మహాభారతం · అధ్యాయం 6.91
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.91.1
इरावन्तं तु निहतं दृष्ट्वा पार्था महारथाः ।
संग्रामे किमकुर्वन्त तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ६.९१.१ ॥
సంజయా, ఇరావంతుడు హతమవ్వడం చూసి మహారథులైన పార్థులు యుద్ధంలో ఏమి చేశారు? అది నాకు చెప్పు.
6.91.2
इरावन्तं तु निहतं संग्रामे वीक्ष्य राक्षसः ।
व्यनदत्सुमहानादं भैमसेनिर्घटोत्कचः ॥ ६.९१.२ ॥
ఇరావంతుడు యుద్ధంలో హతమవ్వడం చూసి, భీమసేనుని కుమారుడైన ఘటోత్కచ రాక్షసుడు మహాగర్జన చేశాడు.
6.91.3
नदतस्तस्य शब्देन पृथिवी सागराम्बरा ।
सपर्वतवना राजंश्चचाल सुभृशं तदा ॥ ६.९१.३ ॥
అతని గర్జన శబ్దంతో, సముద్రాలను వస్త్రంగా ధరించిన భూమి, పర్వతాలు వనాలతో సహా, రాజా, అప్పుడు తీవ్రంగా కంపించింది.
6.91.4
अन्तरिक्षं दिशश्चैव सर्वाश्च प्रदिशस्तथा ।
चेलुश्च सहसा तत्र तेन नादेन नादिताः ॥ ६.९१.४ ॥
ఆకాశం, అన్ని దిక్కులు, ఉపదిక్కులు కూడా ఆ గర్జనతో బాధింపబడి తక్షణమే అక్కడ కంపించాయి.
6.91.5
तं श्रुत्वा सुमहानादं तव सैन्यस्य भारत ।
ऊरुस्तम्भः समभवद्वेपथुः स्वेद एव च। ॥ ६.९१.५ ॥
భారతా, ఆ మహా గర్జనను విని నీ సైన్యంలో తొడలు బిగుసుకుపోయాయి, వణుకు, చెమట కూడా కలిగాయి.
6.91.6
सर्व एव महाराज तावका दीनचेतसः ।
सर्वतः समचेष्टन्त सिंहभीता गजा इव । ॥ ६.९१.६ ॥
మహారాజా, నీ వారందరూ దీనమనస్కులై, సింహానికి భయపడిన ఏనుగుల్లా అన్నివైపులా తల్లడిల్లారు.
6.91.7
नर्दित्वा सुमहानादं निर्घातमिव राक्षसः ।
ज्वलितं शूलमुद्यम्य रूपं कृत्वा विभीषणम् । ॥ ६.९१.७ ॥
పిడుగుపాటులా మహా గర్జన చేసి, మండుతున్న శూలాన్ని ఎత్తి, భయంకర రూపాన్ని ధరించిన రాక్షసుడు.
6.91.8
नानारूपप्रहरणैर्वृतो राक्षसपुङ्गवैः ।
आजघान सुसंक्रुद्धः कालान्तकयमोपभः । ॥ ६.९१.८ ॥
అనేక రూపాల ఆయుధాలతో చుట్టుముట్టబడి, రాక్షస ప్రముఖులతో కూడి, మిక్కిలి కోపంతో, కాలుడు, అంతకుడు, యముడితో సమానుడై అతడు దాడి చేశాడు.
6.91.9
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य संक्रुद्धं भीमदर्शनम् ।
स्वबलं च भयात्तस्य प्रायशो विमुखीकृतम् । ॥ ६.९१.९ ॥
కోపంతో, భయంకర రూపంతో దాడి చేస్తూ వస్తున్న అతడిని చూసి, అతని భయంవల్ల తన సేన చాలావరకు వెనుదిరిగింది.
6.91.10
ततो दुर्योधनो राजा घटोत्कचमुपाद्रवत् ।
प्रगृह्य विपुलं चापं सिंहवद्विनदन्मुहुः । ॥ ६.९१.१० ॥
అప్పుడు రాజు దుర్యోధనుడు పెద్ద విల్లు ఎత్తి, సింహంలా మళ్లీ మళ్లీ గర్జిస్తూ ఘటోత్కచుడిపైకి దూసుకెళ్లాడు.
6.91.11
पृष्ठतोऽनुययौ चैनं स्रवद्भिः पर्वतोपमैः ।
कुञ्जरैर्दशसाहस्रैर्वङ्गानामधिपः स्वयम् ॥ ६.९१.११ ॥
వెనుక నుండి అతన్ని అనుసరించాడు; పర్వతాల వంటి, మదజలం కారుతున్న పదివేల ఏనుగులతో వంగ దేశాధిపతి స్వయంగా.
