มหาภารตะ · อัธยายะ 6.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.88.1
भीष्मं तु समरे क्रुद्धं प्रतपन्तं समन्ततः ।
न शेकुः पाण्डवा द्रष्टुं तपन्तमिव भास्करम् ॥ ६.८८.१ ॥
ภีษมะผู้โกรธเกรี้ยวในสงคราม ลุกโชนไปทุกด้าน ปาณฑพไม่อาจมองดูได้ ดุจดวงอาทิตย์ที่แผดเผา
6.88.2
ततः सर्वाणि सैन्यानि धर्मपुत्रस्य शासनात् ।
अभ्यद्रवन्त गाङ्गेयं मर्दयन्तं शितैः शरैः ॥ ६.८८.२ ॥
ครั้นนั้น ตามคำสั่งของบุตรแห่งธรรม กองทัพทั้งปวงก็พุ่งเข้าใส่บุตรแห่งคงคา บดขยี้ท่านด้วยลูกศรคม
6.88.3
स तु भीष्मो रणश्लाघी तोमकान्सहसृज्जयान् ।
पाञ्चालांश्च महेष्वासान्पातयामास सायकैः ॥ ६.८८.३ ॥
ภีษมะผู้ภูมิใจในสงครามนั้น เริ่มยิงลูกศรตัดฟันพวกโตมระ สหัสญชัย และพวกปาญจาละผู้มีธนูใหญ่ให้ล้มลง
6.88.4
ते वध्यमाना भीष्मेण पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ।
भीष्ममेवाभ्ययुस्तूर्णं त्यक्त्वा मृत्युकृतं भयम् ॥ ६.८८.४ ॥
พวกปาญจาละเหล่านั้นถูกภีษมะฆ่าฟันพร้อมกับปาณฑพ จึงละความกลัวที่เกิดแต่ความตายเสีย รีบพุ่งตรงเข้าหาภีษมะทันที
6.88.5
स तेषां रथिनां वीरो भीष्मः शान्तनवो युधि ।
चिच्छेद सहसा राजन्बाहूनथ शिरांसि च ॥ ६.८८.५ ॥
ข้าแต่พระราชา ภีษมะบุตรแห่งศันตนุ วีรบุรุษในหมู่นักรบรถเหล่านั้น ได้ฟันแขนและศีรษะของพวกเขาในสมรภูมิอย่างฉับพลัน
6.88.6
विरथान्रथिनश्चक्रे पिता देवव्रतस्तव ।
पतितान्युत्तमाङ्गानि हयेभ्यो हयसादिनाम् ॥ ६.८८.६ ॥
บิดาของท่าน เทวพรต (ภีษมะ) ทำให้นักรบรถต้องไร้รถ ศีรษะของพลม้าร่วงลงจากหลังม้า
6.88.7
निर्मनुष्यांश्च मातङ्गाञ्शयानान्पर्वतोपमान् ।
अपश्याम महाराज भीष्मास्त्रेण प्रमाथितान् ॥ ६.८८.७ ॥
ข้าแต่มหาราช พวกเราเห็นช้างที่ปราศจากควาญนอนเกลื่อนดุจภูเขา ถูกอาวุธของภีษมะทำลายล้าง
6.88.8
न तत्रासीत्पुमान्कश्चित्पाण्डवानां विशांपते ।
अन्यत्र रथिनां श्रेष्ठद्भीमसेनान्महाबलात् ॥ ६.८८.८ ॥
ข้าแต่จอมมนุษย์ ณ ที่นั้นไม่มีนักรบของปาณฑพคนใดเลย นอกจากภีมเสนผู้เป็นยอดนักรบรถ ผู้มีกำลังมหาศาล
6.88.9
स हि भीष्मं समासाद्य छादयामास सायकैः ।
ततो निष्टानको घोरो भीष्मभीमसमागमे ॥ ६.८८.९ ॥
ภีมะเข้าประชิดภีษมะแล้วปกคลุมท่านด้วยลูกศร ครั้นนั้นเสียงโกลาหลอันน่าสะพรึงกลัวก็ดังขึ้น ในการปะทะกันระหว่างภีษมะกับภีมะ
