മഹാഭാരതം · അധ്യായം 6.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.89.1
दृष्ट्वा मे निहतान्पुत्रान्बहूनेकेन सञ्जय ।
भीष्मो द्रोणः कृपश्चैव किमकुर्वत संयुगे ॥ ६.८९.१ ॥
സഞ്ജയാ, ഒരുവനാൽ എന്റെ പല പുത്രന്മാരും കൊല്ലപ്പെട്ടത് കണ്ടിട്ട്, യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മരും ദ്രോണരും കൃപരും എന്തു ചെയ്തു?
6.89.2
अहन्यहनि मे पुत्राः क्षयं गच्छन्ति सञ्जय ।
मन्येऽहं सर्वथा पुत्रान्दैवेनोपहतान्भृशम् ॥ ६.८९.२ ॥
സഞ്ജയാ, ദിനംതോറും എന്റെ പുത്രന്മാർ നാശത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. വിധിയാൽ എന്റെ പുത്രന്മാർ പൂർണ്ണമായും കഠിനമായി പ്രഹരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
6.89.3
यत्र मे तनयाः सर्वे जीयन्ते न जयन्त्युत ।
यत्र भीष्मस्य द्रोणस्य कृपस्य च महात्मनः ॥ ६.८९.३ ॥
എന്റെ പുത്രന്മാരെല്ലാം തോൽക്കുന്നു, ജയിക്കുന്നില്ല; അവിടെ മഹാത്മാവായ ഭീഷ്മരും ദ്രോണരും കൃപരും ഉണ്ട്—
6.89.4
सौमदत्तेश्च वीरस्य भगदत्तस्य चोभयोः ।
अश्वत्थाम्नस्तथा तात शूराणामनिवर्तिनाम् ॥ ६.८९.४ ॥
വീരനായ സോമദത്തന്റെ പുത്രനും, വീരനായ ഭഗദത്തനും, ഇരുവരും, അശ്വത്ഥാമാവും, പ്രിയനേ! പിന്മാറാത്ത ശൂരന്മാരും—
6.89.5
अन्येषां चैव शूराणां मध्यगास्तनया मम ।
यदहन्यन्त संग्रामे किमन्यद्भागधेयतः ॥ ६.८९.५ ॥
മറ്റ് ശൂരന്മാരുടെ മധ്യത്തിൽ നിന്നിരുന്ന എന്റെ പുത്രന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു; വിധിയല്ലാതെ മറ്റെന്ത്?
6.89.6
न हि दुर्योधनो मन्दः पुरा प्रोक्तमबुध्यत ।
वार्यमाणो मया तात भीष्मेण विदुरेण च ॥ ६.८९.६ ॥
മൂഢനായ ദുര്യോധനൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞത് മനസ്സിലാക്കിയില്ല; പ്രിയനേ! ഞാനും ഭീഷ്മരും വിദുരരും തടഞ്ഞിട്ടും.
6.89.7
गन्धार्या चैव दुर्मेधाः सततं हितकाम्यया ।
नाबुध्यत पुरा मोहात्तस्य प्राप्तमिदं फलम् ॥ ६.८९.७ ॥
ഗാന്ധാരി എപ്പോഴും അവന്റെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച് ഉപദേശിച്ചു; എന്നാൽ മൂഢബുദ്ധിയായ അവൻ മോഹത്താൽ മുമ്പ് ഗ്രഹിച്ചില്ല; അതിന്റെ ഫലമാണ് ഇപ്പോൾ ലഭിച്ചത്.
6.89.8
यद्भीमसेनः समरे पुत्रान्मम विचेतसः ।
अहन्यहनि संक्रुद्धो नयते यमसादनम् ॥ ६.८९.८ ॥
ഭീമസേനൻ യുദ്ധത്തിൽ കോപിച്ച് എന്റെ വിചേതസ്സായ പുത്രന്മാരെ ദിവസം തോറും യമസദനത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കുന്നു.
