મહાભારત · અધ્યાય 6.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.95.1
तस्मिन्महति संक्रन्दे राजा दुर्योधनस्तदा ।
पराजयं राक्षसेन नामृष्यत परंतपः।
गाङ्गेयमुपसंगम्य विनयेनाभिवाद्य च ॥ ६.९५.१ ॥
એ મહાન કોલાહલમાં શત્રુઓને તપાવનાર રાજા દુર્યોધન રાક્ષસથી થયેલો પરાજય સહન ન કરી શક્યો. તે ગાંગેય પાસે જઈ વિનયપૂર્વક પ્રણામ કરી રહ્યો.
6.95.2
तस्य सर्वं यथावृत्तमाख्यातुमुपचक्रमे ।
घटोत्कचस्य विजयमात्मनश्च पराजयम् ॥ ६.९५.२ ॥
જે બન્યું હતું તે બધું તે કહેવા લાગ્યો — ઘટોત્કચનો વિજય અને પોતાનો પરાજય.
6.95.3
कथयामास दुर्धर्षो विनिःश्वस्य पुनःपुनः ।
अब्रवीच्च तदा राजन्भीष्मं कुरुपितामहम् ॥ ६.९५.३ ॥
દુર્ધર્ષ તે વારંવાર નિસાસા નાખીને કહેવા લાગ્યો. હે રાજન, ત્યારે તેણે કુરુઓના પિતામહ ભીષ્મને કહ્યું.
6.95.4
भवन्तं समुपाश्रित्य द्रोणं चैव पितामह ।
पाण्डवैर्विग्रहो घोरः समारब्धो मया प्रभो ॥ ६.९५.४ ॥
આપ પર અને દ્રોણ પર સંપૂર્ણ આધાર રાખીને, હે પિતામહ, મેં પાંડવો સાથે ભયંકર યુદ્ધ શરૂ કર્યું છે, હે પ્રભુ.
6.95.5
एकादश समाख्याता अक्षौहिण्यश्च या मम ।
निदेशे तव तिष्ठन्ति मया सार्धं परंतप ॥ ६.९५.५ ॥
ગણાયેલી મારી અગિયાર અક્ષૌહિણી સેના આપના આદેશમાં અને મારી સાથે ઊભી છે, હે શત્રુતાપક.
6.95.6
सोऽहं भरतशार्दूल भीमसेनपुरोगमैः ।
घटोत्कचं समाश्रित्य पाण्डवैर्युधि निर्जितः ॥ ६.९५.६ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, એ જ હું ભીમસેન આગળ રાખેલા પાંડવો દ્વારા, ઘટોત્કચનો આશ્રય લીધા પછી યુદ્ધમાં પરાજિત થયો છું.
6.95.7
तन्मे दहति गात्राणि शुष्कवृक्षमिवानलः ।
तदिच्छामि महाभाग त्वत्प्रसादात्परंतप ॥ ६.९५.७ ॥
સૂકા વૃક્ષને અગ્નિ બાળે તેમ તે મારાં અંગોને બાળે છે. તેથી હે મહાભાગ, હે શત્રુતાપક, આપની કૃપાથી હું ઇચ્છું છું.
6.95.8
राक्षसापशदं हन्तुं स्वयमेव पितामह ।
त्वां समाश्रित्य दुर्धर्षं तन्मे कर्तुं त्वमर्हसि ॥ ६.९५.८ ॥
રાક્ષસના તે અધમને હું પોતે જ મારું, હે પિતામહ. અજેય એવા આપનો આશ્રય લઈને, તે મારા માટે કરવું આપને ઘટે.
6.95.9
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं राज्ञो भरतसत्तम ।
दुर्योधनमिदं वाक्यं भीष्मः शान्तनवोऽब्रवीत् ॥ ६.९५.९ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, રાજાનું આ વચન સાંભળીને શાંતનુના પુત્ર ભીષ્મે દુર્યોધનને આ વાક્ય કહ્યું.
6.95.10
शृणु राजन्मम वचो यत्त्वां वक्ष्यामि कौरव ।
यथा त्वया महाराज वर्तितव्यं परंतप ॥ ६.९५.१० ॥
હે રાજન, હું તને જે કહું છું તે મારું વચન સાંભળ, હે કૌરવ. હે મહારાજ, હે શત્રુતાપક, તારે કેવી રીતે વર્તવું.
6.95.11
आत्मा रक्ष्यस्त्वया तात सर्वावस्थास्वरिन्दम ।
धर्मराजेन संग्रामस्त्वया कार्यः सदाऽनघ ॥ ६.९५.११ ॥
હે તાત, હે શત્રુદમન, સર્વ અવસ્થાઓમાં તારે તારી રક્ષા કરવી. હે નિષ્પાપ, ધર્મરાજ સાથે તારે સદા યુદ્ધ કરવું.
