മഹാഭാരതം · അധ്യായം 6.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.88.1
भीष्मं तु समरे क्रुद्धं प्रतपन्तं समन्ततः ।
न शेकुः पाण्डवा द्रष्टुं तपन्तमिव भास्करम् ॥ ६.८८.१ ॥
യുദ്ധത്തിൽ കോപിച്ച് ചുറ്റും ജ്വലിച്ചുനിന്ന ഭീഷ്മരെ, ജ്വലിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ, പാണ്ഡവർക്ക് നോക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
6.88.2
ततः सर्वाणि सैन्यानि धर्मपुत्रस्य शासनात् ।
अभ्यद्रवन्त गाङ्गेयं मर्दयन्तं शितैः शरैः ॥ ६.८८.२ ॥
അപ്പോൾ ധർമപുത്രന്റെ കല്പനപ്രകാരം സകല സൈന്യങ്ങളും, മൂർച്ചയുള്ള ശരങ്ങളാൽ പീഡിപ്പിച്ചിരുന്ന ഗാംഗേയന്റെ നേർക്ക് പാഞ്ഞു.
6.88.3
स तु भीष्मो रणश्लाघी तोमकान्सहसृज्जयान् ।
पाञ्चालांश्च महेष्वासान्पातयामास सायकैः ॥ ६.८८.३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ പ്രശംസിതനായ ആ ഭീഷ്മർ തോമരന്മാരെയും സഹസ്രഞ്ജയരെയും മഹാധനുർധരരായ പാഞ്ചാലരെയും ശരങ്ങളാൽ വീഴ്ത്തി.
6.88.4
ते वध्यमाना भीष्मेण पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ।
भीष्ममेवाभ्ययुस्तूर्णं त्यक्त्वा मृत्युकृतं भयम् ॥ ६.८८.४ ॥
ഭീഷ്മനാൽ വധിക്കപ്പെട്ട പാഞ്ചാലർ പാണ്ഡവരോടൊപ്പം മരണഭയം ഉപേക്ഷിച്ച് വേഗത്തിൽ ഭീഷ്മന്റെ നേർക്കുതന്നെ പാഞ്ഞടുത്തു.
6.88.5
स तेषां रथिनां वीरो भीष्मः शान्तनवो युधि ।
चिच्छेद सहसा राजन्बाहूनथ शिरांसि च ॥ ६.८८.५ ॥
ഹേ രാജൻ! ആ രഥികരിൽ വീരനായ ശാന്തനുപുത്രൻ ഭീഷ്മർ, യുദ്ധത്തിൽ ഉടനടി അവരുടെ ബാഹുക്കളും ശിരസ്സുകളും ഛേദിച്ചു.
6.88.6
विरथान्रथिनश्चक्रे पिता देवव्रतस्तव ।
पतितान्युत्तमाङ्गानि हयेभ्यो हयसादिनाम् ॥ ६.८८.६ ॥
നിങ്ങളുടെ പിതാവ് ദേവവ്രതൻ (ഭീഷ്മർ) രഥികളെ രഥമില്ലാത്തവരാക്കി; കുതിരപ്പടയാളികളുടെ ശിരസ്സുകൾ കുതിരകളിൽനിന്ന് വീണു.
6.88.7
निर्मनुष्यांश्च मातङ्गाञ्शयानान्पर्वतोपमान् ।
अपश्याम महाराज भीष्मास्त्रेण प्रमाथितान् ॥ ६.८८.७ ॥
മഹാരാജാവേ, ഭീഷ്മന്റെ അസ്ത്രത്താൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ട്, പർവതങ്ങൾ പോലെ കിടന്ന, പാപ്പാന്മാരില്ലാത്ത ആനകളെ ഞങ്ങൾ കണ്ടു.
6.88.8
न तत्रासीत्पुमान्कश्चित्पाण्डवानां विशांपते ।
अन्यत्र रथिनां श्रेष्ठद्भीमसेनान्महाबलात् ॥ ६.८८.८ ॥
പ്രഭോ, അവിടെ രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും മഹാബലനുമായ ഭീമസേനനല്ലാതെ പാണ്ഡവരിൽ ആരും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
6.88.9
स हि भीष्मं समासाद्य छादयामास सायकैः ।
ततो निष्टानको घोरो भीष्मभीमसमागमे ॥ ६.८८.९ ॥
അവൻ ഭീഷ്മന്റെ അടുത്തെത്തി അമ്പുകളാൽ അദ്ദേഹത്തെ മറച്ചു. അപ്പോൾ ഭീഷ്മനും ഭീമനും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലിൽ ഭയങ്കരമായ കോലാഹലമുണ്ടായി.