6.89.9
इदं तत्समनुप्राप्तं क्षत्तुर्वचनमुत्तमम् ।
न बुद्धवानस्मि विभो प्रोच्यमानमिदं तदा ॥ ६.८९.९ ॥
ഓ പ്രഭോ, ക്ഷത്താവിന്റെ (വിദുരന്റെ) ഈ ഉത്തമവചനം ഇപ്പോൾ പൂർണമായി എന്നിൽ വന്നുചേർന്നു; അന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ ഞാൻ അത് ഗ്രഹിച്ചില്ല.
6.89.10
निवारय सुतं द्यूतात्पाण्डवान्मा द्रुहेति च ।
सुहृदां हितकामानां ब्रुवतां तत्तदेव च ॥ ६.८९.१० ॥
'മകനെ ചൂതിൽ നിന്ന് തടയുക; പാണ്ഡവരോട് ദ്രോഹം ചെയ്യരുത്' എന്ന് ഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്ന സുഹൃത്തുക്കൾ പറഞ്ഞതും അതുതന്നെ.
6.89.11
न शृणोमि पुरा वाक्यं मर्त्यः पथ्यमिवौषधम् ।
तदिदं समनुप्राप्तं वचनं साधु भाषितम् ॥ ६.८९.११ ॥
മുമ്പ് ഞാൻ ആ വാക്ക് കേട്ടില്ല; മനുഷ്യൻ ഹിതകരമായ ഔഷധം കേൾക്കാത്തതുപോലെ. ആ നല്ല വാക്കുകൾ ഇപ്പോൾ വന്നുചേർന്നു.
6.89.12
विदुरद्रोणभीष्माणां तथाऽन्येषां हितैषिणाम् ।
अकृत्वा वचनं पथ्यं क्षयं गच्छन्ति कौरवाः ॥ ६.८९.१२ ॥
വിദുരനും ദ്രോണനും ഭീഷ്മനും മറ്റ് ഹിതൈഷികളും പറഞ്ഞ ഹിതകരമായ വാക്കുകൾ അനുസരിക്കാതെ കൗരവർ നാശത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
6.89.13
तदेतत्समतिक्रान्तं पूर्वमेव हि सञ्जय ।
तस्मान्मे वद तत्त्वेन यथा युद्धमवर्तत ॥ ६.८९.१३ ॥
സഞ്ജയാ, ഇതെല്ലാം നേരത്തെ കഴിഞ്ഞുപോയി. അതിനാൽ യുദ്ധം എങ്ങനെ നടന്നു എന്ന് സത്യമായി എന്നോട് പറയൂ.
6.89.14
मध्याह्ने मुमहारौद्रः संग्रामः समुपद्यत ।
लकक्षयकरो राजंस्तन्मे निगदतः शृणु ॥ ६.८९.१४ ॥
ഉച്ചസമയത്ത് അതിഭയങ്കരമായ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു; രാജാവേ, അത് ജനങ്ങളുടെ നാശത്തിന് കാരണമായി. ഞാൻ പറയുന്നത് കേൾക്കൂ.
6.89.15
ततः सर्वाणि सैन्यानि धर्मपुत्रस्य शासनात् ।
संरब्धान्यभ्यवर्तन्त भीष्ममेव जिघांसया ॥ ६.८९.१५ ॥
അപ്പോൾ ധർമപുത്രന്റെ കൽപ്പനപ്രകാരം ക്രുദ്ധരായ സകല സേനകളും ഭീഷ്മനെ കൊല്ലാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ അദ്ദേഹത്തിനുനേരെ പാഞ്ഞടുത്തു.
6.89.16
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च सात्यकिश्च महारथः ।
युक्तानीका महाराज भीष्ममेव समभ्ययुः ॥ ६.८९.१६ ॥
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും ശിഖണ്ഡിയും മഹാരഥനായ സാത്യകിയും — മഹാരാജാവേ, അണിനിരന്ന സേനകളോടെ ഭീഷ്മനുനേരെ പാഞ്ഞു.
6.89.17
विराटो द्रुपदश्चैव सहिताः सर्वसोमकैः ।
अभ्यद्रवन्त संग्रामे भीष्ममेव महारथम् ॥ ६.८९.१७ ॥
വിരാടനും ദ്രുപദനും സകല സോമകരോടുമൊപ്പം ചേർന്ന് യുദ്ധത്തിൽ മഹാരഥനായ ഭീഷ്മനുനേരെ പാഞ്ഞു.
