Mahābhārata · Adhyāya 6.93
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.93.1
विमुखीकृत्य वर्सांस्तु तावकान्युधि राक्षसः ।
जिघांसुभरतश्रेष्ठ दुर्योधनमुपाद्रवत् ॥ ६.९३.१ ॥
Oh, el mejor de los Bharatas, el rākṣasa, tras poner en fuga a tus divisiones en la batalla, se lanzó contra Duryodhana con deseos de matarlo.
6.93.2
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य राजानं प्रति वेगितम् ।
अभ्यधावञ्जिघांसन्तस्तावका युद्धदुर्मदाःक ॥ ६.९३.२ ॥
Al verlo lanzarse velozmente hacia el rey, tus guerreros, embriagados por el orgullo de la batalla, se abalanzaron sobre él con deseos de matarlo.
6.93.3
तालमात्राणि चापानि विकर्षन्तो महारथाः ।
तमेकमभ्यधावन्त नदन्तः सिंहसङ्घवत् ॥ ६.९३.३ ॥
Tensando arcos tan largos como palmeras y rugiendo como manadas de leones, los grandes guerreros de carro se lanzaron contra él solo.
6.93.4
अथैनं शरवर्षेण समन्तात्पर्यवाकिरन् ।
पर्वतं वारिधाराभिः शरदीव वलाहकाः ॥ ६.९३.४ ॥
Entonces, como las nubes de otoño cubren una montaña con torrentes de agua, lo cubrieron por todos lados con una lluvia de flechas.
6.93.5
स गाढविद्धो व्यथितस्तोत्रार्दित इव द्विपः ।
उत्पपात तदाऽऽकाशं समन्ताद्वैनतेयवत् ॥ ६.९३.५ ॥
Profundamente herido y angustiado, como un elefante atormentado por el aguijón, se elevó entonces hacia el cielo por todos lados, como Garuḍa.
6.93.6
व्यनदत्सुमहानादं जीमूत इव शारदः ।
दिशः खं विदिशश्चैव नादयन्भैरवस्वनः ॥ ६.९३.६ ॥
Rugió con un estruendo enorme como una nube de lluvia otoñal, llenando las direcciones, el cielo y las direcciones intermedias con su terrible sonido.
6.93.7
राक्षसस्य तु तं शब्दं श्रुत्वा राजा युधिष्ठिरः ।
उवाच भरतश्रेष्ठ भीमसेनमरिन्दमम् ॥ ६.९३.७ ॥
Al oír aquel sonido del rākṣasa, el rey Yudhiṣṭhira habló a Bhīmasena, el mejor de los Bharatas, domador de enemigos.
6.93.8
युध्यते राक्षसो नूनं धार्तराष्ट्रैर्महारथैः ।
यथाऽस्य श्रूयते शब्दो नदतो भैरवं स्वनम् ॥ ६.९३.८ ॥
Sin duda el rākṣasa está combatiendo con los grandes guerreros en carro, los hijos de Dhṛtarāṣṭra, pues se oye el sonido de su terrible rugido.
6.93.9
अतिभारं च पश्यामि तस्मिन्राक्षसपुङ्गवे ।
पितामहश्च संक्रुद्धः पाञ्चालान्हन्तुमुद्यतः ॥ ६.९३.९ ॥
Veo una carga muy grande sobre aquel gran rākṣasa, y el abuelo, enfurecido, está dispuesto a matar a los Pāñcālas.
6.93.10
तेषां च रक्षणार्थाय युध्यते फल्गुनः परैः ।
एतज्ज्ञात्वा महाबाहो कार्यद्वयमुपस्थितम् ॥ ६.९३.१० ॥
Y para protegerlos, Phalguna lucha contra los enemigos. Sabiendo esto, oh de brazos poderosos, se presentan dos tareas.
6.93.11
गच्छ रक्षस्व हैडिम्बं शंशयं परमं गतम् ।
भ्रातुर्वचनमाज्ञाय त्वरमाणो वृकोदरः ॥ ६.९३.११ ॥
Ve y protege al hijo de Hiḍimbā (Ghaṭotkaca), que ha caído en un peligro extremo. Comprendiendo la palabra de su hermano, Vṛkodara (Bhīma) partió con prisa.
