മഹാഭാരതം · അധ്യായം 6.93
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.93.1
विमुखीकृत्य वर्सांस्तु तावकान्युधि राक्षसः ।
जिघांसुभरतश्रेष्ठ दुर्योधनमुपाद्रवत् ॥ ६.९३.१ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ സേനാവിഭാഗങ്ങളെ പിന്തിരിപ്പിച്ച് രാക്ഷസൻ കൊല്ലാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ ദുര്യോധനനെ നേരിടാൻ പാഞ്ഞടുത്തു.
6.93.2
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य राजानं प्रति वेगितम् ।
अभ्यधावञ्जिघांसन्तस्तावका युद्धदुर्मदाःक ॥ ६.९३.२ ॥
രാജാവിന് നേരെ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞടുക്കുന്ന അവനെ കണ്ട്, യുദ്ധമദം ബാധിച്ച നിന്റെ വീരന്മാർ കൊല്ലാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ അവന്റെ മേൽ ചാടി വീണു.
6.93.3
तालमात्राणि चापानि विकर्षन्तो महारथाः ।
तमेकमभ्यधावन्त नदन्तः सिंहसङ्घवत् ॥ ६.९३.३ ॥
പനയോളം നീളമുള്ള വില്ലുകൾ വലിച്ചുകൊണ്ട്, സിംഹസംഘം പോലെ ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ട് മഹാരഥന്മാർ അവനെ ഒറ്റയ്ക്ക് ലക്ഷ്യമാക്കി ഓടി.
6.93.4
अथैनं शरवर्षेण समन्तात्पर्यवाकिरन् ।
पर्वतं वारिधाराभिः शरदीव वलाहकाः ॥ ६.९३.४ ॥
ശരത്കാലത്തിലെ മേഘങ്ങൾ മലയെ ജലധാരകൊണ്ട് മൂടുന്നതുപോലെ, അവർ നാലുഭാഗത്തുനിന്നും അമ്പുമഴകൊണ്ട് അവനെ മൂടി.
6.93.5
स गाढविद्धो व्यथितस्तोत्रार्दित इव द्विपः ।
उत्पपात तदाऽऽकाशं समन्ताद्वैनतेयवत् ॥ ६.९३.५ ॥
ആഴത്തിൽ തറച്ചു വേദനിച്ച അവൻ, അങ്കുശം കൊണ്ടു പീഡിതമായ ആനപോലെ, അപ്പോൾ ഗരുഡനെപ്പോലെ ആകാശത്തേക്ക് നാലുഭാഗത്തേക്കും കുതിച്ചുയർന്നു.
6.93.6
व्यनदत्सुमहानादं जीमूत इव शारदः ।
दिशः खं विदिशश्चैव नादयन्भैरवस्वनः ॥ ६.९३.६ ॥
ശരത്കാലമേഘം പോലെ അവൻ മഹാനാദത്തോടെ ഗർജ്ജിച്ചു; ഭയങ്കരശബ്ദത്താൽ ദിക്കുകളെയും ആകാശത്തെയും ഉപദിക്കുകളെയും മുഴക്കി.
6.93.7
राक्षसस्य तु तं शब्दं श्रुत्वा राजा युधिष्ठिरः ।
उवाच भरतश्रेष्ठ भीमसेनमरिन्दमम् ॥ ६.९३.७ ॥
രാക്ഷസന്റെ ആ ശബ്ദം കേട്ട് രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ ഭരതശ്രേഷ്ഠനും ശത്രുനിഗ്രഹിയുമായ ഭീമസേനനോട് പറഞ്ഞു.
6.93.8
युध्यते राक्षसो नूनं धार्तराष्ट्रैर्महारथैः ।
यथाऽस्य श्रूयते शब्दो नदतो भैरवं स्वनम् ॥ ६.९३.८ ॥
ആ രാക്ഷസൻ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രരായ മഹാരഥന്മാരോട് തീർച്ചയായും യുദ്ധം ചെയ്യുന്നുണ്ട്; അവൻ ഭയങ്കരമായി ഗർജ്ജിക്കുന്ന ശബ്ദം കേൾക്കുന്നു.
