Mahābhārata · Adhyāya 6.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.96.1
पुत्रं विनिहतं श्रुत्वा इरावन्तं धनञ्जयः ।
दुःखेन महताऽऽविष्टो निःश्वसन्पन्नगो यथा ॥ ६.९६.१ ॥
Al oír que su hijo Irāvat había sido muerto, Dhanañjaya, abrumado por un gran dolor, exhaló profundamente como una serpiente.
6.96.2
अब्रवीत्समरे राजन्वासुदेवमिदं वचः ।
इदं नूनं महाप्राज्ञो विदुरो दृष्टवान्पुरा ॥ ६.९६.२ ॥
Oh rey, en la batalla Arjuna dijo estas palabras a Vāsudeva: Sin duda el muy sabio Vidura lo vio hace mucho tiempo.
6.96.3
कुरूणां पाण्डवानां च क्षयं घोरं महामतिःक ।
स ततो निवारितवान्धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ॥ ६.९६.३ ॥
El de gran mente previó la terrible destrucción de los Kurus y los Pāṇḍavas, y entonces advirtió a Dhṛtarāṣṭra, señor de los pueblos, para que la evitara.
6.96.4
अन्ये च बहवो वीराः संग्रामे मधुसूदन ।
निहताः कौरवैः सङ्ख्ये तथाऽस्माभिश्च कौरवाः ॥ ६.९६.४ ॥
Oh Madhusūdana, en la batalla muchos otros héroes fueron muertos por los Kauravas, y de igual modo los Kauravas fueron muertos por nosotros.
6.96.5
अर्थहेतोर्नरश्रेष्ठ क्रियते कर्म कुत्सितम् ।
धिगर्थान्यत्कृते ह्येवं क्रियते ज्ञातिसंक्षयः ॥ ६.९६.५ ॥
Oh mejor de los hombres, por causa de la riqueza se realiza una acción reprensible. ¡Maldita sea tal riqueza, por cuya causa se produce así la destrucción de los parientes!
6.96.6
अधनस्य मृतं श्रेयो न च ज्ञातिवधाद्वनम् ।
किं नु प्राप्स्यामहे कृष्ण हत्वा ज्ञातीन्समागतान् ॥ ६.९६.६ ॥
Para quien no tiene riqueza, la muerte es preferible; ni siquiera el bosque es mejor tras matar a los parientes. Oh Kṛṣṇa, ¿qué ganaremos matando a los parientes que se han reunido?
6.96.7
दुर्योधनापराधेन शकुनेः सौबलस्य च ।
क्षत्रिया निधनं यान्ति कर्णदुर्मन्त्रितेन च ॥ ६.९६.७ ॥
Por la falta de Duryodhana, y de Śakuni, hijo de Subala, y por el funesto consejo de Karṇa, los kṣatriyas caminan hacia la muerte.
6.96.8
इदानीं च विजानामि सुकृतं मधुसूदन ।
कृतं राज्ञा महाबाहो याचता त सुयोधनम् ॥ ६.९६.८ ॥
Ahora comprendo, oh Madhusūdana: el rey hizo bien en pedirle a Suyodhana, oh de brazos poderosos.
6.96.9
राज्यार्धं पञ्च वा ग्रामान्नाकार्षीत्स च दुर्मतिःक ।
दृष्ट्वा हि क्षत्रियाञ्शूराञ्शयानान्धरणीतले ॥ ६.९६.९ ॥
Aquel de mala mente no concedió ni la mitad del reino ni cinco aldeas. Al ver a los valientes kṣatriyas yacer sobre la superficie de la tierra—
6.96.10
निन्दामि भृशमात्मानं धिगस्तु क्षत्रिजीविकाम् ।
अशक्तमिति मामेते ज्ञास्यन्ते क्षत्रिया रणे ॥ ६.९६.१० ॥
Me culpo profundamente a mí mismo. ¡Vergüenza sobre el sustento del kṣatriya! En la batalla estos kṣatriyas me conocerán como impotente.
