มหาภารตะ · อัธยายะ 6.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.87.1
परिणाम्य निशां तां तु सुखसुप्ता जनेश्वराः ।
कुरवः पाण्डवाश्चैव पुनर्युद्धाय निर्ययुः ॥ ६.८७.१ ॥
ครั้นผ่านราตรีนั้นไปแล้ว บรรดาเจ้าผู้ปกครองมนุษย์ ทั้งเหล่าเการพและเหล่าปาณฑพ ผู้หลับใหลด้วยความสุข ต่างก็ยกทัพออกไปทำสงครามอีกครั้ง
6.87.2
ततः शब्दो महानासीत्सेनयोरुभयोर्नृप ।
निर्गच्छमानयोः सङ्ख्ये यथा सागरयोरिव ॥ ६.८७.२ ॥
ครั้งนั้น ข้าแต่พระราชา เสียงอันใหญ่หลวงก็ดังขึ้น เมื่อกองทัพทั้งสองฝ่ายออกไปสู่สนามรบ เหมือนเสียงของมหาสมุทรสองแห่ง
6.87.3
ततो दुर्योधनो राजा चित्रसेनो विविंशतिः ।
भीष्मश्च रथिनां श्रेष्ठो भारद्वाजश्च वै द्विजः ॥ ६.८७.३ ॥
ครั้งนั้น พระเจ้าทุรโยธน์ จิตรเสน วิวิงศติ ภีษมะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักรบรถศึก และพราหมณ์ผู้เกิดสองครั้ง บุตรของภรัทวาช ต่างก็เคลื่อนพลไปข้างหน้า
6.87.4
एकीभूताः सुसंयत्ताः कौरवाणां महाचमूम् ।
व्यूहाय विदधू राजन्पाण्डवान्प्रतिदंशितान् ॥ ६.८७.४ ॥
เหล่าเการพรวมพลกันอย่างพร้อมเพรียง จัดกองทัพใหญ่เป็นกระบวนรบ ข้าแต่พระราชา เพื่อต่อสู้กับปาณฑพซึ่งยกทัพมาประจันหน้า
6.87.5
कूर्मव्यूहं ततः कृत्वा पिता तव विशांपते ।
सागरप्रतिमं घोरं वाहनोर्मितरङ्गिणम् ॥ ६.८७.५ ॥
แล้วบิดาของท่าน ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งประชาชน ก็จัดกระบวนรบรูปเต่า น่าพรั่นพรึงดุจมหาสมุทร มีคลื่นคือยานพาหนะซัดสาด
6.87.6
अग्रतः सर्वसैन्यानां भीष्मः शान्तनवो ययौ ।
मालवैर्दाक्षिणात्यैश्च आवन्त्यैश्च समन्वितः ॥ ६.८७.६ ॥
ภีษมะบุตรของศานตนุ ไปนำหน้ากองทัพทั้งปวง พร้อมด้วยชาวมาลวะ ชาวทักษิณาตยะ และชาวอาวันตยะ
6.87.7
ततोऽनन्तरमेवासीद्भारद्वाजः प्रतापवान ।
पुलिन्दैः पारदैश्चैव तथा क्षुद्रकमालवैः ॥ ६.८७.७ ॥
ต่อจากนั้นทันที ปรากฏโอรสของภรัทวาชผู้ทรงานุภาพ พร้อมด้วยชาวปุลินทะ ชาวปารทะ และชาวกษุทรกะกับมาลวะ
6.87.8
द्रोणादनन्तरं यत्तो भगदत्तः प्रतापवान् ।
मगधैश्च कलिङ्गैश्च पिशाचैश्च विशांपते ॥ ६.८७.८ ॥
ต่อจากโทรณะ พระภคทัตต์ผู้ทรงานุภาพก็ยกทัพตามมา พร้อมด้วยชาวมคธ กลิงคะ และปิศาจ ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งประชาชน
6.87.9
प्राग्ज्योतिषादनु नृपः कौसल्योऽथ बृहद्बलः ।
मेकलैः कुरुविन्दैश्च त्रैपुरैश्च समन्विताः ॥ ६.८७.९ ॥
ต่อจากชาวประคชโยติษะ พระราชาเการพบุตรของเกาศัลยา พระพฤหัทพละ ก็ยกทัพตามมา พร้อมด้วยชาวเมกละ กุรุวินทะ และไตรปุระ
