มหาภารตะ · อัธยายะ 6.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.89.1
दृष्ट्वा मे निहतान्पुत्रान्बहूनेकेन सञ्जय ।
भीष्मो द्रोणः कृपश्चैव किमकुर्वत संयुगे ॥ ६.८९.१ ॥
สัญชัย เมื่อเห็นบุตรของเราจำนวนมากถูกฆ่าโดยคนเพียงคนเดียว ภีษมะ โทรณะ และกฤปะ ได้ทำสิ่งใดในการสงคราม
6.89.2
अहन्यहनि मे पुत्राः क्षयं गच्छन्ति सञ्जय ।
मन्येऽहं सर्वथा पुत्रान्दैवेनोपहतान्भृशम् ॥ ६.८९.२ ॥
สัญชัย บุตรของเรากำลังพินาศวันแล้ววันเล่า เราคิดว่าบุตรของเราถูกโชคชะตาทำลายลงอย่างสิ้นเชิงและรุนแรงแน่แท้
6.89.3
यत्र मे तनयाः सर्वे जीयन्ते न जयन्त्युत ।
यत्र भीष्मस्य द्रोणस्य कृपस्य च महात्मनः ॥ ६.८९.३ ॥
ที่ใดที่บุตรทั้งหมดของเราพ่ายแพ้และไม่ได้ชัยชนะ และที่ใดที่ภีษมะ โทรณะ และกฤปะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่อยู่
6.89.4
सौमदत्तेश्च वीरस्य भगदत्तस्य चोभयोः ।
अश्वत्थाम्नस्तथा तात शूराणामनिवर्तिनाम् ॥ ६.८९.४ ॥
และโสมทัตตบุตรผู้เป็นวีรบุรุษ และภคทัตผู้เป็นวีรบุรุษ ทั้งสองคน และอัศวัตถามา ลูกรัก และวีรบุรุษผู้ไม่หันหลังกลับ
6.89.5
अन्येषां चैव शूराणां मध्यगास्तनया मम ।
यदहन्यन्त संग्रामे किमन्यद्भागधेयतः ॥ ६.८९.५ ॥
และบุตรของเราที่ยืนอยู่ท่ามกลางวีรบุรุษอื่น ๆ ถูกฆ่าในการสงคราม นอกจากโชคชะตาแล้วจะมีเหตุใดอีกเล่า
6.89.6
न हि दुर्योधनो मन्दः पुरा प्रोक्तमबुध्यत ।
वार्यमाणो मया तात भीष्मेण विदुरेण च ॥ ६.८९.६ ॥
ทุรโยธน์โง่เขลาไม่เข้าใจสิ่งที่ถูกกล่าวไว้ก่อนหน้านี้ ลูกรัก แม้เราได้ห้ามปรามไว้ ทั้งภีษมะและวิทุระก็ห้ามปรามเช่นกัน
6.89.7
गन्धार्या चैव दुर्मेधाः सततं हितकाम्यया ।
नाबुध्यत पुरा मोहात्तस्य प्राप्तमिदं फलम् ॥ ६.८९.७ ॥
คานธารี ผู้ปรารถนาความดีแก่เขาเสมอ ก็เช่นกัน ผู้มีปัญญาทรามนั้นไม่เข้าใจก่อนหน้าด้วยความหลงผิด นี่คือผลที่เขาได้รับ
6.89.8
यद्भीमसेनः समरे पुत्रान्मम विचेतसः ।
अहन्यहनि संक्रुद्धो नयते यमसादनम् ॥ ६.८९.८ ॥
ภีมเสนผู้โกรธเกรี้ยวในการรบ นำบุตรของเราผู้สับสนไปสู่ที่อยู่ของยมะวันแล้ววันเล่า
6.89.9
इदं तत्समनुप्राप्तं क्षत्तुर्वचनमुत्तमम् ।
न बुद्धवानस्मि विभो प्रोच्यमानमिदं तदा ॥ ६.८९.९ ॥
โอ้ผู้เป็นใหญ่ ถ้อยคำอันประเสริฐของกษัตติร์ (วิทุระ) นี้ได้มาถึงข้าพเจ้าแล้วอย่างเต็มที่ ขณะที่ถูกกล่าวนั้น ข้าพเจ้าไม่เข้าใจ
6.89.10
निवारय सुतं द्यूतात्पाण्डवान्मा द्रुहेति च ।
सुहृदां हितकामानां ब्रुवतां तत्तदेव च ॥ ६.८९.१० ॥
จงห้ามบุตรของท่านจากการเล่นพนัน อย่าทำร้ายปาณฑพ นี่คือสิ่งที่มิตรผู้ปรารถนาดีกล่าวไว้ และมีเพียงเท่านั้น
6.89.11
न शृणोमि पुरा वाक्यं मर्त्यः पथ्यमिवौषधम् ।