6.96.11
एतदर्थं मया युद्धं रोचितं मधुसूदन ।
संचोदय हयाञ्शीघ्रं धार्तराष्ट्रचमूं प्रति ॥ ६.९६.११ ॥
Por esta misma razón elegí la batalla, oh Madhusūdana. Impulsa rápidamente los caballos hacia el ejército de los hijos de Dhṛtarāṣṭra.
6.96.12
प्रतरिष्ये महापारं भुजाभ्यां समरोदधिम् ।
नायं क्लीबायितुं कालो विद्यते माधव क्वचित् ॥ ६.९६.१२ ॥
Con mis brazos cruzaré el gran océano de la batalla. Oh Mādhava, este no es en absoluto momento de comportarse como un cobarde.
6.96.13
एवमुक्तस्तु पार्थेन केशवः परवीरहा ।
चोदयामास तानश्वान्पाण्डुरान्वातरंहसः ॥ ६.९६.१३ ॥
Así interpelado por Pārtha, Keśava, matador de héroes enemigos, azuzó aquellos caballos blancos veloces como el viento.
6.96.14
अथ शब्दो महानासीत्तव सैन्यस्य भारत ।
मारुतोद्धूतवेगस्य सागरस्येव पर्वणि ॥ ६.९६.१४ ॥
Entonces surgió un gran estruendo en tu ejército, oh Bhārata, como el océano agitado por el viento en la marea.
6.96.15
अपराह्णे महाराज संग्रामः समपद्यत ।
पर्जन्यसमनिर्घोषो भीष्मस्य सह पाण्डवैः ॥ ६.९६.१५ ॥
Por la tarde, oh gran rey, se produjo la batalla, con un estruendo como el de una nube de lluvia, entre Bhīṣma y los Pāṇḍavas.
6.96.16
ततो राजंस्तव सुता भीमसेनमुपाद्रवन् ।
परिवार्य रणे द्रोणं वसवो वासवं यथा ॥ ६.९६.१६ ॥
Entonces, oh rey, tus hijos arremetieron contra Bhīmasena, y en la batalla rodearon a Droṇa como los Vasus rodean a Indra.
6.96.17
ततः शान्तनवो भीष्मः कृपश्च रथिनां वरः ।
भगदत्तः सुशर्मा च धनंजयमुपाद्रवन् ॥ ६.९६.१७ ॥
Entonces Bhīṣma, hijo de Śantanu, y Kṛpa, el mejor de los aurigas, con Bhagadatta y Suśarman, arremetieron contra Dhanaṃjaya.
6.96.18
हार्दिक्यो बाह्लिकश्चैव सात्यकिं समभिद्रुतौ ।
अम्बष्ठकस्तु नृपतिरभिमन्युमवस्थितः ॥ ६.९६.१८ ॥
Hārdikya (Kṛtavarman) y Bāhlīka arremetieron ambos contra Sātyaki, mientras el rey Ambaṣṭhaka se mantenía frente a Abhimanyu.
6.96.19
शेषास्त्वन्ये महाराज शेषानेव महारथान् ।
ततः प्रववृते युद्धं घोररूपं भयावहम् ॥ ६.९६.१९ ॥
Oh gran rey, los demás lucharon contra los restantes grandes guerreros de carro. Entonces comenzó una batalla de aspecto terrible, que traía temor.
6.96.20
भीमसेनस्तु संप्रेक्ष्य पुत्रांस्तव विशांपते ।
प्रजज्वाल रणे क्रुद्धो हविषा हव्यवाडिव ॥ ६.९६.२० ॥
Bhīmasena, al ver a tus hijos, oh señor de los hombres, ardió en la batalla enfurecido, como el fuego sacrificial alimentado con mantequilla clarificada.
6.96.21
पुत्रास्तु तव कौन्तेयं छादयांचक्रिरे शरैः ।
प्रावृषीव महाराज जलदा इव पर्वतम् ॥ ६.९६.२१ ॥
Tus hijos cubrieron al hijo de Kuntī con flechas, oh gran rey, como las nubes cubren una montaña en la estación de las lluvias.
