ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.88.1
भीष्मं तु समरे क्रुद्धं प्रतपन्तं समन्ततः ।
न शेकुः पाण्डवा द्रष्टुं तपन्तमिव भास्करम् ॥ ६.८८.१ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤਪਦੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ, ਤਪਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਪਾਂਡਵ ਵੇਖ ਵੀ ਨਾ ਸਕੇ।
6.88.2
ततः सर्वाणि सैन्यानि धर्मपुत्रस्य शासनात् ।
अभ्यद्रवन्त गाङ्गेयं मर्दयन्तं शितैः शरैः ॥ ६.८८.२ ॥
ਫਿਰ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਫੌਜਾਂ, ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਸਲਦੇ ਗਾਂਗੇਯ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਈਆਂ।
6.88.3
स तु भीष्मो रणश्लाघी तोमकान्सहसृज्जयान् ।
पाञ्चालांश्च महेष्वासान्पातयामास सायकैः ॥ ६.८८.३ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਲਾਘਾ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਤੋਮਰਾਂ, ਸਹਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਧਨੁਰਧਰ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।
6.88.4
ते वध्यमाना भीष्मेण पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ।
भीष्ममेवाभ्ययुस्तूर्णं त्यक्त्वा मृत्युकृतं भयम् ॥ ६.८८.४ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਪਾਂਚਾਲ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ ਝੱਟ ਭੀਸ਼ਮ ਵੱਲ ਹੀ ਵਧ ਪਏ।
6.88.5
स तेषां रथिनां वीरो भीष्मः शान्तनवो युधि ।
चिच्छेद सहसा राजन्बाहूनथ शिरांसि च ॥ ६.८८.५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀਰ ਸ਼ਾਂਤਨਵ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਝੱਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤੇ।
6.88.6
विरथान्रथिनश्चक्रे पिता देवव्रतस्तव ।
पतितान्युत्तमाङ्गानि हयेभ्यो हयसादिनाम् ॥ ६.८८.६ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦੇਵਵ੍ਰਤ (ਭੀਸ਼ਮ) ਨੇ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰਥਹੀਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਘੋੜਿਆਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਏ।
6.88.7
निर्मनुष्यांश्च मातङ्गाञ्शयानान्पर्वतोपमान् ।
अपश्याम महाराज भीष्मास्त्रेण प्रमाथितान् ॥ ६.८८.७ ॥
ਮਹਾਰਾਜ, ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਪਏ ਹੋਏ, ਮਾਹੂਤਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹਾਥੀ ਅਸੀਂ ਵੇਖੇ।
6.88.8
न तत्रासीत्पुमान्कश्चित्पाण्डवानां विशांपते ।
अन्यत्र रथिनां श्रेष्ठद्भीमसेनान्महाबलात् ॥ ६.८८.८ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉੱਥੇ ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਯੋਧਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
6.88.9
स हि भीष्मं समासाद्य छादयामास सायकैः ।
ततो निष्टानको घोरो भीष्मभीमसमागमे ॥ ६.८८.९ ॥
ਉਸ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਢਕ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਭੀਮ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ।
6.88.10
बभूव सर्वसैन्यानां घोररूपो भयानकः ।
तथैव पाण्डवा हृष्टाः सिंहनादमथानदन् ॥ ६.८८.१० ॥
ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਗਰਜ ਕੀਤੀ।
6.88.11
ततो दुर्योधनो राजा सोदर्यैः परिवारितः ।
भीष्मं जुगोप समरे वर्तमाने जनक्षये ॥ ६.८८.११ ॥
ਤਦ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਜਨਸੰਹਾਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਉਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
6.88.12
भीमस्तु सारथिं हत्वा भीष्मस्य रथिनां वरः ।