तदिदं समनुप्राप्तं वचनं साधु भाषितम् ॥ ६.८९.११ ॥
ก่อนหน้านี้ข้าพเจ้าไม่ฟังถ้อยคำนั้น เช่นเดียวกับมนุษย์ที่ไม่ฟังยาที่เป็นประโยชน์ ถ้อยคำอันกล่าวดีนั้นได้มาถึงข้าพเจ้าแล้ว
6.89.12
विदुरद्रोणभीष्माणां तथाऽन्येषां हितैषिणाम् ।
अकृत्वा वचनं पथ्यं क्षयं गच्छन्ति कौरवाः ॥ ६.८९.१२ ॥
ชาวกุรุไม่ฟังถ้อยคำอันเป็นประโยชน์ของวิทุระ โทรณะ ภีษมะ และผู้ปรารถนาดีคนอื่น ๆ จึงพินาศไป
6.89.13
तदेतत्समतिक्रान्तं पूर्वमेव हि सञ्जय ।
तस्मान्मे वद तत्त्वेन यथा युद्धमवर्तत ॥ ६.८९.१३ ॥
สัญชัย เรื่องนั้นได้ผ่านไปแล้วตั้งแต่ก่อน ดังนั้นจงบอกข้าพเจ้าตามความเป็นจริงว่าการรบดำเนินไปอย่างไร
6.89.14
मध्याह्ने मुमहारौद्रः संग्रामः समुपद्यत ।
लकक्षयकरो राजंस्तन्मे निगदतः शृणु ॥ ६.८९.१४ ॥
ตอนเที่ยงวัน การสงครามอันน่าสยดสยองอย่างยิ่งได้เกิดขึ้น ข้าแต่พระราชา ทำให้ผู้คนพินาศ จงฟังขณะที่ข้าพเจ้าเล่าให้ฟัง
6.89.15
ततः सर्वाणि सैन्यानि धर्मपुत्रस्य शासनात् ।
संरब्धान्यभ्यवर्तन्त भीष्ममेव जिघांसया ॥ ६.८९.१५ ॥
แล้วตามคำสั่งของโอรสแห่งธรรม กองทัพทั้งหมดด้วยความโกรธเกรี้ยว ได้เข้าโจมตีภีษมะเพียงผู้เดียว ด้วยความปรารถนาจะฆ่าเขา
6.89.16
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च सात्यकिश्च महारथः ।
युक्तानीका महाराज भीष्ममेव समभ्ययुः ॥ ६.८९.१६ ॥
ธฤษฎยุมนะ ศิขัณฑิน และสาตยกีผู้เป็นมหารถ ข้าแต่มหาราช พร้อมกองทัพที่จัดทัพไว้แล้ว ได้เข้าโจมตีภีษมะเพียงผู้เดียว
6.89.17
विराटो द्रुपदश्चैव सहिताः सर्वसोमकैः ।
अभ्यद्रवन्त संग्रामे भीष्ममेव महारथम् ॥ ६.८९.१७ ॥
วิราฏและทรุปทะ พร้อมด้วยโสมกะทั้งปวง ได้พุ่งเข้าโจมตีภีษมะผู้เป็นมหารถในการรบ
6.89.18
केकया धृष्टकेतुश्च कुन्तिभोजश्च दंशितः ।
शुक्तानीका महाराज भीष्ममेव समभ्ययुः ॥ ६.८९.१८ ॥
เกกยะ ธฤษฏเกตุ และกุนติโภชผู้สวมเกราะ พร้อมกองทัพที่จัดทัพไว้แล้ว ข้าแต่มหาราช ได้เข้าโจมตีภีษมะเพียงผู้เดียว
6.89.19
अर्जुनो द्रौपदश्चैव कुन्तिभोजश्च दंशितः ।
दुर्योधनसमादिष्टान्राज्ञः सर्वान्समभ्ययुः ॥ ६.८९.१९ ॥
อรชุน บุตรของเทราปที และกุนติโภชผู้สวมเกราะ ได้พุ่งเข้าโจมตีกษัตริย์ทั้งหมดที่ทุรโยธน์สั่งให้มา
6.89.20
अभिमन्युस्तथा शूरो हैडिम्बश्च महारथः ।
भीमसेनश्च संक्रुद्धस्तेऽभ्यधावन्त कौरवान् ॥ ६.८९.२० ॥
อภิมันยุผู้กล้าหาญ โอรสของหิดิมพา (ฆฏโกตกจะ) ผู้เป็นมหารถ และภีมเสนผู้โกรธเกรี้ยว ได้พุ่งเข้าใส่ชาวกุรุ
6.89.21
त्रिधाभूतैरवध्यन्त पाण्डवैः कौरवा युधि ।
तथैव कौरवै राजन्नवध्यन्त परे रणे ॥ ६.८९.२१ ॥