6.96.22
स च्छाद्यमानो बहुधा पुत्रैस्तव विशांपते ।
सृक्विणी संलिहन्वीरः शार्दूल इव दर्पितः ॥ ६.९६.२२ ॥
Cubierto de muchas maneras por tus hijos, oh señor de los hombres, aquel héroe, lamiéndose las comisuras de la boca, era como un tigre orgulloso.
6.96.23
व्यूढोरस्कस्ततो भीमः पोथयामास पार्थिवम् ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन सुमुक्तेन महारणे ॥ ६.९६.२३ ॥
Entonces Bhīma, de pecho ancho, derribó al rey en la gran batalla con una flecha de cabeza de navaja, muy afilada y bien disparada.
6.96.24
ताडयामास संक्रुद्धः सोऽभवद्व्यथितेन्द्रियः ।
अपरेण तु भल्लेन पीतेन निशितेन तु।
अपातयत्कुण्डलितं सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ॥ ६.९६.२४ ॥
Enfurecido, lo golpeó, y sus sentidos quedaron conmovidos. Luego, con otra flecha bhalla de astil amarillo y afilada, derribó al que estaba encogido, como un león derriba a un pequeño ciervo.
6.96.25
ततः सुनिशितान्बाणान्भीमसेनः शिलाशितान् ।
स सप्त संदधे हन्तुं पुत्रास्ते भरतर्षभ ॥ ६.९६.२५ ॥
Entonces Bhīmasena colocó en su arco siete flechas muy afiladas, pulidas en piedra, para matar a tus hijos, oh toro de los Bharatas.
6.96.26
प्रेषिता भिमसेनेन शरास्ते दृढधन्वना ।
अपातयन्त पुत्रांस्ते रथेभ्यः सुमहारथान् ॥ ६.९६.२६ ॥
Tus hijos, aquellos grandes guerreros de carro, fueron derribados de sus carros por las flechas lanzadas por Bhīmasena, el de arco firme.
6.96.27
अनाधृष्टिं कुण्डभेदिं विराजं दीप्तलोचनम् ।
दीर्घबाहुं सुबाहुं च तथैव मकरध्वजम् ॥ ६.९६.२७ ॥
Anādhṛṣṭi, Kuṇḍabhedin, Virāja, el de ojos brillantes, el de brazos largos, Subāhu y asimismo Makaradhvaja.
6.96.28
प्रपतन्तिस्म वीरास्ते विरेजुर्भरतर्षभ ।
वसन्ते पुष्पशबलाः किंशुकाः पतिता इव ॥ ६.९६.२८ ॥
Tus héroes, al caer, resplandecieron, oh toro de los Bharatas, como árboles kiṃśuka moteados de flores caídos en primavera.
6.96.29
ततः प्रदुद्रुवुः शेषास्तव पुत्रा महाहवे ।
तं कालमिव मन्यन्तो भीमसेनं महाबलम् ॥ ६.९६.२९ ॥
Entonces los hijos restantes tuyos huyeron en la gran batalla, considerando a aquel poderoso Bhīmasena como la propia Muerte.
6.96.30
द्रोणस्तु समरे वीरं निर्दहनक्तं सुतांस्तव ।
यथाद्रिं वारिधाराभिः समन्ताद्व्यकिरच्छरैः ॥ ६.९६.३० ॥
Pero Droṇa, en la batalla, cubrió a aquel héroe, que quemaba a tus hijos, por todos lados con flechas, como corrientes de agua cubren una montaña.
6.96.31
तत्राद्भुतमपश्याम कुन्तीपुत्रस्य पौरुषम् ।
द्रोणेन वार्यमाणोऽपि निजघ्ने यत्सुतांस्तव ॥ ६.९६.३१ ॥
Allí vimos la prodigiosa valentía del hijo de Kuntī: aunque Droṇa lo detenía, abatió a tus hijos.
6.96.32
यथा गोवृषभो वर्षं संधारयति स्वात्पतत् ।
भीमस्तथा द्रोणमुक्तं शरवर्षमदीधरत् ॥ ६.९६.३२ ॥
Como un toro de vacas aguanta la lluvia que cae sobre él, así Bhīma contuvo la lluvia de flechas lanzada por Droṇa.