6.93.9
अतिभारं च पश्यामि तस्मिन्राक्षसपुङ्गवे ।
पितामहश्च संक्रुद्धः पाञ्चालान्हन्तुमुद्यतः ॥ ६.९३.९ ॥
ആ രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠന്റെ മേൽ വലിയൊരു ഭാരം ഞാൻ കാണുന്നു; പിതാമഹനും കോപിച്ച് പാഞ്ചാലരെ വധിക്കാൻ ഒരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
6.93.10
तेषां च रक्षणार्थाय युध्यते फल्गुनः परैः ।
एतज्ज्ञात्वा महाबाहो कार्यद्वयमुपस्थितम् ॥ ६.९३.१० ॥
അവരെ രക്ഷിക്കാനായി ഫല്ഗുനൻ ശത്രുക്കളോട് യുദ്ധം ചെയ്യുന്നു. ഹേ മഹാബാഹോ, ഇത് അറിഞ്ഞപ്പോൾ രണ്ട് കർത്തവ്യങ്ങൾ മുന്നിലെത്തി.
6.93.11
गच्छ रक्षस्व हैडिम्बं शंशयं परमं गतम् ।
भ्रातुर्वचनमाज्ञाय त्वरमाणो वृकोदरः ॥ ६.९३.११ ॥
പോകൂ, അത്യാപത്തിൽപ്പെട്ട ഹൈഡിംബനെ (ഘടോത്കചനെ) രക്ഷിക്കൂ. സഹോദരന്റെ വാക്ക് മനസ്സിലാക്കി വൃകോദരൻ (ഭീമൻ) ത്വരിതമായി പുറപ്പെട്ടു.
6.93.12
प्रययौ सिंहनादेन त्रासयन्सर्वपार्थिवान् ।
वेगेन महता राजन्पर्वकाले यथोदधिःक ॥ ६.९३.१२ ॥
സിംഹഗർജ്ജനം കൊണ്ട് സകല രാജാക്കന്മാരെയും ഭയപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് അവൻ പുറപ്പെട്ടു. ഹേ രാജാവേ, പൂർണ്ണചന്ദ്രനാളിലെ സമുദ്രം പോലെ മഹാവേഗത്തിൽ.
6.93.13
तमन्वगात्सत्यधृतिः सौचित्तिर्युद्धदुर्मदः ।
श्रेणिमान्वसुदानश्च पुत्रः काश्यस्य चाभिभूः ॥ ६.९३.१३ ॥
സത്യധൃതിയും യുദ്ധത്തിൽ മദോന്മത്തനായ സൗചിത്തിയും ശ്രേണിമാനും വസുദാനനും കാശിരാജാവിന്റെ പുത്രൻ അഭിഭൂവും അവനെ പിന്തുടർന്നു.
6.93.14
अभिमन्युमुखाश्चैव द्रौपदेया महारथाः ।
क्षत्रदेवश्च विक्रन्तः क्षत्रधर्मा तथैव च ॥ ६.९३.१४ ॥
അഭിമന്യുവിനെ മുൻനിർത്തിയ ദ്രൗപദിയുടെ മഹാരഥന്മാരായ പുത്രന്മാരും വിക്രാന്തനായ ക്ഷത്രദേവനും ക്ഷത്രധർമ്മനും.
6.93.15
अनूपाधिपतिश्चैव नीलः स्वबलमास्थितः ।
महता रथवंशेन हैडिम्बं पर्यवारयन् ॥ ६.९३.१५ ॥
അനൂപരാജാവായ നീലൻ തന്റെ സേനയോടുകൂടി നിലയുറപ്പിച്ച്, വലിയ രഥനിരയാൽ ഹൈഡിംബനെ (ഘടോൽക്കചനെ) വളഞ്ഞു.
6.93.16
कुञ्चरैश्च सदा मत्तैः षट्सहस्रैः प्रहारिभिःक ।
अभ्यरक्षन्त सहिता राक्षसेन्द्रं घटोत्कचम् ॥ ६.९३.१६ ॥
ആറായിരം മദിച്ച, പ്രഹരിക്കുന്ന ആനകളോടൊപ്പം ചേർന്ന് അവർ രാക്ഷസേന്ദ്രനായ ഘടോൽക്കചനെ എപ്പോഴും സംരക്ഷിച്ചു.
6.93.17
सिंहनादेन महता नेमिघोषेण चैव ह ।
खुरशब्दनिपातैश्च कम्पयन्तो वसुंधराम् ॥ ६.९३.१७ ॥
മഹാസിംഹനാദംകൊണ്ടും ചക്രഘോഷംകൊണ്ടും കുളമ്പടിശബ്ദങ്ങൾകൊണ്ടും ഭൂമിയെ കുലുക്കിക്കൊണ്ട്.