6.88.10
बभूव सर्वसैन्यानां घोररूपो भयानकः ।
तथैव पाण्डवा हृष्टाः सिंहनादमथानदन् ॥ ६.८८.१० ॥
അത് എല്ലാ സൈന്യങ്ങൾക്കും ഭയങ്കരവും ഭീതിദവുമായ രൂപമായി. അതുപോലെ സന്തോഷിച്ച പാണ്ഡവർ സിംഹനാദം മുഴക്കി.
6.88.11
ततो दुर्योधनो राजा सोदर्यैः परिवारितः ।
भीष्मं जुगोप समरे वर्तमाने जनक्षये ॥ ६.८८.११ ॥
അപ്പോൾ രാജാവായ ദുര്യോധനൻ സഹോദരന്മാരാൽ വലയം ചെയ്യപ്പെട്ട്, ജനക്ഷയം നടക്കുന്ന ആ യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മനെ സംരക്ഷിച്ചു.
6.88.12
भीमस्तु सारथिं हत्वा भीष्मस्य रथिनां वरः ।
प्रद्रुताश्वे रथे तस्मिन्द्रवमाणे समन्ततः ॥ ६.८८.१२ ॥
എന്നാൽ രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീമൻ ഭീഷ്മന്റെ സാരഥിയെ വധിച്ചു; ആ രഥത്തിലെ കുതിരകൾ ഓടിപ്പോയി, രഥം നാലുപാടും പാഞ്ഞു.
6.88.13
सुनाभस्य शरेणाशु शिरश्चिच्छेद भारत ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन स हतो न्यपतद्भुवि ॥ ६.८८.१३ ॥
ഭാരതാ, ഭീമൻ സുനാഭന്റെ തല ഒരു മൂർച്ചയുള്ള ക്ഷുരപ്ര അമ്പുകൊണ്ട് ഉടൻ വെട്ടി. അവൻ കൊല്ലപ്പെട്ട് നിലത്തുവീണു.
6.88.14
हते तस्मिन्महाराज तव पुत्रे महारथे ।
नामृष्यन्त रणे शूराः सोदराः सप्त संयुगे ॥ ६.८८.१४ ॥
മഹാരാജാവേ, നിങ്ങളുടെ ആ മഹാരഥനായ പുത്രൻ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവന്റെ ഏഴ് സഹോദരന്മാരായ വീരന്മാർ അതു സഹിച്ചില്ല.
6.88.15
आदित्यकेतुर्बह्वाशी कुण्डधारो महोदरः ।
अपराजितः पण्डितको विशालाक्षः सुदुर्जयः ॥ ६.८८.१५ ॥
ആദിത്യകേതു, ബഹ്വാശി, കുണ്ഡധാരൻ, മഹോദരൻ, അപരാജിതൻ, പണ്ഡിതകൻ, വിശാലാക്ഷൻ, സുദുർജയൻ.
6.88.16
पाण्डवं चित्रसन्नाहा विचित्रकवचध्वजाः ।
अभ्यद्रवन्त संग्रामे योद्धुकामारिमर्दनाः ॥ ६.८८.१६ ॥
വിചിത്ര കവചവും വിചിത്ര ധ്വജങ്ങളുമുള്ള, യുദ്ധമോഹികളായ, ശത്രുമർദകരായ വീരന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ പാണ്ഡവന്റെ നേരെ പാഞ്ഞടുത്തു.
6.88.17
महोदरस्तु समरे भीमं विव्याध पत्रिभिः ।
नवभिर्वद्रसंकाशैर्नमुचिं वृत्रहा यथा ॥ ६.८८.१७ ॥
മഹോദരൻ യുദ്ധത്തിൽ വജ്രതുല്യമായ ഒൻപത് അമ്പുകൊണ്ട് ഭീമനെ തുളച്ചു; വൃത്രഹൻ നമുചിയെ തുളച്ചതുപോലെ.
