మహాభారతం · అధ్యాయం 6.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.95.1
तस्मिन्महति संक्रन्दे राजा दुर्योधनस्तदा ।
पराजयं राक्षसेन नामृष्यत परंतपः।
गाङ्गेयमुपसंगम्य विनयेनाभिवाद्य च ॥ ६.९५.१ ॥
ఆ మహా కోలాహలంలో శత్రువులను దహించే రాజు దుర్యోధనుడు రాక్షసుని చేతిలో జరిగిన ఓటమిని సహించలేకపోయాడు. గాంగేయుని వద్దకు వెళ్లి వినయంగా నమస్కరించాడు.
6.95.2
तस्य सर्वं यथावृत्तमाख्यातुमुपचक्रमे ।
घटोत्कचस्य विजयमात्मनश्च पराजयम् ॥ ६.९५.२ ॥
జరిగినదంతా అతడు చెప్పడం ప్రారంభించాడు — ఘటోత్కచుని విజయాన్ని, తన ఓటమిని.
6.95.3
कथयामास दुर्धर्षो विनिःश्वस्य पुनःपुनः ।
अब्रवीच्च तदा राजन्भीष्मं कुरुपितामहम् ॥ ६.९५.३ ॥
దుర్ధర్షుడైన అతడు మళ్ళీ మళ్ళీ నిట్టూర్చుతూ చెప్పాడు. ఓ రాజా, అప్పుడు అతడు కురువుల పితామహుడైన భీష్ముడితో అన్నాడు.
6.95.4
भवन्तं समुपाश्रित्य द्रोणं चैव पितामह ।
पाण्डवैर्विग्रहो घोरः समारब्धो मया प्रभो ॥ ६.९५.४ ॥
మిమ్మల్ని, ద్రోణుని పూర్తిగా ఆశ్రయించి, ఓ పితామహా, పాండవులతో భయంకర యుద్ధాన్ని నేను ప్రారంభించాను, ప్రభూ.
6.95.5
एकादश समाख्याता अक्षौहिण्यश्च या मम ।
निदेशे तव तिष्ठन्ति मया सार्धं परंतप ॥ ६.९५.५ ॥
లెక్కించబడిన నా పదకొండు అక్షౌహిణులు నీ ఆజ్ఞలో, నాతో కలిసి నిలిచి ఉన్నాయి, శత్రుతాపకా.
6.95.6
सोऽहं भरतशार्दूल भीमसेनपुरोगमैः ।
घटोत्कचं समाश्रित्य पाण्डवैर्युधि निर्जितः ॥ ६.९५.६ ॥
భరత శ్రేష్ఠుడా, ఆ నేను భీమసేనుని ముందు నడిపించిన పాండవులచేత, ఘటోత్కచుని ఆశ్రయించిన తరువాత యుద్ధంలో ఓడించబడ్డాను.
6.95.7
तन्मे दहति गात्राणि शुष्कवृक्षमिवानलः ।
तदिच्छामि महाभाग त्वत्प्रसादात्परंतप ॥ ६.९५.७ ॥
అది ఎండిన చెట్టును అగ్ని దహించినట్లు నా అవయవాలను దహిస్తోంది. కాబట్టి, మహాభాగా, శత్రుతాపకా, మీ అనుగ్రహంతో నేను కోరుతున్నాను.
6.95.8
राक्षसापशदं हन्तुं स्वयमेव पितामह ।
त्वां समाश्रित्य दुर्धर्षं तन्मे कर्तुं त्वमर्हसि ॥ ६.९५.८ ॥
రాక్షసుడనే ఆ అధముడిని నేనే స్వయంగా చంపాలి, పితామహా. అజేయులైన మిమ్మల్ని ఆశ్రయించి, అది నా కోసం చేయడం మీకు తగును.
6.95.9
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं राज्ञो भरतसत्तम ।
दुर्योधनमिदं वाक्यं भीष्मः शान्तनवोऽब्रवीत् ॥ ६.९५.९ ॥
భరతోత్తమా, రాజు ఈ మాటను విని, శంతనుని కుమారుడైన భీష్ముడు దుర్యోధనునితో ఈ మాట అన్నాడు.
6.95.10
शृणु राजन्मम वचो यत्त्वां वक्ष्यामि कौरव ।
यथा त्वया महाराज वर्तितव्यं परंतप ॥ ६.९५.१० ॥
రాజా, నేను నీకు చెప్పే నా మాటను విను, కౌరవా. మహారాజా, శత్రుతాపకా, నువ్వు ఎలా ప్రవర్తించాలో.
6.95.11
आत्मा रक्ष्यस्त्वया तात सर्वावस्थास्वरिन्दम ।
धर्मराजेन संग्रामस्त्वया कार्यः सदाऽनघ ॥ ६.९५.११ ॥
కుమారా, శత్రునిగ్రహకా, అన్ని పరిస్థితులలో నువ్వు నిన్ను రక్షించుకోవాలి. నిష్కళంకా, ధర్మరాజుతో నువ్వు ఎల్లప్పుడూ యుద్ధం చేయాలి.