ข้าแต่พระราชา เการพทั้งหลายถูกปาณฑพผู้แบ่งออกเป็นสามกองฟาดฟันในการรบ และในทำนองเดียวกัน ข้าศึกทั้งหลายก็ถูกเการพฟาดฟันในสนามรบ
6.89.22
द्रोणस्तु रथिनां श्रेष्ठः सोमकान्सृञ्जयैः सह ।
अभ्यधावत संक्रुद्धः प्रेषयिष्यन्यमक्षयम् ॥ ६.८९.२२ ॥
โทรณะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักรบรถศึก ด้วยความโกรธ พุ่งเข้าใส่โสมกะพร้อมกับสัญชัย ราวกับจะส่งพวกเขาไปยังที่อยู่ของยม
6.89.23
तत्राक्रन्दो महानासीत्सृञ्जयानां महात्मानाम् ।
वध्यतां समरे राजन्भारद्वाजेन धन्विना ॥ ६.८९.२३ ॥
ข้าแต่พระราชา ได้เกิดเสียงคร่ำครวญดังมากในหมู่สัญชัยผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ขณะที่พวกเขาถูกฆ่าในสนามรบโดยนักธนูผู้เป็นบุตรของภารทวาชะ (โทรณะ)
6.89.24
द्रोणेन निहतास्तत्र क्षत्रिया बहवो रणे ।
विचेष्टन्तो हृदृश्यन्त व्याधिक्लिष्टा वरा इव ॥ ६.८९.२४ ॥
ที่นั่น กษัตริย์จำนวนมากถูกโทรณะฆ่าในการรบ ปรากฏให้เห็นดิ้นทุรนทุราย เหมือนบุรุษผู้ประเสริฐที่ถูกโรคภัยเบียดเบียน
6.89.25
कूजतां क्रन्दतां चैव स्तनतां चैव भारत ।
अनिशं शुश्रुवे शब्दः क्षुत्क्लिष्टानां नृणामिव ॥ ६.८९.२५ ॥
ข้าแต่ภารตะ เสียงของผู้ที่ครางอยู่ ร้องไห้อยู่ และคร่ำครวญอยู่ ได้ยินไม่ขาดสาย เหมือนเสียงของมนุษย์ที่ถูกความหิวกระหายทรมาน
6.89.26
तथैव कौरवेयाणां भीमसेनो महाबलः ।
चकार कदनं घोरं क्रुद्धः काल इवापरः ॥ ६.८९.२६ ॥
ในทำนองเดียวกัน ภีมเสนผู้มีกำลังมหาศาลได้ก่อการสังหารอันน่าสะพรึงกลัวในหมู่เการพ ด้วยความโกรธ เขาเป็นเหมือนยมอีกองค์หนึ่ง
6.89.27
वध्यतां तत्र सैन्यानामन्योन्येन महारणे ।
प्रावर्तत नदी घोरा रुधिरौघपरवाहिनी ॥ ६.८९.२७ ॥
ในมหาสงครามนั้น ขณะที่กองทัพต่างฆ่าฟันกันเอง แม่น้ำอันน่าสะพรึงกลัวก็เริ่มไหล พัดพาโลหิตมหาศาลไปด้วย
6.89.28
स संग्रामो महाराज घोररूपोऽभवन्महान् ।
कुरूणां पाणडवानां च यमराष्ट्रविवर्धनः ॥ ६.८९.२८ ॥
ข้าแต่มหาราช สงครามครั้งใหญ่นั้นได้ปรากฏรูปลักษณ์อันน่าสะพรึงกลัว ระหว่างกุรุและปาณฑพ เป็นการเพิ่มพูนอาณาจักรของยม
6.89.29
ततो भीमो रणे क्रुद्धो रभसश्च विशेषतः ।
गजानीकं समासाद्य प्रेषयामास मृत्यवे ॥ ६.८९.२९ ॥
ครั้งนั้น ภีมะผู้โกรธในการรบและเชี่ยวกรากเป็นพิเศษ เข้าไปถึงกองช้าง แล้วส่งพวกมันไปสู่ความตาย
6.89.30
तत्र भारत भीमेन नाराचाभिहता गजाः ।
पेतुर्नेदुश्च सेदुश्च दिशश्च परिबभ्रमुः ॥ ६.८९.३० ॥
ที่นั่น ข้าแต่ภารตะ ช้างทั้งหลายที่ถูกลูกศรเหล็กของภีมะยิงเข้า ล้มลง ร้องกึกก้อง ทรุดลง และเซไปมาทุกทิศทาง
6.89.31
छिन्नहस्ता महानागाश्छिन्नगात्राश्च मारिष ।
