Mahābhārata · Adhyāya 6.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.95.1
तस्मिन्महति संक्रन्दे राजा दुर्योधनस्तदा ।
पराजयं राक्षसेन नामृष्यत परंतपः।
गाङ्गेयमुपसंगम्य विनयेनाभिवाद्य च ॥ ६.९५.१ ॥
En aquel gran tumulto, el rey Duryodhana, abrasador de enemigos, no pudo soportar la derrota a manos del rākṣasa. Acercándose al hijo de Gaṅgā, lo saludó con humildad.
6.95.2
तस्य सर्वं यथावृत्तमाख्यातुमुपचक्रमे ।
घटोत्कचस्य विजयमात्मनश्च पराजयम् ॥ ६.९५.२ ॥
Comenzó a relatar todo tal como había sucedido: la victoria de Ghaṭotkaca y su propia derrota.
6.95.3
कथयामास दुर्धर्षो विनिःश्वस्य पुनःपुनः ।
अब्रवीच्च तदा राजन्भीष्मं कुरुपितामहम् ॥ ६.९५.३ ॥
El invencible lo contó una y otra vez, suspirando. Oh rey, entonces habló a Bhīṣma, abuelo de los Kurus.
6.95.4
भवन्तं समुपाश्रित्य द्रोणं चैव पितामह ।
पाण्डवैर्विग्रहो घोरः समारब्धो मया प्रभो ॥ ६.९५.४ ॥
Confiando plenamente en vos y en Droṇa, abuelo, inicié un terrible enfrentamiento con los Pāṇḍava, oh señor.
6.95.5
एकादश समाख्याता अक्षौहिण्यश्च या मम ।
निदेशे तव तिष्ठन्ति मया सार्धं परंतप ॥ ६.९५.५ ॥
Mis once akṣauhiṇī contadas están a tu mando y conmigo, abrasador de enemigos.
6.95.6
सोऽहं भरतशार्दूल भीमसेनपुरोगमैः ।
घटोत्कचं समाश्रित्य पाण्डवैर्युधि निर्जितः ॥ ६.९५.६ ॥
Así pues, yo, oh tigre entre los Bharata, habiéndome apoyado en Ghaṭotkaca, fui derrotado en batalla por los Pāṇḍava encabezados por Bhīmasena.
6.95.7
तन्मे दहति गात्राणि शुष्कवृक्षमिवानलः ।
तदिच्छामि महाभाग त्वत्प्रसादात्परंतप ॥ ६.९५.७ ॥
Aquello quema mis miembros como el fuego a un árbol seco. Por ello, oh bienaventurado, oh abrasador de enemigos, deseo, por tu gracia.
6.95.8
राक्षसापशदं हन्तुं स्वयमेव पितामह ।
त्वां समाश्रित्य दुर्धर्षं तन्मे कर्तुं त्वमर्हसि ॥ ६.९५.८ ॥
A ese vil rākṣasa deseo matarlo yo mismo, oh abuelo. Habiéndome refugiado en ti, el invencible, te corresponde hacer esto por mí.
6.95.9
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं राज्ञो भरतसत्तम ।
दुर्योधनमिदं वाक्यं भीष्मः शान्तनवोऽब्रवीत् ॥ ६.९५.९ ॥
Habiendo oído estas palabras del rey, oh mejor de los Bharatas, Bhīṣma, hijo de Śantanu, dijo estas palabras a Duryodhana.
6.95.10
शृणु राजन्मम वचो यत्त्वां वक्ष्यामि कौरव ।
यथा त्वया महाराज वर्तितव्यं परंतप ॥ ६.९५.१० ॥
Escucha, oh rey, mis palabras, que te diré, oh Kaurava. Cómo debes conducirte, oh gran rey, oh abrasador de enemigos.
6.95.11
आत्मा रक्ष्यस्त्वया तात सर्वावस्थास्वरिन्दम ।
धर्मराजेन संग्रामस्त्वया कार्यः सदाऽनघ ॥ ६.९५.११ ॥
Protégete, querido hijo, oh domador de enemigos, en toda circunstancia. Oh sin mancha, debes librar siempre batalla con el rey del dharma.