6.95.12
अर्जुनेन यमाभ्यां वा भीमसेनेन वा पुनः ।
अन्यैर्वा पृथिवीपालै राजा राजानमृच्छति ॥ ६.९५.१२ ॥
అర్జునుడి చేత, లేదా యమళులచేత, లేదా భీమసేనుడి చేత, లేదా ఇతర భూపాలుల చేత, ఒక రాజు మరొక రాజును ఎదుర్కొంటాడు.
6.95.13
न तु कार्यस्त्वया राजन्हैडिम्बेन दुरात्मा ।
अहं द्रोणः कृपो द्रौणिः कृतवर्मा च सात्वतः।
शल्यश्च वृषसेनश्च विकर्णश्च महारथः ॥ ६.९५.१३ ॥
ఓ రాజా, హైడింబుడి కుమారుడైన ఆ దుష్టుని కోసం నీవు చింతించకూడదు. నేను, ద్రోణుడు, కృపుడు, ద్రోణుని కుమారుడు, కృతవర్మ, సాత్వతుడు, శల్యుడు, వృషసేనుడు, మహారథుడైన వికర్ణుడు—
6.95.14
शेषाश्च भ्रातरस्त्वन्ये दुःशासनपुरोगमाः ।
त्वदर्थे प्रतियोत्स्यामो राक्षसं तं महाबलम् ॥ ६.९५.१४ ॥
దుఃశాసనుడు నాయకత్వం వహించే మిగిలిన సోదరులు కూడా నీ కొరకు ఆ మహాబలుడైన రాక్షసునితో పోరాడుదుము.
6.95.15
रौद्रे तस्मिन्राक्षसेन्द्रे यदि ते हृच्छयो महान् ।
अयमागच्छतु रणं तस्य युद्धाय दुर्मतेः ॥ ६.९५.१५ ॥
ఆ భయంకరమైన రాక్షసరాజుపై నీ హృదయంలో గొప్ప ద్వేషం ఉంటే, ఆ దుర్బుద్ధితో యుద్ధం చేయడానికి ఇతడు రణానికి రానివ్వు.
6.95.16
भगदत्तो महीपालः पुरन्दरसमो युधि ।
एतावदुक्त्वा राजानं भगदत्तमथाब्रवीत् ॥ ६.९५.१६ ॥
యుద్ధంలో ఇంద్రునితో సమానుడైన మహీపాలుడు భగదత్తుడు — రాజుతో ఇంతవరకు చెప్పి, భగదత్తుని ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
6.95.17
समक्षं पार्थिवेन्द्रस्य वाक्यं वाक्यविशारदः ।
गच्छ शीघ्रं महाराज हैडिम्बं युद्धदुर्मदम् ॥ ६.९५.१७ ॥
రాజాధిరాజు సమక్షంలో, వాక్చాతుర్యంలో నిపుణుడు మాటలు పలికాడు — మహారాజా, యుద్ధ మదంతో ఉన్న హైడింబుని వద్దకు త్వరగా వెళ్ళు.
6.95.18
वारयस्व रणे यत्तो मिषतां सर्वधन्विनाम् ।
राक्षसं क्रूरकर्माणं यथेन्द्रस्तारकं पुरा ॥ ६.९५.१८ ॥
రణంలో అప్రమత్తుడవై, సమస్త ధనుర్ధరులు చూస్తుండగా ఆ క్రూరకర్ముడైన రాక్షసుని అడ్డుకో — పూర్వం ఇంద్రుడు తారకుని అడ్డుకున్నట్లు.
6.95.19
तव दिव्यानि चास्त्राणि विक्रमश्च परंतप ।
समागमश्च बहुभिः पुराऽभूदमरैः सह ॥ ६.९५.१९ ॥
పరంతపా, నీ దివ్య అస్త్రాలు, నీ పరాక్రమం, పూర్వం అనేక దేవతలతో నీకు జరిగిన సమాగమం ఉన్నాయి.
6.95.20
त्वं तस्य नृपशार्दूल प्रतियोद्धा महाहवे ।
स्वबलेनावृतो गच्छ जहि राक्षसपुङ्गवम् ॥ ६.९५.२० ॥
నృపశార్దూలా, మహాయుద్ధంలో అతనికి ప్రతిఘటించేవాడివి నువ్వే. నీ సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి వెళ్లి ఆ శ్రేష్ఠ రాక్షసుని సంహరించు.
6.95.21
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं भीष्मस्य पृतनापतेः ।
प्रययौ सिंहनादेन परानभिमुखको द्रुतम् ॥ ६.९५.२१ ॥
సేనాపతి భీష్ముని ఈ మాటలు విని, సింహనాదంతో శత్రువుల ఎదురుగా వేగంగా ముందుకు సాగాడు.
