ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.91
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.91.1
इरावन्तं तु निहतं दृष्ट्वा पार्था महारथाः ।
संग्रामे किमकुर्वन्त तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ६.९१.१ ॥
ସଞ୍ଜୟ, ଇରାବାନ୍ ନିହତ ହେବାର ଦେଖି ମହାରଥୀ ପାର୍ଥମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ କଣ କଲେ? ତାହା ମୋତେ କୁହ।
6.91.2
इरावन्तं तु निहतं संग्रामे वीक्ष्य राक्षसः ।
व्यनदत्सुमहानादं भैमसेनिर्घटोत्कचः ॥ ६.९१.२ ॥
ଇରାବାନ୍ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହେବାର ଦେଖି ଭୀମସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଘଟୋତ୍କଚ ରାକ୍ଷସ ଅତି ମହାନ ଗର୍ଜନ କଲା।
6.91.3
नदतस्तस्य शब्देन पृथिवी सागराम्बरा ।
सपर्वतवना राजंश्चचाल सुभृशं तदा ॥ ६.९१.३ ॥
ତା'ର ଗର୍ଜନର ଶବ୍ଦରେ ସମୁଦ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପରିହିତା ପୃଥିବୀ, ପର୍ବତ ଓ ବନ ସହିତ, ହେ ରାଜନ୍, ସେତେବେଳେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କମ୍ପିତ ହେଲା।
6.91.4
अन्तरिक्षं दिशश्चैव सर्वाश्च प्रदिशस्तथा ।
चेलुश्च सहसा तत्र तेन नादेन नादिताः ॥ ६.९१.४ ॥
ଆକାଶ, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗ ସେହି ଗର୍ଜନରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ସହସା ସେଠାରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ।
6.91.5
तं श्रुत्वा सुमहानादं तव सैन्यस्य भारत ।
ऊरुस्तम्भः समभवद्वेपथुः स्वेद एव च। ॥ ६.९१.५ ॥
ହେ ଭାରତ, ସେହି ମହାନ ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ତୁମ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ ଊରୁ ଅବଶ ହୋଇଗଲା, କମ୍ପନ ଓ ଘାମ ମଧ୍ୟ ହେଲା।
6.91.6
सर्व एव महाराज तावका दीनचेतसः ।
सर्वतः समचेष्टन्त सिंहभीता गजा इव । ॥ ६.९१.६ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ତୁମ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦୀନଚିତ୍ତ ହୋଇ ସିଂହଭୀତ ହାତୀମାନଙ୍କ ପରି ସର୍ବତ୍ର ଛଟପଟ ହେଲେ।
6.91.7
नर्दित्वा सुमहानादं निर्घातमिव राक्षसः ।
ज्वलितं शूलमुद्यम्य रूपं कृत्वा विभीषणम् । ॥ ६.९१.७ ॥
ବଜ୍ରପାତ ପରି ମହା ଗର୍ଜନ କରି, ଜଳନ୍ତ ଶୂଳ ଉଠାଇ, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେ ରାକ୍ଷସ।
6.91.8
नानारूपप्रहरणैर्वृतो राक्षसपुङ्गवैः ।
आजघान सुसंक्रुद्धः कालान्तकयमोपभः । ॥ ६.९१.८ ॥
ନାନା ରୂପ ଅସ୍ତ୍ରରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ, କାଳ, ଅନ୍ତକ ଓ ଯମ ପରି ସେ ପ୍ରହାର କଲା।
6.91.9
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य संक्रुद्धं भीमदर्शनम् ।
स्वबलं च भयात्तस्य प्रायशो विमुखीकृतम् । ॥ ६.९१.९ ॥
କ୍ରୁଦ୍ଧ, ଭୟଙ୍କର ଦର୍ଶନ ତାକୁ ଧାଇଁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ତାର ଭୟରେ ନିଜ ସୈନ୍ୟ ପ୍ରାୟ ମୁଖ ଫେରାଇଲା।
6.91.10
ततो दुर्योधनो राजा घटोत्कचमुपाद्रवत् ।
प्रगृह्य विपुलं चापं सिंहवद्विनदन्मुहुः । ॥ ६.९१.१० ॥
ତା'ପରେ ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ବିଶାଳ ଧନୁ ଧରି, ସିଂହ ପରି ବାରମ୍ବାର ଗର୍ଜନ କରି ଘଟୋତ୍କଚ ଉପରେ ଧାଇଁଲେ।
6.91.11
पृष्ठतोऽनुययौ चैनं स्रवद्भिः पर्वतोपमैः ।
कुञ्जरैर्दशसाहस्रैर्वङ्गानामधिपः स्वयम् ॥ ६.९१.११ ॥
ପଛରୁ ତାକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ; ପର୍ବତ ପରି, ମଦ ଝରାଉଥିବା ଦଶ ହଜାର ହାତୀ ସହ ବଙ୍ଗର ଅଧିପତି ସ୍ୱୟଂ।
6.91.12
