Mahābhārata · Adhyāya 6.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.88.1
भीष्मं तु समरे क्रुद्धं प्रतपन्तं समन्ततः ।
न शेकुः पाण्डवा द्रष्टुं तपन्तमिव भास्करम् ॥ ६.८८.१ ॥
Pero Bhīṣma, airado en la batalla y ardiendo por todas partes, no podían mirarlo los Pāṇḍava, como no se puede mirar al sol abrasador.
6.88.2
ततः सर्वाणि सैन्यानि धर्मपुत्रस्य शासनात् ।
अभ्यद्रवन्त गाङ्गेयं मर्दयन्तं शितैः शरैः ॥ ६.८८.२ ॥
Entonces, por orden del hijo de Dharma, todos los ejércitos se lanzaron contra el hijo de Gaṅgā, que los aplastaba con flechas afiladas.
6.88.3
स तु भीष्मो रणश्लाघी तोमकान्सहसृज्जयान् ।
पाञ्चालांश्च महेष्वासान्पातयामास सायकैः ॥ ६.८८.३ ॥
Aquel Bhīṣma, celebrado en la batalla, comenzó a derribar con flechas a los Tomara, a los Sahasrañjaya y a los grandes arqueros Pāñcāla.
6.88.4
ते वध्यमाना भीष्मेण पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ।
भीष्ममेवाभ्ययुस्तूर्णं त्यक्त्वा मृत्युकृतं भयम् ॥ ६.८८.४ ॥
Los Pāñcāla, siendo muertos por Bhīṣma junto con los Pāṇḍava, abandonando el miedo nacido de la muerte, se lanzaron de inmediato contra Bhīṣma.
6.88.5
स तेषां रथिनां वीरो भीष्मः शान्तनवो युधि ।
चिच्छेद सहसा राजन्बाहूनथ शिरांसि च ॥ ६.८८.५ ॥
Oh rey, Bhīṣma, el hijo de Śantanu, aquel héroe entre aquellos guerreros de carro, de repente cortó en batalla sus brazos y sus cabezas.
6.88.6
विरथान्रथिनश्चक्रे पिता देवव्रतस्तव ।
पतितान्युत्तमाङ्गानि हयेभ्यो हयसादिनाम् ॥ ६.८८.६ ॥
Vuestro padre Devavrata (Bhīṣma) dejó a los guerreros de carro sin carros; las cabezas de los jinetes cayeron de sus caballos.
6.88.7
निर्मनुष्यांश्च मातङ्गाञ्शयानान्पर्वतोपमान् ।
अपश्याम महाराज भीष्मास्त्रेण प्रमाथितान् ॥ ६.८८.७ ॥
Gran rey, vimos elefantes sin hombres, tendidos como montañas, derribados por el arma de Bhīṣma.
6.88.8
न तत्रासीत्पुमान्कश्चित्पाण्डवानां विशांपते ।
अन्यत्र रथिनां श्रेष्ठद्भीमसेनान्महाबलात् ॥ ६.८८.८ ॥
Señor de los pueblos, allí no había ningún otro hombre de los Pāṇḍavas, salvo Bhīmasena, el mejor de los aurigas, de gran fuerza.
6.88.9
स हि भीष्मं समासाद्य छादयामास सायकैः ।
ततो निष्टानको घोरो भीष्मभीमसमागमे ॥ ६.८८.९ ॥
Habiéndose acercado a Bhīṣma, lo cubrió con flechas; entonces, en el encuentro de Bhīṣma y Bhīma, surgió un terrible tumulto.
6.88.10
बभूव सर्वसैन्यानां घोररूपो भयानकः ।
तथैव पाण्डवा हृष्टाः सिंहनादमथानदन् ॥ ६.८८.१० ॥
Se volvió terrible y espantoso para todos los ejércitos; y asimismo los Pāṇḍavas, regocijados, lanzaron un rugido de león.
6.88.11
ततो दुर्योधनो राजा सोदर्यैः परिवारितः ।
भीष्मं जुगोप समरे वर्तमाने जनक्षये ॥ ६.८८.११ ॥
Entonces el rey Duryodhana, rodeado de sus hermanos, protegió a Bhīṣma en aquella batalla donde se producía la matanza de hombres.