6.93.18
तेषामापततां श्रुत्वा शब्दं तं तावकं बलम् ।
भीमसेनभयोद्विग्नं विवर्णवदनं तथा ॥ ६.९३.१८ ॥
അവർ ആക്രമിച്ചുവരുന്ന ആ ശബ്ദം കേട്ട് ഭീമസേനന്റെ ഭയത്താൽ ഉലഞ്ഞ നിന്റെ സേനയുടെ മുഖങ്ങൾ വിളറി.
6.93.19
परिवृत्य महाराज परित्यज्य घटोत्कचम् ।
ततः प्रववृते युद्धंक तत्र तेषां महात्मनाम् ॥ ६.९३.१९ ॥
മഹാരാജാവേ, ഘടോത്കചനെ വിട്ടുകളഞ്ഞ് അവർ അവനെ വളഞ്ഞു. പിന്നീട് ആ മഹാത്മാക്കൾക്കിടയിൽ അവിടെ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
6.93.20
तावकानां परेषां च संग्रामेष्वनिवर्तिनाम् ।
नानारूपाणि शस्त्राणि विसृजन्तो महारथाः ॥ ६.९३.२० ॥
യുദ്ധങ്ങളിൽ പിന്മാറാത്ത നിങ്ങളുടേതും ശത്രുക്കളുടേതുമായ മഹാരഥന്മാർ പല രൂപങ്ങളിലുള്ള ആയുധങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചു.
6.93.21
अन्योन्यमभिधावन्तः संप्रहारं प्रचक्रिरे ।
व्यतिष्यक्तं महारौद्रं युद्धं भीरुभयावहम् ॥ ६.९३.२१ ॥
പരസ്പരം പാഞ്ഞടുത്ത് അവർ കഠിനമായ പോരാട്ടം നടത്തി. ആ യുദ്ധം കലർന്നുപോയി, അതിഭയങ്കരമായി, ഭീരുക്കൾക്ക് ഭയം ജനിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു.
6.93.22
हया हयैः समाजग्मुः पादाताश्च पदातिभिः ।
रथा रथैः समागच्छन्नागा नागैश्च संयुगे
अन्योन्यं समरे राजन्प्रार्थयानाः समभ्ययुः ॥ ६.९३.२२ ॥
കുതിരപ്പടയാളികൾ കുതിരപ്പടയാളികളോടും, കാലാളുകൾ കാലാളുകളോടും, രഥങ്ങൾ രഥങ്ങളോടും, ആനകൾ ആനകളോടും യുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റുമുട്ടി. രാജാവേ, പരസ്പരം ആഗ്രഹിച്ച് അവർ യുദ്ധഭൂമിയിൽ എതിരിട്ടു.
6.93.23
सहसा चाभवत्तीव्रं सन्निपातन्महद्रजः ।
गजाश्वरथपत्तीनां पादनेमिसमुद्धतम् ॥ ६.९३.२३ ॥
പെട്ടെന്ന് കഠിനവും വലുതുമായ പൊടി ഉയർന്നു — ആനകൾ, കുതിരകൾ, രഥങ്ങൾ, കാലാളുകൾ എന്നിവയുടെ കാലുകളും ചക്രവക്കുകളും ഇളക്കിയ പൊടി.
6.93.24
धूम्रारुणं रजस्तीव्रं रणभूमिं समावृणोत् ।
नैव स्वे न परे राजन्समजानन्परस्परम् ॥ ६.९३.२४ ॥
പുകപോലെ ചുവന്ന കഠിനമായ പൊടി യുദ്ധഭൂമിയെ മൂടി. രാജാവേ, സ്വന്തക്കാരെയോ ശത്രുക്കളെയോ അവർ പരസ്പരം തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല.
6.93.25
पिता पुत्रं न जानीते पुत्रो वा पितरं तथा ।
निर्मर्यादे तथाभूते वैशसे रोमहर्षणे ॥ ६.९३.२५ ॥
അച്ഛൻ മകനെയും മകൻ അച്ഛനെയും തിരിച്ചറിയുന്നില്ല; അതിരുകളില്ലാത്ത, രോമാഞ്ചമുണ്ടാക്കുന്ന ആ കൂട്ടക്കൊലയിൽ.
6.93.26
शस्त्राणां भरतश्रेष्ठ मनुष्याणां च र्जताम् ।
सुमहानभवच्छब्दः प्रेतानामिव भारत ॥ ६.९३.२६ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ആയുധങ്ങളുടെയും അലറുന്ന മനുഷ്യരുടെയും വലിയ ശബ്ദം ഉയർന്നു; പ്രേതങ്ങളുടെ ഒച്ചപോലെ.