6.91.12
पुत्रं तव महाराज चुकोप स निशाचरः ।
ततः प्रववृते युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ॥ ६.९१.१२ ॥
మహారాజా! ఆ రాక్షసుడు నీ కుమారునిపై కోపించాడు. అప్పుడు భయంకరమైన, ఒళ్లు జలదరింపజేసే యుద్ధం ప్రారంభమైంది.
6.91.13
राक्षसानां च राजेन्द्र दुर्योधनबलस्य च ।
गजानीकं च संप्रेक्ष्य मेघबृन्दमिवोदितम् ॥ ६.९१.१३ ॥
ఓ రాజేంద్రా! రాక్షసులను, దుర్యోధనుని సైన్యాన్ని, లేచిన మేఘసమూహంలా ఉన్న గజదళాన్ని చూసి,
6.91.14
अभ्यधावन्त संक्रुद्धा राक्षसाः शस्त्रपाणयः ।
नदन्तो विविधान्नादान्मेघा इव सविद्युतः ॥ ६.९१.१४ ॥
కోపోద్రిక్తులైన రాక్షసులు ఆయుధాలు చేతబట్టి దూకారు; మెరుపులతో కూడిన మేఘాల వలె వివిధ గర్జనలు చేస్తూ.
6.91.15
शरशक्त्यृष्टिनाराचैर्निघ्नन्तो गजयोधिनः ।
भिण्डिपालैस्तथा शूलैर्मुद्गरैः सपरश्वथैः ॥ ६.९१.१५ ॥
బాణాలు, శక్తులు, ఋష్టులు, నారాచాలతో గజయోధులను కొడుతూ; భిండిపాలాలు, శూలాలు, ముద్గరాలు, పరశువులతో కూడా.
6.91.16
पर्वताग्रैश्च वृक्षैश्च निजघ्नुस्ते महागजान् ।
भिन्नकुम्भान्विरुधिरान्भिन्नगात्रांश्च वारणान् ॥ ६.९१.१६ ॥
పర్వత శిఖరాలతో, వృక్షాలతో వారు మహాగజాలను కూల్చారు; చీలిన కుంభస్థలాలు, రక్తసిక్త, విరిగిన అవయవాల ఏనుగులను.
6.91.17
अपश्याम महाराज वध्यमानान्निशाचरैः ।
तेषु प्रक्षीयमाणेषु भग्नेषु गजयोधिषु ॥ ६.९१.१७ ॥
ఓ మహారాజా! రాక్షసులచే చంపబడుతున్న, ఆ గజయోధులు నశించి భగ్నమవుతుండటాన్ని మేము చూశాము.
6.91.18
दुर्योधनो महाराज राक्षसान्समुपाद्रवत् ।
अमर्षवशमापन्नस्त्यक्त्वा जीवितात्मनः ॥ ६.९१.१८ ॥
ఓ మహారాజా! దుర్యోధనుడు కోపవశుడై, తన ప్రాణాన్ని లెక్కచేయక రాక్షసులపై దూకాడు.
6.91.19
मुमोच निशितान्बाणान्राक्षसेषु परंतप ।
जघान च महेष्वासः प्रधानांस्तत्र राक्षसान् ॥ ६.९१.१९ ॥
శత్రువులను తపింపజేసేవాడా, అతడు రాక్షసులపై వాడి బాణాలను ప్రయోగించాడు; ఆ మహాధనుర్ధరుడు అక్కడి ప్రధాన రాక్షసులను సంహరించాడు.
6.91.20
संक्रुद्धो भरतश्रेष्ठ पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
वेगवन्तं महारौद्रं विद्युज्जिह्वं प्रमाथिनम् ॥ ६.९१.२० ॥
భరతశ్రేష్ఠా, మీ కుమారుడు దుర్యోధనుడు కోపోద్రిక్తుడయ్యాడు; వేగంగా వస్తున్న, అతి భయంకరమైన, మెరుపు నాలుక గల, హింసించే రాక్షసుని వైపు.
6.91.21
शरैश्चतुर्भिश्चतुरो निजघान महाबलः ।
ततः पुनरमेयात्मा शरवर्षं दुरासदम् ॥ ६.९१.२१ ॥
ఆ మహాబలుడు నాలుగు బాణాలతో నలుగురిని సంహరించాడు; తరువాత అపరిమిత ఆత్మ గల అతడు ఎదుర్కోలేని బాణవర్షాన్ని కురిపించాడు.