6.87.10
बृहद्बलादनु नृपस्त्रिगर्तः प्रस्थलाधिपः ।
काम्भोजैर्बहुभिः सार्धं यवनैश्च सहस्रशः ॥ ६.८७.१० ॥
ต่อจากพฤหัทพละ พระราชาตริกรรตะ ผู้เป็นเจ้าแห่งประสถละ ก็ยกทัพตามมา พร้อมด้วยชาวกัมโพชนับมากและชาวยวนนับพัน
6.87.11
द्रौणिस्तु रभसः शूरस्त्रैगर्तादनु भारत ।
प्रययौ सिंहनादेन नादयानो धरातलम् ॥ ६.८७.११ ॥
ต่อจากชาวตริกรรตะ โอรสของโทรณะผู้กล้าหาญ ข้าแต่พระภารตะ ได้เคลื่อนทัพไป คำรามดุจราชสีห์ ทำให้พื้นปฐพีกึกก้อง
6.87.12
तथा सर्वेण सैन्येन राजा दुर्योधनस्तदा ।
द्रौणेरनन्तरं प्रायात्सोदर्यैः परिवारितः ॥ ६.८७.१२ ॥
ในทำนองเดียวกัน ครั้งนั้นพระเจ้าทุรโยธน์ก็ยกทัพทั้งหมดตามโอรสของโทรณะไป โดยมีพี่น้องของพระองค์แวดล้อม
6.87.13
दुर्योधनादनु ततः कृपः शारद्वतो ययौ ।
एवमेष महाव्यूहः प्रययौ सागरोपमः ॥ ६.८७.१३ ॥
ต่อจากทุรโยธน์ กฤปะ บุตรของศารทวัต ก็ตามไป ดังนี้กระบวนทัพใหญ่นี้จึงเคลื่อนไป เปรียบดังมหาสมุทร
6.87.14
रेजुस्तत्र पताकाश्च श्वेतच्छत्राणि भारत ।
अङ्गदान्यत्र चित्राणि महार्हाणि धनूंषि च ॥ ६.८७.१४ ॥
ที่นั่นธงทั้งหลายและร่มขาวสว่างไสว ข้าแต่พระภารตะ และที่นั่นยังมีกำไลต้นแขนงดงามและมีค่ายิ่ง กับธนูทั้งหลายส่องประกาย
6.87.15
तं तु दृष्ट्वा महाव्यूहं तावकानां महारथः ।
युधिष्ठिरोऽब्रवीत्तूर्णं पार्षतं पृतनापतिम् ॥ ६.८७.१५ ॥
เมื่อเห็นกระบวนทัพใหญ่ของฝ่ายท่าน มหารถยุธิษฐิระจึงรีบกล่าวกับโอรสของปฤษตะ ผู้เป็นแม่ทัพแห่งกองทหาร
6.87.16
पश्य व्यूहं महेष्वास निर्मितं सागरोपमम् ।
प्रतिव्यूहं रणे शूर कुरु क्षिप्रं महारथ ॥ ६.८७.१६ ॥
ดูกระบวนทัพที่จัดไว้เปรียบดังมหาสมุทรนี้เถิด ข้าแต่ผู้ยิงธนูผู้ยิ่งใหญ่ ข้าแต่วีรบุรุษ มหารถ จงรีบจัดกระบวนรบต่อต้านทัพนั้นในสนามรบเถิด
6.87.17
ततः स पार्षतः क्रूरो व्यूहं चक्रे सुदारुणम् ।
श्रृङ्गाटकं महाराज परव्यूहविनाशनम् ॥ ६.८७.१७ ॥
ครั้งนั้น โอรสของปฤษตะผู้โหดร้ายนั้นจึงจัดกระบวนรบอันน่าสะพรึงกลัวยิ่ง ข้าแต่มหาราช คือศฤงคาฏกะ ซึ่งทำลายกระบวนรบของข้าศึก
6.87.18
श्रृङ्गाभ्यां भीमसेनश्च सात्यकिश्च महारथः ।
रथैरनेकसाहस्रैस्तथा हयपदातिभिः ॥ ६.८७.१८ ॥
ที่เขาทั้งสองข้างมีภีมเสนและสาตยกีมหารถ พร้อมด้วยรถศึกนับหลายพัน ม้า และพลเดินเท้า
6.87.19
नाभावभून्नरश्रेष्ठः श्वेताश्वः कृष्णसारथिः ।
मध्ये युधिष्ठिरो राजा माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ ६.८७.१९ ॥
ที่ตรงกลางไม่ขาดอรชุนผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ ผู้มีม้าขาว มีกฤษณะเป็นสารถี ที่กลางนั้นมีพระเจ้ายุธิษฐิระ และปาณฑพสองพี่น้อง บุตรของมาทรี