6.95.12
अर्जुनेन यमाभ्यां वा भीमसेनेन वा पुनः ।
अन्यैर्वा पृथिवीपालै राजा राजानमृच्छति ॥ ६.९५.१२ ॥
અર્જુન સાથે, અથવા યમળો સાથે, અથવા ભીમસેન સાથે, અથવા અન્ય ભૂપાલો સાથે, એક રાજા બીજા રાજા સાથે ટકરાય છે.
6.95.13
न तु कार्यस्त्वया राजन्हैडिम्बेन दुरात्मा ।
अहं द्रोणः कृपो द्रौणिः कृतवर्मा च सात्वतः।
शल्यश्च वृषसेनश्च विकर्णश्च महारथः ॥ ६.९५.१३ ॥
હે રાજન, હિડિમ્બાના પુત્ર એ દુરાત્મા માટે તમારે ચિંતા ન કરવી. હું, દ્રોણ, કૃપ, દ્રોણપુત્ર, કૃતવર્મા, સાત્વત, શલ્ય, વૃષસેન અને મહારથી વિકર્ણ—
6.95.14
शेषाश्च भ्रातरस्त्वन्ये दुःशासनपुरोगमाः ।
त्वदर्थे प्रतियोत्स्यामो राक्षसं तं महाबलम् ॥ ६.९५.१४ ॥
દુઃશાસન જેમની આગળ છે એવા બાકીના ભાઈઓ પણ તમારા માટે તે મહાબલી રાક્ષસ સામે લડશે.
6.95.15
रौद्रे तस्मिन्राक्षसेन्द्रे यदि ते हृच्छयो महान् ।
अयमागच्छतु रणं तस्य युद्धाय दुर्मतेः ॥ ६.९५.१५ ॥
તે ભયંકર રાક્ષસરાજ પ્રત્યે તમારા હૃદયમાં મોટો દ્વેષ હોય, તો તે દુર્બુદ્ધિ સાથે યુદ્ધ કરવા આ રણમાં આવે.
6.95.16
भगदत्तो महीपालः पुरन्दरसमो युधि ।
एतावदुक्त्वा राजानं भगदत्तमथाब्रवीत् ॥ ६.९५.१६ ॥
યુદ્ધમાં ઇન્દ્ર સમાન મહીપાલ ભગદત્ત — રાજાને આટલું કહીને ભગદત્તને બોલ્યા.
6.95.17
समक्षं पार्थिवेन्द्रस्य वाक्यं वाक्यविशारदः ।
गच्छ शीघ्रं महाराज हैडिम्बं युद्धदुर्मदम् ॥ ६.९५.१७ ॥
રાજાઓના રાજાની સમક્ષ વાણીકુશળ બોલ્યા — હે મહારાજ, યુદ્ધમાં મદોન્મત્ત હૈડિમ્બ પાસે શીઘ્ર જાઓ.
6.95.18
वारयस्व रणे यत्तो मिषतां सर्वधन्विनाम् ।
राक्षसं क्रूरकर्माणं यथेन्द्रस्तारकं पुरा ॥ ६.९५.१८ ॥
રણમાં સાવધ થઈને, સર્વ ધનુર્ધરો જોતા હોય ત્યારે તે ક્રૂરકર્મા રાક્ષસને રોકો — પૂર્વે ઇન્દ્રે તારકને રોક્યો હતો તેમ.
6.95.19
तव दिव्यानि चास्त्राणि विक्रमश्च परंतप ।
समागमश्च बहुभिः पुराऽभूदमरैः सह ॥ ६.९५.१९ ॥
હે પરંતપ, તારાં દિવ્ય શસ્ત્રો અને તારો પરાક્રમ, અને પૂર્વે ઘણા અમરો સાથે તારો મુકાબલો થયો હતો.
6.95.20
त्वं तस्य नृपशार्दूल प्रतियोद्धा महाहवे ।
स्वबलेनावृतो गच्छ जहि राक्षसपुङ्गवम् ॥ ६.९५.२० ॥
હે નૃપશાર્દૂલ, મહાયુદ્ધમાં તેનો સામનો કરનાર તું જ છે. તારી સેનાથી ઘેરાઈને જા અને તે શ્રેષ્ઠ રાક્ષસનો વધ કર.
6.95.21
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं भीष्मस्य पृतनापतेः ।
प्रययौ सिंहनादेन परानभिमुखको द्रुतम् ॥ ६.९५.२१ ॥
સેનાપતિ ભીષ્મનાં આ વચન સાંભળીને, સિંહનાદ કરતો તે શત્રુઓ સામે ઝડપથી આગળ વધ્યો.