क्रौञ्चवद्व्यनदन्भीताः पृथिवीमधिशेरते ॥ ६.८९.३१ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐ ช้างใหญ่ทั้งหลาย งวงขาดและกายถูกฉีกขาด ร้องออกมาด้วยความหวาดกลัวเหมือนนกกระเรียน แล้วนอนลงบนผืนแผ่นดิน
6.89.32
नकुलः सहदेवश्च हयानीकमभिद्रुतौ ।
ते हयाः काञ्चनापीडा रुक्मभाण्डपरिच्छदाः ॥ ६.८९.३२ ॥
นกุลและสหเทพพุ่งเข้าโจมตีกองม้า ม้าเหล่านั้นสวมเครื่องประดับหน้าผากทองคำ และเครื่องประดับอาน ประดับด้วยทอง
6.89.33
वध्यमाना व्यदृश्यन्त शतशोऽथ सहस्रशः ।
पतिद्भिस्तुरगै राजन्समास्तीर्यत मेदिनी ॥ ६.८९.३३ ॥
ม้าถูกฆ่าให้เห็นเป็นร้อยเป็นพัน ข้าแต่พระราชา พื้นแผ่นดินถูกปกคลุมด้วยม้าที่ล้มลงทับกัน
6.89.34
निर्जिह्वैश्च श्वसद्भिश्च कूजद्भिश्च गतासुभिः ।
हयैर्बभौ नरश्रेष्ठ नानारूपधरैर्धरा ॥ ६.८९.३४ ॥
ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ ด้วยม้าที่ลิ้นห้อยออกมา หายใจหอบ ส่งเสียงร้อง และตายแล้ว แผ่นดินจึงส่องแสงในหลายรูปลักษณ์
6.89.35
अर्जुनेन हतैः सङ्ख्ये तथा भारत राजभिः ।
प्रबभौ वसुधा घोरा तत्रतत्र विशांपते ॥ ६.८९.३५ ॥
ข้าแต่ภารตะ ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ แผ่นดินอันน่าสะพรึงกลัวส่องประกายอยู่ทุกหนทุกแห่ง ด้วยศพที่ถูกอรชุนและกษัตริย์ทั้งหลายสังหารในการรบ
6.89.36
रथैर्भग्नैर्ध्वजैश्छिन्नैर्निकृत्तैश्च महायुधैः ।
चामरैर्व्यजनैश्चैव च्छत्रैश्च सुमहाप्रभैः ॥ ६.८९.३६ ॥
ด้วยรถศึกที่แตกหัก ธงที่ขาด อาวุธใหญ่ที่ถูกตัดและหักพัง พัดขนจามรี พัดลม และร่มที่มีรัศมีอันงดงามยิ่ง แผ่นดินจึงส่องประกาย
6.89.37
हरैर्निष्कैः सकेयूरैः शिरोभिश्च सकुण्डलैः ।
उष्णीषैरपविद्धैश्च पताकाभिश्च सर्वशः ॥ ६.८९.३७ ॥
สร้อยคอทองคำ เครื่องประดับทอง กำไลแขน ศีรษะที่มีตุ้มหู ผ้าโพกศีรษะที่ถูกเหวี่ยงลง และธง ปรากฏอยู่ทั่วทุกหนแห่ง
6.89.38
अनुकर्षैः शुभै राजन्योक्रैश्चैव सरश्मिभिः ।
संकीर्णा वसुधा भाति वसन्ते कुसुमैरिव ॥ ६.८९.३८ ॥
ข้าแต่พระราชา แผ่นดินที่ปกคลุมด้วยแอกงามๆ คานแอก และสายบังคับม้า ส่องแสงราวกับถูกปกคลุมด้วยดอกไม้ในฤดูวสันต์
6.89.39
एवमेष क्षयो वृत्तः पाण्डूनामपि भारत ।
क्रुद्धे शान्तनवे भीष्मे द्रोणे च रथसत्तमे ॥ ६.८९.३९ ॥
ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายภารตะ ความพินาศนี้ได้เกิดขึ้นแก่ปาณฑพด้วยเช่นกัน เมื่อภีษมะบุตรของศานตนุ และโทรณะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักรบรถศึก ทรงความโกรธ
6.89.40
अश्वत्थाम्नि कृपे चैव तथैव कृतवर्मणि ।
तथेतरेषु क्रुद्धेषु तावकानामपि क्षयः ॥ ६.८९.४० ॥
และในทำนองเดียวกัน เมื่ออัศวัตถามัน กฤปะ และกฤตวรมัน รวมทั้งนักรบอื่นๆ ที่โกรธเคืองก็โกรธ ฝ่ายของท่านก็ประสบความพินาศเช่นกัน