6.87.20
अथेतरे महेष्वासाः सहसैन्या नराधिपाः ।
व्यूहं तं पूरयामासुर्व्यूहशास्त्रविशारदाः ॥ ६.८७.२० ॥
ครั้นแล้ว บรรดาผู้ยิงธนูผู้ยิ่งใหญ่อื่น ๆ และเจ้าผู้ปกครองมนุษย์พร้อมกองทัพของตน ผู้ชำนาญในศาสตร์แห่งการจัดกระบวนรบ ก็เติมเต็มกระบวนรบนั้น
6.87.21
एवमेतं महाव्यूहं व्यूह्य भारत पाण्डवाः ।
अतिष्ठन्समरे शूरा योद्धुकामा जयैषिणः ॥ ६.८७.२१ ॥
ดังนี้ โอ ภารตะ ปาณฑพทั้งหลาย เมื่อจัดกระบวนพยูหะอันยิ่งใหญ่นั้นแล้ว ก็ยืนอยู่ในสงคราม เป็นวีรบุรุษผู้ปรารถนาจะรบและแสวงหาชัยชนะ
6.87.22
भेरीशब्दैश्च विमलैर्विमिश्रैः शङ्खनिःस्वनैः ।
क्ष्वेडितास्फोटितोत्क्रुष्टैर्नादिताः सर्वतो दिशः ॥ ६.८७.२२ ॥
ผสมปนกับเสียงกลองอันใสกังวาน และเสียงสังข์ดังก้อง ทิศทั้งปวงก็สนั่นด้วยเสียงคำราม เสียงตบ และเสียงตะโกนร้อง
6.87.23
ततः शूराः समासाद्य समरे ते परस्परम ।
नेत्रैरनिमिषै राजन्नवैक्षन्त परस्परम् ॥ ६.८७.२३ ॥
ครั้นนั้น โอ พระราชา วีรบุรุษเหล่านั้นเข้าใกล้กันในสงคราม และมองดูกันและกันด้วยดวงตาที่ไม่กะพริบ
6.87.24
मनोभिस्ते मनुष्येन्द्र युद्धं योधाः प्रचक्रिरे ।
पुनराहूय तेऽन्योन्यं शरीरैरपि चक्रिरे ॥ ६.८७.२४ ॥
โอ เจ้าแห่งมนุษย์ นักรบเหล่านั้นสู้รบด้วยใจก่อน แล้วท้าทายกันอีกครั้ง จากนั้นก็สู้รบกันด้วยร่างกายด้วย
6.87.25
ततः प्रववृते युद्धं घोररूपं भयावहम् ।
तावकानां परेषां च निघ्नतामितरेतरम् ॥ ६.८७.२५ ॥
ครั้นนั้น การรบอันน่าสะพรึงกลัวก็เริ่มขึ้น ฝ่ายของท่านและฝ่ายศัตรูต่างฆ่าฟันกันและกัน
6.87.26
नाराचा निशिताः सङ्ख्ये संपतन्ति स्म भारत ।
व्यात्तानना भयकरा उरगा इव सङ्घशः ॥ ६.८७.२६ ॥
โอ ภารตะ ลูกศรนาราจะอันคมกล้าพุ่งลงในสนามรบเป็นฝูง ดุจงูร้ายน่ากลัวที่อ้าปากกว้าง
6.87.27
निष्पेतुर्विमलाः शक्त्यस्तैलधौताः सुतेजनाः ।
अम्बुदेभ्यो यथा राजन्भ्राजमानाः शतह्रदाः ॥ ६.८७.२७ ॥
โอ พระราชา หอกอันใสสะอาด ชโลมด้วยน้ำมัน และลับคมดีแล้ว พุ่งออกไป ส่องประกายดุจสายฟ้าร้อยสายจากเมฆ
6.87.28
गदाश्च विमलैः पट्टैः पिनद्धाः स्वर्णभूषिताः ।
पतन्त्यस्तत्र दृस्यन्ते गिरिशृङ्गोपमाः शुभाः ॥ ६.८७.२८ ॥
ที่นั่นมีตะบองที่พันด้วยแถบสุกใส ประดับด้วยทอง เห็นได้ว่ากำลังตกลงมา งดงามดุจยอดภูเขา
6.87.29
निस्त्रिंशाश्च व्यदृश्यन्त विमलाम्बरसन्निभाः ।
आर्षभाणि च चर्माणि शतचन्द्राणि भारतत ॥ ६.८७.२९ ॥
และเห็นดาบที่คมดุจท้องฟ้าใส และโอ ภารตะ โล่หนังวัวที่มีจุดคล้ายดวงจันทร์ร้อยดวง