प्रद्रुताश्वे रथे तस्मिन्द्रवमाणे समन्ततः ॥ ६.८८.१२ ॥
ਪਰ ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਮ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਰਥ ਦੇ ਘੋੜੇ ਭੱਜ ਗਏ ਅਤੇ ਰਥ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਦੌੜਨ ਲੱਗਾ।
6.88.13
सुनाभस्य शरेणाशु शिरश्चिच्छेद भारत ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन स हतो न्यपतद्भुवि ॥ ६.८८.१३ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਭੀਮ ਨੇ ਸੁਨਾਭ ਦਾ ਸਿਰ ਇੱਕ ਤਿੱਖੇ ਕ੍ਸ਼ੁਰਪ੍ਰ ਬਾਣ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
6.88.14
हते तस्मिन्महाराज तव पुत्रे महारथे ।
नामृष्यन्त रणे शूराः सोदराः सप्त संयुगे ॥ ६.८८.१४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਹਾਡਾ ਉਹ ਮਹਾਰਥੀ ਪੁੱਤਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਸੱਤ ਸਕੇ ਭਰਾ ਵੀਰ ਇਸਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੇ।
6.88.15
आदित्यकेतुर्बह्वाशी कुण्डधारो महोदरः ।
अपराजितः पण्डितको विशालाक्षः सुदुर्जयः ॥ ६.८८.१५ ॥
ਆਦਿਤਿਅਕੇਤੂ, ਬਹ੍ਵਾਸ਼ੀ, ਕੁੰਡਧਾਰ, ਮਹੋਦਰ, ਅਪਰਾਜਿਤ, ਪੰਡਿਤਕ, ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਦੁਰਜਯ।
6.88.16
पाण्डवं चित्रसन्नाहा विचित्रकवचध्वजाः ।
अभ्यद्रवन्त संग्रामे योद्धुकामारिमर्दनाः ॥ ६.८८.१६ ॥
ਵਿਚਿੱਤਰ ਕਵਚ ਅਤੇ ਵਿਚਿੱਤਰ ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਇੱਛੁਕ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਵਾਲੇ ਵੀਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵ ਵੱਲ ਝਪਟ ਪਏ।
6.88.17
महोदरस्तु समरे भीमं विव्याध पत्रिभिः ।
नवभिर्वद्रसंकाशैर्नमुचिं वृत्रहा यथा ॥ ६.८८.१७ ॥
ਅਤੇ ਮਹੋਦਰ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ ਨੌਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਭੀਮ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹੰਤਾ ਇੰਦਰ ਨੇ ਨਮੁਚਿ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ।
6.88.18
आदित्यकेतुः सप्तत्या बह्वाशी चापि पञ्चभिः ।
नवत्या कुण्डधारश्च विशालाक्षश्च पञ्चभिः ॥ ६.८८.१८ ॥
ਆਦਿਤਿਅਕੇਤੂ ਨੇ ਸੱਤਰ ਨਾਲ, ਬਹ੍ਵਾਸ਼ੀ ਨੇ ਪੰਜ ਨਾਲ, ਕੁੰਡਧਾਰ ਨੇ ਨੱਬੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਪੰਜ ਨਾਲ (ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ)।
6.88.19
अपराजितो महाराज पराजिष्णुर्महारथम् ।
शरैर्बहुभिरानर्च्छद्भीमसेनं महाबलम् ॥ ६.८८.१९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਪਰਾਜਿਤ ਅਤੇ ਪਰਾਜਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ, ਉਸ ਮਹਾਰਥੀ ਉੱਤੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
6.88.20
रणे पण्डितकश्चैनं त्रिभिर्बाणैः समार्पयत् ।
स तं न ममृषे भीमः शत्रुभिर्वधमाहवे ॥ ६.८८.२० ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪੰਡਿਤਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ। ਭੀਮ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਉਸ ਵਾਰ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਹਿਣ ਨਾ ਕੀਤਾ।
6.88.21
धनुः प्रपीड्य वामेन करेणामित्रकर्सनः ।
शिरश्चिच्छेद समरे शरेणानतपर्वणा ॥ ६.८८.२१ ॥
ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਕੱਸ ਕੇ ਦਬਾ ਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਝੁਕੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ।
6.88.22
अपराजितस्य सुनसं तव पुत्रस्य संयुगे ।
पराजितस्य भीमेन कृत्तं गामपतच्छिरः ॥ ६.८८.२२ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਅਪਰਾਜਿਤ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਨੱਕ ਵਾਲਾ ਸਿਰ ਭੀਮ ਨੇ ਵੱਢਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਡਿੱਗਿਆ।
6.88.23
अथापरेण भल्लेन कुण्डधारं महारथम् ।
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ ६.८८.२३ ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਭੱਲ ਬਾਣ ਨਾਲ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਮਹਾਰਥੀ ਕੁੰਡਧਾਰ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
6.88.24
ततः पुनरमेयात्मा प्रसंधाय शिलीमुखम् ।
प्रेषयामास समरे पण्डितं प्रति भारत ॥ ६.८८.२४ ॥
ਫਿਰ ਅਪਰਮਿਤ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਨੇ ਬਾਣ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪੰਡਿਤ ਵੱਲ ਛੱਡਿਆ।
6.88.25
स शरः पण्डितं हत्वा विवेश धरणीतलम् ।
यथा नरं निहत्याशु भुजगः कालचोदितः ॥ ६.८८.२५ ॥
ਉਹ ਬਾਣ ਪੰਡਿਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੱਪ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਡੰਗ ਕੇ ਝੱਟ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
6.88.26
विशालाक्षशिरश्छित्त्वा पातयामास भूतले ।
त्रिभिः शरैरदीनात्मा स्मरन्क्लेशं पुरातनम् ॥ ६.८८.२६ ॥
ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ; ਅਦੀਨ ਮਨ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਣੇ ਕਲੇਸ਼ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਕੀਤਾ।
6.88.27
महोदरं महेष्वासं नाराचेन स्तनान्तरे ।
विव्याध समरे राजन्स हतो न्यपतद्भुवि ॥ ६.८८.२७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਢਿੱਡ ਵਾਲੇ ਮਹਾਧਨੁੱਖੀ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
6.88.28
आदित्यकेतोः केतुं च च्छित्त्वा बाणेन संयुगे ।
भल्लेन भृशतीक्ष्णेन शिरश्चिच्छेद भारत ॥ ६.८८.२८ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਦਿਤਯਕੇਤੂ ਦੀ ਧੁਜਾ ਬਾਣ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੇ ਭੱਲ ਬਾਣ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢਿਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
6.88.29
बह्वाशिनं तत भीमः शरेणानतर्वणा ।
प्रेषयामास संक्रुद्धो यमस्य सदनं प्रति ॥ ६.८८.२९ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਭੀਮ ਨੇ ਅਚੂਕ ਬਾਣ ਨਾਲ ਉਸ ਬਹੁਭੋਜੀ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
6.88.30
प्रदुद्रुवुस्ततस्तेऽन्ये पुत्रास्तव विशांपते ।
मन्यमाना हि तत्सत्यं सभायां तस्य भाषितम् ॥ ६.८८.३० ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ! ਤੇਰੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਭੱਜ ਗਏ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਬੋਲੇ ਬੋਲ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨ ਕੇ।
6.88.31
ततो दुर्योधनो राजा भ्रातृव्यसनकर्शितः ।
अब्रवीत्तावकान्योधान्भीमोऽयं वध्यतामिति ॥ ६.८८.३१ ॥
ਫਿਰ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਬਿਪਤਾ ਨਾਲ ਝੁਲਸਿਆ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ: 'ਇਸ ਭੀਮ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਓ।'
6.88.32
एवमेते महेष्वासाः पुत्रास्त्व विशांपते ।
भ्रातॄन्संदृश्य निहतान्प्रस्मरंस्ते हि तद्वचः ॥ ६.८८.३२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉਹ ਮਹਾਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
6.88.33
यदुक्तवान्महाप्राज्ञः क्षत्ता हितमनामयम् ।
तदिदं समनुप्राप्तं वचनं दिव्यदर्शिनः ॥ ६.८८.३३ ॥
ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਕ੍ਸ਼ੱਤਾ (ਵਿਦੁਰ) ਨੇ ਜੋ ਹਿਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਬਚਨ ਕਹੇ ਸਨ, ਦਿਵਿਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਹੁਣ ਸੱਚ ਹੋ ਕੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ।