6.95.22
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य गर्जन्तमिव तोयदम् ।
अभ्यवर्तन्त संक्रुद्धाः पाण्डवानां महारथाः ॥ ६.९५.२२ ॥
గర్జించే మేఘంలా దూసుకొస్తున్న అతనిని చూసి, కోపోద్రిక్తులైన పాండవుల మహారథులు అతనిపైకి ముందుకు వచ్చారు.
6.95.23
भीमसेनोऽभिमन्युश्च राक्षसश्च घटोत्कचः ।
द्रौपदेयाः सत्यधृतिः क्षत्रदेवश्च भारत ॥ ६.९५.२३ ॥
భీమసేనుడు, అభిమన్యుడు, రాక్షసుడు ఘటోత్కచుడు, ద్రౌపది కుమారులు, సత్యధృతి, క్షత్రదేవుడు — ఓ భారతా!
6.95.24
चेदिपो वसुदानश्च दशार्णाधिपतिस्तथा ।
सुप्रतीकेन तांश्चापि भगदत्तोऽप्युपाद्रवत् ॥ ६.९५.२४ ॥
చేదిపతి వసుదానుడు, దశార్ణాధిపతి, అలాగే సుప్రతీకునితో కలిసి భగదత్తుడు కూడా వారిపైకి దూసుకొచ్చారు.
6.95.25
ततः समभवद्युद्धं घोररूपं भयानकम् ।
पाण्डूनां भगदत्तेन यमराष्ट्रविवर्धनम् ॥ ६.९५.२५ ॥
అప్పుడు పాండవులకు, భగదత్తునికి మధ్య భయంకరమైన, భీతిగొలిపే యుద్ధం జరిగింది; అది యమరాజ్యాన్ని విస్తరింపజేసింది.
6.95.26
प्रयुक्ता रथिभिर्बाणा भीमवेगाः सुतेजनाः ।
ते निपेतुर्महाराज नागेषु च रथेषु च ॥ ६.९५.२६ ॥
రథికులు వేసిన భయంకర వేగంగల, పదునైన బాణాలు, ఓ మహారాజా, ఏనుగుల మీద, రథాల మీద పడ్డాయి.
6.95.27
प्रभिन्नाश्च महानागा विनीता हस्तिसादिभिः ।
परस्परं समासाद्य संनिपेतुरभीतवत् ॥ ६.९५.२७ ॥
మదించిన మహాగజాలు, ఏనుగు సవారీలచే శిక్షితమైనవి, ఒకదానికొకటి ఎదురై భయం లేనట్లు ఢీకొన్నాయి.
6.95.28
मदान्धा रोषसंरब्धा विषाणाग्रैर्महाहवे ।
बिभिदुर्दन्तमुसलैः समासाद्य परस्परम् ॥ ६.९५.२८ ॥
మదాంధులై కోపంతో రగిలిన ఆ మహాగజాలు, ఆ మహాయుద్ధంలో ఒకదానికొకటి ఎదురై, దంతాల కొనలతో, ముసలాల వంటి దంతాలతో పొడుచుకున్నాయి.
6.95.29
हयाश्च चामरापीडाः प्रासपाणिभिरास्थिताः ।
चोदिताः सादिभिः क्षिप्रं निजघ्रुरितरेतरम् ॥ ६.९५.२९ ॥
చామరాలతో, ఆభరణాలతో అలంకరించిన గుర్రాలు, చేతుల్లో ఈటెలున్న స్వారీలచే వేగంగా ప్రేరేపించబడి, ఒకదానినొకటి దెబ్బతీశాయి.
6.95.30
पादाताश्च पदात्योघैस्ताडिताः शक्तितोमरैः ।
न्यपतन्त तदा भूमौ शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.९५.३० ॥
కాలిబంట్లు, కాలిబంటుల సమూహాలచే శక్తులు, తోమరాలతో కొట్టబడి, అప్పుడు వందలు, వేలుగా నేలపై కూలిపోయారు.
6.95.31
रथिनश्च रथाकंश्चित्रान्कर्णिनालीकतोमरैः ।
निहत्य समरे वीरान्सिंहनादान्विनेदिरे ॥ ६.९५.३१ ॥
రథికులు, రథాంకులు విచిత్రవీరులు కర్ణి, నాలీక, తోమర ఆయుధాలతో సమరంలో వీరులను హతమార్చి సింహనాదాలు చేశారు.
6.95.32
तस्मिंस्तथा वर्तमाने संग्रामे रोमहर्षणे ।
भगतत्तो महेष्वासो भीमसेनमथाद्रवत् ॥ ६.९५.३२ ॥
ఆ విధంగా రోమాంచకరమైన యుద్ధం సాగుతుండగా మహాధనుర్ధారి భగదత్తుడు భీమసేనునిపై దూసుకొచ్చాడు.