6.95.12
अर्जुनेन यमाभ्यां वा भीमसेनेन वा पुनः ।
अन्यैर्वा पृथिवीपालै राजा राजानमृच्छति ॥ ६.९५.१२ ॥
Ya sea por Arjuna, o por los gemelos, o por Bhīmasena, o por otros protectores de la tierra, un rey se enfrenta a otro rey.
6.95.13
न तु कार्यस्त्वया राजन्हैडिम्बेन दुरात्मा ।
अहं द्रोणः कृपो द्रौणिः कृतवर्मा च सात्वतः।
शल्यश्च वृषसेनश्च विकर्णश्च महारथः ॥ ६.९५.१३ ॥
Oh rey, no debes afligirte por aquel malvado hijo de Hiḍimbā. Yo, Droṇa, Kṛpa, el hijo de Droṇa, Kṛtavarman el Sātvata, Śalya, Vṛṣasena y el gran auriga Vikarṇa—
6.95.14
शेषाश्च भ्रातरस्त्वन्ये दुःशासनपुरोगमाः ।
त्वदर्थे प्रतियोत्स्यामो राक्षसं तं महाबलम् ॥ ६.९५.१४ ॥
Y los demás hermanos, encabezados por Duḥśāsana, también combatirán a aquel poderoso rākṣasa por ti.
6.95.15
रौद्रे तस्मिन्राक्षसेन्द्रे यदि ते हृच्छयो महान् ।
अयमागच्छतु रणं तस्य युद्धाय दुर्मतेः ॥ ६.९५.१५ ॥
Si en tu corazón hay gran odio hacia ese feroz señor de los rākṣasas, que este venga al combate a luchar contra aquel de mente malvada.
6.95.16
भगदत्तो महीपालः पुरन्दरसमो युधि ।
एतावदुक्त्वा राजानं भगदत्तमथाब्रवीत् ॥ ६.९५.१६ ॥
Bhagadatta, protector de la tierra, igual a Purandara (Indra) en batalla, habiendo hablado así al rey, luego se dirigió a Bhagadatta.
6.95.17
समक्षं पार्थिवेन्द्रस्य वाक्यं वाक्यविशारदः ।
गच्छ शीघ्रं महाराज हैडिम्बं युद्धदुर्मदम् ॥ ६.९५.१७ ॥
En presencia del soberano de los reyes, el diestro en el habla pronunció estas palabras: «Ve pronto, gran rey, hacia el hijo de Hiḍimbā, ebrio de batalla».
6.95.18
वारयस्व रणे यत्तो मिषतां सर्वधन्विनाम् ।
राक्षसं क्रूरकर्माणं यथेन्द्रस्तारकं पुरा ॥ ६.९५.१८ ॥
Prepárate en el combate y, mientras todos los arqueros miran, contén a ese rākṣasa de obras crueles, como Indra en otro tiempo contuvo a Tāraka.
6.95.19
तव दिव्यानि चास्त्राणि विक्रमश्च परंतप ।
समागमश्च बहुभिः पुराऽभूदमरैः सह ॥ ६.९५.१९ ॥
¡Oh abrasador de enemigos! Tienes armas divinas y valor, y en tiempos pasados te encontraste con muchos inmortales.
6.95.20
त्वं तस्य नृपशार्दूल प्रतियोद्धा महाहवे ।
स्वबलेनावृतो गच्छ जहि राक्षसपुङ्गवम् ॥ ६.९५.२० ॥
¡Oh tigre entre los reyes! Tú eres su rival en la gran batalla. Ve, rodeado de tu propio ejército, y mata a ese principal de los rākṣasas.
6.95.21
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं भीष्मस्य पृतनापतेः ।
प्रययौ सिंहनादेन परानभिमुखको द्रुतम् ॥ ६.९५.२१ ॥
Al oír estas palabras de Bhīṣma, comandante del ejército, avanzó rápidamente hacia los enemigos, rugiendo como un león.