6.89.18
केकया धृष्टकेतुश्च कुन्तिभोजश्च दंशितः ।
शुक्तानीका महाराज भीष्ममेव समभ्ययुः ॥ ६.८९.१८ ॥
കേകയരും ധൃഷ്ടകേതുവും കുന്തിഭോജനും കവചമണിഞ്ഞ് മഹാരാജാവേ, സുസജ്ജമായ സേനകളോടെ ഭീഷ്മനുനേരെ പാഞ്ഞു.
6.89.19
अर्जुनो द्रौपदश्चैव कुन्तिभोजश्च दंशितः ।
दुर्योधनसमादिष्टान्राज्ञः सर्वान्समभ्ययुः ॥ ६.८९.१९ ॥
അർജുനനും ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രന്മാരും കുന്തിഭോജനും കവചം ധരിച്ച് മുന്നേറി; ദുര്യോധനന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം വന്ന സകല രാജാക്കന്മാരെയും അവർ ആക്രമിച്ചു.
6.89.20
अभिमन्युस्तथा शूरो हैडिम्बश्च महारथः ।
भीमसेनश्च संक्रुद्धस्तेऽभ्यधावन्त कौरवान् ॥ ६.८९.२० ॥
ശൂരനായ അഭിമന്യുവും ഹൈഡിംബന്റെ പുത്രനും (ഘടോത്കചൻ) മഹാരഥനും ക്രുദ്ധനായ ഭീമസേനനും കൗരവരുടെ നേർക്ക് പാഞ്ഞു.
6.89.21
त्रिधाभूतैरवध्यन्त पाण्डवैः कौरवा युधि ।
तथैव कौरवै राजन्नवध्यन्त परे रणे ॥ ६.८९.२१ ॥
രാജാവേ! മൂന്നായി പിരിഞ്ഞ പാണ്ഡവർ കൗരവരെ യുദ്ധത്തിൽ വധിച്ചു; അതുപോലെ കൗരവർ ശത്രുക്കളെ രണത്തിൽ വധിച്ചു.
6.89.22
द्रोणस्तु रथिनां श्रेष्ठः सोमकान्सृञ्जयैः सह ।
अभ्यधावत संक्रुद्धः प्रेषयिष्यन्यमक्षयम् ॥ ६.८९.२२ ॥
രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ദ്രോണൻ ക്രുദ്ധനായി സോമകന്മാരോടും സൃഞ്ജയരോടും ഒപ്പം പാഞ്ഞു; അവരെ യമലോകത്തിലേക്ക് അയക്കാനെന്നപോലെ.
6.89.23
तत्राक्रन्दो महानासीत्सृञ्जयानां महात्मानाम् ।
वध्यतां समरे राजन्भारद्वाजेन धन्विना ॥ ६.८९.२३ ॥
അവിടെ മഹാത്മാക്കളായ സൃഞ്ജയരുടെ ഇടയിൽ മഹത്തായ നിലവിളി ഉയർന്നു; രാജാവേ! യുദ്ധത്തിൽ വില്ലാളിയായ ഭാരദ്വാജനാൽ (ദ്രോണൻ) അവർ വധിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരുന്നു.
6.89.24
द्रोणेन निहतास्तत्र क्षत्रिया बहवो रणे ।
विचेष्टन्तो हृदृश्यन्त व्याधिक्लिष्टा वरा इव ॥ ६.८९.२४ ॥
അവിടെ ദ്രോണനാൽ യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ട അനേകം ക്ഷത്രിയർ പിടയുന്നതായി കാണപ്പെട്ടു; രോഗബാധിതരായ ശ്രേഷ്ഠന്മാരെപ്പോലെ.