6.93.12
प्रययौ सिंहनादेन त्रासयन्सर्वपार्थिवान् ।
वेगेन महता राजन्पर्वकाले यथोदधिःक ॥ ६.९३.१२ ॥
Partió con rugido de león, aterrorizando a todos los reyes, con gran velocidad, oh rey, como el océano en la marea de luna llena.
6.93.13
तमन्वगात्सत्यधृतिः सौचित्तिर्युद्धदुर्मदः ।
श्रेणिमान्वसुदानश्च पुत्रः काश्यस्य चाभिभूः ॥ ६.९३.१३ ॥
Satyadhṛti, Sauciitti embriagado de batalla, Śreṇimān, Vasudāna y el hijo del rey de Kāśī, Abhibhū, lo siguieron.
6.93.14
अभिमन्युमुखाश्चैव द्रौपदेया महारथाः ।
क्षत्रदेवश्च विक्रन्तः क्षत्रधर्मा तथैव च ॥ ६.९३.१४ ॥
Los grandes guerreros de carro, los hijos de Draupadī encabezados por Abhimanyu, y el valiente Kṣatradeva y también Kṣatradharmā.
6.93.15
अनूपाधिपतिश्चैव नीलः स्वबलमास्थितः ।
महता रथवंशेन हैडिम्बं पर्यवारयन् ॥ ६.९३.१५ ॥
Y Nīla, señor de Anūpa, tomando posición con su propio ejército, rodeó a Haiḍimba (Ghaṭotkaca) con una gran formación de carros.
6.93.16
कुञ्चरैश्च सदा मत्तैः षट्सहस्रैः प्रहारिभिःक ।
अभ्यरक्षन्त सहिता राक्षसेन्द्रं घटोत्कचम् ॥ ६.९३.१६ ॥
Junto con seis mil elefantes en celo que embestían, siempre protegieron a Ghaṭotkaca, señor de los rākṣasas.
6.93.17
सिंहनादेन महता नेमिघोषेण चैव ह ।
खुरशब्दनिपातैश्च कम्पयन्तो वसुंधराम् ॥ ६.९३.१७ ॥
Con grandes rugidos de león, el estruendo de las llantas y el golpe de los cascos, sacudiendo la tierra.
6.93.18
तेषामापततां श्रुत्वा शब्दं तं तावकं बलम् ।
भीमसेनभयोद्विग्नं विवर्णवदनं तथा ॥ ६.९३.१८ ॥
Al oír el estruendo de su embestida, tu ejército, agitado por el temor a Bhīmasena, palideció en sus rostros.
6.93.19
परिवृत्य महाराज परित्यज्य घटोत्कचम् ।
ततः प्रववृते युद्धंक तत्र तेषां महात्मनाम् ॥ ६.९३.१९ ॥
Gran rey, abandonando a Ghaṭotkaca, lo rodearon; y entonces comenzó allí la batalla entre aquellos magnánimos.
6.93.20
तावकानां परेषां च संग्रामेष्वनिवर्तिनाम् ।
नानारूपाणि शस्त्राणि विसृजन्तो महारथाः ॥ ६.९३.२० ॥
De los vuestros y de los enemigos, que no retrocedían en las batallas, los grandes guerreros de carro lanzaban armas de muchas formas.
6.93.21
अन्योन्यमभिधावन्तः संप्रहारं प्रचक्रिरे ।
व्यतिष्यक्तं महारौद्रं युद्धं भीरुभयावहम् ॥ ६.९३.२१ ॥
Lanzándose unos contra otros, entablaron un combate feroz; aquella batalla, mezclada, muy terrible, causaba espanto a los cobardes.