6.95.22
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य गर्जन्तमिव तोयदम् ।
अभ्यवर्तन्त संक्रुद्धाः पाण्डवानां महारथाः ॥ ६.९५.२२ ॥
Al verlo avanzar, rugiendo como una nube de lluvia, los grandes guerreros de carro de los Pāṇḍava, airados, marcharon contra él.
6.95.23
भीमसेनोऽभिमन्युश्च राक्षसश्च घटोत्कचः ।
द्रौपदेयाः सत्यधृतिः क्षत्रदेवश्च भारत ॥ ६.९५.२३ ॥
Bhīmasena, Abhimanyu, el rākṣasa Ghaṭotkaca, los hijos de Draupadī, Satyadhṛti y Kṣatradeva, oh Bhārata.
6.95.24
चेदिपो वसुदानश्च दशार्णाधिपतिस्तथा ।
सुप्रतीकेन तांश्चापि भगदत्तोऽप्युपाद्रवत् ॥ ६.९५.२४ ॥
El señor de los Cedi, Vasudāna, y el señor de los Daśārṇa, asimismo, junto con Supratīka, y también Bhagadatta se abalanzaron sobre ellos.
6.95.25
ततः समभवद्युद्धं घोररूपं भयानकम् ।
पाण्डूनां भगदत्तेन यमराष्ट्रविवर्धनम् ॥ ६.९५.२५ ॥
Entonces surgió una batalla terrible y espantosa entre los Pāṇḍavas y Bhagadatta, que engrandeció el reino de Yama.
6.95.26
प्रयुक्ता रथिभिर्बाणा भीमवेगाः सुतेजनाः ।
ते निपेतुर्महाराज नागेषु च रथेषु च ॥ ६.९५.२६ ॥
Las flechas disparadas por los aurigas, de terrible velocidad y bien afiladas, cayeron, oh gran rey, sobre los elefantes y sobre los carros.
6.95.27
प्रभिन्नाश्च महानागा विनीता हस्तिसादिभिः ।
परस्परं समासाद्य संनिपेतुरभीतवत् ॥ ६.९५.२७ ॥
Los grandes elefantes, enloquecidos por el celo y adiestrados por sus jinetes, se encontraron cara a cara y chocaron como si no temieran nada.
6.95.28
मदान्धा रोषसंरब्धा विषाणाग्रैर्महाहवे ।
बिभिदुर्दन्तमुसलैः समासाद्य परस्परम् ॥ ६.९५.२८ ॥
Cegados por el celo y encendidos de furia, los grandes elefantes se encontraron en aquella gran batalla y se atravesaron unos a otros con las puntas de sus colmillos y con sus colmillos como mazas.
6.95.29
हयाश्च चामरापीडाः प्रासपाणिभिरास्थिताः ।
चोदिताः सादिभिः क्षिप्रं निजघ्रुरितरेतरम् ॥ ६.९५.२९ ॥
Los caballos, adornados con abanicos de cola de yak, impulsados con prontitud por sus jinetes con lanzas en mano, se golpearon unos a otros.
6.95.30
पादाताश्च पदात्योघैस्ताडिताः शक्तितोमरैः ।
न्यपतन्त तदा भूमौ शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.९५.३० ॥
Los soldados de infantería, golpeados por multitudes de infantes con lanzas y jabalinas, cayeron entonces sobre la tierra por centenares y por millares.
6.95.31
रथिनश्च रथाकंश्चित्रान्कर्णिनालीकतोमरैः ।
निहत्य समरे वीरान्सिंहनादान्विनेदिरे ॥ ६.९५.३१ ॥
Los guerreros de carro y los combatientes de carro, los brillantes, habiendo abatido a héroes en la batalla con flechas karṇi, dardos nālīka y lanzas tomara, lanzaron rugidos de león.
6.95.32
तस्मिंस्तथा वर्तमाने संग्रामे रोमहर्षणे ।
भगतत्तो महेष्वासो भीमसेनमथाद्रवत् ॥ ६.९५.३२ ॥
Mientras aquella batalla que erizaba el cabello se desarrollaba así, el gran arquero Bhagadatta se lanzó contra Bhīmasena.