6.95.33
कुञ्जरेण प्रभिन्नेन सप्तधा स्रवता मदम् ।
पर्वतेन यथा तोयं स्रवमाणेन सर्वशः ॥ ६.९५.३३ ॥
ఏడు ధారలుగా మదజలం స్రవించే మదించిన ఏనుగుతో, పర్వతం నుండి అన్ని వైపులా నీరు ప్రవహించినట్లు.
6.95.34
किरञ्छरसहस्राणि सुप्रतीकशिरोगतः ।
ऐरावतस्थो मघवान्वारिधारा इवानघ ॥ ६.९५.३४ ॥
సుప్రతీకం శిరస్సుపై ఐరావతంపై నిలిచిన ఇంద్రుడిలా వేలాది బాణాలు చల్లుతూ, ఓ నిష్పాపుడా, నీటిధారల వలె.
6.95.35
स भीमं शरधाराभिस्ताजयामास पार्थिवः ।
पर्वतं वारिधाराभिस्तपान्ते जलदो यथा ॥ ६.९५.३५ ॥
ఆ రాజు భీముని బాణధారలతో కొట్టాడు, గ్రీష్మాంతంలో మేఘం పర్వతాన్ని నీటిధారలతో కొట్టినట్లు.
6.95.36
भीमसेनस्तु संक्रुद्धः पादरक्षान्परःशतान् ।
निजघान महेष्वासः संरब्धः शरवृष्टिभिः ॥ ६.९५.३६ ॥
కానీ కోపోద్రిక్తుడైన భీమసేనుడు, మహాధనుర్ధారి, బాణవర్షంతో వందల కొద్దీ పాదరక్షక శత్రువులను సంహరించాడు.
6.95.37
तान्दृष्ट्वा निहतान्क्रुद्धो भगदत्तः प्रतापवान् ।
चोदयामास नागेन्द्रं भीमसेनरथं प्रति ॥ ६.९५.३७ ॥
వారు చంపబడటం చూసి కోపించిన ప్రతాపవంతుడు భగదత్తుడు గజరాజును భీమసేనుని రథం వైపు నడిపించాడు.
6.95.38
स नागः प्रेषितस्तेन बाणो ज्याचोदितो यथा ।
अभ्यधावत वेगेन भीमसेनपुरोगमाः ॥ ६.९५.३८ ॥
అతడు పంపిన ఆ గజము, వింటి తాటి నుండి ప్రయోగించబడిన బాణంలా వేగంగా భీమసేనుని ముందున్న వీరుల వైపు దూకింది.
6.95.39
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य पाण्डवानां महारथाः ।
अभ्यवर्तन्त वेगेन भीमसेनपुरोगमाः ॥ ६.९५.३९ ॥
అది దూకుతూ రావడం చూసి పాండవుల మహారథులు, భీమసేనుని ముందున్న వీరులు వేగంగా దానికి ఎదురుగా తిరిగారు.
6.95.40
केकयाश्चाभिमन्युश्च द्रौपदेयाश्च सर्वशः ।
दशार्णाधिपतिः शूरः क्षत्रदेवश्च मारिष ॥ ६.९५.४० ॥
కేకయులు, అభిమన్యుడు, ద్రౌపది పుత్రులంతా, దశార్ణుల వీర అధిపతి క్షత్రదేవుడు, ఓ మారిష!
6.95.41
चेदिपो धृष्टकेतुश्च संरब्धाः सर्व एव ते ।
उत्तमास्त्राणि दिव्यानि दर्शयन्तो महाबलाः ॥ ६.९५.४१ ॥
చేది రాజు ధృష్టకేతుడు, మరియు ఆ మహాబలురంతా కోపంతో ఉత్తమ దివ్యాస్త్రాలను ప్రదర్శిస్తూ.
6.95.42
तमेकं कुञ्जरं क्रुद्धाः समन्तात्पर्यवारयन् ।
स विद्धो बहुभिर्बाणैर्व्यरोचत महाद्विपः ॥ ६.९५.४२ ॥
కోపించిన వారు ఆ ఒక్క గజాన్ని నాలుగు వైపుల నుండి చుట్టుముట్టారు; అనేక బాణాలతో గుచ్చబడిన ఆ మహాగజం ప్రకాశించింది.
6.95.43
संजातरुधिरोत्पीडो धातुचित्र इवाद्रिराट् ।
दशार्णाधिपतिश्चाऽपि गजं भूमिधरोपमम् ॥ ६.९५.४३ ॥
రక్తం కారుతూ, ధాతువర్ణాలతో చిత్రితమైన పర్వతరాజులా; దశార్ణాధిపతి కూడా ఆ ఏనుగులా, భూమిని మోసే పర్వతంలా ఉన్నాడు.