6.88.10
बभूव सर्वसैन्यानां घोररूपो भयानकः ।
तथैव पाण्डवा हृष्टाः सिंहनादमथानदन् ॥ ६.८८.१० ॥
กลายเป็นภาพอันน่าหวาดหวั่นสยดสยองแก่กองทัพทั้งปวง ส่วนปาณฑพผู้ปีติยินดีก็คำรามดุจราชสีห์
6.88.11
ततो दुर्योधनो राजा सोदर्यैः परिवारितः ।
भीष्मं जुगोप समरे वर्तमाने जनक्षये ॥ ६.८८.११ ॥
ครั้นนั้น พระเจ้าทุรโยธน์ มีพี่น้องร่วมอุทรล้อมรอบ ได้คุ้มครองภีษมะไว้ในสงครามที่มนุษย์ล้มตายกันอยู่
6.88.12
भीमस्तु सारथिं हत्वा भीष्मस्य रथिनां वरः ।
प्रद्रुताश्वे रथे तस्मिन्द्रवमाणे समन्ततः ॥ ६.८८.१२ ॥
ส่วนภีมะ ผู้เป็นยอดนักรบรถ ได้สังหารสารถีของภีษมะ ม้าของรถคันนั้นจึงวิ่งหนี รถวิ่งพล่านไปทุกทิศทาง
6.88.13
सुनाभस्य शरेणाशु शिरश्चिच्छेद भारत ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन स हतो न्यपतद्भुवि ॥ ६.८८.१३ ॥
ข้าแต่ภารตะ ภีมะรีบยิงลูกศรปลายคมดุจใบมีดโกนไปตัดศีรษะของสุนาภะ ท่านถูกสังหารแล้วก็ล้มลงสู่พื้นดิน
6.88.14
हते तस्मिन्महाराज तव पुत्रे महारथे ।
नामृष्यन्त रणे शूराः सोदराः सप्त संयुगे ॥ ६.८८.१४ ॥
ข้าแต่มหาราช เมื่อบุตรผู้เป็นยอดนักรบรถของพระองค์ถูกสังหารในสมรภูมิ พี่น้องทั้งเจ็ดผู้กล้าหาญของเขาก็ทนไม่ได้ในการรบนั้น
6.88.15
आदित्यकेतुर्बह्वाशी कुण्डधारो महोदरः ।
अपराजितः पण्डितको विशालाक्षः सुदुर्जयः ॥ ६.८८.१५ ॥
อาทิตยเกตุ พหวาศี กุณฑธาระ มโหทระ อปราชิตะ ปัณฑิตกะ วิศาลากษะ และสุทุรชยะ
6.88.16
पाण्डवं चित्रसन्नाहा विचित्रकवचध्वजाः ।
अभ्यद्रवन्त संग्रामे योद्धुकामारिमर्दनाः ॥ ६.८८.१६ ॥
ผู้สวมเกราะงดงามหลากสี มีเกราะและธงลวดลายแปลกตา ปรารถนาจะต่อสู้ ทำลายศัตรูได้ พุ่งเข้าใส่ปาณฑพในการรบ
6.88.17
महोदरस्तु समरे भीमं विव्याध पत्रिभिः ।
नवभिर्वद्रसंकाशैर्नमुचिं वृत्रहा यथा ॥ ६.८८.१७ ॥
ส่วนมหาโทระในสมรภูมิได้ยิงภีมะด้วยลูกศรเก้าดอก ดุจสายฟ้า ดังที่ผู้สังหารพฤตรายิงนมุจิ
6.88.18
आदित्यकेतुः सप्तत्या बह्वाशी चापि पञ्चभिः ।
नवत्या कुण्डधारश्च विशालाक्षश्च पञ्चभिः ॥ ६.८८.१८ ॥
อาทิตยเกตุด้วยลูกศรเจ็ดสิบ พหวาศีด้วยห้า กุณฑธาระด้วยเก้าสิบ และวิศาลากษะด้วยห้า
6.88.19
अपराजितो महाराज पराजिष्णुर्महारथम् ।