6.93.22
हया हयैः समाजग्मुः पादाताश्च पदातिभिः ।
रथा रथैः समागच्छन्नागा नागैश्च संयुगे
अन्योन्यं समरे राजन्प्रार्थयानाः समभ्ययुः ॥ ६.९३.२२ ॥
Los jinetes se encontraron con jinetes, los soldados de a pie con soldados de a pie, los carros con carros y los elefantes con elefantes en la batalla; oh rey, buscándose unos a otros en el combate, avanzaron unos contra otros.
6.93.23
सहसा चाभवत्तीव्रं सन्निपातन्महद्रजः ।
गजाश्वरथपत्तीनां पादनेमिसमुद्धतम् ॥ ६.९३.२३ ॥
Y de repente se levantó un polvo intenso y grande, levantado por los pies de elefantes, caballos, carros e infantes y por los bordes de sus ruedas, en la presión del choque.
6.93.24
धूम्रारुणं रजस्तीव्रं रणभूमिं समावृणोत् ।
नैव स्वे न परे राजन्समजानन्परस्परम् ॥ ६.९३.२४ ॥
Un polvo intenso, ahumado y rojizo cubrió el campo de batalla; oh rey, no reconocían ni a los suyos ni a los enemigos, unos a otros.
6.93.25
पिता पुत्रं न जानीते पुत्रो वा पितरं तथा ।
निर्मर्यादे तथाभूते वैशसे रोमहर्षणे ॥ ६.९३.२५ ॥
El padre no reconocía a su hijo, ni el hijo a su padre, en aquella carnicería sin límites que erizaba la piel.
6.93.26
शस्त्राणां भरतश्रेष्ठ मनुष्याणां च र्जताम् ।
सुमहानभवच्छब्दः प्रेतानामिव भारत ॥ ६.९३.२६ ॥
Oh, mejor de los Bharatas, surgió un gran estruendo de las armas y de los hombres que gritaban, como el clamor de los muertos.
6.93.27
गजवाजिमनुष्याणां शोणितान्रतरङ्गिणी ।
प्राववर्तत नदी तत्र केशशैवलशाद्वला ॥ ६.९३.२७ ॥
Allí fluyó un río de olas de sangre de elefantes, caballos y hombres, con cabellos como musgo y hierba.
6.93.28
नराणां चैव कायेभ्यः शिरसां पततां रणे ।
शुश्रुवे सुमहाञ्छब्दः पततामश्मनामिव ॥ ६.९३.२८ ॥
De los cuerpos y cabezas de los hombres que caían en la batalla se oyó un gran estruendo, como de piedras que caen.
6.93.29
विशिरस्कैर्मनुष्यैश्च छिन्नगात्रैश्च वारणैः ।
अश्वैः संभिन्नदेहैश्च संकीर्णाऽभूद्वसुंधरा ॥ ६.९३.२९ ॥
La tierra quedó cubierta de hombres decapitados, elefantes con miembros cercenados y caballos con cuerpos destrozados.
6.93.30
नानाविधानि शस्त्राणि विसृजन्तो महारथाः ।
अन्योन्यमभिधावन्तः संप्रहारार्थमुद्यताः ॥ ६.९३.३० ॥
Los grandes guerreros de carro lanzaban armas de muchas clases, se abalanzaban unos sobre otros, ansiosos por el combate.
6.93.31
हया हयान्समासाद्य प्रेषिता हयसादिभिः ।
समाहत्य रणेऽन्योन्यं निपेतुर्गतजीविताः ॥ ६.९३.३१ ॥
Los caballos, lanzados contra caballos por sus jinetes, chocaron unos con otros en la batalla y cayeron sin vida.
6.93.32
नरा नरान्समासाद्य क्रोधरक्तेक्षणा भृशम् ।
उरांस्युरोभिरन्योन्यं समाश्लिष्य निजघ्निरे ॥ ६.९३.३२ ॥
Hombres con los ojos enrojecidos de ira cayeron furiosamente sobre otros hombres; apretando pecho contra pecho, se golpeaban unos a otros.