6.96.33
अद्भुतं च महाराज तत्र चक्रे वृकोदरः ।
यत्पुत्रांस्तेऽवधीत्सङ्ख्ये द्रोणं चैव न्यवारयत् ॥ ६.९६.३३ ॥
Y, gran rey, allí Vṛkodara realizó una hazaña prodigiosa: mató en batalla a tus hijos y también contuvo a Droṇa.
6.96.34
पुत्रेषु तव वीरेषु चिक्रीडार्जुनपूर्वजः ।
मृगेष्विव महाराज चरन्व्याघ्रो महाबलः ॥ ६.९६.३४ ॥
Gran rey, como un tigre poderoso se mueve entre los ciervos, así el hermano mayor de Arjuna jugaba entre tus valientes hijos.
6.96.35
यथा हि पशुमध्यस्थो द्रावयेत पशून्वृकः ।
वृकोदरस्तव सुतांस्तथा व्यद्रावयद्रणे ॥ ६.९६.३५ ॥
Como un lobo en medio del ganado dispersa a las bestias, así Vṛkodara dispersó a tus hijos en la batalla.
6.96.36
गाङ्गेयो भगदत्तश्च गोतमश्च महारथाः ।
पाण्डवं रभसं युद्धे वारयामासुरर्जुनम् ॥ ६.९६.३६ ॥
Los grandes guerreros en carro, Gāṅgeya, Bhagadatta y Gotama, intentaron detener al Pāṇḍava Arjuna, que avanzaba impetuosamente en la batalla.
6.96.37
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य तेषां सोऽतिरथो रणे ।
प्रवीरांस्तव सैन्येषु प्रेषयामास मृत्यवे ॥ ६.९६.३७ ॥
Repeliendo sus armas con las suyas, aquel incomparable guerrero en la batalla envió a la muerte a los héroes de vuestros ejércitos.
6.96.38
अभिमन्युस्तु राजानमम्बष्ठं लोकविश्रुतम् ।
विरथं रथिनां श्रेष्ठं कारयामास सायकैः ॥ ६.९६.३८ ॥
Pero Abhimanyu dejó sin carro, con sus flechas, al rey Ambaṣṭha, famoso en el mundo y el mejor de los aurigas.
6.96.39
विरथो वध्यमानस्तु सौभद्रेण यशस्विना ।
अवप्लुत्य रथात्तूर्णमम्बष्ठो वसुधाधिपः ॥ ६.९६.३९ ॥
Herido por el famoso hijo de Subhadrā y privado de su carro, el señor de la tierra Ambaṣṭha saltó rápidamente de su carro.
6.96.40
असिं चिक्षेप समरे सौभद्रस्य महात्मनः ।
आरुरोह रथं चैव हार्दिक्यस्य महाबलः ॥ ६.९६.४० ॥
Aquel poderoso arrojó su espada en la batalla contra el magnánimo hijo de Subhadrā, y subió al carro de Hārdikya.
6.96.41
आपतन्तं तु निस्त्रिंशं युद्धमार्गविशारदः ।
लाघवाद्व्यंसयामास सौभद्रः परवीरहा ॥ ६.९६.४१ ॥
Diestro en los caminos de la guerra, matador de héroes enemigos, el hijo de Subhadrā, con agilidad apartó la espada que caía sobre él.
6.96.42
व्यंसितं वीक्ष्य निस्त्रिंशं सौभद्रेण रणे तदा ।
साधुसाध्विति सैन्यानां प्रणादोऽभूद्विशांपते ॥ ६.९६.४२ ॥
Al ver la espada apartada por el hijo de Subhadrā en la batalla, entonces surgió de los ejércitos un clamor de «¡Bien hecho, bien hecho!», oh señor de los hombres.