6.95.33
कुञ्जरेण प्रभिन्नेन सप्तधा स्रवता मदम् ।
पर्वतेन यथा तोयं स्रवमाणेन सर्वशः ॥ ६.९५.३३ ॥
Con un elefante en celo que derramaba su mada en siete corrientes, como agua que fluye por todas partes desde una montaña.
6.95.34
किरञ्छरसहस्राणि सुप्रतीकशिरोगतः ।
ऐरावतस्थो मघवान्वारिधारा इवानघ ॥ ६.९५.३४ ॥
Derramando miles de flechas, como Indra de pie sobre Airāvata, sobre la cabeza de Supratīka, oh sin mancha, como torrentes de agua.
6.95.35
स भीमं शरधाराभिस्ताजयामास पार्थिवः ।
पर्वतं वारिधाराभिस्तपान्ते जलदो यथा ॥ ६.९५.३५ ॥
Aquel rey golpeó a Bhīma con torrentes de flechas, como una nube al final del verano golpea una montaña con torrentes de agua.
6.95.36
भीमसेनस्तु संक्रुद्धः पादरक्षान्परःशतान् ।
निजघान महेष्वासः संरब्धः शरवृष्टिभिः ॥ ६.९५.३६ ॥
Pero Bhīmasena, el gran arquero, encolerizado, dio muerte a cientos de los guardianes de los pies con una lluvia de flechas.
6.95.37
तान्दृष्ट्वा निहतान्क्रुद्धो भगदत्तः प्रतापवान् ।
चोदयामास नागेन्द्रं भीमसेनरथं प्रति ॥ ६.९५.३७ ॥
Al ver a aquellos muertos, el furioso y valeroso Bhagadatta impulsó al señor de los elefantes hacia el carro de Bhīmasena.
6.95.38
स नागः प्रेषितस्तेन बाणो ज्याचोदितो यथा ।
अभ्यधावत वेगेन भीमसेनपुरोगमाः ॥ ६.९५.३८ ॥
Aquel elefante, enviado por él, se lanzó con velocidad como una flecha disparada desde la cuerda, contra los que iban delante de Bhīmasena.
6.95.39
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य पाण्डवानां महारथाः ।
अभ्यवर्तन्त वेगेन भीमसेनपुरोगमाः ॥ ६.९५.३९ ॥
Al verlo lanzarse contra ellos, los grandes guerreros de carro de los Pāṇḍavas, encabezados por Bhīmasena, se volvieron rápidamente hacia él.
6.95.40
केकयाश्चाभिमन्युश्च द्रौपदेयाश्च सर्वशः ।
दशार्णाधिपतिः शूरः क्षत्रदेवश्च मारिष ॥ ६.९५.४० ॥
Los Kekaya, Abhimanyu, todos los hijos de Draupadī, el valiente señor de los Daśārṇa, Kṣatradeva, y, oh señor,
6.95.41
चेदिपो धृष्टकेतुश्च संरब्धाः सर्व एव ते ।
उत्तमास्त्राणि दिव्यानि दर्शयन्तो महाबलाः ॥ ६.९५.४१ ॥
El rey de los Cedi Dhṛṣṭaketu, y todos ellos, furiosos y poderosos, mostrando armas divinas supremas.
6.95.42
तमेकं कुञ्जरं क्रुद्धाः समन्तात्पर्यवारयन् ।
स विद्धो बहुभिर्बाणैर्व्यरोचत महाद्विपः ॥ ६.९५.४२ ॥
Furiosos, rodearon a aquel único elefante por todos lados; atravesado por muchas flechas, el gran elefante resplandeció.
6.95.43
संजातरुधिरोत्पीडो धातुचित्र इवाद्रिराट् ।
दशार्णाधिपतिश्चाऽपि गजं भूमिधरोपमम् ॥ ६.९५.४३ ॥
Manando sangre, como el rey de las montañas teñido con tonos minerales; y también el señor de los Daśārṇas, semejante a aquel elefante, como una montaña que sostiene la tierra.