6.88.34
लोभमोहसमाविष्टः पुत्रप्रीत्या जनाधिप ।
न बुध्यसे पुरा यत्तत्तथ्यमुक्तं वचो महत् ॥ ६.८८.३४ ॥
ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ, ਲੋਭ ਅਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਕਾਰਨ, ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਬਚਨ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝਿਆ।
6.88.35
तथैव च वधार्थाय पुत्राणां पाण्डवो बली ।
नूनं जातो महाबाहुर्यथा हन्ति स्म कौरवान् ॥ ६.८८.३५ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਬਲਵਾਨ ਪਾਂਡਵ, ਮਹਾਬਾਹੂ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਜੰਮਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।
6.88.36
ततो दुरयोधनो राजा भीष्ममासाद्य संयुगे ।
दुःखेन महताऽऽविष्टो विललाप सुदुःखितः ॥ ६.८८.३६ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
6.88.37
निहता भ्रातरः शूरा भीमसेनेन मे युधि ।
यतमानास्तथान्येऽपि हन्यन्ते सर्वसैनिकाः ॥ ६.८८.३७ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸੂਰਮੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਲੜਦੇ ਹੋਰ ਵੀ, ਸਾਰੇ ਸਿਪਾਹੀ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
6.88.38
भवांश्च मध्यस्थतया नित्यमस्मानुपेक्षते ।
सोऽहं कुपथमारूढः पश्य दैवमिदं मम ॥ ६.८८.३८ ॥
ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਨਿਰਪੱਖ ਬਣ ਕੇ ਸਾਡੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹੋ; ਮੈਂ ਕੁਰਾਹੇ ਪੈ ਗਿਆ ਹਾਂ — ਵੇਖੋ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਹੈ।
6.88.39
एतच्छ्रुत्वा वचः क्रूरं पिता देवव्रतस्तव ।
दुर्योधनमिदं वाक्यमब्रवीत्समाश्रुलोचनः ॥ ६.८८.३९ ॥
ਇਹ ਕੌੜੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇਵਵ੍ਰਤ (ਭੀਸ਼ਮ) ਨੇ ਅੱਥਰੂ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
6.88.40
उक्तमेतन्मया पूर्वं द्रोणेन विदुरेण च ।
गान्धार्या च यशस्विन्या तत्त्वं तात न बुद्धवान् ॥ ६.८८.४० ॥
ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਆਖੀ ਸੀ; ਦ੍ਰੋਣ, ਵਿਦੁਰ ਅਤੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਵੀ ਆਖੀ ਸੀ; ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ।
6.88.41
समयश्च मया पूर्वं कृतो वै शत्रुकर्शन ।
नाहंयुधि नियोक्तव्यो नाप्याचार्यः कथंचना ॥ ६.८८.४१ ॥
ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਸੀ: ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਆਚਾਰੀਆ (ਦ੍ਰੋਣ) ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ।
6.88.42
यय हि धर्तराष्ट्राणां भीमो द्रक्ष्यति संयुगे ।
हनिष्यति रणे नित्यं सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ६.८८.४२ ॥
ਭੀਮ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖੇਗਾ ਅਤੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਮਾਰੇਗਾ — ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਆਖਦਾ ਹਾਂ।
6.88.43
स त्वं राजन्स्थिरो भूत्वा रणे कृत्वा दृढां मतिम् ।
योधयस्व रणे पार्थान्स्वर्गं कृत्वा परायणम् ॥ ६.८८.४३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦਾ ਕਰਕੇ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਰਮ ਲਕਸ਼ ਬਣਾ ਕੇ ਪਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰ।
6.88.44
न शक्यः पाण्डवा जेतुं सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ।
तस्माद्युद्धे स्थिरां कृत्वा मतिं युद्ध्यस्व भारत ॥ ६.८८.४४ ॥
ਇੰਦਰ ਸਹਿਤ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਇਰਾਦਾ ਕਰਕੇ ਲੜ।