6.88.12
भीमस्तु सारथिं हत्वा भीष्मस्य रथिनां वरः ।
प्रद्रुताश्वे रथे तस्मिन्द्रवमाणे समन्ततः ॥ ६.८८.१२ ॥
Pero Bhīma, el mejor de los aurigas, mató al auriga de Bhīṣma; los caballos de aquel carro huyeron, y el carro corrió por todas partes.
6.88.13
सुनाभस्य शरेणाशु शिरश्चिच्छेद भारत ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन स हतो न्यपतद्भुवि ॥ ६.८८.१३ ॥
Oh Bhārata, rápidamente cortó la cabeza de Sunābha con una flecha de punta de navaja, muy afilada. Abatido, cayó al suelo.
6.88.14
हते तस्मिन्महाराज तव पुत्रे महारथे ।
नामृष्यन्त रणे शूराः सोदराः सप्त संयुगे ॥ ६.८८.१४ ॥
Oh gran rey, cuando vuestro hijo, gran guerrero, fue muerto en la batalla, sus siete hermanos, héroes, no pudieron soportarlo en el combate.
6.88.15
आदित्यकेतुर्बह्वाशी कुण्डधारो महोदरः ।
अपराजितः पण्डितको विशालाक्षः सुदुर्जयः ॥ ६.८८.१५ ॥
Ādityaketu, Bahvāśī, Kuṇḍadhāra, Mahodara, Aparājita, Paṇḍitaka, Viśālākṣa y Sudurjaya.
6.88.16
पाण्डवं चित्रसन्नाहा विचित्रकवचध्वजाः ।
अभ्यद्रवन्त संग्रामे योद्धुकामारिमर्दनाः ॥ ६.८८.१६ ॥
Ricamente blindados, con cotas y estandartes variados, ansiosos de combatir, aplastadores de enemigos, se lanzaron contra el Pāṇḍava en la batalla.
6.88.17
महोदरस्तु समरे भीमं विव्याध पत्रिभिः ।
नवभिर्वद्रसंकाशैर्नमुचिं वृत्रहा यथा ॥ ६.८८.१७ ॥
Y Mahodara, en la batalla, atravesó a Bhīma con nueve flechas semejantes a rayos, como el matador de Vṛtra atravesó a Namuci.
6.88.18
आदित्यकेतुः सप्तत्या बह्वाशी चापि पञ्चभिः ।
नवत्या कुण्डधारश्च विशालाक्षश्च पञ्चभिः ॥ ६.८८.१८ ॥
Ādityaketu con setenta, también Bahvāśī con cinco, Kuṇḍadhāra con noventa, y Viśālākṣa con cinco.
6.88.19
अपराजितो महाराज पराजिष्णुर्महारथम् ।
शरैर्बहुभिरानर्च्छद्भीमसेनं महाबलम् ॥ ६.८८.१९ ॥
Oh gran rey, Aparājita y Parājiṣṇu atacaron con muchas flechas al poderoso Bhīmasena, el gran auriga.
6.88.20
रणे पण्डितकश्चैनं त्रिभिर्बाणैः समार्पयत् ।
स तं न ममृषे भीमः शत्रुभिर्वधमाहवे ॥ ६.८८.२० ॥
En la batalla, Paṇḍitaka lo hirió con tres flechas. Bhīma no pudo soportar aquel golpe de los enemigos en la batalla.
6.88.21
धनुः प्रपीड्य वामेन करेणामित्रकर्सनः ।
शिरश्चिच्छेद समरे शरेणानतपर्वणा ॥ ६.८८.२१ ॥
Presionando firmemente el arco con la mano izquierda, el domador de enemigos le cortó la cabeza en la batalla con una flecha de nudo curvado.
6.88.22
अपराजितस्य सुनसं तव पुत्रस्य संयुगे ।
पराजितस्य भीमेन कृत्तं गामपतच्छिरः ॥ ६.८८.२२ ॥
En la batalla, la cabeza de nariz hermosa de tu hijo Aparājita fue cortada por Bhīma y cayó a tierra.