पुत्रं तव महाराज चुकोप स निशाचरः ।
ततः प्रववृते युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ॥ ६.९१.१२ ॥
ହେ ମହାରାଜ! ସେ ନିଶାଚର ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଉପରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲା। ତା'ପରେ ତୁମୁଳ, ରୋମହର୍ଷକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
6.91.13
राक्षसानां च राजेन्द्र दुर्योधनबलस्य च ।
गजानीकं च संप्रेक्ष्य मेघबृन्दमिवोदितम् ॥ ६.९१.१३ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ରାକ୍ଷସ ଓ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ସେନା ଏବଂ ଉଠିଥିବା ମେଘସମୂହ ପରି ଗଜସେନାକୁ ଦେଖି,
6.91.14
अभ्यधावन्त संक्रुद्धा राक्षसाः शस्त्रपाणयः ।
नदन्तो विविधान्नादान्मेघा इव सविद्युतः ॥ ६.९१.१४ ॥
କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାକ୍ଷସମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଧାଇଁଲେ; ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସହ ମେଘ ପରି ନାନା ଗର୍ଜନ କରି।
6.91.15
शरशक्त्यृष्टिनाराचैर्निघ्नन्तो गजयोधिनः ।
भिण्डिपालैस्तथा शूलैर्मुद्गरैः सपरश्वथैः ॥ ६.९१.१५ ॥
ଶର, ଶକ୍ତି, ଋଷ୍ଟି, ନାରାଚରେ ଗଜଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି; ଭିଣ୍ଡିପାଳ, ଶୂଳ, ମୁଦ୍ଗର ଓ କୁଠାରରେ ମଧ୍ୟ।
6.91.16
पर्वताग्रैश्च वृक्षैश्च निजघ्नुस्ते महागजान् ।
भिन्नकुम्भान्विरुधिरान्भिन्नगात्रांश्च वारणान् ॥ ६.९१.१६ ॥
ପର୍ବତ-ଶିଖର ଓ ବୃକ୍ଷରେ ସେମାନେ ମହାଗଜମାନଙ୍କୁ ମାରିଲେ; ଫାଟିଥିବା କୁମ୍ଭସ୍ଥଳ, ରକ୍ତାକ୍ତ, ଭଗ୍ନ ଅଙ୍ଗ ହସ୍ତୀମାନଙ୍କୁ।
6.91.17
अपश्याम महाराज वध्यमानान्निशाचरैः ।
तेषु प्रक्षीयमाणेषु भग्नेषु गजयोधिषु ॥ ६.९१.१७ ॥
ହେ ମହାରାଜ! ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମରୁଥିବା, ନଷ୍ଟ ଓ ଭଗ୍ନ ହେଉଥିବା ସେହି ଗଜଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ଆମେ ଦେଖିଲୁ।
6.91.18
दुर्योधनो महाराज राक्षसान्समुपाद्रवत् ।
अमर्षवशमापन्नस्त्यक्त्वा जीवितात्मनः ॥ ६.९१.१८ ॥
ହେ ମହାରାଜ! ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କ୍ରୋଧର ବଶବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇ, ନିଜ ଜୀବନ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ତ୍ୟାଗ କରି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଉପରେ ଝାସି ପଡ଼ିଲା।
6.91.19
मुमोच निशितान्बाणान्राक्षसेषु परंतप ।
जघान च महेष्वासः प्रधानांस्तत्र राक्षसान् ॥ ६.९१.१९ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ, ସେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲେ; ସେହି ମହାଧନୁର୍ଧର ସେଠାକାର ପ୍ରଧାନ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
6.91.20
संक्रुद्धो भरतश्रेष्ठ पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
वेगवन्तं महारौद्रं विद्युज्जिह्वं प्रमाथिनम् ॥ ६.९१.२० ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ବେଗରେ ଆସୁଥିବା, ଅତି ଭୟଙ୍କର, ବିଦ୍ୟୁତ୍ଜିହ୍ୱ, ପୀଡ଼ାଦାୟୀ ରାକ୍ଷସ ଆଡ଼କୁ।
6.91.21
शरैश्चतुर्भिश्चतुरो निजघान महाबलः ।
ततः पुनरमेयात्मा शरवर्षं दुरासदम् ॥ ६.९१.२१ ॥
ସେହି ମହାବଳ ଚାରିଟି ବାଣରେ ଚାରିଜଣଙ୍କୁ ବଧ କଲେ; ତାପରେ ଅମେୟାତ୍ମା ଦୁରାସଦ ବାଣବର୍ଷା କଲେ।
6.91.22
मुमोच भरतश्रेष्ठो निशाचरबलं प्रति ।
तत्तु दृष्ट्वा महत्कर्म पुत्रस्य तव मारिष ॥ ६.९१.२२ ॥
ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସସେନା ଆଡ଼କୁ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲେ। ହେ ମାନ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରର ସେହି ମହତ୍କର୍ମ ଦେଖି—
6.91.23
क्रोधेनाभिप्रजज्वाल भैमसेनिर्महाबलः ।
स विष्फार्य महच्चापमिन्द्राशनिसमप्रभम् ॥ ६.९१.२३ ॥
କ୍ରୋଧରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ସେହି ମହାବଳ ପୁତ୍ର ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମହା ଧନୁ ଟାଣି—
6.91.24
अभिदुद्राव वेगेन दुर्योधनमरिन्दमम् ।
तमापतन्तमुद्वीक्ष्य कालसृष्टमिवान्तकम् ॥ ६.९१.२४ ॥
ବେଗରେ ସେ ଅରିନ୍ଦମ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଉପରେ ଧାଇଁଲେ; ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, କାଳ ପଠାଇଥିବା ଅନ୍ତକ ପରି—
6.91.25
न विव्यथे महाराज पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
अथैनमब्रवीत्क्रुद्धः क्रूरः संरक्तलोचनः ॥ ६.९१.२५ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ବିଚଳିତ ହେଲେ ନାହିଁ। ତା'ପରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ, କ୍ରୂର ଓ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ସହିତ ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
6.91.26
अद्यानृण्यं गमिष्यामि पितॄणां मातुरेव च ।
ये त्वया सुनृशंसेन दीर्घकालं प्रवासिताः ॥ ६.९१.२६ ॥
ଆଜି ମୁଁ ପିତୃଗଣ ଓ ମାତାଙ୍କ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହେବି, ଯାହାଙ୍କୁ ତୁମେ ଅତି ନିର୍ଦ୍ଦୟ ହୋଇ ଦୀର୍ଘକାଳ ନିର୍ବାସିତ କରିଥିଲ।
6.91.27
यच्च ते पाण्डवा राजंश्छलद्यूते पराजिताः ।
यच्चैव द्रौपदी कृष्णा एववस्त्रा रजस्वला ॥ ६.९१.२७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଛଳ ପାଶାରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ, ଏବଂ ରଜସ୍ୱଳା କୃଷ୍ଣା ଏକ ବସ୍ତ୍ରରେ ଥିଲେ,
6.91.28
सभामानीय दुर्बुद्धे बहुधा क्लेशिता त्वया ।
तव च प्रियकामेन आश्रमस्था दुरात्मना ॥ ६.९१.२८ ॥
ହେ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି, ତାଙ୍କୁ ସଭାକୁ ଆଣି ତୁମେ ବହୁ ପ୍ରକାରେ କ୍ଳେଶିତ କଲ। ତୁମକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଦୁରାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଶ୍ରମରେ ଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ (ସେ କ୍ଳେଶିତ ହେଲେ)।
6.91.29
सैन्धवेन परामृष्टा परिभूय पितॄन्मम ।
एतेषामपमानानामन्येषां च कुलाधम ॥ ६.९१.२९ ॥
ସୈନ୍ଧବ ଦ୍ୱାରା ସେ ଅପମାନିତ ଓ ଖରାପ ଭାବରେ ସ୍ପର୍ଶିତ ହେଲେ; ମୋ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଅପମାନ କରି। ହେ କୁଳାଧମ, ଏହି ଅପମାନ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଅପମାନର (ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବି)।
6.91.30
अन्तमद्य गमिष्यामि यदि नोत्सृजसे रणम् ।
एवमुक्त्वा तु हैडिम्बो महद्विष्फार्य कार्मुकम् ॥ ६.९१.३० ॥
ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ ନ ଛାଡିଲେ ଆଜି ମୁଁ ଅନ୍ତକୁ ପହଞ୍ଚିବି। ଏହା କହି ହିଡିମ୍ବାପୁତ୍ର ନିଜ ମହାନ ଧନୁକୁ ଟାଣିଲେ।
6.91.31
संदश्य दशनैरोष्ठं सृकिणी परिसंलिहन् ।
शरवर्षेण महता दुर्योधनमवाकिरत्।
पर्वतं वारिधाराभिः प्रावृषीव बलाहकः ॥ ६.९१.३१ ॥
ଦାନ୍ତରେ ଓଠ ଦବାଇ, ମୁଖର କୋଣକୁ ଜିଭରେ ଚାଟି ସେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ମହାଶର ବର୍ଷଣରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲା; ବର୍ଷା ଋତୁରେ ମେଘ ପର୍ବତକୁ ଜଳଧାରାରେ ଢାଙ୍କିଦିଏ ପରି।