6.95.44
समास्थितोऽभिदुद्राव भगदत्तस्य वारणम् ।
तमापतन्तं समरे जगं जगपतिः स च ॥ ६.९५.४४ ॥
ఎక్కి, భగదత్తుని ఏనుగుపై దూకాడు; యుద్ధంలో దూకివస్తున్న అతడిని జగత్పతి (భగదత్తుడు) కూడా ఎదుర్కొన్నాడు.
6.95.45
दधार सुप्रतीकोऽपि वेलेव मकरालयम् ।
वारितं प्रेक्ष्य नागेन्द्रं दशार्णस्य महात्मनः ॥ ६.९५.४५ ॥
సుప్రతీకుడు కూడా అతడిని ఆపాడు, సముద్రాన్ని తీరం ఆపినట్లు; దశార్ణ మహాత్ముని గజరాజు అడ్డగించబడడం చూసి.
6.95.46
साधुसाध्विति सैन्यानि त्वदीयान्यभ्यपूजयन् ।
ततः प्राग्ज्योतिषः क्रुद्धस्तोमरान्वै चतुर्दश ॥ ६.९५.४६ ॥
'సాధు, సాధు' అని మీ సైన్యాలు అతడిని ప్రశంసించాయి. అప్పుడు ప్రాగ్జ్యోతిష రాజు కోపించి పద్నాలుగు తోమరాలను [ప్రయోగించాడు].
6.95.47
प्राहिणोत्तस्य नागस्य प्रमुखे नृपसत्तम ।
तस्य कुम्भपरित्राणां शातकुम्भपरिष्कृतम् ॥ ६.९५.४७ ॥
ఓ నృపశ్రేష్ఠా! అతడు ఆ ఏనుగు ముందు భాగంలో ప్రయోగించాడు; దాని కుంభరక్షకాలు, బంగారంతో అలంకరించబడినవి.
6.95.48
विदार्य प्राविशन्क्षिप्रं वल्मीकमिव पन्नगाः ।
स गाढविद्धो व्यथितो नागो भरतसत्तम ॥ ६.९५.४८ ॥
అవి చీల్చుకుని వేగంగా లోపలికి ప్రవేశించాయి; పుట్టలోకి పాములు దూరినట్లు. ఓ భరతశ్రేష్ఠా! ఆ ఏనుగు గాఢంగా గాయపడి వ్యథ చెందింది.
6.95.49
उपावृत्तमदः क्षिप्रमभ्यवर्तत वेगिनः ।
स प्रदुद्राव वेगेन प्रणदन्भैरवं रवम् ॥ ६.९५.४९ ॥
దాని మదం త్వరగా తగ్గి, ఆ వేగవంతమైన ఏనుగు వెనుదిరిగింది. అది భయంకరంగా గర్జిస్తూ వేగంగా పరుగెత్తింది.
6.95.50
संमर्दमानः स्वबलं वायुर्वृक्षानिवौजसा ।
तस्मिन्पराजिते नागे पाण्डवानां महारथाः ॥ ६.९५.५० ॥
గాలి చెట్లను బలంగా కూల్చినట్లు, అది తన సొంత సైన్యాన్ని తొక్కుతూ ఉండగా, ఆ ఏనుగు ఓడిపోయినప్పుడు పాండవుల మహారథులు…
6.95.51
सिंहनादं विनद्योच्चैर्युद्धायैवावतस्थिरे ।
ततो भीमं पुरस्कृत्य भगदत्तमुपाद्रवन् ॥ ६.९५.५१ ॥
బిగ్గరగా సింహనాదం చేసి వారు యుద్ధానికి నిలిచారు. అప్పుడు భీముడిని ముందుంచి, భగదత్తుడి వైపు పరుగెత్తారు.
6.95.52
किरन्तो विविधान्बाणाञ्शस्त्राणि विविधानि च ।
तेषामापततां राजन्संक्रुद्धानाममर्षिणाम् ॥ ६.९५.५२ ॥
వివిధ బాణాలను, వివిధ ఆయుధాలను కురిపిస్తూ, ఓ రాజా, కోపంతో ఉద్రేకించిన వారి మీద వారు దూకారు.
6.95.53
श्रुत्वा स निनदंक घोरममर्षाद्गतसाध्वसः ।
भगदत्तो महेष्वासः स्वनागं प्रत्यचोदयत् ॥ ६.९५.५३ ॥
ఆ భయంకర గర్జనను విని, ఆగ్రహంతో భయం లేనివాడై, మహాధనుర్ధారి భగదత్తుడు తన ఏనుగును ముందుకు తోలాడు.
6.95.54
अङ्कुशाङ्गुष्ठनुदितः स गजप्रवरो युधि ।
तस्मिन्क्षणे समभवत्सांवर्तक इवानलः ॥ ६.९५.५४ ॥
అంకుశంతో, బొటనవేలుతో ప్రేరేపించబడిన ఆ శ్రేష్ఠ గజం యుద్ధంలో ఆ క్షణంలోనే ప్రళయాగ్నిలా మారింది.