6.89.25
कूजतां क्रन्दतां चैव स्तनतां चैव भारत ।
अनिशं शुश्रुवे शब्दः क्षुत्क्लिष्टानां नृणामिव ॥ ६.८९.२५ ॥
ഹേ ഭാരതാ, ഞരങ്ങിയും കരഞ്ഞും ദീർഘനിശ്വാസം വിട്ടും കൊണ്ടിരുന്നവരുടെ ശബ്ദം, വിശപ്പുകൊണ്ട് പീഡിതരായ മനുഷ്യരുടേത് പോലെ, അവിരാമം കേൾക്കപ്പെട്ടു.
6.89.26
तथैव कौरवेयाणां भीमसेनो महाबलः ।
चकार कदनं घोरं क्रुद्धः काल इवापरः ॥ ६.८९.२६ ॥
അതുപോലെ മഹാബലനായ ഭീമസേനൻ കൗരവർക്കിടയിൽ ഭയങ്കരമായ സംഹാരം നടത്തി; കോപിതനായ അവൻ മറ്റൊരു കാലനെപ്പോലെയായിരുന്നു.
6.89.27
वध्यतां तत्र सैन्यानामन्योन्येन महारणे ।
प्रावर्तत नदी घोरा रुधिरौघपरवाहिनी ॥ ६.८९.२७ ॥
ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ സൈന്യങ്ങൾ പരസ്പരം വധിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, രക്തപ്രവാഹം വഹിക്കുന്ന ഭയങ്കരമായ ഒരു നദി ഒഴുകി.
6.89.28
स संग्रामो महाराज घोररूपोऽभवन्महान् ।
कुरूणां पाणडवानां च यमराष्ट्रविवर्धनः ॥ ६.८९.२८ ॥
ഹേ മഹാരാജാവേ, ആ മഹായുദ്ധം ഭയങ്കരരൂപം പൂണ്ടു; കൗരവരുടെയും പാണ്ഡവരുടെയും ഇടയിലുള്ള അത് യമരാജ്യം വർധിപ്പിച്ചു.
6.89.29
ततो भीमो रणे क्रुद्धो रभसश्च विशेषतः ।
गजानीकं समासाद्य प्रेषयामास मृत्यवे ॥ ६.८९.२९ ॥
അപ്പോൾ ഭീമൻ യുദ്ധത്തിൽ കോപത്തോടെയും വിശേഷിച്ച് ആവേശത്തോടെയും ആനപ്പടയെ സമീപിച്ച് അവരെ മൃത്യുവിലേക്ക് അയച്ചു.
6.89.30
तत्र भारत भीमेन नाराचाभिहता गजाः ।
पेतुर्नेदुश्च सेदुश्च दिशश्च परिबभ्रमुः ॥ ६.८९.३० ॥
ഹേ ഭാരതാ, അവിടെ ഭീമന്റെ നാരാചങ്ങളാൽ ആഘാതമേറ്റ ആനകൾ വീണു, ചിന്നം വിളിച്ചു, തളർന്നു, ദിക്കുകളിലെല്ലാം അലഞ്ഞു.
6.89.31
छिन्नहस्ता महानागाश्छिन्नगात्राश्च मारिष ।
क्रौञ्चवद्व्यनदन्भीताः पृथिवीमधिशेरते ॥ ६.८९.३१ ॥
തുമ്പിക്കൈ മുറിഞ്ഞ മഹാനാഗങ്ങളും ശരീരം ഛിന്നമായ ആനകളും, ഓ മാരിഷ, ഭയന്ന് ക്രൗഞ്ചപ്പക്ഷികളെപ്പോലെ കരഞ്ഞ് ഭൂമിയിൽ കിടക്കുന്നു.
6.89.32
नकुलः सहदेवश्च हयानीकमभिद्रुतौ ।
ते हयाः काञ्चनापीडा रुक्मभाण्डपरिच्छदाः ॥ ६.८९.३२ ॥
നകുലനും സഹദേവനും കുതിരപ്പടയെ ആക്രമിച്ചു. ആ കുതിരകൾ സ്വർണ്ണ ശിരോഭൂഷണങ്ങളും സ്വർണ്ണാലങ്കാരങ്ങളും അണിഞ്ഞിരുന്നു.