6.93.27
गजवाजिमनुष्याणां शोणितान्रतरङ्गिणी ।
प्राववर्तत नदी तत्र केशशैवलशाद्वला ॥ ६.९३.२७ ॥
ആനകളുടെയും കുതിരകളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും രക്തത്തിരമാലകളുള്ള ഒരു നദി അവിടെ ഒഴുകി; മുടിയിഴകൾ പായലും പുല്ലുമായി.
6.93.28
नराणां चैव कायेभ्यः शिरसां पततां रणे ।
शुश्रुवे सुमहाञ्छब्दः पततामश्मनामिव ॥ ६.९३.२८ ॥
യുദ്ധത്തിൽ വീഴുന്ന മനുഷ്യരുടെ ശരീരങ്ങളിൽനിന്നും തലകളിൽനിന്നും, വീഴുന്ന കല്ലുകളുടേതുപോലെ വലിയ ശബ്ദം കേട്ടു.
6.93.29
विशिरस्कैर्मनुष्यैश्च छिन्नगात्रैश्च वारणैः ।
अश्वैः संभिन्नदेहैश्च संकीर्णाऽभूद्वसुंधरा ॥ ६.९३.२९ ॥
തലയറ്റ മനുഷ്യരും അവയവങ്ങൾ മുറിഞ്ഞ ആനകളും ഛിന്നഭിന്നമായ ശരീരങ്ങളുള്ള കുതിരകളും കൊണ്ട് ഭൂമി നിറഞ്ഞു.
6.93.30
नानाविधानि शस्त्राणि विसृजन्तो महारथाः ।
अन्योन्यमभिधावन्तः संप्रहारार्थमुद्यताः ॥ ६.९३.३० ॥
മഹാരഥന്മാർ പലതരം ആയുധങ്ങൾ എറിഞ്ഞ്, പരസ്പരം ആക്രമിക്കാനും പ്രഹരിക്കാനും ഒരുങ്ങി നിന്നു.
6.93.31
हया हयान्समासाद्य प्रेषिता हयसादिभिः ।
समाहत्य रणेऽन्योन्यं निपेतुर्गतजीविताः ॥ ६.९३.३१ ॥
കുതിരകൾ കുതിരകളെ നേരിട്ട്, കുതിരപ്പടയാളികളാൽ തെളിക്കപ്പെട്ട്, യുദ്ധക്കളത്തിൽ പരസ്പരം ഇടിച്ച് ജീവൻ വെടിഞ്ഞ് വീണു.
6.93.32
नरा नरान्समासाद्य क्रोधरक्तेक्षणा भृशम् ।
उरांस्युरोभिरन्योन्यं समाश्लिष्य निजघ्निरे ॥ ६.९३.३२ ॥
കോപത്താൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ യോദ്ധാക്കൾ യോദ്ധാക്കളെ ഏറെ നേരിട്ട്, നെഞ്ചോടു നെഞ്ചു ചേർത്ത് പരസ്പരം പ്രഹരിച്ചു.
6.93.33
प्रेषिताश्च महामात्रैर्वारणाः परवारणैः ।
अभ्यघ्नन्त विषणाग्रैर्वारणानेव संयुगे ॥ ६.९३.३३ ॥
മഹാപാപ്പാന്മാരാൽ തെളിക്കപ്പെട്ട ആനകൾ ശത്രു ആനകളെ നേരിട്ട്, യുദ്ധത്തിൽ കൊമ്പിന്റെ അഗ്രങ്ങളാൽ ആനകളെത്തന്നെ പ്രഹരിച്ചു.
6.93.34
ते जातरुधिरोत्पीडाः पताकाभिरलङ्कृताः ।
संसक्ताः प्रत्यदृश्यन्त मेघा इव सविद्युतः ॥ ६.९३.३४ ॥
രക്തം ഒഴുകി, കൊടികളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, പരസ്പരം പിണഞ്ഞ് അവ മിന്നലോടുകൂടിയ മേഘങ്ങൾ പോലെ കാണപ്പെട്ടു.
6.93.35
केचिद्भिन्ना विषाणाग्रैर्भिन्नकुम्भाश्च तोमरैः ।
विनदन्तोऽभ्यधावन्त गर्जमाना धना इव ॥ ६.९३.३५ ॥
ചിലത് കൊമ്പിന്റെ അഗ്രങ്ങളാലും ചിലത് തോമരങ്ങളാലും കുംഭസ്ഥലം പിളർന്ന്, അലറിക്കൊണ്ട്, ഗർജ്ജിക്കുന്ന മേഘങ്ങൾ പോലെ പാഞ്ഞു.