6.95.55
रथसङ्घांस्तथा नागान्हयांश्च हयसादिनः ।
पादातांश्च सुसंक्रुद्धः शतशोऽथ सहस्रशःक ॥ ६.९५.५५ ॥
అతడు అత్యంత కోపంతో రథ సమూహాలను, ఏనుగులను, గుర్రాలను, అశ్వికులను, కాల్బలాన్ని వందల వేలుగా (నాశనం చేశాడు).
6.95.56
अमृद्गात्समरे नागः संप्रधावंस्ततस्ततः ।
तेन संलोड्यमानं तु पाण्डवानां बलं महत् ॥ ६.९५.५६ ॥
యుద్ధంలో ఆ ఏనుగు ఇటూ అటూ పరుగెత్తుతూ తొక్కివేసింది; దానిచేత పాండవుల మహాసైన్యం కలచివేయబడింది.
6.95.57
संचुकोच महाराज चर्मेवाग्नौ समाहितम् ।
भग्नं तु स्वबलं दृष्ट्वा भगदत्तेन धीमता ॥ ६.९५.५७ ॥
మహారాజా, అగ్నిలో ఉంచిన చర్మంలా (పాండవ సేన) ముడుచుకుపోయింది; బుద్ధిమంతుడైన భగదత్తుడి చేత తన సైన్యం భగ్నమవుతుండటం చూసి (...)।
6.95.58
घटोत्कचोऽथ संक्रुद्धो भगदत्तमुपाद्रवत् ।
विकटः परुषो राजन्दीप्तास्यो दीप्तलोचनः ॥ ६.९५.५८ ॥
అప్పుడు అత్యంత కోపించిన ఘటోత్కచుడు భగదత్తుడి మీదకు దూకాడు. రాజా, అతడు భయంకరుడు, కఠినుడు; అతని ముఖం ప్రకాశించింది, కళ్ళు మండాయి.
6.95.59
रूपं विभीषणं कृत्वा रोषेण प्रज्वलन्निव ।
जग्राह विमलं शूलं गिरीणामपि दारणम् ॥ ६.९५.५९ ॥
భయంకర రూపం ధరించి, కోపంతో మండుతున్నట్లు, పర్వతాలను కూడా చీల్చగల నిర్మలమైన శూలాన్ని పట్టుకున్నాడు.
6.95.60
नागं जिघांसुः सहसा चिक्षेप च महाबलः ।
स विस्फुलिङ्गमालाभिः समन्तात्परिवेष्टितम् ॥ ६.९५.६० ॥
ఏనుగును చంపాలనే కోరికతో ఆ మహాబలుడు వెంటనే విసిరాడు; అది నలువైపులా నిప్పురవ్వల మాలలతో చుట్టబడి ఉంది.
6.95.61
तमापतन्तं सहसा दृष्ट्वा प्राग्ज्योतिषो नृपः ।
चिक्षेप रुचिरं तीक्ष्णमर्धचन्द्रं सुदारुणम् ॥ ६.९५.६१ ॥
అతడు అకస్మాత్తుగా దాడి చేయడం చూసిన ప్రాగ్జ్యోతిష రాజు ప్రకాశవంతమైన, పదునైన, అత్యంత భయంకరమైన అర్ధచంద్ర బాణాన్ని ప్రయోగించాడు.
6.95.62
चिच्छेद तन्महच्छूलं तेन बाणेन वेगवान् ।
उत्पपात द्विधा च्छिन्नं शूलं हेमपरिष्कृतम् ॥ ६.९५.६२ ॥
ఆ వేగవంతమైన బాణం ఆ పెద్ద శూలాన్ని ఛేదించింది; బంగారంతో అలంకరించిన ఆ శూలం రెండు ముక్కలై పైకి ఎగిరింది.
6.95.63
महाशनिर्यथा भ्रष्टा शक्रमुक्ता नभोगता ।
शूलं निपतितं दृष्ट्वा द्विधा कृत्तं च पार्थिवः ॥ ६.९५.६३ ॥
ఇంద్రుడు విసిరి ఆకాశంలో వెళ్లి పడే మహా పిడుగులా, రెండు ముక్కలై పడిపోయిన శూలాన్ని రాజు చూశాడు.
6.95.64
रुक्मदण्डां महाशक्तिं जग्राहाग्निशिखोपमान् ।
चिक्षेप तां राक्षसस्य तिष्ठितिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ६.९५.६४ ॥
బంగారు దండం గల, అగ్నిజ్వాలల వంటి ఆ మహాశక్తిని రాజు పట్టుకుని, "నిలబడు, నిలబడు!" అంటూ రాక్షసుడిపై విసిరాడు.
