ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.89.1
दृष्ट्वा मे निहतान्पुत्रान्बहूनेकेन सञ्जय ।
भीष्मो द्रोणः कृपश्चैव किमकुर्वत संयुगे ॥ ६.८९.१ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ! ਇੱਕੋ ਬੰਦੇ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮੇਰੇ ਬਹੁਤੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?
6.89.2
अहन्यहनि मे पुत्राः क्षयं गच्छन्ति सञ्जय ।
मन्येऽहं सर्वथा पुत्रान्दैवेनोपहतान्भृशम् ॥ ६.८९.२ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ! ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦੈਵ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।
6.89.3
यत्र मे तनयाः सर्वे जीयन्ते न जयन्त्युत ।
यत्र भीष्मस्य द्रोणस्य कृपस्य च महात्मनः ॥ ६.८९.३ ॥
ਜਿੱਥੇ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹਾਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇ; ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਤਮਾ ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪ ਹਨ—
6.89.4
सौमदत्तेश्च वीरस्य भगदत्तस्य चोभयोः ।
अश्वत्थाम्नस्तथा तात शूराणामनिवर्तिनाम् ॥ ६.८९.४ ॥
ਵੀਰ ਸੋਮਦੱਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੀਰ ਭਗਦੱਤ, ਦੋਵੇਂ, ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ, ਹੇ ਤਾਤ! ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਮੁੜਨ ਵਾਲੇ ਸੂਰਮੇ—
6.89.5
अन्येषां चैव शूराणां मध्यगास्तनया मम ।
यदहन्यन्त संग्रामे किमन्यद्भागधेयतः ॥ ६.८९.५ ॥
ਹੋਰ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
6.89.6
न हि दुर्योधनो मन्दः पुरा प्रोक्तमबुध्यत ।
वार्यमाणो मया तात भीष्मेण विदुरेण च ॥ ६.८९.६ ॥
ਮੂਰਖ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹੀ ਗੱਲ ਨਾ ਸਮਝੀ; ਹੇ ਤਾਤ! ਮੇਰੇ, ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਵਿਦੁਰ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ।
6.89.7
गन्धार्या चैव दुर्मेधाः सततं हितकाम्यया ।
नाबुध्यत पुरा मोहात्तस्य प्राप्तमिदं फलम् ॥ ६.८९.७ ॥
ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਸਦਾ ਉਸਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਮੂੜ੍ਹਬੁੱਧੀ ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਸਮਝਿਆ; ਇਹੀ ਉਸਦਾ ਫਲ ਹੈ।
6.89.8
यद्भीमसेनः समरे पुत्रान्मम विचेतसः ।
अहन्यहनि संक्रुद्धो नयते यमसादनम् ॥ ६.८९.८ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚੇਤਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
6.89.9
इदं तत्समनुप्राप्तं क्षत्तुर्वचनमुत्तमम् ।
न बुद्धवानस्मि विभो प्रोच्यमानमिदं तदा ॥ ६.८९.९ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਸ਼ੱਤਾ (ਵਿਦੁਰ) ਦੇ ਇਹ ਉੱਤਮ ਬਚਨ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਏ ਹਨ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ।
6.89.10
निवारय सुतं द्यूतात्पाण्डवान्मा द्रुहेति च ।
सुहृदां हितकामानां ब्रुवतां तत्तदेव च ॥ ६.८९.१० ॥
'ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜੂਏ ਤੋਂ ਰੋਕ; ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਹ ਨਾ ਕਰ' ਇਹੀ ਹਿਤ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਮਿੱਤਰ ਆਖਦੇ ਸਨ।
6.89.11
न शृणोमि पुरा वाक्यं मर्त्यः पथ्यमिवौषधम् ।