6.95.22
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य गर्जन्तमिव तोयदम् ।
अभ्यवर्तन्त संक्रुद्धाः पाण्डवानां महारथाः ॥ ६.९५.२२ ॥
ગર્જતા મેઘ જેવો ધસી આવતો તેને જોઈને, ક્રોધે ભરાયેલા પાંડવોના મહારથીઓ તેની સામે આગળ વધ્યા.
6.95.23
भीमसेनोऽभिमन्युश्च राक्षसश्च घटोत्कचः ।
द्रौपदेयाः सत्यधृतिः क्षत्रदेवश्च भारत ॥ ६.९५.२३ ॥
ભીમસેન, અભિમન્યુ, રાક્ષસ ઘટોત્કચ, દ્રૌપદીના પુત્રો, સત્યધૃતિ, ક્ષત્રદેવ — હે ભારત!
6.95.24
चेदिपो वसुदानश्च दशार्णाधिपतिस्तथा ।
सुप्रतीकेन तांश्चापि भगदत्तोऽप्युपाद्रवत् ॥ ६.९५.२४ ॥
ચેદિનો રાજા વસુદાન અને દશાર્ણનો અધિપતિ, તેમજ સુપ્રતીક સાથે ભગદત્ત પણ તેમના પર ધસી ગયા.
6.95.25
ततः समभवद्युद्धं घोररूपं भयानकम् ।
पाण्डूनां भगदत्तेन यमराष्ट्रविवर्धनम् ॥ ६.९५.२५ ॥
ત્યારે પાંડવો અને ભગદત્ત વચ્ચે ઘોર અને ભયાનક યુદ્ધ થયું, જેણે યમરાજ્યને વધાર્યું.
6.95.26
प्रयुक्ता रथिभिर्बाणा भीमवेगाः सुतेजनाः ।
ते निपेतुर्महाराज नागेषु च रथेषु च ॥ ६.९५.२६ ॥
રથીઓએ છોડેલા ભયંકર વેગવાળા, તીક્ષ્ણ બાણો, હે મહારાજ, હાથીઓ અને રથો પર પડ્યા.
6.95.27
प्रभिन्नाश्च महानागा विनीता हस्तिसादिभिः ।
परस्परं समासाद्य संनिपेतुरभीतवत् ॥ ६.९५.२७ ॥
મદોન્મત્ત મહાહાથીઓ, હાથીસવારોએ તાલીમ આપેલા, એકબીજાની સામે આવીને નિર્ભયની જેમ અથડાયા.
6.95.28
मदान्धा रोषसंरब्धा विषाणाग्रैर्महाहवे ।
बिभिदुर्दन्तमुसलैः समासाद्य परस्परम् ॥ ६.९५.२८ ॥
મદાંધ અને ક્રોધથી સળગેલા તે મહાહાથીઓએ તે મહાયુદ્ધમાં એકબીજાની સામે આવીને દાંતના અગ્રભાગ અને મુસળ જેવા દાંતોથી એકબીજાને વીંધ્યા.
6.95.29
हयाश्च चामरापीडाः प्रासपाणिभिरास्थिताः ।
चोदिताः सादिभिः क्षिप्रं निजघ्रुरितरेतरम् ॥ ६.९५.२९ ॥
ચામર અને અલંકારોથી શણગારેલા ઘોડા, હાથમાં ભાલા લઈને બેઠેલા સવારો દ્વારા ઝડપથી પ્રેરાઈને, એકબીજા પર પ્રહાર કરવા લાગ્યા.
6.95.30
पादाताश्च पदात्योघैस्ताडिताः शक्तितोमरैः ।
न्यपतन्त तदा भूमौ शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.९५.३० ॥
પાયદળના સૈનિકો, પાયદળની ટુકડીઓ દ્વારા શક્તિ અને તોમરોથી ઘાયલ થઈને, ત્યારે સેંકડો અને હજારો ધરતી પર પડ્યા.
6.95.31
रथिनश्च रथाकंश्चित्रान्कर्णिनालीकतोमरैः ।
निहत्य समरे वीरान्सिंहनादान्विनेदिरे ॥ ६.९५.३१ ॥
રથી અને રથારોહી વિચિત્ર વીરોએ કર્ણી, નાલીક અને તોમર બાણોથી સમરમાં વીરોને હણીને સિંહનાદ કર્યા.
6.95.32
तस्मिंस्तथा वर्तमाने संग्रामे रोमहर्षणे ।
भगतत्तो महेष्वासो भीमसेनमथाद्रवत् ॥ ६.९५.३२ ॥
એ રીતે રોમાંચકારી સંગ્રામ ચાલતો હતો ત્યારે મહાધનુર્ધર ભગદત્ત ભીમસેન પર ધસી ગયો.