6.89.33
वध्यमाना व्यदृश्यन्त शतशोऽथ सहस्रशः ।
पतिद्भिस्तुरगै राजन्समास्तीर्यत मेदिनी ॥ ६.८९.३३ ॥
നൂറും ആയിരവുമായി വധിക്കപ്പെടുന്നതായി അവ കാണപ്പെട്ടു. ഓ രാജാവേ, വീണുകിടക്കുന്ന കുതിരകളാൽ ഭൂമി മൂടപ്പെട്ടു.
6.89.34
निर्जिह्वैश्च श्वसद्भिश्च कूजद्भिश्च गतासुभिः ।
हयैर्बभौ नरश्रेष्ठ नानारूपधरैर्धरा ॥ ६.८९.३४ ॥
നാവ് പുറത്തേക്ക് തൂങ്ങി, ശ്വാസം വലിച്ച്, ചിനച്ച്, പ്രാണൻ പോയ കുതിരകളാൽ, ഓ നരശ്രേഷ്ഠാ, പലരൂപം ധരിച്ച ഭൂമി തിളങ്ങി.
6.89.35
अर्जुनेन हतैः सङ्ख्ये तथा भारत राजभिः ।
प्रबभौ वसुधा घोरा तत्रतत्र विशांपते ॥ ६.८९.३५ ॥
അർജുനൻ യുദ്ധത്തിൽ വധിച്ച രാജാക്കന്മാരാൽ, ഓ ഭാരതാ, ഓ പ്രജാപതേ, അവിടെയിവിടെ ഭയങ്കരമായ ഭൂമി തിളങ്ങി.
6.89.36
रथैर्भग्नैर्ध्वजैश्छिन्नैर्निकृत्तैश्च महायुधैः ।
चामरैर्व्यजनैश्चैव च्छत्रैश्च सुमहाप्रभैः ॥ ६.८९.३६ ॥
തകർന്ന രഥങ്ങളാലും, മുറിഞ്ഞ കൊടികളാലും, ഛേദിക്കപ്പെട്ട മഹായുധങ്ങളാലും, ചാമരങ്ങളാലും, വ്യജനങ്ങളാലും, മഹാപ്രഭയുള്ള കുടകളാലും (ഭൂമി തിളങ്ങി).
6.89.37
हरैर्निष्कैः सकेयूरैः शिरोभिश्च सकुण्डलैः ।
उष्णीषैरपविद्धैश्च पताकाभिश्च सर्वशः ॥ ६.८९.३७ ॥
ഹാരങ്ങൾ, സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങൾ, തോൾവളകൾ, തലകൾ, കുണ്ഡലങ്ങളോടുകൂടിയ, തലപ്പാവുകൾ, എറിയപ്പെട്ടവ, പതാകകൾ — എല്ലായിടത്തും.
6.89.38
अनुकर्षैः शुभै राजन्योक्रैश्चैव सरश्मिभिः ।
संकीर्णा वसुधा भाति वसन्ते कुसुमैरिव ॥ ६.८९.३८ ॥
രാജാവേ, മനോഹരമായ നുകങ്ങളും കടിഞ്ഞാണുകളുമായി ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ഈ ഭൂമി വസന്തത്തിൽ പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞതുപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
6.89.39
एवमेष क्षयो वृत्तः पाण्डूनामपि भारत ।
क्रुद्धे शान्तनवे भीष्मे द्रोणे च रथसत्तमे ॥ ६.८९.३९ ॥
ഭരതവംശജാ, ശന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മരും രഥശ്രേഷ്ഠനായ ദ്രോണരും കോപിച്ചപ്പോൾ പാണ്ഡവർക്കും ഇങ്ങനെ നാശം സംഭവിച്ചു.
6.89.40
अश्वत्थाम्नि कृपे चैव तथैव कृतवर्मणि ।
तथेतरेषु क्रुद्धेषु तावकानामपि क्षयः ॥ ६.८९.४० ॥
അശ്വത്ഥാമാവും കൃപനും കൃതവർമ്മാവും മറ്റു കോപിച്ച വീരന്മാരും കാരണം നിങ്ങളുടെ പക്ഷത്തിനും ഇങ്ങനെ നാശം സംഭവിച്ചു.