शरैर्बहुभिरानर्च्छद्भीमसेनं महाबलम् ॥ ६.८८.१९ ॥
ข้าแต่มหาราช อปราชิตและปราชิษณุ ได้โจมตียอดนักรบรถผู้ทรงพลัง ภีมเสน ด้วยลูกศรจำนวนมาก
6.88.20
रणे पण्डितकश्चैनं त्रिभिर्बाणैः समार्पयत् ।
स तं न ममृषे भीमः शत्रुभिर्वधमाहवे ॥ ६.८८.२० ॥
ในสมรภูมิ ปัณฑิตกะยิงภีมะด้วยลูกศรสามดอก ภีมะทนรับการโจมตีจากศัตรูในการรบนั้นไม่ได้
6.88.21
धनुः प्रपीड्य वामेन करेणामित्रकर्सनः ।
शिरश्चिच्छेद समरे शरेणानतपर्वणा ॥ ६.८८.२१ ॥
ผู้ข่มศัตรู กดคันธนูไว้ด้วยมือซ้ายให้แน่น แล้วตัดศีรษะของเขาในการรบด้วยลูกศรที่ข้อโค้งงอ
6.88.22
अपराजितस्य सुनसं तव पुत्रस्य संयुगे ।
पराजितस्य भीमेन कृत्तं गामपतच्छिरः ॥ ६.८८.२२ ॥
ในการรบ ศีรษะของอปราชิต บุตรของท่าน ผู้มีจมูกงาม ซึ่งถูกภีมะเอาชนะ ถูกตัดขาดและตกลงสู่พื้นดิน
6.88.23
अथापरेण भल्लेन कुण्डधारं महारथम् ।
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ ६.८८.२३ ॥
จากนั้น ด้วยลูกศรภัลละอีกดอกหนึ่ง เขาส่งกุณฑธารผู้เป็นมหารถีไปยังโลกแห่งความตาย ขณะที่ประชาชนทั้งหมดกำลังดูอยู่
6.88.24
ततः पुनरमेयात्मा प्रसंधाय शिलीमुखम् ।
प्रेषयामास समरे पण्डितं प्रति भारत ॥ ६.८८.२४ ॥
จากนั้น ผู้มีจิตใจหาที่วัดมิได้ ใส่ลูกศรเข้าบนคันธนู โอ ภารตะ แล้วยิงไปในการรบสู่ปัณฑิตะ
6.88.25
स शरः पण्डितं हत्वा विवेश धरणीतलम् ।
यथा नरं निहत्याशु भुजगः कालचोदितः ॥ ६.८८.२५ ॥
ลูกศรนั้นสังหารปัณฑิตะแล้วเข้าไปในผิวแผ่นดิน ดั่งงูที่ถูกกาลเวลาผลักดัน กัดคนแล้วรีบเลื้อยลงไปในดิน
6.88.26
विशालाक्षशिरश्छित्त्वा पातयामास भूतले ।
त्रिभिः शरैरदीनात्मा स्मरन्क्लेशं पुरातनम् ॥ ६.८८.२६ ॥
ตัดศีรษะของผู้มีดวงตากว้างแล้ว ทำให้มันตกลงบนพื้นดิน ด้วยลูกศรสามดอก ผู้มีจิตใจไม่ท้อถอย ระลึกถึงความทุกข์ยากในอดีต ได้ทำเช่นนั้น
6.88.27
महोदरं महेष्वासं नाराचेन स्तनान्तरे ।
विव्याध समरे राजन्स हतो न्यपतद्भुवि ॥ ६.८८.२७ ॥
โอ พระราชา ในการรบเขาแทงผู้มีท้องพุงใหญ่และเป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ด้วยลูกศรเหล็กที่หน้าอก เขาถูกสังหารและล้มลงสู่พื้นดิน
6.88.28
आदित्यकेतोः केतुं च च्छित्त्वा बाणेन संयुगे ।
भल्लेन भृशतीक्ष्णेन शिरश्चिच्छेद भारत ॥ ६.८८.२८ ॥