6.88.18
आदित्यकेतुः सप्तत्या बह्वाशी चापि पञ्चभिः ।
नवत्या कुण्डधारश्च विशालाक्षश्च पञ्चभिः ॥ ६.८८.१८ ॥
ആദിത്യകേതു എഴുപതുകൊണ്ടും, ബഹ്വാശി അഞ്ചുകൊണ്ടും, കുണ്ഡധാരൻ തൊണ്ണൂറുകൊണ്ടും, വിശാലാക്ഷൻ അഞ്ചുകൊണ്ടും (പ്രഹരിച്ചു).
6.88.19
अपराजितो महाराज पराजिष्णुर्महारथम् ।
शरैर्बहुभिरानर्च्छद्भीमसेनं महाबलम् ॥ ६.८८.१९ ॥
മഹാരാജാവേ, അപരാജിതനും പരാജിഷ്ണുവും മഹാബലനായ ഭീമസേനനെ, ആ മഹാരഥനെ, അനേകം ശരങ്ങളാൽ പ്രഹരിച്ചു.
6.88.20
रणे पण्डितकश्चैनं त्रिभिर्बाणैः समार्पयत् ।
स तं न ममृषे भीमः शत्रुभिर्वधमाहवे ॥ ६.८८.२० ॥
യുദ്ധത്തിൽ പണ്ഡിതകൻ അവനെ മൂന്ന് ശരങ്ങളാൽ തുളച്ചു. ശത്രുക്കളുടെ ആ പ്രഹാരം ഭീമൻ യുദ്ധത്തിൽ സഹിച്ചില്ല.
6.88.21
धनुः प्रपीड्य वामेन करेणामित्रकर्सनः ।
शिरश्चिच्छेद समरे शरेणानतपर्वणा ॥ ६.८८.२१ ॥
ഇടതുകൈയാൽ വില്ല് ഉറപ്പോടെ അമർത്തി, ശത്രുക്കളെ അമർത്തുന്ന അവൻ യുദ്ധത്തിൽ വളഞ്ഞ പർവ്വമുള്ള ശരത്താൽ അവന്റെ ശിരസ്സ് അറുത്തു.
6.88.22
अपराजितस्य सुनसं तव पुत्रस्य संयुगे ।
पराजितस्य भीमेन कृत्तं गामपतच्छिरः ॥ ६.८८.२२ ॥
യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ പുത്രനായ അപരാജിതന്റെ മനോഹരമായ മൂക്കുള്ള ശിരസ്സ് ഭീമൻ അറുത്തു; അത് നിലത്തു വീണു.
6.88.23
अथापरेण भल्लेन कुण्डधारं महारथम् ।
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ ६.८८.२३ ॥
പിന്നെ മറ്റൊരു ഭല്ലം കൊണ്ട് എല്ലാവരും കാണ്കെ മഹാരഥനായ കുണ്ഡധാരനെ മൃത്യുലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
6.88.24
ततः पुनरमेयात्मा प्रसंधाय शिलीमुखम् ।
प्रेषयामास समरे पण्डितं प्रति भारत ॥ ६.८८.२४ ॥
പിന്നെ അളവറ്റ ആത്മാവുള്ളവൻ ശരം തൊടുത്ത്, ഹേ ഭാരത, യുദ്ധത്തിൽ പണ്ഡിതനു നേരെ അയച്ചു.
6.88.25
स शरः पण्डितं हत्वा विवेश धरणीतलम् ।
यथा नरं निहत्याशु भुजगः कालचोदितः ॥ ६.८८.२५ ॥
ആ അമ്പ് പണ്ഡിതനെ കൊന്ന് ഭൂതലത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; കാലത്താൽ പ്രേരിതമായ പാമ്പ് മനുഷ്യനെ കടിച്ച് വേഗം മണ്ണിൽ മറയുന്നതുപോലെ.
6.88.26
विशालाक्षशिरश्छित्त्वा पातयामास भूतले ।
त्रिभिः शरैरदीनात्मा स्मरन्क्लेशं पुरातनम् ॥ ६.८८.२६ ॥
വിശാലാക്ഷന്റെ തല വെട്ടി അവനെ ഭൂമിയിൽ വീഴ്ത്തി; ദീനമല്ലാത്ത മനസ്സോടെ, പഴയ ദുഃഖം ഓർത്ത് മൂന്ന് അമ്പുകളാൽ അതു ചെയ്തു.