तदिदं समनुप्राप्तं वचनं साधु भाषितम् ॥ ६.८९.११ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਉਹ ਬਚਨ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਹਿਤਕਾਰੀ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ। ਉਹੀ ਚੰਗੇ ਬਚਨ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਏ ਹਨ।
6.89.12
विदुरद्रोणभीष्माणां तथाऽन्येषां हितैषिणाम् ।
अकृत्वा वचनं पथ्यं क्षयं गच्छन्ति कौरवाः ॥ ६.८९.१२ ॥
ਵਿਦੁਰ, ਦ੍ਰੋਣ, ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿਤੈਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਨਾ ਮੰਨ ਕੇ ਕੌਰਵ ਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
6.89.13
तदेतत्समतिक्रान्तं पूर्वमेव हि सञ्जय ।
तस्मान्मे वद तत्त्वेन यथा युद्धमवर्तत ॥ ६.८९.१३ ॥
ਸੰਜਯ, ਇਹ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੀਤ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ ਕਿ ਯੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ।
6.89.14
मध्याह्ने मुमहारौद्रः संग्रामः समुपद्यत ।
लकक्षयकरो राजंस्तन्मे निगदतः शृणु ॥ ६.८९.१४ ॥
ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਮੈਂ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਉਹ ਸੁਣੋ।
6.89.15
ततः सर्वाणि सैन्यानि धर्मपुत्रस्य शासनात् ।
संरब्धान्यभ्यवर्तन्त भीष्ममेव जिघांसया ॥ ६.८९.१५ ॥
ਫਿਰ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਟੁੱਟ ਪਈਆਂ।
6.89.16
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च सात्यकिश्च महारथः ।
युक्तानीका महाराज भीष्ममेव समभ्ययुः ॥ ६.८९.१६ ॥
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ, ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਸਾਤਯਕੀ — ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਭੀਸ਼ਮ ਵੱਲ ਹੀ ਵਧੇ।
6.89.17
विराटो द्रुपदश्चैव सहिताः सर्वसोमकैः ।
अभ्यद्रवन्त संग्रामे भीष्ममेव महारथम् ॥ ६.८९.१७ ॥
ਵਿਰਾਟ ਅਤੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਸਾਰੇ ਸੋਮਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਥੀ ਭੀਸ਼ਮ ਵੱਲ ਹੀ ਝਪਟ ਪਏ।
6.89.18
केकया धृष्टकेतुश्च कुन्तिभोजश्च दंशितः ।
शुक्तानीका महाराज भीष्ममेव समभ्ययुः ॥ ६.८९.१८ ॥
ਕੇਕਯ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੂ ਅਤੇ ਕੁੰਤਿਭੋਜ — ਕਵਚ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸਜੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਭੀਸ਼ਮ ਵੱਲ ਹੀ ਵਧੇ।
6.89.19
अर्जुनो द्रौपदश्चैव कुन्तिभोजश्च दंशितः ।
दुर्योधनसमादिष्टान्राज्ञः सर्वान्समभ्ययुः ॥ ६.८९.१९ ॥
ਅਰਜੁਨ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਕੁੰਤਿਭੋਜ ਕਵਚ ਪਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ; ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਆਏ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਉਹ ਟੁੱਟ ਪਏ।
6.89.20
अभिमन्युस्तथा शूरो हैडिम्बश्च महारथः ।
भीमसेनश्च संक्रुद्धस्तेऽभ्यधावन्त कौरवान् ॥ ६.८९.२० ॥
ਸੂਰਮਾ ਅਭਿਮਨਿਊ, ਹੈਡਿੰਬ ਦਾ ਪੁੱਤਰ (ਘਟੋਤਕਚ), ਮਹਾਰਥੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਭੀਮਸੇਨ ਕੌਰਵਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।
6.89.21
त्रिधाभूतैरवध्यन्त पाण्डवैः कौरवा युधि ।
तथैव कौरवै राजन्नवध्यन्त परे रणे ॥ ६.८९.२१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