ในการรบ ตัดธงของอาทิตยเกตุด้วยลูกศร แล้วตัดศีรษะของเขาด้วยลูกศรภัลละอันคมกริบยิ่ง โอ ภารตะ
6.88.29
बह्वाशिनं तत भीमः शरेणानतर्वणा ।
प्रेषयामास संक्रुद्धो यमस्य सदनं प्रति ॥ ६.८८.२९ ॥
จากนั้น ภีมะผู้โกรธจัดส่งผู้กินมากคนนั้นไปยังที่อยู่ของยมด้วยลูกศรที่ไม่พลาดเป้า
6.88.30
प्रदुद्रुवुस्ततस्तेऽन्ये पुत्रास्तव विशांपते ।
मन्यमाना हि तत्सत्यं सभायां तस्य भाषितम् ॥ ६.८८.३० ॥
ต่อมา โอ เจ้าแห่งมนุษย์ บุตรของท่านคนอื่นๆ ก็หนีไป เพราะเชื่อแน่ว่าคำที่เขาเคยกล่าวไว้ในที่ประชุมนั้นเป็นความจริง
6.88.31
ततो दुर्योधनो राजा भ्रातृव्यसनकर्शितः ।
अब्रवीत्तावकान्योधान्भीमोऽयं वध्यतामिति ॥ ६.८८.३१ ॥
จากนั้น พระราชาทุรโยธน์ ถูกความโศกเศร้าจากการสูญเสียพี่น้องบั่นทอน จึงกล่าวกับทหารของท่านว่า จงฆ่าภีมะนี้เสีย
6.88.32
एवमेते महेष्वासाः पुत्रास्त्व विशांपते ।
भ्रातॄन्संदृश्य निहतान्प्रस्मरंस्ते हि तद्वचः ॥ ६.८८.३२ ॥
โอ เจ้าแห่งมนุษย์ บุตรของท่านเหล่านั้น นักธนูผู้ยิ่งใหญ่เช่นนี้ เมื่อเห็นพี่น้องของตนถูกสังหาร จึงระลึกถึงคำพูดนั้น
6.88.33
यदुक्तवान्महाप्राज्ञः क्षत्ता हितमनामयम् ।
तदिदं समनुप्राप्तं वचनं दिव्यदर्शिनः ॥ ६.८८.३३ ॥
คำที่ท่านกษัตตา ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ กล่าวไว้ คำที่เป็นประโยชน์และปลอดภัย บัดนี้ได้เกิดขึ้นจริงแล้ว คำของผู้มีทิพยทัศน์นั้น
6.88.34
लोभमोहसमाविष्टः पुत्रप्रीत्या जनाधिप ।
न बुध्यसे पुरा यत्तत्तथ्यमुक्तं वचो महत् ॥ ६.८८.३४ ॥
โอ เจ้าแห่งประชาชน ท่านถูกความโลภและความหลงครอบงำ เพราะความรักใคร่บุตร ท่านมิได้เข้าใจถ้อยคำอันยิ่งใหญ่และเป็นจริงที่ถูกกล่าวไว้ก่อนหน้านี้
6.88.35
तथैव च वधार्थाय पुत्राणां पाण्डवो बली ।
नूनं जातो महाबाहुर्यथा हन्ति स्म कौरवान् ॥ ६.८८.३५ ॥
เช่นเดียวกัน เพื่อการสังหารบุตรของท่าน ปาณฑพผู้มีกำลัง ผู้มีแขนใหญ่ คงเกิดมาเพื่อนั้นอย่างแน่นอน เขาย่อมสังหารเการพ
6.88.36
ततो दुरयोधनो राजा भीष्ममासाद्य संयुगे ।
दुःखेन महताऽऽविष्टो विललाप सुदुःखितः ॥ ६.८८.३६ ॥
จากนั้น พระราชาทุรโยธน์ เข้าไปหาภีษมะในการรบ ถูกความทุกข์อันใหญ่หลวงครอบงำ จึงคร่ำครวญด้วยความเศร้าโศกอย่างยิ่ง
6.88.37
निहता भ्रातरः शूरा भीमसेनेन मे युधि ।