6.96.43
धृष्टद्युम्नमुखास्त्वन्ये तव सैन्यमयोधयन् ।
तथैव तावकाः सर्वे पाण्डुसैन्यमयोधयन् ॥ ६.९६.४३ ॥
Otros, encabezados por Dhṛṣṭadyumna, combatieron contra vuestro ejército; y del mismo modo todos vuestros hombres combatieron contra el ejército de los Pāṇḍavas.
6.96.44
तत्राक्रन्दो महानासीत्तव तेषां च भारत ।
निघ्नतां दृढमन्योन्यं कुर्वतां कर्म दुष्करम् ॥ ६.९६.४४ ॥
Entonces se alzó allí un gran clamor, oh Bhārata, de los vuestros y de ellos, mientras se golpeaban con fuerza unos a otros, realizando hazañas difíciles.
6.96.45
अन्योन्यं हि रणे शूराः केशेष्वाक्षिष्य मानिनः ।
नखदन्तैरयुध्यन्त मुष्टिभिर्जानुभिस्तथा ॥ ६.९६.४५ ॥
En la batalla, los orgullosos héroes, agarrándose unos a otros por el cabello, combatían con uñas y dientes, con puños y con rodillas.
6.96.46
तलैश्चैवाथ निस्त्रिंशैर्बाहुभिश्च सुसंस्थितैः ।
विवरं प्राप्य चान्योन्यमनयन्यमसादनम् ॥ ६.९६.४६ ॥
Con las palmas, con las espadas y con los brazos bien colocados, hallando una abertura, se enviaron unos a otros a la morada de Yama.
6.96.47
न्यहनच्च पिता पुत्रं पुत्रश्च पितरं तथा ।
व्याकुलीकृतसंकल्पा युयुधुस्तत्र मानवाः ॥ ६.९६.४७ ॥
El padre mató al hijo, y el hijo al padre; así los hombres de propósitos confundidos combatían allí.
6.96.48
रणे चारूणि चापानि हेमपृष्ठानि मारिष ।
हतानामपविद्धानि कलापाश्च महाधनाः ॥ ६.९६.४८ ॥
En el campo de batalla, oh señor, yacían arrojados los hermosos arcos de dorso de oro de los caídos y sus costosos carcajes.
6.96.49
जातरूपमयैः पुङ्खै राजतैर्निशिताः शराः ।
तैलधौता व्यराजन्त निर्मुक्तभुजगोपमाः ॥ ६.९६.४९ ॥
Flechas afiladas con plumas de oro y puntas de plata, lavadas en aceite, brillaban como serpientes que han mudado la piel.
6.96.50
खङ्गाश्च दान्तत्सरवो जातरूपपरिष्कृताः ।
चर्माणि चापविद्धानि रुक्मचित्राणि धन्विनां ॥ ६.९६.५० ॥
Espadas con empuñaduras de marfil adornadas con oro, y los escudos de los arqueros pintados de oro, arrojados desde sus arcos, yacían esparcidos.
6.96.51
सुवर्णाविकृताः प्रासाः प्रभग्ना हेमभूषिताः ।
जातरूपमया यष्ट्यः शक्त्यश्च कनकोज्ज्वलाः ॥ ६.९६.५१ ॥
Lanzas de oro sin mancha, rotas y adornadas de oro; varas de oro; y lanzas relucientes como el oro.
6.96.52
अवस्कन्दाश्च पतिता मुसलानि गुरूणि च ।
परिघाः पट्टसाश्चैव भिण्डिपालाश्च मारिष ॥ ६.९६.५२ ॥
Armas de asalto caídas, pesadas mazas, barras de hierro, sables y jabalinas también, oh señor.
6.96.53
पतिता विविधाश्चापाश्चित्रा हेमपरिष्कृताः ।
कुथा बहुविधाकाराश्चामरा व्यजनानि च ॥ ६.९६.५३ ॥
Arcos caídos de muchas clases, pintados y adornados de oro; gualdrapas de muchas formas, abanicos de cola de yak y abanicos.
6.96.54
नानाविधानि शस्त्राणि प्रगृह्य पतिता नराः ।
जीवन्त इव दृश्यनते गतसत्त्वा महारथाः ॥ ६.९६.५४ ॥
Hombres caídos con armas de muchas clases aún en la mano parecían vivos, aunque aquellos grandes guerreros de carro estaban sin vida.