6.89.22
द्रोणस्तु रथिनां श्रेष्ठः सोमकान्सृञ्जयैः सह ।
अभ्यधावत संक्रुद्धः प्रेषयिष्यन्यमक्षयम् ॥ ६.८९.२२ ॥
ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਦ੍ਰੋਣ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਸੋਮਕਾਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜੇ, ਜਿਵੇਂ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ।
6.89.23
तत्राक्रन्दो महानासीत्सृञ्जयानां महात्मानाम् ।
वध्यतां समरे राजन्भारद्वाजेन धन्विना ॥ ६.८९.२३ ॥
ਉੱਥੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਿਰਲਾਪ ਉੱਠਿਆ; ਹੇ ਰਾਜਨ! ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਧਨੁਰਧਰ ਭਾਰਦਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਉਹ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
6.89.24
द्रोणेन निहतास्तत्र क्षत्रिया बहवो रणे ।
विचेष्टन्तो हृदृश्यन्त व्याधिक्लिष्टा वरा इव ॥ ६.८९.२४ ॥
ਉੱਥੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਤੜਫਦੇ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ; ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ।
6.89.25
कूजतां क्रन्दतां चैव स्तनतां चैव भारत ।
अनिशं शुश्रुवे शब्दः क्षुत्क्लिष्टानां नृणामिव ॥ ६.८९.२५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਕਰਾਹੁੰਦੇ, ਰੋਂਦੇ ਅਤੇ ਹਉਕੇ ਭਰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫ਼ਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ, ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ।
6.89.26
तथैव कौरवेयाणां भीमसेनो महाबलः ।
चकार कदनं घोरं क्रुद्धः काल इवापरः ॥ ६.८९.२६ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਕੌਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਕਤਲੇਆਮ ਕੀਤਾ; ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਦੂਜਾ ਕਾਲ ਹੋਵੇ।
6.89.27
वध्यतां तत्र सैन्यानामन्योन्येन महारणे ।
प्रावर्तत नदी घोरा रुधिरौघपरवाहिनी ॥ ६.८९.२७ ॥
ਉਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਲਹੂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਨੂੰ ਵਹਾਉਂਦੀ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਨਦੀ ਵਗ ਤੁਰੀ।
6.89.28
स संग्रामो महाराज घोररूपोऽभवन्महान् ।
कुरूणां पाणडवानां च यमराष्ट्रविवर्धनः ॥ ६.८९.२८ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਮਹਾਸੰਗ੍ਰਾਮ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਗਿਆ; ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਇਆ ਉਹ ਯੁੱਧ ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
6.89.29
ततो भीमो रणे क्रुद्धो रभसश्च विशेषतः ।
गजानीकं समासाद्य प्रेषयामास मृत्यवे ॥ ६.८९.२९ ॥
ਫਿਰ ਭੀਮ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਆਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
6.89.30
तत्र भारत भीमेन नाराचाभिहता गजाः ।
पेतुर्नेदुश्च सेदुश्च दिशश्च परिबभ्रमुः ॥ ६.८९.३० ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉੱਥੇ ਭੀਮ ਦੇ ਨਾਰਾਚ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਚਿੰਘਾੜੇ, ਬੈਠ ਗਏ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣ ਲੱਗੇ।
6.89.31
छिन्नहस्ता महानागाश्छिन्नगात्राश्च मारिष ।
क्रौञ्चवद्व्यनदन्भीताः पृथिवीमधिशेरते ॥ ६.८९.३१ ॥