6.88.27
महोदरं महेष्वासं नाराचेन स्तनान्तरे ।
विव्याध समरे राजन्स हतो न्यपतद्भुवि ॥ ६.८८.२७ ॥
രാജാവേ! യുദ്ധത്തിൽ വലിയ വയറുള്ള മഹാവില്ലാളിയെ ഇരുമ്പമ്പുകൊണ്ട് മാറിനടുവിൽ കുത്തി; അവൻ മരിച്ച് ഭൂമിയിൽ വീണു.
6.88.28
आदित्यकेतोः केतुं च च्छित्त्वा बाणेन संयुगे ।
भल्लेन भृशतीक्ष्णेन शिरश्चिच्छेद भारत ॥ ६.८८.२८ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ആദിത്യകേതുവിന്റെ കൊടി അമ്പുകൊണ്ടു മുറിച്ച്, അതിതീക്ഷ്ണമായ ഭല്ലംകൊണ്ട് അവന്റെ തല വെട്ടി, ഭാരതാ.
6.88.29
बह्वाशिनं तत भीमः शरेणानतर्वणा ।
प्रेषयामास संक्रुद्धो यमस्य सदनं प्रति ॥ ६.८८.२९ ॥
അപ്പോൾ കോപിച്ച ഭീമൻ തെറ്റാത്ത അമ്പുകൊണ്ട് ആ അധികം തിന്നുന്നവനെ യമന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് അയച്ചു.
6.88.30
प्रदुद्रुवुस्ततस्तेऽन्ये पुत्रास्तव विशांपते ।
मन्यमाना हि तत्सत्यं सभायां तस्य भाषितम् ॥ ६.८८.३० ॥
അപ്പോൾ നിന്റെ മറ്റു പുത്രന്മാർ ഓടിപ്പോയി, ഓ ജനനാഥാ; സഭയിൽ അവൻ പറഞ്ഞ വാക്ക് സത്യമെന്ന് കരുതി.
6.88.31
ततो दुर्योधनो राजा भ्रातृव्यसनकर्शितः ।
अब्रवीत्तावकान्योधान्भीमोऽयं वध्यतामिति ॥ ६.८८.३१ ॥
അപ്പോൾ സഹോദരന്മാരുടെ ദുരന്തത്താൽ ക്ഷീണിതനായ രാജാവ് ദുര്യോധനൻ നിങ്ങളുടെ യോദ്ധാക്കളോട് പറഞ്ഞു: 'ഈ ഭീമനെ വധിക്കട്ടെ.'
6.88.32
एवमेते महेष्वासाः पुत्रास्त्व विशांपते ।
भ्रातॄन्संदृश्य निहतान्प्रस्मरंस्ते हि तद्वचः ॥ ६.८८.३२ ॥
ഹേ രാജാവേ, ഇങ്ങനെ നിങ്ങളുടെ ആ മഹാധനുർധരരായ പുത്രന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ട സഹോദരന്മാരെ കണ്ട് ആ വാക്ക് ഓർത്തു.
6.88.33
यदुक्तवान्महाप्राज्ञः क्षत्ता हितमनामयम् ।
तदिदं समनुप्राप्तं वचनं दिव्यदर्शिनः ॥ ६.८८.३३ ॥
മഹാപ്രാജ്ഞനായ ക്ഷത്താവ് (വിദുരൻ) പറഞ്ഞ ഹിതകരവും ക്ഷേമകരവുമായ വാക്ക്, ദിവ്യദൃഷ്ടിയുള്ളവന്റെ ആ വാക്ക് ഇപ്പോൾ സത്യമായി വന്നെത്തിയിരിക്കുന്നു.
6.88.34
लोभमोहसमाविष्टः पुत्रप्रीत्या जनाधिप ।
न बुध्यसे पुरा यत्तत्तथ्यमुक्तं वचो महत् ॥ ६.८८.३४ ॥
ഹേ ജനാധിപാ, ലോഭമോഹങ്ങളാൽ ആവൃതനായി, പുത്രപ്രീതിയാൽ, മുൻപ് നീ ആ സത്യവും മഹത്തുമായ വാക്ക് മനസ്സിലാക്കിയില്ല.
6.88.35
तथैव च वधार्थाय पुत्राणां पाण्डवो बली ।
नूनं जातो महाबाहुर्यथा हन्ति स्म कौरवान् ॥ ६.८८.३५ ॥
അതുപോലെ, പുത്രന്മാരെ വധിക്കാനായി ബലവാനായ പാണ്ഡവൻ, മഹാബാഹു, തീർച്ചയായും ജനിച്ചിരിക്കുന്നു; അവൻ കൗരവരെ കൊല്ലുന്നു.