6.88.23
अथापरेण भल्लेन कुण्डधारं महारथम् ।
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ ६.८८.२३ ॥
Luego, con otra flecha bhalla, envió al gran auriga Kuṇḍadhāra al reino de la muerte mientras todos miraban.
6.88.24
ततः पुनरमेयात्मा प्रसंधाय शिलीमुखम् ।
प्रेषयामास समरे पण्डितं प्रति भारत ॥ ६.८८.२४ ॥
Luego, el de espíritu inconmensurable, colocando una flecha, oh Bhārata, la disparó en la batalla hacia Paṇḍita.
6.88.25
स शरः पण्डितं हत्वा विवेश धरणीतलम् ।
यथा नरं निहत्याशु भुजगः कालचोदितः ॥ ६.८८.२५ ॥
Aquella flecha, habiendo derribado a Paṇḍita, penetró en la superficie de la tierra, como una serpiente impulsada por el tiempo que, tras morder a un hombre, se hunde de inmediato en el suelo.
6.88.26
विशालाक्षशिरश्छित्त्वा पातयामास भूतले ।
त्रिभिः शरैरदीनात्मा स्मरन्क्लेशं पुरातनम् ॥ ६.८८.२६ ॥
Habiendo cortado la cabeza del de ojos grandes, la hizo caer al suelo; con tres flechas, de ánimo intrépido, recordando la antigua aflicción, lo hizo.
6.88.27
महोदरं महेष्वासं नाराचेन स्तनान्तरे ।
विव्याध समरे राजन्स हतो न्यपतद्भुवि ॥ ६.८८.२७ ॥
Oh rey, en la batalla atravesó con una flecha de hierro en el pecho al gran arquero de vientre abultado; herido de muerte, cayó al suelo.
6.88.28
आदित्यकेतोः केतुं च च्छित्त्वा बाणेन संयुगे ।
भल्लेन भृशतीक्ष्णेन शिरश्चिच्छेद भारत ॥ ६.८८.२८ ॥
En la batalla, habiendo cortado con una flecha el estandarte de Ādityaketu, le cortó la cabeza con una flecha bhalla muy afilada, oh Bhārata.
6.88.29
बह्वाशिनं तत भीमः शरेणानतर्वणा ।
प्रेषयामास संक्रुद्धो यमस्य सदनं प्रति ॥ ६.८८.२९ ॥
Entonces Bhīma, airado, con una flecha infalible envió a aquel gran devorador hacia la morada de Yama.
6.88.30
प्रदुद्रुवुस्ततस्तेऽन्ये पुत्रास्तव विशांपते ।
मन्यमाना हि तत्सत्यं सभायां तस्य भाषितम् ॥ ६.८८.३० ॥
Entonces, oh señor de los hombres, tus otros hijos huyeron, creyendo que las palabras que él había pronunciado en la asamblea eran verdaderas.
6.88.31
ततो दुर्योधनो राजा भ्रातृव्यसनकर्शितः ।
अब्रवीत्तावकान्योधान्भीमोऽयं वध्यतामिति ॥ ६.८८.३१ ॥
Entonces el rey Duryodhana, abatido por la desgracia de sus hermanos, dijo a vuestros guerreros: 'Que este Bhīma sea muerto.'
6.88.32
एवमेते महेष्वासाः पुत्रास्त्व विशांपते ।
भ्रातॄन्संदृश्य निहतान्प्रस्मरंस्ते हि तद्वचः ॥ ६.८८.३२ ॥
Así, oh señor de los hombres, vuestros hijos, aquellos grandes arqueros, al ver a sus hermanos muertos, recordaron aquellas palabras.
6.88.33
यदुक्तवान्महाप्राज्ञः क्षत्ता हितमनामयम् ।
तदिदं समनुप्राप्तं वचनं दिव्यदर्शिनः ॥ ६.८८.३३ ॥
Aquella palabra de bien y libre de daño que habló el gran sabio Kṣattā [Vidura], esa palabra del que ve con visión divina, ahora se ha cumplido.