6.95.44
समास्थितोऽभिदुद्राव भगदत्तस्य वारणम् ।
तमापतन्तं समरे जगं जगपतिः स च ॥ ६.९५.४४ ॥
Montado, se lanzó contra el elefante de Bhagadatta; y el señor del mundo, enfrentándolo mientras cargaba en la batalla, avanzó.
6.95.45
दधार सुप्रतीकोऽपि वेलेव मकरालयम् ।
वारितं प्रेक्ष्य नागेन्द्रं दशार्णस्य महात्मनः ॥ ६.९५.४५ ॥
También Supratīka lo contuvo, como la orilla contiene al océano; al ver detenido al señor de los elefantes del magnánimo rey de los Daśārṇas.
6.95.46
साधुसाध्विति सैन्यानि त्वदीयान्यभ्यपूजयन् ।
ततः प्राग्ज्योतिषः क्रुद्धस्तोमरान्वै चतुर्दश ॥ ६.९५.४६ ॥
Vuestros ejércitos lo aplaudieron gritando '¡bien, bien!'. Entonces el rey de Prāgjyotiṣa, enfurecido, [lanzó] catorce tomaras.
6.95.47
प्राहिणोत्तस्य नागस्य प्रमुखे नृपसत्तम ।
तस्य कुम्भपरित्राणां शातकुम्भपरिष्कृतम् ॥ ६.९५.४७ ॥
Oh, mejor de los reyes, los [lanzó] contra la parte delantera de aquel elefante, cuyas protecciones de la frente estaban adornadas con oro.
6.95.48
विदार्य प्राविशन्क्षिप्रं वल्मीकमिव पन्नगाः ।
स गाढविद्धो व्यथितो नागो भरतसत्तम ॥ ६.९५.४८ ॥
Atravesándolo, entraron rápidamente, como serpientes en un hormiguero. Oh, mejor de los Bharatas, aquel elefante, profundamente herido, quedó afligido.
6.95.49
उपावृत्तमदः क्षिप्रमभ्यवर्तत वेगिनः ।
स प्रदुद्राव वेगेन प्रणदन्भैरवं रवम् ॥ ६.९५.४९ ॥
Pronto cesó su furia, y el veloz elefante se volvió. Rugiendo un bramido terrible, se lanzó con ímpetu.
6.95.50
संमर्दमानः स्वबलं वायुर्वृक्षानिवौजसा ।
तस्मिन्पराजिते नागे पाण्डवानां महारथाः ॥ ६.९५.५० ॥
Pisoteando a su propio ejército como el viento arranca los árboles con fuerza; y cuando aquel elefante fue vencido, los grandes guerreros en carro de los Pāṇḍavas…
6.95.51
सिंहनादं विनद्योच्चैर्युद्धायैवावतस्थिरे ।
ततो भीमं पुरस्कृत्य भगदत्तमुपाद्रवन् ॥ ६.९५.५१ ॥
Lanzando alto un rugido de león, se pusieron firmes para la batalla. Entonces, poniendo a Bhīma al frente, arremetieron contra Bhagadatta.
6.95.52
किरन्तो विविधान्बाणाञ्शस्त्राणि विविधानि च ।
तेषामापततां राजन्संक्रुद्धानाममर्षिणाम् ॥ ६.९५.५२ ॥
Derramando flechas de diversas clases y armas diversas, oh rey, se abalanzaron sobre aquellos airados e intolerantes que avanzaban.
6.95.53
श्रुत्वा स निनदंक घोरममर्षाद्गतसाध्वसः ।
भगदत्तो महेष्वासः स्वनागं प्रत्यचोदयत् ॥ ६.९५.५३ ॥
Al oír aquel terrible bramido, Bhagadatta, el gran arquero, libre de temor por la indignación, incitó a su elefante a avanzar.
6.95.54
अङ्कुशाङ्गुष्ठनुदितः स गजप्रवरो युधि ।
तस्मिन्क्षणे समभवत्सांवर्तक इवानलः ॥ ६.९५.५४ ॥
Aguijoneado por el gancho y el pulgar de su jinete, aquel jefe de elefantes se volvió en ese mismo instante como el fuego del fin de los tiempos.
6.95.55
रथसङ्घांस्तथा नागान्हयांश्च हयसादिनः ।
पादातांश्च सुसंक्रुद्धः शतशोऽथ सहस्रशःक ॥ ६.९५.५५ ॥
Y, muy enfurecido, aplastó por centenares y por millares las masas de carros, elefantes, caballos, jinetes y soldados de a pie.
6.95.56
अमृद्गात्समरे नागः संप्रधावंस्ततस्ततः ।
तेन संलोड्यमानं तु पाण्डवानां बलं महत् ॥ ६.९५.५६ ॥
En la batalla, aquel elefante, corriendo de un lado a otro, pisoteó, y el gran ejército de los Pāṇḍavas fue removido por él.
6.95.57
संचुकोच महाराज चर्मेवाग्नौ समाहितम् ।
भग्नं तु स्वबलं दृष्ट्वा भगदत्तेन धीमता ॥ ६.९५.५७ ॥
Gran rey, como cuero puesto en el fuego, se encogió; y viendo su propio ejército quebrado por el sabio Bhagadatta, (…).
6.95.58
घटोत्कचोऽथ संक्रुद्धो भगदत्तमुपाद्रवत् ।
विकटः परुषो राजन्दीप्तास्यो दीप्तलोचनः ॥ ६.९५.५८ ॥
Entonces Ghaṭotkaca, enfurecido, se abalanzó sobre Bhagadatta. Oh rey, era terrible y duro, su rostro ardía y sus ojos brillaban.
6.95.59
रूपं विभीषणं कृत्वा रोषेण प्रज्वलन्निव ।
जग्राह विमलं शूलं गिरीणामपि दारणम् ॥ ६.९५.५९ ॥
Tomando una forma aterradora, como si ardiera de ira, empuñó una lanza inmaculada capaz de partir incluso montañas.
6.95.60
नागं जिघांसुः सहसा चिक्षेप च महाबलः ।
स विस्फुलिङ्गमालाभिः समन्तात्परिवेष्टितम् ॥ ६.९५.६० ॥
Deseando matar al elefante, el poderoso lo lanzó de repente; estaba rodeado por todas partes por guirnaldas de chispas.
6.95.61
तमापतन्तं सहसा दृष्ट्वा प्राग्ज्योतिषो नृपः ।
चिक्षेप रुचिरं तीक्ष्णमर्धचन्द्रं सुदारुणम् ॥ ६.९५.६१ ॥
Al ver que se abalanzaba de repente, el rey de Prāgjyotiṣa lanzó una flecha brillante, afilada y terrible, con punta de media luna.
6.95.62
चिच्छेद तन्महच्छूलं तेन बाणेन वेगवान् ।
उत्पपात द्विधा च्छिन्नं शूलं हेमपरिष्कृतम् ॥ ६.९५.६२ ॥
Aquella flecha veloz cortó la gran lanza, y la lanza adornada de oro, partida en dos, salió disparada hacia arriba.
6.95.63
महाशनिर्यथा भ्रष्टा शक्रमुक्ता नभोगता ।
शूलं निपतितं दृष्ट्वा द्विधा कृत्तं च पार्थिवः ॥ ६.९५.६३ ॥
Como un gran rayo lanzado por Indra que, al recorrer el cielo, cae, así la lanza caída y partida en dos fue vista por el rey…
6.95.64
रुक्मदण्डां महाशक्तिं जग्राहाग्निशिखोपमान् ।
चिक्षेप तां राक्षसस्य तिष्ठितिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ६.९५.६४ ॥
El rey tomó aquella gran lanza de asta dorada, semejante a lenguas de fuego, y la arrojó contra el rākṣasa diciendo: "¡Detente, detente!"
6.95.65
तामापतन्तीं संप्रेक्ष्य वियत्स्थामशनीमिव ।
उत्पत्य राक्षसस्तूर्णं जग्राह च ननाद च ॥ ६.९५.६५ ॥
Al ver aquella fuerza que caía por el cielo como un rayo, el rākṣasa saltó de inmediato, la atrapó y rugió.
6.95.66
बभञ्ज चैनां त्वरितो जानुन्यारोप्य भारत ।
पश्यतः पार्थिवेन्द्रस्य तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.९५.६६ ॥
¡Oh Bhārata!, la colocó rápidamente sobre su rodilla y la quebró; y mientras el señor de los reyes observaba, aquello pareció algo maravilloso.
6.95.67
तदवेक्ष्य कृतं कर्म राक्षसेन बलीयसा ।
दिवि देवाः सगन्धर्वा मुनयश्चापि विस्मिताः ॥ ६.९५.६७ ॥
Al contemplar la hazaña realizada por el poderoso rākṣasa, los dioses en el cielo, junto con los gandharvas y los sabios, quedaron asombrados.
6.95.68
पाण्डवाश्च महाराज भीमसेनपुरोगमाः ।
साधुसाध्विति नादेन पृथिवीमन्वनादयन् ॥ ६.९५.६८ ॥
Y los Pāṇḍavas, oh gran rey, encabezados por Bhīmasena, hicieron resonar la tierra con el grito de «¡Bien hecho, bien hecho!».
6.95.69
तं तु श्रुत्वा महानादं प्रहृष्टानां महात्मनाम् ।
नामृष्यत महेष्वासो भगदत्तः प्रतापवान् ॥ ६.९५.६९ ॥
Al oír aquel gran clamor de los magnánimos, llenos de alegría, el valiente y gran arquero Bhagadatta no lo toleró.
6.95.70
स विष्फार्य महच्चापमिन्द्राशानिसमप्रभम् ।
अभिदुद्राव वेगेन पाण्डवानां महारथान् ॥ ६.९५.७० ॥
Tensando su gran arco, brillante como el rayo de Indra, se lanzó con rapidez contra los grandes aurigas de los Pāṇḍavas.
6.95.71
विसृजन्विमलांस्तीक्ष्णान्नाराचाञ्ज्वलनप्रभान् ।
भीममेकेन विव्याध राक्षसं नवभिः शरैः ॥ ६.९५.७१ ॥
Lanzando flechas de hierro limpias, afiladas y resplandecientes como el fuego, hirió a Bhīma con una y al rākṣasa con nueve.
6.95.72
अभिमन्युं त्रिभिश्चैव केकयान्पञ्च पञ्चभिः ।
पूर्णायतविसृष्टेन शरेणानतपर्वणा ॥ ६.९५.७२ ॥
Hirió a Abhimanyu con tres y a cada uno de los príncipes kekaya con cinco, con flechas disparadas desde el arco completamente tensado, de astiles con nudos doblados.
6.95.73
बिभेद दक्षिणं बाहुं क्षत्रेदवस्य चाहवे ।
पपात सहसा तस्य सशरं धनुरुत्तमम् ॥ ६.९५.७३ ॥
En la batalla atravesó el brazo derecho de Kṣatreḍava, y su excelente arco, con su flecha, cayó de pronto.
6.95.74
द्रौपदेयांस्ततः पञ्च पञ्चभिः समताडयत् ।
भीमसेनस्य च क्रोधान्निजघान तुरंगमान् ॥ ६.९५.७४ ॥
Luego golpeó a cada uno de los cinco hijos de Draupadī con cinco flechas, y con ira mató los caballos de Bhīmasena.
6.95.75
ध्वजं केसरिणं चास्य चिच्छेद विशिखैस्त्रिभिः ।
निर्बिभेद त्रिभिश्चान्यैः सारथिं चास्य पत्रिभिः ॥ ६.९५.७५ ॥
Con tres flechas derribó su estandarte marcado con un león, y con otras tres atravesó a su auriga.
6.95.76
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थ उपाविशत् ।
विशोको भरतश्रेष्ठ भगदत्तेन संयुगे ॥ ६.९५.७६ ॥
Gravemente herido y dolorido, se sentó en el suelo de su carro, oh mejor de los Bharatas, herido por Bhagadatta en la batalla.
6.95.77
ततो भीमो महाबाहुर्विरथो रथिनां वरः ।
गदां प्रगृह्य वेगेन प्रचस्कन्द रथोत्तमात् ॥ ६.९५.७७ ॥
Entonces Bhīma, el de brazos poderosos, el mejor de los guerreros en carro, ahora sin carro, tomó su maza y con rapidez saltó de su excelente carro.
6.95.78
तमुद्यतगदं दृष्ट्वा सशृङ्गमिव पर्वतम् ।
तावकानां भयं घोरं समपद्यत भारत ॥ ६.९५.७८ ॥
Al verlo con la maza alzada, como una montaña con sus picos, un terrible temor se apoderó de tus hombres, oh Bhārata.
6.95.79
एतस्मिन्नेव काले तु पाण्डवः कृष्णसारथिः ।
आजगाम महाराज निघ्नञ्शत्रून्समन्ततः ॥ ६.९५.७९ ॥
En ese mismo momento llegó el Pāṇḍava (Arjuna), con Kṛṣṇa como auriga, oh gran rey, abatiendo a los enemigos por todas partes.
6.95.80
यत्र तौ पुरुषव्याघ्रौ पितापुत्रौ महाबलौ ।
प्राग्ज्योतिषेण संयुक्तौ भीमसेनघटोत्कचौ ॥ ६.९५.८० ॥
Donde aquellos dos tigres entre los hombres, el padre y el hijo de gran poder, Bhīmasena y Ghaṭotkaca, se enfrentaban al rey de Prāgjyotiṣa.
6.95.81
दृष्ट्वा च पाण्डवो भ्रातॄन्युध्यमानान्महारथान् ।
त्वरितो भरतश्रेष्ठ तत्रायुध्यत्किरञ्छरान् ॥ ६.९५.८१ ॥
Al ver a sus hermanos y a los grandes guerreros combatiendo, el Pāṇḍava se apresuró allí, oh mejor de los Bharatas, y luchó esparciendo flechas.
6.95.82
ततो दुर्योधनो राजा त्वरमाणो महारथः ।
सेनामचोदयत्क्षिप्रं रथनागाश्वसंकुलाम् ॥ ६.९५.८२ ॥
Entonces el rey Duryodhana, gran guerrero, apresurándose, impulsó rápidamente a su ejército, lleno de carros, elefantes y caballos.
6.95.83
तामापतन्तीं सहसा कौरवाणां महाचमूम् ।
अभिदुद्राव वेगेन पाण्डवः श्वेतवाहनः ॥ ६.९५.८३ ॥
Al ver que aquel gran ejército de los Kauravas se lanzaba de repente sobre ellos, el Pāṇḍava de caballos blancos lo atacó con rapidez.
6.95.84
भगदत्तश्च समरे तेन नागेन भारत ।
विमृद्गन्पाण्डवबलं युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ॥ ६.९५.८४ ॥
Y Bhagadatta, oh Bhārata, pisoteando el ejército pāṇḍava en la batalla con aquel elefante, se lanzó hacia Yudhiṣṭhira.
6.95.85
तदासीत्सुमहद्युद्धं भगदत्तस्य मारिष ।
पाञ्चालैः पाण्डवेयैश्च केकयैश्चोद्यतायुधैः ॥ ६.९५.८५ ॥
Entonces hubo una batalla muy grande de Bhagadatta con los Pāñcālas, los Pāṇḍavas y los Kekayas, que habían alzado sus armas, oh señor.
6.95.86
भीमसेनोऽपि समरे तावुभौ केशवार्जिनौ ।
अश्रावयद्यथावृत्तमिरावद्वधतुत्तमम् ॥ ६.९५.८६ ॥
En la batalla, Bhīmasena también hizo oír a aquellos dos, Keśava y Arjuna, el relato verdadero de la muerte de Irāvat, lo más excelente.