6.87.30
अशोभन्त रणे राजन्पात्यमानानि सर्वशः ।
तेऽन्योन्यं समरे सेने युध्यमाने नराधिप ॥ ६.८७.३० ॥
โอ เจ้าแห่งมนุษย์ ทั้งสองกองทัพที่สู้รบกันในสงครามและล้มลงทุกด้าน ต่างส่องแสงงดงามยิ่ง
6.87.31
अशोभेतां यथा देवदैत्यसेने समुद्यते ।
अभ्यद्रवन्त समरे तेऽन्योन्यं वै समन्ततः ॥ ६.८७.३१ ॥
ดุจกองทัพของเทพและอสูรที่เตรียมพร้อมรบแล้วส่องแสงเจิดจ้า ทั้งสองฝ่ายก็ส่องแสงเช่นนั้น และในการต่อสู้พวกเขาพุ่งเข้าใส่กันและกันจากทุกด้าน
6.87.32
रथास्तु रथिभिस्तूर्णं प्रेषिताः परमाहवे ।
युगैर्युगानि संश्लिष्य युयुधुः पार्थिवर्षभाः ॥ ६.८७.३२ ॥
ในมหาสงคราม นายสารถีรีบขับรถรบพุ่งไปข้างหน้า บรรดาวีรบุรุษในหมู่กษัตริย์ต่อสู้กัน โดยแอกรถชนเข้ากับแอกรถ
6.87.33
दन्तिनां युध्यमानानां संघर्षात्पावकोऽभवत् ।
दन्तेषु भरतश्रेष्ठ सधूमः सर्वतो दिशम् ॥ ६.८७.३३ ॥
จากการเสียดสีของช้างที่กำลังต่อสู้กัน ไฟก็เกิดขึ้น โอ ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ จากงาของมันมีควันไฟแผ่ไปทุกทิศ
6.87.34
प्रासैरभिहताः केचिद्गजयोधाः समन्ततः ।
पतमानाः स्म दृश्यन्ते गिरिशृङ्गान्नगा इव ॥ ६.८७.३४ ॥
นักรบบนหลังช้างบางคนถูกหอกแทงแล้วถูกเห็นว่าล้มลงทุกด้าน เหมือนต้นไม้ที่หล่นลงจากยอดภูเขา
6.87.35
पादाताश्चाप्यदृश्यन्त निघ्नन्तोऽथ परस्परम् ।
चित्ररूपधराः शूरा नखरप्रासयोधिनः ॥ ६.८७.३५ ॥
ทหารราบก็ถูกเห็นว่ากำลังฟันกันและกันเช่นกัน วีรบุรุษที่มีรูปลักษณ์หลากหลายต่อสู้ด้วยเล็บและหอก
6.87.36
अन्योन्यं ते समासाद्य कुरुपाण्डवसैनिकाः ।
अस्त्रैर्नानाविधैर्घोरै रणे निन्युर्यमक्षयम् ॥ ६.८७.३६ ॥
ทหารของเการพและปาณฑพพบกันและกันในสนามรบ ใช้อาวุธหลากหลายชนิดอันน่าสะพรึงกลัว ส่งกันและกันไปยังที่อยู่ของยมราช
6.87.37
ततः शान्तनवो भीष्मो रथघोषेण नादयन् ।
अभ्यागमद्रणे पार्थान्धनुःशब्देन मोहयन् ॥ ६.८७.३७ ॥
ครั้นนั้น ภีษมะ บุตรของศานตนุ ทำให้เสียงรถศึกดังกึกก้อง ก้าวเข้าสู่สนามรบต่อหน้าบุตรของปฤถา ทำให้พวกเขาหวั่นไหวด้วยเสียงธนูของตน
6.87.38
पाण्डवानां रथाश्चापि नदन्तो भैरवं स्वनम् ।
अभ्यद्रवन्त संयत्ता धृष्टद्युम्नपुरोगमाः ॥ ६.८७.३८ ॥
และรถศึกของปาณฑพก็คำรามเสียงน่ากลัว พร้อมรบ พุ่งเข้าใส่โดยมีธฤษฏทยุมน์นำหน้า
6.87.39
ततः प्रववृते युद्धं तव तेषां च भारत ।
नराश्वरथनागानां व्यतिषक्तं परस्परम् ॥ ६.८७.३९ ॥
ครั้นนั้น โอ ผู้สืบเชื้อสายภรตะ การรบระหว่างกองทัพของท่านกับกองทัพของพวกเขาก็เริ่มขึ้น ทั้งคน ม้า รถ และช้างปะปนกันอยู่