6.93.36
केचिद्धस्तैर्द्विधाच्छिन्नैश्छिन्नगात्रास्तथाऽपरे ।
निपेतुस्तुमुले तस्मिंश्छिन्नपक्षा इवाद्रयः ॥ ६.९३.३६ ॥
ചിലത് തുമ്പിക്കൈകൾ രണ്ടായി മുറിഞ്ഞും, മറ്റു ചിലത് അവയവങ്ങൾ ഛേദിക്കപ്പെട്ടും, ആ കോലാഹലത്തിൽ ചിറകറ്റ പർവ്വതങ്ങൾ പോലെ വീണു.
6.93.37
पार्श्वैस्तु दारितैरन्ये वारणैर्वरवारणाः ।
मुमुचुः शोणितं भूरि धातूनिव महीधराः ॥ ६.९३.३७ ॥
വശങ്ങൾ പിളർന്ന മറ്റ് ശ്രേഷ്ഠ ആനകൾ പർവതങ്ങൾ ധാതുക്കൾ ചൊരിയുന്നതുപോലെ ധാരാളം രക്തം ചൊരിഞ്ഞു.
6.93.38
नाराचनिहतास्त्वन्ये तथा विद्धाश्च तोमरैः ।
विनदन्तोऽभ्यधावन्त विशृङ्गा इव पर्वताः ॥ ६.९३.३८ ॥
നാരാചങ്ങളാൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടവയും തോമരങ്ങളാൽ തുളയ്ക്കപ്പെട്ടവയുമായ മറ്റുള്ളവ ഗർജിച്ചുകൊണ്ട് മുന്നോട്ട് കുതിച്ചു, കൊമ്പില്ലാത്ത പർവതങ്ങൾ പോലെ.
6.93.39
केचित्क्रोधसमाविष्टा मदान्धा निरवग्रहाः ।
रथान्हयान्पदातींश्च ममृदुः शतशो रणे ॥ ६.९३.३९ ॥
ചിലത് കോപത്താൽ നിറഞ്ഞ്, മദത്താൽ അന്ധമായി, നിയന്ത്രണമില്ലാതെ യുദ്ധത്തിൽ നൂറുകണക്കിന് രഥങ്ങളെയും കുതിരകളെയും കാലാൾപ്പടയെയും ചവിട്ടിമെതിച്ചു.
6.93.40
तथा हया हयारोहैस्ताडिताः प्रासतोमरैः ।
तेन तेनाभ्यवर्तन्त कुर्वन्तो व्याकुला दिशः ॥ ६.९३.४० ॥
അതുപോലെ കുതിരകൾ കുതിരപ്പടയാളികളാൽ പ്രാസങ്ങളാലും തോമരങ്ങളാലും അടിക്കപ്പെട്ട് ദിക്കുകളെ കലക്കിക്കൊണ്ട് ഇവിടെയും അവിടെയും കുതിച്ചു.
6.93.41
रथिनो रथिभिः सार्धं कुलपुत्रास्तनुत्यजः ।
परां शक्तिं समास्थाय चक्रुः कर्माण्यभीतवत् ॥ ६.९३.४१ ॥
രഥികൾ രഥികളോടൊപ്പം, കുലപുത്രന്മാർ, ശരീരം ത്യജിക്കാൻ തയ്യാറായവർ, പരമശക്തി സ്വീകരിച്ച് നിർഭയരായി കർമങ്ങൾ ചെയ്തു.
6.93.42
स्वयंवर इवामर्दे प्रजह्रुरितरेतरम् ।
प्रार्थयाना यशो राजन्स्वर्गं वा युद्धशालिनः ॥ ६.९३.४२ ॥
രാജാവേ, സ്വയംവരം പോലെ ഈ ഘോരയുദ്ധത്തിൽ യുദ്ധപ്രിയർ യശസ്സോ സ്വർഗമോ ആഗ്രഹിച്ച് പരസ്പരം പ്രഹരിച്ചു.
6.93.43
तस्मिंस्तथा वर्तमाने संग्रामे रोमहर्षणे ।
धार्तराष्ट्रं महत्सैन्यं प्रययौ विमुखीकृतम् ॥ ६.९३.४३ ॥
രോമാഞ്ചമുണ്ടാക്കുന്ന ആ യുദ്ധം ഇങ്ങനെ നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കെ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ മഹാസൈന്യം മുഖം തിരിച്ച് പലായനം ചെയ്തു.