6.95.33
कुञ्जरेण प्रभिन्नेन सप्तधा स्रवता मदम् ।
पर्वतेन यथा तोयं स्रवमाणेन सर्वशः ॥ ६.९५.३३ ॥
સાત ધારાએ મદ વહાવતા મદોન્મત્ત હાથી સાથે, જેમ પર્વતમાંથી ચારેબાજુ પાણી વહે.
6.95.34
किरञ्छरसहस्राणि सुप्रतीकशिरोगतः ।
ऐरावतस्थो मघवान्वारिधारा इवानघ ॥ ६.९५.३४ ॥
સુપ્રતીકના માથા પર ઐરાવત પર ઊભેલા ઇન્દ્રની જેમ હજારો બાણો વરસાવતા, હે નિષ્પાપ, જળધારાઓની જેમ.
6.95.35
स भीमं शरधाराभिस्ताजयामास पार्थिवः ।
पर्वतं वारिधाराभिस्तपान्ते जलदो यथा ॥ ६.९५.३५ ॥
એ રાજાએ ભીમને બાણધારાઓથી પ્રહાર કર્યો, ગ્રીષ્માંતે મેઘ પર્વતને જળધારાઓથી પ્રહાર કરે તેમ.
6.95.36
भीमसेनस्तु संक्रुद्धः पादरक्षान्परःशतान् ।
निजघान महेष्वासः संरब्धः शरवृष्टिभिः ॥ ६.९५.३६ ॥
પરંતુ ક્રુદ્ધ ભીમસેન, મહાધનુર્ધરે, રોષે ભરાઈને બાણવર્ષાથી સેંકડો પાદરક્ષક શત્રુઓને હણ્યા.
6.95.37
तान्दृष्ट्वा निहतान्क्रुद्धो भगदत्तः प्रतापवान् ।
चोदयामास नागेन्द्रं भीमसेनरथं प्रति ॥ ६.९५.३७ ॥
તેમને હણાયેલા જોઈને ક્રોધિત પરાક્રમી ભગદત્તે ગજેન્દ્રને ભીમસેનના રથ તરફ હાંક્યો.
6.95.38
स नागः प्रेषितस्तेन बाणो ज्याचोदितो यथा ।
अभ्यधावत वेगेन भीमसेनपुरोगमाः ॥ ६.९५.३८ ॥
તેણે મોકલેલો તે હાથી, પણછમાંથી છૂટેલા બાણની જેમ વેગથી ભીમસેનની આગળના યોદ્ધાઓ તરફ દોડ્યો.
6.95.39
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य पाण्डवानां महारथाः ।
अभ्यवर्तन्त वेगेन भीमसेनपुरोगमाः ॥ ६.९५.३९ ॥
તેને ધસી આવતો જોઈને પાંડવોના મહારથીઓ, ભીમસેનની આગળના યોદ્ધાઓ, વેગથી તેની સામે વળ્યા.
6.95.40
केकयाश्चाभिमन्युश्च द्रौपदेयाश्च सर्वशः ।
दशार्णाधिपतिः शूरः क्षत्रदेवश्च मारिष ॥ ६.९५.४० ॥
કેકયો, અભિમન્યુ, દ્રૌપદીના સર્વ પુત્રો, દશાર્ણના શૂર અધિપતિ ક્ષત્રદેવ, અને હે મારિષ!
6.95.41
चेदिपो धृष्टकेतुश्च संरब्धाः सर्व एव ते ।
उत्तमास्त्राणि दिव्यानि दर्शयन्तो महाबलाः ॥ ६.९५.४१ ॥
ચેદિરાજ ધૃષ્ટકેતુ અને તે સર્વ ક્રોધિત મહાબળવાનો ઉત્તમ દિવ્ય અસ્ત્રો બતાવતા.
6.95.42
तमेकं कुञ्जरं क्रुद्धाः समन्तात्पर्यवारयन् ।
स विद्धो बहुभिर्बाणैर्व्यरोचत महाद्विपः ॥ ६.९५.४२ ॥
ક્રોધિત થયેલાઓએ તે એકલા હાથીને ચારે બાજુથી ઘેરી લીધો; ઘણા બાણોથી વીંધાયેલો તે મહાદ્વિપ શોભી ઉઠ્યો.
6.95.43
संजातरुधिरोत्पीडो धातुचित्र इवाद्रिराट् ।
दशार्णाधिपतिश्चाऽपि गजं भूमिधरोपमम् ॥ ६.९५.४३ ॥
લોહીથી ભીંજાયેલો, ધાતુઓના રંગે ચિત્રિત પર્વતરાજ જેવો; અને દશાર્ણાધિપતિ પણ એ હાથી જેવો, પૃથ્વીને ધારણ કરતા પર્વત સમાન.
