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ।
6.87.33
दन्तिनां युध्यमानानां संघर्षात्पावकोऽभवत् ।
दन्तेषु भरतश्रेष्ठ सधूमः सर्वतो दिशम् ॥ ६.८७.३३ ॥
ਲੜਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਰਗੜ ਨਾਲ ਅੱਗ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ। ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਤੋਂ ਧੂੰਏਂ ਸਮੇਤ ਅੱਗ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ।
6.87.34
प्रासैरभिहताः केचिद्गजयोधाः समन्ततः ।
पतमानाः स्म दृश्यन्ते गिरिशृङ्गान्नगा इव ॥ ६.८७.३४ ॥
ਨੇਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਕੁਝ ਹਾਥੀ-ਯੋਧੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਡਿੱਗਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੋਂ ਰੁੱਖ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਣ।
6.87.35
पादाताश्चाप्यदृश्यन्त निघ्नन्तोऽथ परस्परम् ।
चित्ररूपधराः शूरा नखरप्रासयोधिनः ॥ ६.८७.३५ ॥
ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਵੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਰੂਪ ਧਾਰੇ ਸੂਰਮੇ ਨਹੁੰਆਂ ਅਤੇ ਨੇਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜੇ।
6.87.36
अन्योन्यं ते समासाद्य कुरुपाण्डवसैनिकाः ।
अस्त्रैर्नानाविधैर्घोरै रणे निन्युर्यमक्षयम् ॥ ६.८७.३६ ॥
ਕੌਰਵ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਸਿਪਾਹੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜਣ ਲੱਗੇ।
6.87.37
ततः शान्तनवो भीष्मो रथघोषेण नादयन् ।
अभ्यागमद्रणे पार्थान्धनुःशब्देन मोहयन् ॥ ६.८७.३७ ॥
ਤਦ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਰਥ ਦੀ ਘਰਘਰਾਹਟ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਗੂੰਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਨਾਲ ਪਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵਧੇ।
6.87.38
पाण्डवानां रथाश्चापि नदन्तो भैरवं स्वनम् ।
अभ्यद्रवन्त संयत्ता धृष्टद्युम्नपुरोगमाः ॥ ६.८७.३८ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਰਥ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜਣਾ ਕਰਦੇ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।
6.87.39
ततः प्रववृते युद्धं तव तेषां च भारत ।
नराश्वरथनागानां व्यतिषक्तं परस्परम् ॥ ६.८७.३९ ॥
ਤਦ ਹੇ ਭਰਤ, ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ; ਮਨੁੱਖ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਰਲ ਗਏ।