यतमानास्तथान्येऽपि हन्यन्ते सर्वसैनिकाः ॥ ६.८८.३७ ॥
พี่น้องผู้กล้าหาญของข้าพเจ้าถูกภีมเสนสังหารในการรบ และบรรดาผู้อื่นที่พยายามเช่นกันก็ถูกสังหาร ทหารทั้งหมดกำลังถูกฆ่า
6.88.38
भवांश्च मध्यस्थतया नित्यमस्मानुपेक्षते ।
सोऽहं कुपथमारूढः पश्य दैवमिदं मम ॥ ६.८८.३८ ॥
ท่านเองก็มักเพิกเฉยต่อพวกเรา คงวางตนเป็นกลางอยู่เสมอ ส่วนข้าพเจ้าได้ก้าวสู่หนทางที่ผิด ดูเถิด นี่คือชะตาของข้าพเจ้า
6.88.39
एतच्छ्रुत्वा वचः क्रूरं पिता देवव्रतस्तव ।
दुर्योधनमिदं वाक्यमब्रवीत्समाश्रुलोचनः ॥ ६.८८.३९ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำอันโหดร้ายนั้น บิดาของท่าน เทวพรต (ภีษมะ) มีดวงตานองด้วยน้ำตา จึงกล่าวถ้อยคำนี้แก่ทุรโยธน์
6.88.40
उक्तमेतन्मया पूर्वं द्रोणेन विदुरेण च ।
गान्धार्या च यशस्विन्या तत्त्वं तात न बुद्धवान् ॥ ६.८८.४० ॥
ข้าพเจ้าได้กล่าวเรื่องนี้ไว้ก่อนแล้ว โทรณะ วิทุระ และนางคานธารีผู้มีชื่อเสียง ก็ได้กล่าวไว้เช่นกัน แต่ลูกรัก เจ้ายังมิได้เข้าใจความจริง
6.88.41
समयश्च मया पूर्वं कृतो वै शत्रुकर्शन ।
नाहंयुधि नियोक्तव्यो नाप्याचार्यः कथंचना ॥ ६.८८.४१ ॥
ข้าแต่ผู้ทำลายศัตรู ก่อนหน้านี้ข้าได้ให้คำมั่นไว้ว่า ข้าจะไม่ถูกแต่งตั้งให้ออกรบในทางใดทางหนึ่ง และอาจารย์ (โทรณะ) ก็เช่นกัน
6.88.42
यय हि धर्तराष्ट्राणां भीमो द्रक्ष्यति संयुगे ।
हनिष्यति रणे नित्यं सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ६.८८.४२ ॥
ภีมะจะได้เห็นบรรดาโอรสของธฤตราษฎร์ในการรบ และจะสังหารพวกเขาในสมรภูมิอยู่เป็นนิตย์ ข้าบอกเจ้าด้วยความจริงว่าเป็นเช่นนี้
6.88.43
स त्वं राजन्स्थिरो भूत्वा रणे कृत्वा दृढां मतिम् ।
योधयस्व रणे पार्थान्स्वर्गं कृत्वा परायणम् ॥ ६.८८.४३ ॥
ข้าแต่พระราชา ขอพระองค์จงมั่นคงและตั้งพระทัยแน่วแน่ในการรบ ให้สวรรค์เป็นจุดหมายสูงสุด แล้วจงรบกับบรรดาปารถะ
6.88.44
न शक्यः पाण्डवा जेतुं सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ।
तस्माद्युद्धे स्थिरां कृत्वा मतिं युद्ध्यस्व भारत ॥ ६.८८.४४ ॥
บรรดาปาณฑพไม่อาจพิชิตได้ แม้แต่โดยเทพและอสูรทั้งหลายพร้อมด้วยพระอินทร์ ฉะนั้น ข้าแต่ภารตะ จงตั้งใจมั่นคงในการรบแล้วจงต่อสู้เถิด