6.95.65
तामापतन्तीं संप्रेक्ष्य वियत्स्थामशनीमिव ।
उत्पत्य राक्षसस्तूर्णं जग्राह च ननाद च ॥ ६.९५.६५ ॥
ఆకాశంలో పిడుగులా దూసుకువస్తున్న ఆ శక్తిని చూసి రాక్షసుడు వెంటనే ఎగిరి దాన్ని పట్టుకొని గర్జించాడు.
6.95.66
बभञ्ज चैनां त्वरितो जानुन्यारोप्य भारत ।
पश्यतः पार्थिवेन्द्रस्य तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.९५.६६ ॥
ఓ భారతా, అతడు త్వరగా దాన్ని మోకాలిపై పెట్టి విరగ్గొట్టాడు; రాజాధిరాజు చూస్తుండగా అది అద్భుతంగా తోచింది.
6.95.67
तदवेक्ष्य कृतं कर्म राक्षसेन बलीयसा ।
दिवि देवाः सगन्धर्वा मुनयश्चापि विस्मिताः ॥ ६.९५.६७ ॥
బలవంతుడైన రాక్షసుడు చేసిన ఆ కార్యాన్ని చూసి, ఆకాశంలో దేవతలు, గంధర్వులు, మునులు కూడా విస్మయం చెందారు.
6.95.68
पाण्डवाश्च महाराज भीमसेनपुरोगमाः ।
साधुसाध्विति नादेन पृथिवीमन्वनादयन् ॥ ६.९५.६८ ॥
మహారాజా, భీమసేనుని ముందుంచుకొని పాండవులు 'సాధు సాధు!' అనే ధ్వనితో భూమిని ప్రతిధ్వనింపజేశారు.
6.95.69
तं तु श्रुत्वा महानादं प्रहृष्टानां महात्मनाम् ।
नामृष्यत महेष्वासो भगदत्तः प्रतापवान् ॥ ६.९५.६९ ॥
మహాత్ముల ఆనందఘోషను విన్న మహాధనుర్ధారి, ప్రతాపవంతుడు భగదత్తుడు దానిని సహించలేకపోయాడు.
6.95.70
स विष्फार्य महच्चापमिन्द्राशानिसमप्रभम् ।
अभिदुद्राव वेगेन पाण्डवानां महारथान् ॥ ६.९५.७० ॥
ఇంద్రుని వజ్రంలా ప్రకాశించే మహాధనుస్సును విస్తారంగా లాగి, అతడు వేగంగా పాండవ మహారథులపై దూకాడు.
6.95.71
विसृजन्विमलांस्तीक्ष्णान्नाराचाञ्ज्वलनप्रभान् ।
भीममेकेन विव्याध राक्षसं नवभिः शरैः ॥ ६.९५.७१ ॥
నిర్మలమైన, పదునైన, అగ్నిలా మెరిసే నారాచ బాణాలను ప్రయోగించి, ఒకదానితో భీముని, తొమ్మిదితో రాక్షసుని గాయపరిచాడు.
6.95.72
अभिमन्युं त्रिभिश्चैव केकयान्पञ्च पञ्चभिः ।
पूर्णायतविसृष्टेन शरेणानतपर्वणा ॥ ६.९५.७२ ॥
అభిమన్యుని మూడు బాణాలతో, కేకయ రాజకుమారులను ఒక్కొక్కరిని ఐదేసి బాణాలతో, పూర్తిగా లాగి వదిలిన వంగిన గణుపుల బాణాలతో గాయపరిచాడు.
6.95.73
बिभेद दक्षिणं बाहुं क्षत्रेदवस्य चाहवे ।
पपात सहसा तस्य सशरं धनुरुत्तमम् ॥ ६.९५.७३ ॥
యుద్ధంలో అతడు క్షత్రేడవుని కుడి బాహువును పొడిచాడు; అతని ఉత్తమ ధనుస్సు బాణంతో సహా వెంటనే పడిపోయింది.
6.95.74
द्रौपदेयांस्ततः पञ्च पञ्चभिः समताडयत् ।
भीमसेनस्य च क्रोधान्निजघान तुरंगमान् ॥ ६.९५.७४ ॥
తరువాత అతడు ద్రౌపది ఐదుగురు కుమారులను ఒక్కొక్కరిని ఐదేసి బాణాలతో కొట్టాడు; భీమసేనుని గుర్రాలను కోపంతో చంపాడు.
6.95.75
ध्वजं केसरिणं चास्य चिच्छेद विशिखैस्त्रिभिः ।
निर्बिभेद त्रिभिश्चान्यैः सारथिं चास्य पत्रिभिः ॥ ६.९५.७५ ॥
మూడు బాణాలతో అతని సింహ-గుర్తుగల ధ్వజాన్ని నరికాడు; మరో మూడు బాణాలతో అతని సారథిని పొడిచాడు.