6.95.44
समास्थितोऽभिदुद्राव भगदत्तस्य वारणम् ।
तमापतन्तं समरे जगं जगपतिः स च ॥ ६.९५.४४ ॥
ચડીને તે ભગદત્તના હાથી પર દોડ્યો; યુદ્ધમાં ધસી આવતા તેને જગત્પતિ (ભગદત્ત) પણ સામે આવ્યો.
6.95.45
दधार सुप्रतीकोऽपि वेलेव मकरालयम् ।
वारितं प्रेक्ष्य नागेन्द्रं दशार्णस्य महात्मनः ॥ ६.९५.४५ ॥
સુપ્રતીકે પણ તેને રોક્યો, જેમ દરિયાને કિનારો રોકે; દશાર્ણ મહાત્માના ગજેન્દ્રને રોકાયેલો જોઈને.
6.95.46
साधुसाध्विति सैन्यानि त्वदीयान्यभ्यपूजयन् ।
ततः प्राग्ज्योतिषः क्रुद्धस्तोमरान्वै चतुर्दश ॥ ६.९५.४६ ॥
'સાધુ, સાધુ' કહીને તમારી સેનાઓએ તેની પ્રશંસા કરી. ત્યારે પ્રાગ્જ્યોતિષનો રાજા ક્રોધે ભરાઈ ચૌદ તોમર [ફેંક્યા].
6.95.47
प्राहिणोत्तस्य नागस्य प्रमुखे नृपसत्तम ।
तस्य कुम्भपरित्राणां शातकुम्भपरिष्कृतम् ॥ ६.९५.४७ ॥
હે નૃપશ્રેષ્ઠ! તેણે એ હાથીના આગળના ભાગે [ફેંક્યા]; તેના કુંભકવચો સોનાથી શણગારેલાં હતાં.
6.95.48
विदार्य प्राविशन्क्षिप्रं वल्मीकमिव पन्नगाः ।
स गाढविद्धो व्यथितो नागो भरतसत्तम ॥ ६.९५.४८ ॥
તે ભેદીને ઝડપથી અંદર પ્રવેશ્યાં, જેમ સર્પ રાફડામાં પ્રવેશે. હે ભરતશ્રેષ્ઠ! એ હાથી ઊંડો વીંધાઈ વ્યથિત થયો.
6.95.49
उपावृत्तमदः क्षिप्रमभ्यवर्तत वेगिनः ।
स प्रदुद्राव वेगेन प्रणदन्भैरवं रवम् ॥ ६.९५.४९ ॥
તેનો મદ તરત ઊતરી ગયો, અને તે વેગીલો હાથી પાછો ફર્યો. ભયંકર ચિંઘાડ કરતો તે વેગથી દોડી ગયો.
6.95.50
संमर्दमानः स्वबलं वायुर्वृक्षानिवौजसा ।
तस्मिन्पराजिते नागे पाण्डवानां महारथाः ॥ ६.९५.५० ॥
પવન જેમ બળપૂર્વક વૃક્ષોને ઉખેડે, તેમ તે પોતાના જ સૈન્યને કચડી રહ્યો હતો. તે હાથી પરાજિત થતાં પાંડવોના મહારથીઓ…
6.95.51
सिंहनादं विनद्योच्चैर्युद्धायैवावतस्थिरे ।
ततो भीमं पुरस्कृत्य भगदत्तमुपाद्रवन् ॥ ६.९५.५१ ॥
ઊંચા સ્વરે સિંહનાદ કરીને તેઓ યુદ્ધ માટે ઊભા રહ્યા. પછી ભીમને આગળ રાખીને તેઓ ભગદત્ત તરફ દોડ્યા.
6.95.52
किरन्तो विविधान्बाणाञ्शस्त्राणि विविधानि च ।
तेषामापततां राजन्संक्रुद्धानाममर्षिणाम् ॥ ६.९५.५२ ॥
વિવિધ બાણો અને વિવિધ શસ્ત્રો વરસાવતાં, હે રાજન, ક્રોધિત અને અસહિષ્ણુ એવા તેમના પર તેઓ ધસી પડ્યા.
6.95.53
श्रुत्वा स निनदंक घोरममर्षाद्गतसाध्वसः ।
भगदत्तो महेष्वासः स्वनागं प्रत्यचोदयत् ॥ ६.९५.५३ ॥
તે ભયંકર ગર્જના સાંભળી, રોષથી ભયરહિત બનેલો મહાધનુર્ધર ભગદત્ત પોતાના હાથીને આગળ ધપાવતો હતો.
6.95.54
अङ्कुशाङ्गुष्ठनुदितः स गजप्रवरो युधि ।
तस्मिन्क्षणे समभवत्सांवर्तक इवानलः ॥ ६.९५.५४ ॥
અંકુશ અને અંગૂઠાના દબાણથી પ્રેરાયેલો તે શ્રેષ્ઠ ગજરાજ યુદ્ધમાં તે જ ક્ષણે પ્રલયાગ્નિ સમાન બની ગયો.