6.88.36
ततो दुरयोधनो राजा भीष्ममासाद्य संयुगे ।
दुःखेन महताऽऽविष्टो विललाप सुदुःखितः ॥ ६.८८.३६ ॥
അപ്പോൾ രാജാവായ ദുര്യോധനൻ യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മരുടെ അടുത്തെത്തി, മഹാദുഃഖത്താൽ ആവിഷ്ടനായി, അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി വിലപിച്ചു.
6.88.37
निहता भ्रातरः शूरा भीमसेनेन मे युधि ।
यतमानास्तथान्येऽपि हन्यन्ते सर्वसैनिकाः ॥ ६.८८.३७ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനൻ എന്റെ ശൂരരായ സഹോദരന്മാരെ കൊന്നു; പോരാടിയ മറ്റുള്ളവരും സകല സൈനികരും കൊല്ലപ്പെടുന്നു.
6.88.38
भवांश्च मध्यस्थतया नित्यमस्मानुपेक्षते ।
सोऽहं कुपथमारूढः पश्य दैवमिदं मम ॥ ६.८८.३८ ॥
നിങ്ങൾ എപ്പോഴും മധ്യസ്ഥത പാലിച്ച് ഞങ്ങളെ അവഗണിക്കുന്നു; ഞാൻ തെറ്റായ വഴിയിൽ കയറിയിരിക്കുന്നു — ഇതാണ് എന്റെ വിധി, കാണുക.
6.88.39
एतच्छ्रुत्वा वचः क्रूरं पिता देवव्रतस्तव ।
दुर्योधनमिदं वाक्यमब्रवीत्समाश्रुलोचनः ॥ ६.८८.३९ ॥
ഈ ക്രൂരമായ വാക്കുകൾ കേട്ട്, നിന്റെ പിതാവ് ദേവവ്രതൻ (ഭീഷ്മർ) കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ ദുര്യോധനനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
6.88.40
उक्तमेतन्मया पूर्वं द्रोणेन विदुरेण च ।
गान्धार्या च यशस्विन्या तत्त्वं तात न बुद्धवान् ॥ ६.८८.४० ॥
ഇത് ഞാൻ മുൻപേ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; ദ്രോണനും വിദുരനും യശസ്വിനിയായ ഗാന്ധാരിയും പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; പ്രിയ പുത്രാ, നീ സത്യം ഗ്രഹിച്ചില്ല.
6.88.41
समयश्च मया पूर्वं कृतो वै शत्रुकर्शन ।
नाहंयुधि नियोक्तव्यो नाप्याचार्यः कथंचना ॥ ६.८८.४१ ॥
ശത്രുക്കളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവനേ, ഞാൻ മുൻപ് ഒരു കരാർ ചെയ്തിരുന്നു: യുദ്ധത്തിൽ എന്നെ ഒരു തരത്തിലും നിയോഗിക്കരുത്; ആചാര്യനെയും (ദ്രോണനെയും) അല്ല.
6.88.42
यय हि धर्तराष्ट्राणां भीमो द्रक्ष्यति संयुगे ।
हनिष्यति रणे नित्यं सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ६.८८.४२ ॥
ഭീമൻ യുദ്ധത്തിൽ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ കാണും; രണത്തിൽ അവരെ എപ്പോഴും കൊല്ലും — ഇത് സത്യമായി ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു.
6.88.43
स त्वं राजन्स्थिरो भूत्वा रणे कृत्वा दृढां मतिम् ।
योधयस्व रणे पार्थान्स्वर्गं कृत्वा परायणम् ॥ ६.८८.४३ ॥
ഓ രാജാവേ, നീ സ്ഥിരചിത്തനായി, യുദ്ധത്തിൽ ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്ത്, സ്വർഗ്ഗത്തെ പരമലക്ഷ്യമാക്കി പാർത്ഥന്മാരോട് യുദ്ധം ചെയ്യുക.
6.88.44
न शक्यः पाण्डवा जेतुं सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ।
तस्माद्युद्धे स्थिरां कृत्वा मतिं युद्ध्यस्व भारत ॥ ६.८८.४४ ॥
ഇന്ദ്രനോടൊപ്പമുള്ള ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും പോലും പാണ്ഡവരെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ, ഓ ഭാരതാ, യുദ്ധത്തിൽ സ്ഥിരചിത്തനായി യുദ്ധം ചെയ്യുക.