6.95.76
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थ उपाविशत् ।
विशोको भरतश्रेष्ठ भगदत्तेन संयुगे ॥ ६.९५.७६ ॥
లోతుగా గాయపడి బాధపడుతూ అతడు రథపీఠంపై కూర్చున్నాడు. భరతశ్రేష్ఠా, యుద్ధంలో భగదత్తుని చేత.
6.95.77
ततो भीमो महाबाहुर्विरथो रथिनां वरः ।
गदां प्रगृह्य वेगेन प्रचस्कन्द रथोत्तमात् ॥ ६.९५.७७ ॥
అప్పుడు మహాబాహువైన భీముడు, రథికులలో శ్రేష్ఠుడు, రథం లేనివాడై గదను పట్టుకుని వేగంగా ఉత్తమ రథం నుండి దూకాడు.
6.95.78
तमुद्यतगदं दृष्ट्वा सशृङ्गमिव पर्वतम् ।
तावकानां भयं घोरं समपद्यत भारत ॥ ६.९५.७८ ॥
గదను ఎత్తిన అతడిని శిఖరాలతో కూడిన పర్వతంలా చూచి, నీ సైనికులలో భయంకరమైన భయం కలిగింది, భారతా.
6.95.79
एतस्मिन्नेव काले तु पाण्डवः कृष्णसारथिः ।
आजगाम महाराज निघ्नञ्शत्रून्समन्ततः ॥ ६.९५.७९ ॥
ఇదే సమయంలో కృష్ణుడు సారథిగా ఉన్న పాండవుడు (అర్జునుడు), ఓ మహారాజా, శత్రువులను అన్నివైపులా సంహరిస్తూ అక్కడికి వచ్చాడు.
6.95.80
यत्र तौ पुरुषव्याघ्रौ पितापुत्रौ महाबलौ ।
प्राग्ज्योतिषेण संयुक्तौ भीमसेनघटोत्कचौ ॥ ६.९५.८० ॥
అక్కడ ఆ ఇద్దరు పురుషవ్యాఘ్రులు, మహాబలవంతులైన తండ్రీకొడుకులు భీమసేనుడు మరియు ఘటోత్కచుడు, ప్రాగ్జ్యోతిష రాజుతో పోరాడుతున్నారు.
6.95.81
दृष्ट्वा च पाण्डवो भ्रातॄन्युध्यमानान्महारथान् ।
त्वरितो भरतश्रेष्ठ तत्रायुध्यत्किरञ्छरान् ॥ ६.९५.८१ ॥
పాండవుడు తన సోదరులు మరియు పోరాడుతున్న మహారథులను చూసి, భరతశ్రేష్ఠా, వేగంగా అక్కడ బాణాలు కురిపిస్తూ పోరాడాడు.
6.95.82
ततो दुर्योधनो राजा त्वरमाणो महारथः ।
सेनामचोदयत्क्षिप्रं रथनागाश्वसंकुलाम् ॥ ६.९५.८२ ॥
అప్పుడు మహారథుడైన రాజు దుర్యోధనుడు త్వరగా రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలతో నిండిన తన సేనను వెంటనే ముందుకు నడిపించాడు.
6.95.83
तामापतन्तीं सहसा कौरवाणां महाचमूम् ।
अभिदुद्राव वेगेन पाण्डवः श्वेतवाहनः ॥ ६.९५.८३ ॥
కౌరవుల ఆ మహాసేన అకస్మాత్తుగా దూసుకువస్తుండగా, శ్వేతాశ్వాలు గల పాండవుడు వేగంగా దానిపై దాడి చేశాడు.
6.95.84
भगदत्तश्च समरे तेन नागेन भारत ।
विमृद्गन्पाण्डवबलं युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ॥ ६.९५.८४ ॥
భారతా, భగదత్తుడు ఆ ఏనుగుపై యుద్ధంలో పాండవ సేనను తొక్కుతూ యుధిష్ఠిరుని వైపు దూకాడు.
6.95.85
तदासीत्सुमहद्युद्धं भगदत्तस्य मारिष ।
पाञ्चालैः पाण्डवेयैश्च केकयैश्चोद्यतायुधैः ॥ ६.९५.८५ ॥
అప్పుడు భగదత్తునికి, ఎత్తిన ఆయుధాలతో ఉన్న పాంచాలురు, పాండవులు, కేకయులతో అత్యంత మహా యుద్ధం జరిగింది, ఓ పూజ్యుడా.
6.95.86
भीमसेनोऽपि समरे तावुभौ केशवार्जिनौ ।
अश्रावयद्यथावृत्तमिरावद्वधतुत्तमम् ॥ ६.९५.८६ ॥
యుద్ధంలో భీమసేనుడు కూడా ఆ ఇద్దరు, కేశవుడు మరియు అర్జునుడు, ఇరావానుని వధ యథావృత్తాంతాన్ని, అత్యుత్తమమైనదాన్ని, వినిపించాడు.