ਸੁੰਡਾਂ ਕੱਟੇ ਮਹਾਨਾਗ, ਸਰੀਰ ਛਿੰਨ ਹੋਏ ਹਾਥੀ, ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, ਡਰ ਕੇ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚੀਕਦੇ ਹੋਏ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਏ ਹਨ।
6.89.32
नकुलः सहदेवश्च हयानीकमभिद्रुतौ ।
ते हयाः काञ्चनापीडा रुक्मभाण्डपरिच्छदाः ॥ ६.८९.३२ ॥
ਨਕੁਲ ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਘੋੜੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੱਥੇ-ਪੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਾਜ-ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ ਸਜੇ ਸਨ।
6.89.33
वध्यमाना व्यदृश्यन्त शतशोऽथ सहस्रशः ।
पतिद्भिस्तुरगै राजन्समास्तीर्यत मेदिनी ॥ ६.८९.३३ ॥
ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਉਹ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਡਿੱਗਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਢੱਕ ਗਈ।
6.89.34
निर्जिह्वैश्च श्वसद्भिश्च कूजद्भिश्च गतासुभिः ।
हयैर्बभौ नरश्रेष्ठ नानारूपधरैर्धरा ॥ ६.८९.३४ ॥
ਜੀਭਾਂ ਬਾਹਰ ਲਟਕਾਈ, ਹਾਫਦੇ, ਹਿਣਕਦੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਗਵਾਏ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਨਰਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਧਰਤੀ ਸ਼ੋਭ ਰਹੀ ਸੀ।
6.89.35
अर्जुनेन हतैः सङ्ख्ये तथा भारत राजभिः ।
प्रबभौ वसुधा घोरा तत्रतत्र विशांपते ॥ ६.८९.३५ ॥
ਅਰਜੁਨ ਦੁਆਰਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੀ, ਥਾਂ-ਥਾਂ ਭਿਆਨਕ ਧਰਤੀ ਸ਼ੋਭੀ।
6.89.36
रथैर्भग्नैर्ध्वजैश्छिन्नैर्निकृत्तैश्च महायुधैः ।
चामरैर्व्यजनैश्चैव च्छत्रैश्च सुमहाप्रभैः ॥ ६.८९.३६ ॥
ਟੁੱਟੇ ਰੱਥਾਂ, ਕੱਟੇ ਝੰਡਿਆਂ, ਛਿੰਨ ਮਹਾਸ਼ਸਤਰਾਂ, ਚਾਮਰਾਂ, ਪੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਅਤਿ ਚਮਕਦੇ ਛਤਰਾਂ ਨਾਲ (ਧਰਤੀ ਸ਼ੋਭੀ)।
6.89.37
हरैर्निष्कैः सकेयूरैः शिरोभिश्च सकुण्डलैः ।
उष्णीषैरपविद्धैश्च पताकाभिश्च सर्वशः ॥ ६.८९.३७ ॥
ਹਾਰ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ, ਬਾਜੂਬੰਦ, ਸਿਰ, ਕੁੰਡਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਪੱਗਾਂ, ਸੁੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਅਤੇ ਝੰਡੇ — ਹਰ ਪਾਸੇ।
6.89.38
अनुकर्षैः शुभै राजन्योक्रैश्चैव सरश्मिभिः ।
संकीर्णा वसुधा भाति वसन्ते कुसुमैरिव ॥ ६.८९.३८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁੰਦਰ ਅਨੁਕਰਸ਼, ਜੂਲੇ ਅਤੇ ਲਗਾਮਾਂ ਨਾਲ ਖਿਲਰੀ ਇਹ ਧਰਤੀ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੀ ਵਾਂਗ ਸੋਹਂਦੀ ਹੈ।
6.89.39
एवमेष क्षयो वृत्तः पाण्डूनामपि भारत ।
क्रुद्धे शान्तनवे भीष्मे द्रोणे च रथसत्तमे ॥ ६.८९.३९ ॥
ਹੇ ਭਰਤ, ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਰਥਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਰੋਣ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ ਤਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ।
6.89.40
अश्वत्थाम्नि कृपे चैव तथैव कृतवर्मणि ।
तथेतरेषु क्रुद्धेषु तावकानामपि क्षयः ॥ ६.८९.४० ॥
ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ, ਕ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਯੋਧਿਆਂ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਡੇ ਪੱਖ ਦਾ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ।