മഹാഭാരതം · അധ്യായം 6.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.95.1
तस्मिन्महति संक्रन्दे राजा दुर्योधनस्तदा ।
पराजयं राक्षसेन नामृष्यत परंतपः।
गाङ्गेयमुपसंगम्य विनयेनाभिवाद्य च ॥ ६.९५.१ ॥
ആ മഹാകോലാഹലത്തിൽ ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന രാജാവായ ദുര്യോധനൻ രാക്ഷസനാൽ ഏറ്റ പരാജയം സഹിച്ചില്ല. ഗാംഗേയനെ സമീപിച്ച് വിനയത്തോടെ വന്ദിച്ചു.
6.95.2
तस्य सर्वं यथावृत्तमाख्यातुमुपचक्रमे ।
घटोत्कचस्य विजयमात्मनश्च पराजयम् ॥ ६.९५.२ ॥
നടന്നതെല്ലാം അവൻ പറയാൻ തുടങ്ങി — ഘടോത്കചന്റെ വിജയവും തന്റെ പരാജയവും.
6.95.3
कथयामास दुर्धर्षो विनिःश्वस्य पुनःपुनः ।
अब्रवीच्च तदा राजन्भीष्मं कुरुपितामहम् ॥ ६.९५.३ ॥
ദുർധർഷനായ അവൻ ആവർത്തിച്ച് നെടുവീർപ്പിട്ടുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു. രാജാവേ, അപ്പോൾ അവൻ കുരുക്കളുടെ പിതാമഹനായ ഭീഷ്മരോട് പറഞ്ഞു.
6.95.4
भवन्तं समुपाश्रित्य द्रोणं चैव पितामह ।
पाण्डवैर्विग्रहो घोरः समारब्धो मया प्रभो ॥ ६.९५.४ ॥
നിങ്ങളെയും ദ്രോണരെയും പൂർണമായി ആശ്രയിച്ച്, ഹേ പിതാമഹാ, പാണ്ഡവരുമായി ഘോരമായ യുദ്ധം ഞാൻ ആരംഭിച്ചു, പ്രഭോ.
6.95.5
एकादश समाख्याता अक्षौहिण्यश्च या मम ।
निदेशे तव तिष्ठन्ति मया सार्धं परंतप ॥ ६.९५.५ ॥
എണ്ണപ്പെട്ട എന്റെ പതിനൊന്ന് അക്ഷൗഹിണികൾ നിന്റെ ആജ്ഞയിലും എന്നോടൊപ്പവും നിൽക്കുന്നു, ശത്രുതാപകനേ.
6.95.6
सोऽहं भरतशार्दूल भीमसेनपुरोगमैः ।
घटोत्कचं समाश्रित्य पाण्डवैर्युधि निर्जितः ॥ ६.९५.६ ॥
ഭരതശാർദൂല, ആ ഞാൻ ഭീമസേനനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ പാണ്ഡവരാൽ, ഘടോത്കചനെ ആശ്രയിച്ചതിനുശേഷം യുദ്ധത്തിൽ തോൽപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
6.95.7
तन्मे दहति गात्राणि शुष्कवृक्षमिवानलः ।
तदिच्छामि महाभाग त्वत्प्रसादात्परंतप ॥ ६.९५.७ ॥
അത് ഉണങ്ങിയ മരത്തെ തീ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ എന്റെ അവയവങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു. അതിനാൽ, മഹാഭാഗാ, ശത്രുതാപകാ, നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
6.95.8
राक्षसापशदं हन्तुं स्वयमेव पितामह ।
त्वां समाश्रित्य दुर्धर्षं तन्मे कर्तुं त्वमर्हसि ॥ ६.९५.८ ॥
രാക്ഷസനായ ആ അധമനെ ഞാൻ തന്നെ കൊല്ലണം, പിതാമഹാ. അജേയനായ നിങ്ങളെ ആശ്രയിച്ച് അത് എനിക്കായി ചെയ്യുന്നത് നിങ്ങൾക്ക് യോഗ്യമാണ്.
6.95.9
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं राज्ञो भरतसत्तम ।
दुर्योधनमिदं वाक्यं भीष्मः शान्तनवोऽब्रवीत् ॥ ६.९५.९ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, രാജാവിന്റെ ഈ വാക്ക് കേട്ട ശേഷം ശന്തനുവിന്റെ പുത്രൻ ഭീഷ്മർ ദുര്യോധനനോട് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
6.95.10
शृणु राजन्मम वचो यत्त्वां वक्ष्यामि कौरव ।
यथा त्वया महाराज वर्तितव्यं परंतप ॥ ६.९५.१० ॥
രാജാവേ, ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്ന എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കൂ, കൗരവാ. മഹാരാജാവേ, ശത്രുതാപകാ, നീ എങ്ങനെ വർത്തിക്കണമെന്ന്.
6.95.11
आत्मा रक्ष्यस्त्वया तात सर्वावस्थास्वरिन्दम ।
धर्मराजेन संग्रामस्त्वया कार्यः सदाऽनघ ॥ ६.९५.११ ॥
മകനേ, ശത്രുനിഗ്രഹകാ, എല്ലാ അവസ്ഥകളിലും നീ നിന്നെ സംരക്ഷിക്കണം. നിഷ്പാപാ, ധർമ്മരാജനോടൊപ്പം നീ എപ്പോഴും യുദ്ധം ചെയ്യണം.
6.95.12
अर्जुनेन यमाभ्यां वा भीमसेनेन वा पुनः ।
अन्यैर्वा पृथिवीपालै राजा राजानमृच्छति ॥ ६.९५.१२ ॥
അർജ്ജുനനാലോ, ഇരട്ടകളാലോ, ഭീമസേനനാലോ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ഭൂപാലന്മാരാലോ, ഒരു രാജാവ് മറ്റൊരു രാജാവിനെ നേരിടുന്നു.
6.95.13
न तु कार्यस्त्वया राजन्हैडिम्बेन दुरात्मा ।
अहं द्रोणः कृपो द्रौणिः कृतवर्मा च सात्वतः।
शल्यश्च वृषसेनश्च विकर्णश्च महारथः ॥ ६.९५.१३ ॥
രാജാവേ, ഹൈഡിംബനായ ആ ദുരാത്മാവിനെക്കുറിച്ച് നീ വിഷമിക്കേണ്ടതില്ല. ഞാൻ, ദ്രോണൻ, കൃപൻ, ദ്രോണപുത്രൻ, കൃതവർമ്മാവ്, സാത്വതൻ, ശല്യൻ, വൃഷസേനൻ, മഹാരഥനായ വികർണ്ണൻ—
6.95.14
शेषाश्च भ्रातरस्त्वन्ये दुःशासनपुरोगमाः ।
त्वदर्थे प्रतियोत्स्यामो राक्षसं तं महाबलम् ॥ ६.९५.१४ ॥
ദുഃശാസനൻ നയിക്കുന്ന ശേഷിച്ച സഹോദരന്മാരും നിനക്കുവേണ്ടി ആ മഹാബലനായ രാക്ഷസനെ എതിർത്ത് യുദ്ധം ചെയ്യും.
6.95.15
रौद्रे तस्मिन्राक्षसेन्द्रे यदि ते हृच्छयो महान् ।
अयमागच्छतु रणं तस्य युद्धाय दुर्मतेः ॥ ६.९५.१५ ॥
ആ ഭയങ്കരനായ രാക്ഷസരാജാവിനോട് നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വലിയ വിദ്വേഷമുണ്ടെങ്കിൽ, ആ ദുർബുദ്ധിയോട് യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ഇവൻ രണത്തിലേക്ക് വരട്ടെ.
6.95.16
भगदत्तो महीपालः पुरन्दरसमो युधि ।
एतावदुक्त्वा राजानं भगदत्तमथाब्रवीत् ॥ ६.९५.१६ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രനു തുല്യനായ മഹീപാലൻ ഭഗദത്തൻ — രാജാവിനോട് ഇത്രയും പറഞ്ഞ ശേഷം ഭഗദത്തനോട് സംസാരിച്ചു.
6.95.17
समक्षं पार्थिवेन्द्रस्य वाक्यं वाक्यविशारदः ।
गच्छ शीघ्रं महाराज हैडिम्बं युद्धदुर्मदम् ॥ ६.९५.१७ ॥
രാജാധിരാജന്റെ സമക്ഷത്തിൽ, വാക്കിൽ വിദഗ്ധൻ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു — മഹാരാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ മദിച്ച ഹൈഡിംബനരികിൽ വേഗം പോകൂ.
6.95.18
वारयस्व रणे यत्तो मिषतां सर्वधन्विनाम् ।
राक्षसं क्रूरकर्माणं यथेन्द्रस्तारकं पुरा ॥ ६.९५.१८ ॥
രണത്തിൽ ജാഗ്രതയോടെ, എല്ലാ വില്ലാളികളും കാണ്കെ, ആ ക്രൂരകർമ്മിയായ രാക്ഷസനെ തടയുക — പണ്ട് ഇന്ദ്രൻ താരകനെ തടഞ്ഞതുപോലെ.
6.95.19
तव दिव्यानि चास्त्राणि विक्रमश्च परंतप ।
समागमश्च बहुभिः पुराऽभूदमरैः सह ॥ ६.९५.१९ ॥
പരന്തപ, നിന്റെ ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളും പരാക്രമവും, മുൻപ് പല അമരന്മാരോടുമുള്ള നിന്റെ ഏറ്റുമുട്ടലും ഉണ്ടായിരുന്നു.
6.95.20
त्वं तस्य नृपशार्दूल प्रतियोद्धा महाहवे ।
स्वबलेनावृतो गच्छ जहि राक्षसपुङ्गवम् ॥ ६.९५.२० ॥
നൃപശാർദൂലാ, മഹായുദ്ധത്തിൽ അവനെ എതിർക്കേണ്ടവൻ നീയാണ്. നിന്റെ സേനയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ചെന്ന് ആ ശ്രേഷ്ഠ രാക്ഷസനെ വധിക്കൂ.
6.95.21
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं भीष्मस्य पृतनापतेः ।
प्रययौ सिंहनादेन परानभिमुखको द्रुतम् ॥ ६.९५.२१ ॥
സേനാപതിയായ ഭീഷ്മന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, സിംഹനാദത്തോടെ ശത്രുക്കളെ നേരിടാൻ അവൻ വേഗത്തിൽ മുന്നേറി.
6.95.22
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य गर्जन्तमिव तोयदम् ।
अभ्यवर्तन्त संक्रुद्धाः पाण्डवानां महारथाः ॥ ६.९५.२२ ॥
ഗർജ്ജിക്കുന്ന മേഘം പോലെ പാഞ്ഞടുക്കുന്ന അവനെ കണ്ട്, കോപിച്ച പാണ്ഡവരുടെ മഹാരഥന്മാർ അവനെതിരെ മുന്നേറി.
6.95.23
भीमसेनोऽभिमन्युश्च राक्षसश्च घटोत्कचः ।
द्रौपदेयाः सत्यधृतिः क्षत्रदेवश्च भारत ॥ ६.९५.२३ ॥
ഭീമസേനൻ, അഭിമന്യു, രാക്ഷസൻ ഘടോത്കചൻ, ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രന്മാർ, സത്യധൃതി, ക്ഷത്രദേവൻ — ഹേ ഭാരതാ!
6.95.24
चेदिपो वसुदानश्च दशार्णाधिपतिस्तथा ।
सुप्रतीकेन तांश्चापि भगदत्तोऽप्युपाद्रवत् ॥ ६.९५.२४ ॥
ചേദിരാജാവ് വസുദാനനും, ദശാർണ്ണാധിപതിയും, അതുപോലെ സുപ്രതീകനോടൊപ്പം ഭഗദത്തനും അവർക്കുനേരെ പാഞ്ഞടുത്തു.
6.95.25
ततः समभवद्युद्धं घोररूपं भयानकम् ।
पाण्डूनां भगदत्तेन यमराष्ट्रविवर्धनम् ॥ ६.९५.२५ ॥
അപ്പോൾ പാണ്ഡവരും ഭഗദത്തനും തമ്മിൽ ഭയങ്കരവും ഭീതിജനകവുമായ യുദ്ധം ഉണ്ടായി; അത് യമലോകത്തെ വളർത്തി.
6.95.26
प्रयुक्ता रथिभिर्बाणा भीमवेगाः सुतेजनाः ।
ते निपेतुर्महाराज नागेषु च रथेषु च ॥ ६.९५.२६ ॥
രഥികൾ അയച്ച ഭയങ്കര വേഗമുള്ള, മൂർച്ചയുള്ള ബാണങ്ങൾ, മഹാരാജാവേ, ആനകളുടെയും രഥങ്ങളുടെയും മേൽ വീണു.
6.95.27
प्रभिन्नाश्च महानागा विनीता हस्तिसादिभिः ।
परस्परं समासाद्य संनिपेतुरभीतवत् ॥ ६.९५.२७ ॥
മദം പൊഴിക്കുന്ന മഹാഗജങ്ങൾ, ആനപ്പാകരാൽ പരിശീലിപ്പിക്കപ്പെട്ടവ, പരസ്പരം അടുത്തെത്തി ഭയമില്ലാത്തതുപോലെ കൂട്ടിയിടിച്ചു.
6.95.28
मदान्धा रोषसंरब्धा विषाणाग्रैर्महाहवे ।
बिभिदुर्दन्तमुसलैः समासाद्य परस्परम् ॥ ६.९५.२८ ॥
മദാന്ധരും ക്രോധം കൊണ്ട് ജ്വലിച്ചവരുമായ ആ മഹാഗജങ്ങൾ ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ പരസ്പരം അടുത്ത് കൊമ്പുകളുടെ മുനകൾകൊണ്ടും ഉലക്കപോലുള്ള കൊമ്പുകൾകൊണ്ടും കുത്തിക്കീറി.
6.95.29
हयाश्च चामरापीडाः प्रासपाणिभिरास्थिताः ।
चोदिताः सादिभिः क्षिप्रं निजघ्रुरितरेतरम् ॥ ६.९५.२९ ॥
ചാമരങ്ങളാലും അലങ്കാരങ്ങളാലും അണിഞ്ഞ കുതിരകൾ, കയ്യിൽ കുന്തങ്ങളുമായി ഇരുന്ന സവാരിക്കാരാൽ വേഗം തെളിക്കപ്പെട്ട്, പരസ്പരം പ്രഹരിച്ചു.
6.95.30
पादाताश्च पदात्योघैस्ताडिताः शक्तितोमरैः ।
न्यपतन्त तदा भूमौ शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.९५.३० ॥
കാലാൾപ്പടയാളികൾ, കാലാൾപ്പടക്കൂട്ടങ്ങളാൽ ശക്തികളും തോമരങ്ങളും കൊണ്ട് ഏറ്റുവാങ്ങി, അപ്പോൾ നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും നിലത്തു വീണു.
6.95.31
रथिनश्च रथाकंश्चित्रान्कर्णिनालीकतोमरैः ।
निहत्य समरे वीरान्सिंहनादान्विनेदिरे ॥ ६.९५.३१ ॥
രഥികളും രഥാങ്കന്മാരും വിചിത്രവീരന്മാരും കർണി, നാലീക, തോമര ആയുധങ്ങളാൽ യുദ്ധത്തിൽ വീരന്മാരെ വധിച്ച് സിംഹനാദം മുഴക്കി.
6.95.32
तस्मिंस्तथा वर्तमाने संग्रामे रोमहर्षणे ।
भगतत्तो महेष्वासो भीमसेनमथाद्रवत् ॥ ६.९५.३२ ॥
അങ്ങനെ രോമാഞ്ചജനകമായ യുദ്ധം നടക്കുമ്പോൾ മഹാധനുർധരനായ ഭഗദത്തൻ ഭീമസേനന്റെ നേരെ കുതിച്ചു.
6.95.33
कुञ्जरेण प्रभिन्नेन सप्तधा स्रवता मदम् ।
पर्वतेन यथा तोयं स्रवमाणेन सर्वशः ॥ ६.९५.३३ ॥
ഏഴ് ധാരകളായി മദം ഒഴുക്കുന്ന മദിച്ച ആനയോടെ, പർവതത്തിൽ നിന്ന് എല്ലായിടത്തും വെള്ളം ഒഴുകുന്നതുപോലെ.
6.95.34
किरञ्छरसहस्राणि सुप्रतीकशिरोगतः ।
ऐरावतस्थो मघवान्वारिधारा इवानघ ॥ ६.९५.३४ ॥
സുപ്രതീകത്തിന്റെ ശിരസ്സിൽ ഐരാവതത്തിൽ നിൽക്കുന്ന ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ ആയിരക്കണക്കിന് അമ്പുകൾ ചൊരിഞ്ഞ്, ഹേ നിഷ്പാപാ, ജലധാരകൾ പോലെ.
6.95.35
स भीमं शरधाराभिस्ताजयामास पार्थिवः ।
पर्वतं वारिधाराभिस्तपान्ते जलदो यथा ॥ ६.९५.३५ ॥
ആ രാജാവ് ഭീമനെ അമ്പുധാരകളാൽ ആക്രമിച്ചു, വേനലവസാനം മേഘം മലയെ ജലധാരകളാൽ അടിക്കുന്നതുപോലെ.
6.95.36
भीमसेनस्तु संक्रुद्धः पादरक्षान्परःशतान् ।
निजघान महेष्वासः संरब्धः शरवृष्टिभिः ॥ ६.९५.३६ ॥
എന്നാൽ കോപിച്ച ഭീമസേനൻ, മഹാധനുർധരൻ, അമ്പുമഴയാൽ കാൽരക്ഷകരായ നൂറുകണക്കിന് ശത്രുക്കളെ വധിച്ചു.
6.95.37
तान्दृष्ट्वा निहतान्क्रुद्धो भगदत्तः प्रतापवान् ।
चोदयामास नागेन्द्रं भीमसेनरथं प्रति ॥ ६.९५.३७ ॥
അവർ കൊല്ലപ്പെട്ടത് കണ്ട് കോപിച്ച പ്രതാപശാലിയായ ഭഗദത്തൻ ഗജേന്ദ്രനെ ഭീമസേനന്റെ രഥത്തിന് നേരെ തെളിച്ചു.
6.95.38
स नागः प्रेषितस्तेन बाणो ज्याचोदितो यथा ।
अभ्यधावत वेगेन भीमसेनपुरोगमाः ॥ ६.९५.३८ ॥
അവൻ അയച്ച ആ ആന, വില്ലിന്റെ ഞാണിൽ നിന്ന് തൊടുത്ത അമ്പുപോലെ വേഗത്തിൽ ഭീമസേനനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയവരുടെ നേരെ കുതിച്ചു.
6.95.39
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य पाण्डवानां महारथाः ।
अभ्यवर्तन्त वेगेन भीमसेनपुरोगमाः ॥ ६.९५.३९ ॥
അത് ചാടിവരുന്നത് കണ്ട് പാണ്ഡവരുടെ മഹാരഥന്മാർ, ഭീമസേനനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയവർ വേഗത്തിൽ അതിനെതിരെ തിരിഞ്ഞു.
6.95.40
केकयाश्चाभिमन्युश्च द्रौपदेयाश्च सर्वशः ।
दशार्णाधिपतिः शूरः क्षत्रदेवश्च मारिष ॥ ६.९५.४० ॥
കേകയരും അഭിമന്യുവും ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രന്മാരെല്ലാവരും, ദശാർണരുടെ ശൂരനായ അധിപതി ക്ഷത്രദേവനും, ഓ മാരിഷ!
6.95.41
चेदिपो धृष्टकेतुश्च संरब्धाः सर्व एव ते ।
उत्तमास्त्राणि दिव्यानि दर्शयन्तो महाबलाः ॥ ६.९५.४१ ॥
ചേദിരാജാവ് ധൃഷ്ടകേതുവും, കോപിച്ച ആ മഹാബലന്മാരെല്ലാവരും ഉത്തമ ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചുകൊണ്ട്.
6.95.42
तमेकं कुञ्जरं क्रुद्धाः समन्तात्पर्यवारयन् ।
स विद्धो बहुभिर्बाणैर्व्यरोचत महाद्विपः ॥ ६.९५.४२ ॥
കോപിച്ചവർ ആ ഒറ്റ ആനയെ നാലുപാടുനിന്നും വളഞ്ഞു; പല അമ്പുകളേറ്റ ആ മഹാഗജം തിളങ്ങി.
6.95.43
संजातरुधिरोत्पीडो धातुचित्र इवाद्रिराट् ।
दशार्णाधिपतिश्चाऽपि गजं भूमिधरोपमम् ॥ ६.९५.४३ ॥
രക്തം ഒഴുകി, ധാതുവർണ്ണങ്ങളാൽ ചിത്രിതനായ പർവതരാജനെപ്പോലെ; ദശാർണാധിപനും ആ ആനയെപ്പോലെ, ഭൂമിയെ താങ്ങുന്ന പർവതത്തെപ്പോലെ.
6.95.44
समास्थितोऽभिदुद्राव भगदत्तस्य वारणम् ।
तमापतन्तं समरे जगं जगपतिः स च ॥ ६.९५.४४ ॥
കയറി, ഭഗദത്തന്റെ ആനയുടെ നേർക്ക് കുതിച്ചു; യുദ്ധത്തിൽ പാഞ്ഞടുക്കുന്ന അവനെ ലോകപതിയും നേരിട്ടു.
6.95.45
दधार सुप्रतीकोऽपि वेलेव मकरालयम् ।
वारितं प्रेक्ष्य नागेन्द्रं दशार्णस्य महात्मनः ॥ ६.९५.४५ ॥
സുപ്രതീകനും അവനെ തടഞ്ഞു, കടലിനെ തീരം തടയുന്നതുപോലെ; ദശാർണ മഹാത്മാവിന്റെ ഗജേന്ദ്രം തടയപ്പെട്ടത് കണ്ടിട്ട്.
6.95.46
साधुसाध्विति सैन्यानि त्वदीयान्यभ्यपूजयन् ।
ततः प्राग्ज्योतिषः क्रुद्धस्तोमरान्वै चतुर्दश ॥ ६.९५.४६ ॥
'സാധു, സാധു' എന്ന് നിങ്ങളുടെ സേനകൾ അവനെ പ്രശംസിച്ചു. അപ്പോൾ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷരാജാവ് കോപിച്ച് പതിനാലു തോമരങ്ങൾ [എറിഞ്ഞു].
6.95.47
प्राहिणोत्तस्य नागस्य प्रमुखे नृपसत्तम ।
तस्य कुम्भपरित्राणां शातकुम्भपरिष्कृतम् ॥ ६.९५.४७ ॥
രാജശ്രേഷ്ഠാ! അവൻ ആ ആനയുടെ മുൻഭാഗത്തേക്ക് എറിഞ്ഞു; അതിന്റെ കുംഭസംരക്ഷകങ്ങൾ സ്വർണ്ണാലങ്കൃതമായിരുന്നു.
6.95.48
विदार्य प्राविशन्क्षिप्रं वल्मीकमिव पन्नगाः ।
स गाढविद्धो व्यथितो नागो भरतसत्तम ॥ ६.९५.४८ ॥
അവ പിളർന്ന് വേഗം ഉള്ളിലേക്ക് കടന്നു; പുറ്റിലേക്ക് സർപ്പങ്ങൾ കടക്കുന്നതുപോലെ. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! ആ ആന ആഴത്തിൽ മുറിവേറ്റ് വേദനിച്ചു.
6.95.49
उपावृत्तमदः क्षिप्रमभ्यवर्तत वेगिनः ।
स प्रदुद्राव वेगेन प्रणदन्भैरवं रवम् ॥ ६.९५.४९ ॥
അതിന്റെ മദം വേഗം ശമിച്ചു; ആ വേഗമേറിയ ആന തിരിഞ്ഞു. ഭയങ്കരമായി ചിന്നം വിളിച്ചുകൊണ്ട് അത് വേഗത്തിൽ കുതിച്ചു.
6.95.50
संमर्दमानः स्वबलं वायुर्वृक्षानिवौजसा ।
तस्मिन्पराजिते नागे पाण्डवानां महारथाः ॥ ६.९५.५० ॥
കാറ്റ് മരങ്ങളെ ശക്തിയോടെ കടപുഴക്കുന്നതുപോലെ അത് സ്വന്തം സേനയെ ചവിട്ടിമെതിച്ചു. ആ ആന പരാജിതമായപ്പോൾ പാണ്ഡവരുടെ മഹാരഥന്മാർ…
6.95.51
सिंहनादं विनद्योच्चैर्युद्धायैवावतस्थिरे ।
ततो भीमं पुरस्कृत्य भगदत्तमुपाद्रवन् ॥ ६.९५.५१ ॥
ഉച്ചത്തിൽ സിംഹനാദം മുഴക്കി അവർ യുദ്ധത്തിനായി നിലയുറപ്പിച്ചു. പിന്നീട് ഭീമനെ മുന്നിൽ നിർത്തി അവർ ഭഗദത്തനുനേരെ പാഞ്ഞു.
6.95.52
किरन्तो विविधान्बाणाञ्शस्त्राणि विविधानि च ।
तेषामापततां राजन्संक्रुद्धानाममर्षिणाम् ॥ ६.९५.५२ ॥
വിവിധ അമ്പുകളും വിവിധ ആയുധങ്ങളും വർഷിച്ചുകൊണ്ട്, രാജാവേ, കോപിച്ചും അസഹിഷ്ണുവായും വന്ന അവരുടെ നേരെ അവർ പാഞ്ഞടുത്തു.
6.95.53
श्रुत्वा स निनदंक घोरममर्षाद्गतसाध्वसः ।
भगदत्तो महेष्वासः स्वनागं प्रत्यचोदयत् ॥ ६.९५.५३ ॥
ആ ഭയങ്കര ഗർജ്ജനം കേട്ട്, അമർഷത്താൽ ഭയമില്ലാതായ മഹാധനുർധരനായ ഭഗദത്തൻ തന്റെ ആനയെ മുന്നോട്ട് തെളിച്ചു.
6.95.54
अङ्कुशाङ्गुष्ठनुदितः स गजप्रवरो युधि ।
तस्मिन्क्षणे समभवत्सांवर्तक इवानलः ॥ ६.९५.५४ ॥
അങ്കുശത്താലും പെരുവിരലിനാലും തെളിക്കപ്പെട്ട ആ ശ്രേഷ്ഠഗജം യുദ്ധത്തിൽ ആ നിമിഷത്തിൽ പ്രളയാഗ്നിപോലെയായി.
6.95.55
रथसङ्घांस्तथा नागान्हयांश्च हयसादिनः ।
पादातांश्च सुसंक्रुद्धः शतशोऽथ सहस्रशःक ॥ ६.९५.५५ ॥
അവൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ രഥസമൂഹങ്ങളെയും ആനകളെയും കുതിരകളെയും കുതിരപ്പടയാളികളെയും കാലാൾപ്പടയെയും നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും (നശിപ്പിച്ചു).
6.95.56
अमृद्गात्समरे नागः संप्रधावंस्ततस्ततः ।
तेन संलोड्यमानं तु पाण्डवानां बलं महत् ॥ ६.९५.५६ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ആ ആന ഇവിടെയും അവിടെയും ഓടി ചവിട്ടിമെതിച്ചു; അതിനാൽ പാണ്ഡവരുടെ മഹാസേന കലക്കപ്പെട്ടു.
6.95.57
संचुकोच महाराज चर्मेवाग्नौ समाहितम् ।
भग्नं तु स्वबलं दृष्ट्वा भगदत्तेन धीमता ॥ ६.९५.५७ ॥
മഹാരാജാവേ, തീയിൽ വെച്ച തോൽ പോലെ (പാണ്ഡവസേന) ചുരുങ്ങി; ബുദ്ധിമാനായ ഭഗദത്തനാൽ തന്റെ സേന തകർക്കപ്പെടുന്നത് കണ്ട്…।
6.95.58
घटोत्कचोऽथ संक्रुद्धो भगदत्तमुपाद्रवत् ।
विकटः परुषो राजन्दीप्तास्यो दीप्तलोचनः ॥ ६.९५.५८ ॥
അപ്പോൾ അത്യന്തം കോപിച്ച ഘടോത്കചൻ ഭഗദത്തനു നേരെ പാഞ്ഞു. രാജാവേ, അവൻ ഭയങ്കരനും കഠിനനും ആയിരുന്നു; മുഖം ജ്വലിച്ചു, കണ്ണുകൾ തീപോലെ എരിഞ്ഞു.
6.95.59
रूपं विभीषणं कृत्वा रोषेण प्रज्वलन्निव ।
जग्राह विमलं शूलं गिरीणामपि दारणम् ॥ ६.९५.५९ ॥
ഭയങ്കര രൂപം ധരിച്ച് കോപത്താൽ ജ്വലിക്കുന്നപോലെ, പർവതങ്ങളെപ്പോലും പിളർക്കുന്ന നിർമ്മലമായ ശൂലം അവൻ എടുത്തു.
6.95.60
नागं जिघांसुः सहसा चिक्षेप च महाबलः ।
स विस्फुलिङ्गमालाभिः समन्तात्परिवेष्टितम् ॥ ६.९५.६० ॥
ആനയെ കൊല്ലാനാഗ്രഹിച്ച് ആ മഹാബലൻ പെട്ടെന്ന് എറിഞ്ഞു; അത് എല്ലാ വശങ്ങളിലും തീപ്പൊരികളുടെ മാലകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു.
6.95.61
तमापतन्तं सहसा दृष्ट्वा प्राग्ज्योतिषो नृपः ।
चिक्षेप रुचिरं तीक्ष्णमर्धचन्द्रं सुदारुणम् ॥ ६.९५.६१ ॥
അവൻ പെട്ടെന്ന് ആക്രമിക്കുന്നത് കണ്ട പ്രാഗ്ജ്യോതിഷ രാജാവ് തിളങ്ങുന്നതും മൂർച്ചയേറിയതും അത്യന്തം ഭയങ്കരവുമായ അർധചന്ദ്രബാണം തൊടുത്തു.
6.95.62
चिच्छेद तन्महच्छूलं तेन बाणेन वेगवान् ।
उत्पपात द्विधा च्छिन्नं शूलं हेमपरिष्कृतम् ॥ ६.९५.६२ ॥
ആ വേഗമുള്ള ബാണം ആ മഹത്തായ ശൂലത്തെ ഛേദിച്ചു; സ്വർണ്ണാലങ്കൃതമായ ആ ശൂലം രണ്ടായി മുറിഞ്ഞ് മുകളിലേക്ക് പറന്നു।
6.95.63
महाशनिर्यथा भ्रष्टा शक्रमुक्ता नभोगता ।
शूलं निपतितं दृष्ट्वा द्विधा कृत्तं च पार्थिवः ॥ ६.९५.६३ ॥
ഇന്ദ്രൻ എറിഞ്ഞ് ആകാശത്തിലൂടെ പാഞ്ഞു വീണ മഹാവജ്രം പോലെ, രണ്ടായി മുറിഞ്ഞ് വീണ ശൂലം രാജാവ് കണ്ടു.
6.95.64
रुक्मदण्डां महाशक्तिं जग्राहाग्निशिखोपमान् ।
चिक्षेप तां राक्षसस्य तिष्ठितिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ६.९५.६४ ॥
സ്വർണ്ണദണ്ഡമുള്ള, അഗ്നിജ്വാലകൾ പോലുള്ള ആ മഹാശക്തി രാജാവ് എടുത്ത് "നിൽക്കൂ, നിൽക്കൂ!" എന്ന് പറഞ്ഞ് രാക്ഷസന്റെ നേർക്ക് എറിഞ്ഞു.
6.95.65
तामापतन्तीं संप्रेक्ष्य वियत्स्थामशनीमिव ।
उत्पत्य राक्षसस्तूर्णं जग्राह च ननाद च ॥ ६.९५.६५ ॥
ആകാശത്തിലൂടെ വജ്രംപോലെ പാഞ്ഞു വരുന്ന ആ ശക്തിയെ കണ്ട രാക്ഷസൻ ഉടനെ ചാടി അതിനെ പിടിച്ച് ഗർജ്ജിച്ചു.
6.95.66
बभञ्ज चैनां त्वरितो जानुन्यारोप्य भारत ।
पश्यतः पार्थिवेन्द्रस्य तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.९५.६६ ॥
ഭാരതാ, അവൻ വേഗത്തിൽ അതിനെ മുട്ടിന്മേൽ വെച്ച് ഒടിച്ചു; രാജാധിരാജൻ നോക്കിനിൽക്കെ അത് അത്ഭുതം പോലെ ആയി.
6.95.67
तदवेक्ष्य कृतं कर्म राक्षसेन बलीयसा ।
दिवि देवाः सगन्धर्वा मुनयश्चापि विस्मिताः ॥ ६.९५.६७ ॥
ബലവാനായ രാക്ഷസൻ ചെയ്ത ആ കർമ്മം കണ്ട് ആകാശത്ത് ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും മുനിമാരും വിസ്മയിച്ചു.
6.95.68
पाण्डवाश्च महाराज भीमसेनपुरोगमाः ।
साधुसाध्विति नादेन पृथिवीमन्वनादयन् ॥ ६.९५.६८ ॥
മഹാരാജാവേ, ഭീമസേനനെ മുൻനിർത്തിയ പാണ്ഡവർ 'സാധു സാധു!' എന്ന ഘോഷത്താൽ ഭൂമിയെ മുഴക്കി.
6.95.69
तं तु श्रुत्वा महानादं प्रहृष्टानां महात्मनाम् ।
नामृष्यत महेष्वासो भगदत्तः प्रतापवान् ॥ ६.९५.६९ ॥
മഹാത്മാക്കളുടെ ആ മഹാഘോഷം കേട്ട മഹാധനുർധരനായ പ്രതാപവാൻ ഭഗദത്തൻ അതു സഹിച്ചില്ല.
6.95.70
स विष्फार्य महच्चापमिन्द्राशानिसमप्रभम् ।
अभिदुद्राव वेगेन पाण्डवानां महारथान् ॥ ६.९५.७० ॥
ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രംപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന വലിയ വില്ല് വലിച്ചുമുറുക്കി അവൻ വേഗത്തിൽ പാണ്ഡവമഹാരഥന്മാർക്കുനേരെ പാഞ്ഞടുത്തു.
6.95.71
विसृजन्विमलांस्तीक्ष्णान्नाराचाञ्ज्वलनप्रभान् ।
भीममेकेन विव्याध राक्षसं नवभिः शरैः ॥ ६.९५.७१ ॥
നിർമ്മലവും മൂർച്ചയുള്ളതും അഗ്നിപോലെ ജ്വലിക്കുന്നതുമായ നാരാചങ്ങൾ അയച്ച്, ഒന്നുകൊണ്ട് ഭീമനെയും ഒമ്പതുകൊണ്ട് രാക്ഷസനെയും അവൻ തുളച്ചു.
6.95.72
अभिमन्युं त्रिभिश्चैव केकयान्पञ्च पञ्चभिः ।
पूर्णायतविसृष्टेन शरेणानतपर्वणा ॥ ६.९५.७२ ॥
അഭിമന്യുവിനെ മൂന്നുകൊണ്ടും, കേകയ രാജകുമാരന്മാരെ ഓരോരുത്തരെയും അഞ്ചുകൊണ്ടും, പൂർണ്ണമായി വലിച്ചുവിട്ട വളഞ്ഞ പർവ്വങ്ങളുള്ള അമ്പുകളാൽ അവൻ തുളച്ചു.
6.95.73
बिभेद दक्षिणं बाहुं क्षत्रेदवस्य चाहवे ।
पपात सहसा तस्य सशरं धनुरुत्तमम् ॥ ६.९५.७३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ അവൻ ക്ഷത്രേഡവന്റെ വലതു ഭുജം തുളച്ചു; അവന്റെ ഉത്തമമായ വില്ല് അമ്പോടുകൂടി പെട്ടെന്ന് വീണു.
6.95.74
द्रौपदेयांस्ततः पञ्च पञ्चभिः समताडयत् ।
भीमसेनस्य च क्रोधान्निजघान तुरंगमान् ॥ ६.९५.७४ ॥
പിന്നെ അവൻ ദ്രൗപദിയുടെ അഞ്ചു പുത്രന്മാരെ ഓരോരുത്തരെയും അഞ്ചഞ്ചു അമ്പുകൊണ്ട് പ്രഹരിച്ചു; ഭീമസേനന്റെ കുതിരകളെ ക്രോധത്താൽ കൊന്നു.
6.95.75
ध्वजं केसरिणं चास्य चिच्छेद विशिखैस्त्रिभिः ।
निर्बिभेद त्रिभिश्चान्यैः सारथिं चास्य पत्रिभिः ॥ ६.९५.७५ ॥
മൂന്നു അമ്പുകൊണ്ട് അവന്റെ സിംഹചിഹ്നമുള്ള കൊടി മുറിച്ചു; മറ്റു മൂന്നു അമ്പുകൊണ്ട് സാരഥിയെയും തുളച്ചു.
6.95.76
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थ उपाविशत् ।
विशोको भरतश्रेष्ठ भगदत्तेन संयुगे ॥ ६.९५.७६ ॥
ആഴത്തിൽ മുറിവേറ്റ് വേദനിച്ച് അവൻ രഥത്തട്ടിൽ ഇരുന്നു. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, യുദ്ധത്തിൽ ഭഗദത്തനാൽ.
6.95.77
ततो भीमो महाबाहुर्विरथो रथिनां वरः ।
गदां प्रगृह्य वेगेन प्रचस्कन्द रथोत्तमात् ॥ ६.९५.७७ ॥
അപ്പോൾ മഹാബാഹുവായ ഭീമൻ, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, രഥമില്ലാത്തവനായി ഗദ പിടിച്ച് വേഗത്തിൽ ഉത്തമരഥത്തിൽനിന്നു ചാടി.
6.95.78
तमुद्यतगदं दृष्ट्वा सशृङ्गमिव पर्वतम् ।
तावकानां भयं घोरं समपद्यत भारत ॥ ६.९५.७८ ॥
ഗദ ഉയർത്തിയ അവനെ ശിഖരങ്ങളുള്ള പർവതംപോലെ കണ്ട് നിന്റെ സൈനികർക്ക് ഘോരമായ ഭയം ഉണ്ടായി, ഭാരതാ.
6.95.79
एतस्मिन्नेव काले तु पाण्डवः कृष्णसारथिः ।
आजगाम महाराज निघ्नञ्शत्रून्समन्ततः ॥ ६.९५.७९ ॥
ഇതേ സമയം കൃഷ്ണൻ സാരഥിയായ പാണ്ഡവൻ (അർജുനൻ), മഹാരാജാവേ, ശത്രുക്കളെ ചുറ്റുമെല്ലാം സംഹരിച്ചുകൊണ്ട് അവിടെ എത്തി.
6.95.80
यत्र तौ पुरुषव्याघ्रौ पितापुत्रौ महाबलौ ।
प्राग्ज्योतिषेण संयुक्तौ भीमसेनघटोत्कचौ ॥ ६.९५.८० ॥
അവിടെ ആ രണ്ടു പുരുഷവ്യാഘ്രന്മാർ, മഹാബലരായ അച്ഛനും മകനുമായ ഭീമസേനനും ഘടോത്കചനും, പ്രാഗ്ജ്യോതിഷ രാജാവുമായി ഏറ്റുമുട്ടിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
6.95.81
दृष्ट्वा च पाण्डवो भ्रातॄन्युध्यमानान्महारथान् ।
त्वरितो भरतश्रेष्ठ तत्रायुध्यत्किरञ्छरान् ॥ ६.९५.८१ ॥
പാണ്ഡവൻ തന്റെ സഹോദരന്മാരെയും യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന മഹാരഥന്മാരെയും കണ്ട്, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, വേഗത്തിൽ അവിടെ അമ്പുകൾ വർഷിച്ചുകൊണ്ട് യുദ്ധം ചെയ്തു.
6.95.82
ततो दुर्योधनो राजा त्वरमाणो महारथः ।
सेनामचोदयत्क्षिप्रं रथनागाश्वसंकुलाम् ॥ ६.९५.८२ ॥
അപ്പോൾ മഹാരഥനായ രാജാവ് ദുര്യോധനൻ വേഗത്തിൽ, തേര് ആനയും കുതിരയും നിറഞ്ഞ തന്റെ സൈന്യത്തെ ഉടനെ മുന്നോട്ടു നയിച്ചു.
6.95.83
तामापतन्तीं सहसा कौरवाणां महाचमूम् ।
अभिदुद्राव वेगेन पाण्डवः श्वेतवाहनः ॥ ६.९५.८३ ॥
കൗരവരുടെ ആ മഹാസേന പെട്ടെന്ന് പാഞ്ഞടുക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, വെള്ളക്കുതിരകളുള്ള പാണ്ഡവൻ വേഗത്തിൽ അതിനെ ആക്രമിച്ചു.
6.95.84
भगदत्तश्च समरे तेन नागेन भारत ।
विमृद्गन्पाण्डवबलं युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ॥ ६.९५.८४ ॥
ഭാരതാ, ഭഗദത്തൻ ആ ആനയുടെ മേൽ യുദ്ധത്തിൽ പാണ്ഡവസേനയെ ചവിട്ടിമെതിച്ചുകൊണ്ട് യുധിഷ്ഠിരനുനേരെ പാഞ്ഞു.
6.95.85
तदासीत्सुमहद्युद्धं भगदत्तस्य मारिष ।
पाञ्चालैः पाण्डवेयैश्च केकयैश्चोद्यतायुधैः ॥ ६.९५.८५ ॥
അപ്പോൾ ഭഗദത്തന് ആയുധങ്ങളുയർത്തിയ പാഞ്ചാലരോടും പാണ്ഡവരോടും കേകയരോടും അതിമഹത്തായ യുദ്ധം നടന്നു, ഓ മാന്യാ.
6.95.86
भीमसेनोऽपि समरे तावुभौ केशवार्जिनौ ।
अश्रावयद्यथावृत्तमिरावद्वधतुत्तमम् ॥ ६.९५.८६ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനനും ആ ഇരുവരായ കേശവനോടും അർജുനനോടും, ഇരാവാന്റെ വധത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വൃത്താന്തം, അത്യുത്തമമായത്, കേൾപ്പിച്ചു.