6.91.22
मुमोच भरतश्रेष्ठो निशाचरबलं प्रति ।
तत्तु दृष्ट्वा महत्कर्म पुत्रस्य तव मारिष ॥ ६.९१.२२ ॥
భరతశ్రేష్ఠుడు రాక్షససేనపై బాణాలను ప్రయోగించాడు. పూజ్యుడా, మీ కుమారుని ఆ మహత్కార్యాన్ని చూసి—
6.91.23
क्रोधेनाभिप्रजज्वाल भैमसेनिर्महाबलः ।
स विष्फार्य महच्चापमिन्द्राशनिसमप्रभम् ॥ ६.९१.२३ ॥
కోపంతో భీమసేనుని ఆ మహాబలుడైన కుమారుడు ప్రజ్వలించాడు; ఇంద్రుని వజ్రంలా ప్రకాశించే మహాధనుస్సును లాగి—
6.91.24
अभिदुद्राव वेगेन दुर्योधनमरिन्दमम् ।
तमापतन्तमुद्वीक्ष्य कालसृष्टमिवान्तकम् ॥ ६.९१.२४ ॥
వేగంగా అతడు శత్రుదమనుడైన దుర్యోధనునిపై దూకాడు; అతడు వస్తుండగా చూసి, కాలం పంపిన యముడిలా—
6.91.25
न विव्यथे महाराज पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
अथैनमब्रवीत्क्रुद्धः क्रूरः संरक्तलोचनः ॥ ६.९१.२५ ॥
మహారాజా, మీ కుమారుడు దుర్యోధనుడు చలించలేదు. అప్పుడు కోపంతో, క్రూరంగా, ఎర్రబడిన కళ్లతో అతనితో ఇలా అన్నాడు.
6.91.26
अद्यानृण्यं गमिष्यामि पितॄणां मातुरेव च ।
ये त्वया सुनृशंसेन दीर्घकालं प्रवासिताः ॥ ६.९१.२६ ॥
ఈ రోజు నేను నా తండ్రులకు, తల్లికి ఋణం తీర్చుకుంటాను. అతి క్రూరుడవైన నీవు వారిని దీర్ఘకాలం ప్రవాసంలో ఉంచావు.
6.91.27
यच्च ते पाण्डवा राजंश्छलद्यूते पराजिताः ।
यच्चैव द्रौपदी कृष्णा एववस्त्रा रजस्वला ॥ ६.९१.२७ ॥
రాజా, మోసపూరిత జూదంలో పాండవులు నీ చేత ఓడింపబడినది, మరియు రజస్వల అయిన కృష్ణ ఒకే వస్త్రంతో ఉన్నదీ,
6.91.28
सभामानीय दुर्बुद्धे बहुधा क्लेशिता त्वया ।
तव च प्रियकामेन आश्रमस्था दुरात्मना ॥ ६.९१.२८ ॥
దుర్బుద్ధీ, ఆమెను సభకు తీసుకువచ్చి నీవు అనేక విధాలుగా బాధించావు. నిన్ను సంతోషపెట్టాలనుకున్న దుష్టాత్ముని చేత ఆశ్రమంలో ఉన్నప్పుడు కూడా (బాధింపబడింది).
6.91.29
सैन्धवेन परामृष्टा परिभूय पितॄन्मम ।
एतेषामपमानानामन्येषां च कुलाधम ॥ ६.९१.२९ ॥
సైంధవుడి చేత ఆమె అవమానింపబడి దురుసుగా తాకబడింది; నా తండ్రులను అవమానించి. కులాధమా, ఈ అవమానాలకు, ఇతరుల అవమానాలకు (ప్రతీకారం తీర్చుకుంటాను).
6.91.30
अन्तमद्य गमिष्यामि यदि नोत्सृजसे रणम् ।
एवमुक्त्वा तु हैडिम्बो महद्विष्फार्य कार्मुकम् ॥ ६.९१.३० ॥
నీవు యుద్ధాన్ని వదలకపోతే ఈ రోజు నేను అంతాన్ని పొందుతాను. ఇలా చెప్పి, హైడింబుని కుమారుడు తన గొప్ప విల్లును సాగదీశాడు.
6.91.31
संदश्य दशनैरोष्ठं सृकिणी परिसंलिहन् ।
शरवर्षेण महता दुर्योधनमवाकिरत्।
पर्वतं वारिधाराभिः प्रावृषीव बलाहकः ॥ ६.९१.३१ ॥
పళ్ళతో పెదవిని కొరుకుతూ, నోటి మూలలను నాలుకతో నాకుతూ, అతడు దుర్యోధనుడిని గొప్ప బాణ వర్షంతో కప్పాడు; వర్షాకాలంలో మేఘం పర్వతాన్ని నీటి ధారలతో కప్పినట్లు.