6.88.34
लोभमोहसमाविष्टः पुत्रप्रीत्या जनाधिप ।
न बुध्यसे पुरा यत्तत्तथ्यमुक्तं वचो महत् ॥ ६.८८.३४ ॥
Poseído por la codicia y la ofuscación, oh señor de los pueblos, por el amor a tus hijos, no comprendiste antes aquella palabra verdadera y grande que se dijo.
6.88.35
तथैव च वधार्थाय पुत्राणां पाण्डवो बली ।
नूनं जातो महाबाहुर्यथा हन्ति स्म कौरवान् ॥ ६.८८.३५ ॥
Asimismo, el poderoso Pāṇḍava, el de grandes brazos, ha nacido sin duda para la matanza de tus hijos; mata a los Kauravas.
6.88.36
ततो दुरयोधनो राजा भीष्ममासाद्य संयुगे ।
दुःखेन महताऽऽविष्टो विललाप सुदुःखितः ॥ ६.८८.३६ ॥
Entonces el rey Duryodhana, acercándose a Bhīṣma en la batalla, embargado por gran dolor, se lamentó, profundamente afligido.
6.88.37
निहता भ्रातरः शूरा भीमसेनेन मे युधि ।
यतमानास्तथान्येऽपि हन्यन्ते सर्वसैनिकाः ॥ ६.८८.३७ ॥
En la batalla Bhīmasena ha matado a mis valientes hermanos, y también a los demás que luchaban; todos los soldados están siendo muertos.
6.88.38
भवांश्च मध्यस्थतया नित्यमस्मानुपेक्षते ।
सोऽहं कुपथमारूढः पश्य दैवमिदं मम ॥ ६.८८.३८ ॥
Usted siempre nos ha descuidado, manteniéndose distante como mediador; y yo he subido por el camino equivocado — mire, este es mi destino.
6.88.39
एतच्छ्रुत्वा वचः क्रूरं पिता देवव्रतस्तव ।
दुर्योधनमिदं वाक्यमब्रवीत्समाश्रुलोचनः ॥ ६.८८.३९ ॥
Al oír estas crueles palabras, tu padre Devavrata (Bhīṣma), con los ojos llenos de lágrimas, dijo estas palabras a Duryodhana.
6.88.40
उक्तमेतन्मया पूर्वं द्रोणेन विदुरेण च ।
गान्धार्या च यशस्विन्या तत्त्वं तात न बुद्धवान् ॥ ६.८८.४० ॥
Ya te lo dije antes, y también lo dijeron Droṇa, Vidura y la ilustre Gāndhārī; querido hijo, no comprendiste la verdad.
6.88.41
समयश्च मया पूर्वं कृतो वै शत्रुकर्शन ।
नाहंयुधि नियोक्तव्यो नाप्याचार्यः कथंचना ॥ ६.८८.४१ ॥
Oh atormentador de enemigos, antes hice un acuerdo: no debo ser empleado en la batalla de ninguna manera, ni tampoco el maestro (Droṇa).
6.88.42
यय हि धर्तराष्ट्राणां भीमो द्रक्ष्यति संयुगे ।
हनिष्यति रणे नित्यं सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ६.८८.४२ ॥
Bhīma verá a los hijos de Dhṛtarāṣṭra en la batalla y los matará constantemente en el combate; esto te digo en verdad.
6.88.43
स त्वं राजन्स्थिरो भूत्वा रणे कृत्वा दृढां मतिम् ।
योधयस्व रणे पार्थान्स्वर्गं कृत्वा परायणम् ॥ ६.८८.४३ ॥
Oh rey, firme y con resuelta determinación en la batalla, haz del cielo tu meta suprema y combate contra los Pārthas.
6.88.44
न शक्यः पाण्डवा जेतुं सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ।
तस्माद्युद्धे स्थिरां कृत्वा मतिं युद्ध्यस्व भारत ॥ ६.८८.४४ ॥
Los Pāṇḍavas no pueden ser vencidos, ni siquiera por los dioses y los demonios junto con Indra. Por tanto, oh Bhārata, con firme determinación en la batalla, combate.