6.93.33
प्रेषिताश्च महामात्रैर्वारणाः परवारणैः ।
अभ्यघ्नन्त विषणाग्रैर्वारणानेव संयुगे ॥ ६.९३.३३ ॥
Los elefantes, impulsados por sus grandes mahouts, arremetieron contra elefantes enemigos y, en la batalla, golpearon a los propios elefantes con las puntas de sus colmillos.
6.93.34
ते जातरुधिरोत्पीडाः पताकाभिरलङ्कृताः ।
संसक्ताः प्रत्यदृश्यन्त मेघा इव सविद्युतः ॥ ६.९३.३४ ॥
Chorreando sangre, adornados con banderas y enredados unos con otros, parecían nubes con relámpagos.
6.93.35
केचिद्भिन्ना विषाणाग्रैर्भिन्नकुम्भाश्च तोमरैः ।
विनदन्तोऽभ्यधावन्त गर्जमाना धना इव ॥ ६.९३.३५ ॥
Algunos atravesados por las puntas de los colmillos y otros con las frentes partidas por jabalinas, se lanzaron bramando, como nubes que retumban.
6.93.36
केचिद्धस्तैर्द्विधाच्छिन्नैश्छिन्नगात्रास्तथाऽपरे ।
निपेतुस्तुमुले तस्मिंश्छिन्नपक्षा इवाद्रयः ॥ ६.९३.३६ ॥
Algunos, con las trompas cortadas en dos, y otros con los miembros mutilados, cayeron en aquel tumulto como montañas con las alas cortadas.
6.93.37
पार्श्वैस्तु दारितैरन्ये वारणैर्वरवारणाः ।
मुमुचुः शोणितं भूरि धातूनिव महीधराः ॥ ६.९३.३७ ॥
Otros nobles elefantes, con los flancos desgarrados, derramaron mucha sangre, como montañas que vierten sus vetas minerales.
6.93.38
नाराचनिहतास्त्वन्ये तथा विद्धाश्च तोमरैः ।
विनदन्तोऽभ्यधावन्त विशृङ्गा इव पर्वताः ॥ ६.९३.३८ ॥
Otros, abatidos por flechas de hierro y atravesados por jabalinas, rugieron y se lanzaron hacia adelante, como montañas sin cumbres.
6.93.39
केचित्क्रोधसमाविष्टा मदान्धा निरवग्रहाः ।
रथान्हयान्पदातींश्च ममृदुः शतशो रणे ॥ ६.९३.३९ ॥
Algunos, llenos de furia y cegados por el frenesí, sin freno, pisotearon en la batalla cientos de carros, caballos e infantes.
6.93.40
तथा हया हयारोहैस्ताडिताः प्रासतोमरैः ।
तेन तेनाभ्यवर्तन्त कुर्वन्तो व्याकुला दिशः ॥ ६.९३.४० ॥
Asimismo los caballos, golpeados por los jinetes con lanzas y jabalinas, cargaban de un lado a otro, sumiendo en confusión las direcciones.
6.93.41
रथिनो रथिभिः सार्धं कुलपुत्रास्तनुत्यजः ।
परां शक्तिं समास्थाय चक्रुः कर्माण्यभीतवत् ॥ ६.९३.४१ ॥
Los guerreros de carro se enfrentaron a los guerreros de carro, hijos de nobles linajes dispuestos a entregar sus cuerpos, reuniendo su máxima fuerza y actuando sin temor.
6.93.42
स्वयंवर इवामर्दे प्रजह्रुरितरेतरम् ।
प्रार्थयाना यशो राजन्स्वर्गं वा युद्धशालिनः ॥ ६.९३.४२ ॥
Oh rey, como si fuera un svayaṃvara, en aquella contienda aplastante los guerreros amantes de la batalla se golpeaban unos a otros, anhelando la fama o el cielo.
6.93.43
तस्मिंस्तथा वर्तमाने संग्रामे रोमहर्षणे ।
धार्तराष्ट्रं महत्सैन्यं प्रययौ विमुखीकृतम् ॥ ६.९३.४३ ॥
Mientras aquella batalla que erizaba el cabello seguía así, el gran ejército de los hijos de Dhṛtarāṣṭra, puesto en fuga, se retiró.