6.95.55
रथसङ्घांस्तथा नागान्हयांश्च हयसादिनः ।
पादातांश्च सुसंक्रुद्धः शतशोऽथ सहस्रशःक ॥ ६.९५.५५ ॥
અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને તેણે રથસમૂહો, હાથીઓ, ઘોડાઓ, ઘોડેસવારો અને પાયદળને સેંકડો અને હજારોમાં (કચડી નાખ્યા).
6.95.56
अमृद्गात्समरे नागः संप्रधावंस्ततस्ततः ।
तेन संलोड्यमानं तु पाण्डवानां बलं महत् ॥ ६.९५.५६ ॥
યુદ્ધમાં તે હાથી આમતેમ દોડીને કચડતો રહ્યો; તેનાથી પાંડવોની મોટી સેના ડહોળાઈ ગઈ.
6.95.57
संचुकोच महाराज चर्मेवाग्नौ समाहितम् ।
भग्नं तु स्वबलं दृष्ट्वा भगदत्तेन धीमता ॥ ६.९५.५७ ॥
હે મહારાજ, અગ્નિમાં મૂકેલા ચામડાની જેમ (પાંડવ સેના) સંકોચાઈ ગઈ; બુદ્ધિમાન ભગદત્ત દ્વારા પોતાની સેનાને ભાંગતી જોઈને (...)।
6.95.58
घटोत्कचोऽथ संक्रुद्धो भगदत्तमुपाद्रवत् ।
विकटः परुषो राजन्दीप्तास्यो दीप्तलोचनः ॥ ६.९५.५८ ॥
ત્યારે અત્યંત ક્રોધે ભરાયેલો ઘટોત્કચ ભગદત્ત પર ધસી ગયો. હે રાજન, તે ભયાનક અને કઠોર હતો; તેનું મુખ દીપતું હતું, નેત્રો પ્રજ્વલિત હતાં.
6.95.59
रूपं विभीषणं कृत्वा रोषेण प्रज्वलन्निव ।
जग्राह विमलं शूलं गिरीणामपि दारणम् ॥ ६.९५.५९ ॥
ભયાનક રૂપ ધારણ કરીને, ક્રોધથી જાણે બળતો તે પર્વતોને પણ ચીરી નાખે એવો નિર્મળ શૂળ ઉપાડ્યો.
6.95.60
नागं जिघांसुः सहसा चिक्षेप च महाबलः ।
स विस्फुलिङ्गमालाभिः समन्तात्परिवेष्टितम् ॥ ६.९५.६० ॥
હાથીને મારવાની ઇચ્છાથી તે મહાબળવાને તરત (શૂળ) ફેંક્યો; તે ચારે બાજુથી તણખાની માળાઓથી વીંટળાયેલો હતો.
6.95.61
तमापतन्तं सहसा दृष्ट्वा प्राग्ज्योतिषो नृपः ।
चिक्षेप रुचिरं तीक्ष्णमर्धचन्द्रं सुदारुणम् ॥ ६.९५.६१ ॥
તેને અચાનક હુમલો કરતો જોઈને પ્રાગ્જ્યોતિષના રાજાએ ચમકતું, તીક્ષ્ણ અને અતિ ભયંકર અર્ધચંદ્ર બાણ છોડ્યું.
6.95.62
चिच्छेद तन्महच्छूलं तेन बाणेन वेगवान् ।
उत्पपात द्विधा च्छिन्नं शूलं हेमपरिष्कृतम् ॥ ६.९५.६२ ॥
તે વેગવાન બાણે એ મહાન શૂળને કાપી નાખ્યું; સોનાથી શણગારેલું એ શૂળ બે ટુકડા થઈ ઉપર ઊડ્યું.
6.95.63
महाशनिर्यथा भ्रष्टा शक्रमुक्ता नभोगता ।
शूलं निपतितं दृष्ट्वा द्विधा कृत्तं च पार्थिवः ॥ ६.९५.६३ ॥
ઇન્દ્રે છોડેલી અને આકાશમાં ચાલતી મહાવીજ જેમ પડે, તેમ બે ટુકડા થઈ પડેલું શૂળ જોઈને રાજાએ…
6.95.64
रुक्मदण्डां महाशक्तिं जग्राहाग्निशिखोपमान् ।
चिक्षेप तां राक्षसस्य तिष्ठितिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ६.९५.६४ ॥
સોનાના દંડવાળી, અગ્નિજ્વાળા જેવી એ મહાશક્તિ રાજાએ ઉપાડી અને "ઊભો રહે, ઊભો રહે!" કહીને રાક્ષસ પર ફેંકી.
6.95.65
तामापतन्तीं संप्रेक्ष्य वियत्स्थामशनीमिव ।
उत्पत्य राक्षसस्तूर्णं जग्राह च ननाद च ॥ ६.९५.६५ ॥
આકાશમાં વીજળી જેવી ધસી આવતી એ શક્તિ જોઈને રાક્ષસે તરત કૂદીને તેને પકડી અને ગર્જના કરી.
6.95.66
बभञ्ज चैनां त्वरितो जानुन्यारोप्य भारत ।
पश्यतः पार्थिवेन्द्रस्य तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.९५.६६ ॥
હે ભારત, તેણે તરત તેને ઘૂંટણ પર મૂકીને ભાંગી નાખ્યું; રાજાધિરાજ જોઈ રહ્યા હોવા છતાં તે અદ્ભુત જેવું બન્યું.
6.95.67
तदवेक्ष्य कृतं कर्म राक्षसेन बलीयसा ।
दिवि देवाः सगन्धर्वा मुनयश्चापि विस्मिताः ॥ ६.९५.६७ ॥
બળવાન રાક્ષસે કરેલું તે કર્મ જોઈને આકાશમાં દેવો, ગંધર્વો અને મુનિઓ પણ વિસ્મિત થયા.
6.95.68
पाण्डवाश्च महाराज भीमसेनपुरोगमाः ।
साधुसाध्विति नादेन पृथिवीमन्वनादयन् ॥ ६.९५.६८ ॥
હે મહારાજ, ભીમસેનને આગળ રાખીને પાંડવોએ 'સાધુ સાધુ!' ના નાદથી પૃથ્વીને ગજાવી દીધી.
6.95.69
तं तु श्रुत्वा महानादं प्रहृष्टानां महात्मनाम् ।
नामृष्यत महेष्वासो भगदत्तः प्रतापवान् ॥ ६.९५.६९ ॥
મહાત્માઓનો તે મહાન હર્ષનાદ સાંભળીને મહાધનુર્ધર પ્રતાપી ભગદત્તથી તે સહન ન થયો.
6.95.70
स विष्फार्य महच्चापमिन्द्राशानिसमप्रभम् ।
अभिदुद्राव वेगेन पाण्डवानां महारथान् ॥ ६.९५.७० ॥
ઇન્દ્રના વજ્ર સમાન તેજસ્વી મહાન ધનુષ્ય ખેંચીને તેણે વેગથી પાંડવ મહારથીઓ પર ધસી જઈ હુમલો કર્યો.
6.95.71
विसृजन्विमलांस्तीक्ष्णान्नाराचाञ्ज्वलनप्रभान् ।
भीममेकेन विव्याध राक्षसं नवभिः शरैः ॥ ६.९५.७१ ॥
નિર્મળ, તીક્ષ્ણ, અગ્નિ જેવા ઝળહળતા નારાચ બાણ છોડીને તેણે એકથી ભીમને અને નવથી રાક્ષસને વીંધ્યા.
6.95.72
अभिमन्युं त्रिभिश्चैव केकयान्पञ्च पञ्चभिः ।
पूर्णायतविसृष्टेन शरेणानतपर्वणा ॥ ६.९५.७२ ॥
અભિમન્યુને ત્રણથી અને કેકય રાજકુમારોને દરેકને પાંચથી તેણે વીંધ્યા; પૂરેપૂરું ખેંચીને છોડેલા, વળેલા ગાંઠવાળા બાણથી.
6.95.73
बिभेद दक्षिणं बाहुं क्षत्रेदवस्य चाहवे ।
पपात सहसा तस्य सशरं धनुरुत्तमम् ॥ ६.९५.७३ ॥
યુદ્ધમાં તેણે ક્ષત્રેડવનો જમણો હાથ વીંધ્યો; તેનું ઉત્તમ ધનુષ્ય બાણ સહિત અચાનક પડી ગયું.
6.95.74
द्रौपदेयांस्ततः पञ्च पञ्चभिः समताडयत् ।
भीमसेनस्य च क्रोधान्निजघान तुरंगमान् ॥ ६.९५.७४ ॥
પછી તેણે દ્રૌપદીના પાંચ પુત્રોને દરેકને પાંચ બાણોથી પ્રહાર કર્યો; ભીમસેનના ઘોડાઓને ક્રોધથી મારી નાખ્યા.
6.95.75
ध्वजं केसरिणं चास्य चिच्छेद विशिखैस्त्रिभिः ।
निर्बिभेद त्रिभिश्चान्यैः सारथिं चास्य पत्रिभिः ॥ ६.९५.७५ ॥
ત્રણ બાણોથી તેની સિંહ-ચિહ્નિત ધ્વજા કાપી નાખી; બીજા ત્રણ બાણોથી તેના સારથિને વીંધ્યો.
6.95.76
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थ उपाविशत् ।
विशोको भरतश्रेष्ठ भगदत्तेन संयुगे ॥ ६.९५.७६ ॥
ઊંડા ઘાયલ થઈને પીડાતો તે રથના તળિયે બેસી ગયો. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, યુદ્ધમાં ભગદત્તે.
6.95.77
ततो भीमो महाबाहुर्विरथो रथिनां वरः ।
गदां प्रगृह्य वेगेन प्रचस्कन्द रथोत्तमात् ॥ ६.९५.७७ ॥
પછી મહાબાહુ ભીમ, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ, રથ વિનાના થઈને ગદા ઉપાડી વેગથી ઉત્તમ રથ પરથી કૂદી પડ્યા.
6.95.78
तमुद्यतगदं दृष्ट्वा सशृङ्गमिव पर्वतम् ।
तावकानां भयं घोरं समपद्यत भारत ॥ ६.९५.७८ ॥
ગદા ઉગામેલા તેને શિખરોવાળા પર્વતની જેમ જોઈને તમારા સૈનિકોમાં ઘોર ભય ઉત્પન્ન થયો, હે ભારત.
6.95.79
एतस्मिन्नेव काले तु पाण्डवः कृष्णसारथिः ।
आजगाम महाराज निघ्नञ्शत्रून्समन्ततः ॥ ६.९५.७९ ॥
એ જ સમયે કૃષ્ણ જેના સારથિ હતા તે પાંડવ (અર્જુન), હે મહારાજ, ચારેબાજુ શત્રુઓનો સંહાર કરતા ત્યાં આવ્યા.
6.95.80
यत्र तौ पुरुषव्याघ्रौ पितापुत्रौ महाबलौ ।
प्राग्ज्योतिषेण संयुक्तौ भीमसेनघटोत्कचौ ॥ ६.९५.८० ॥
ત્યાં એ બે પુરુષવ્યાઘ્રો, મહાબલી પિતા-પુત્ર ભીમસેન અને ઘટોત્કચ, પ્રાગ્જ્યોતિષના રાજા સાથે યુદ્ધમાં રોકાયેલા હતા.
6.95.81
दृष्ट्वा च पाण्डवो भ्रातॄन्युध्यमानान्महारथान् ।
त्वरितो भरतश्रेष्ठ तत्रायुध्यत्किरञ्छरान् ॥ ६.९५.८१ ॥
પાંડવે પોતાના ભાઈઓને અને યુદ્ધ કરતા મહારથીઓને જોઈને, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ઝડપથી ત્યાં બાણો વરસાવતા યુદ્ધ કર્યું.
6.95.82
ततो दुर्योधनो राजा त्वरमाणो महारथः ।
सेनामचोदयत्क्षिप्रं रथनागाश्वसंकुलाम् ॥ ६.९५.८२ ॥
ત્યારે મહારથી રાજા દુર્યોધને ઝડપથી રથ, હાથી અને ઘોડાઓથી ભરેલી પોતાની સેનાને તરત આગળ ધપાવી.
6.95.83
तामापतन्तीं सहसा कौरवाणां महाचमूम् ।
अभिदुद्राव वेगेन पाण्डवः श्वेतवाहनः ॥ ६.९५.८३ ॥
કૌરવોની એ મહાસેના અચાનક ધસી આવતી જોઈને, શ્વેત અશ્વોવાળા પાંડવે વેગથી તેના પર હુમલો કર્યો.
6.95.84
भगदत्तश्च समरे तेन नागेन भारत ।
विमृद्गन्पाण्डवबलं युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ॥ ६.९५.८४ ॥
હે ભારત, ભગદત્ત એ હાથી પર યુદ્ધમાં પાંડવ સેનાને કચડતો યુધિષ્ઠિર તરફ દોડ્યો.
6.95.85
तदासीत्सुमहद्युद्धं भगदत्तस्य मारिष ।
पाञ्चालैः पाण्डवेयैश्च केकयैश्चोद्यतायुधैः ॥ ६.९५.८५ ॥
ત્યારે ભગદત્તનું પાંચાલો, પાંડવો અને કેકયો સાથે, ઉગામેલા શસ્ત્રો સાથે, અતિ મહાન યુદ્ધ થયું, હે માન્ય.
6.95.86
भीमसेनोऽपि समरे तावुभौ केशवार्जिनौ ।
अश्रावयद्यथावृत्तमिरावद्वधतुत्तमम् ॥ ६.९५.८६ ॥
યુદ્ધમાં ભીમસેને પણ તે બંને, કેશવ અને અર્જુનને, ઇરાવાનના વધનો યથાવત્ વૃત્તાંત, જે અત્યુત્તમ હતો, સંભળાવ્યો.