6.96.55
गजाविमथितैर्गात्रैर्मुसलैर्भिन्नमस्तकाः ।
गजावाजिरथक्षुण्णाः शेरते स्म नराः क्षितौ ॥ ६.९६.५५ ॥
Hombres con las cabezas partidas y los cuerpos aplastados por elefantes y mazas yacían en el suelo, pisoteados por elefantes, caballos y carros.
6.96.56
तथैवाश्वनृनागानां शरीरैर्विबभौ तदा ।
संछन्ना वसुधा राजन्पर्वतैरिव शातितैः ॥ ६.९६.५६ ॥
Asimismo, la tierra resplandecía entonces, cubierta por los cuerpos de caballos, hombres y elefantes, oh rey, como montañas derribadas.
6.96.57
समरे पतितैश्चैव शक्त्यृष्टिशरतोमरैः ।
निस्त्रिंशैः पट्टसैः प्रासैरवस्कन्दैः परश्वथैः ॥ ६.९६.५७ ॥
Con lanzas, jabalinas, flechas y dardos caídos en la batalla, con espadas, sables, picas, mazas y hachas de combate.
6.96.58
परिघैर्भिण्डिपालैश्च शतघ्नीभिश्च मारिष ।
शरीरैः शस्त्रनिर्भिन्नैः समास्तीर्यत मेदिनी ॥ ६.९६.५८ ॥
Con mazas de hierro, hondas, jabalinas y centinelas, oh señor, la tierra quedó cubierta de cuerpos traspasados por las armas.
6.96.59
विशब्दैरल्पशब्दैश्च शोणितौगपरिप्लुतैः ।
गतासुभिरमित्रघ्न विबभौ निचिता मही ॥ ६.९६.५९ ॥
Con cuerpos sin vida, silenciosos o gimiendo débilmente, empapados en torrentes de sangre, oh matador de enemigos, la tierra brillaba cubierta.
6.96.60
सतलत्रैः सकेयूरैर्बाहुभिश्चन्दनोक्षितैः ।
हस्तिहस्तोपमैश्छिन्नैरूरुभिश्च तरस्विनाम् ॥ ६.९६.६० ॥
Con brazos con palmas y brazaletes, rociados de sándalo, cortados como trompas de elefante, y con los muslos de los valientes.
6.96.61
बद्धचूजामणिवरैः शिरोभिश्च सकुण्डलैः ।
पातितै ऋषभाक्षाणां बभौ भारत मेदिनी ॥ ६.९६.६१ ॥
Con cabezas caídas, con las coronas atadas con las mejores joyas y pendientes, la tierra brilló, oh Bhārata, por los guerreros de ojos de toro.
6.96.62
कवचैः शोणितादिग्धैर्विप्रकीर्णैश्च काञ्चनैः ।
रराज सुभृशं भूमिः शान्तार्चिर्भिरिवानलैः ॥ ६.९६.६२ ॥
Con las armaduras doradas, untadas de sangre y esparcidas por doquier, la tierra resplandeció grandemente, como fuegos cuyas llamas se han apagado.
6.96.63
विप्रविद्धैः कलापैश्च पतितैश्च शरासनैः ।
विप्रकीर्णैः शरैश्चैव रुक्मपुङ्खैः समन्ततः ॥ ६.९६.६३ ॥
Con carcajes arrojados, arcos caídos y flechas de plumas doradas esparcidas por todas partes.
6.96.64
रथैश्च सर्वतो भग्नैः किङ्किणीजालभूषितैः ।
वाजिभिश्च हतैर्बाणैः स्रस्तजिह्वैः सशोणितैः ॥ ६.९६.६४ ॥
Con carros rotos por todas partes, adornados con redes de campanillas, y caballos muertos por flechas, con las lenguas colgando y manchados de sangre.
6.96.65
अनुकर्षैः पताकाभिरुपासङ्गैर्ध्वजैरपि ।
प्रवीराणां महाशङ्खैर्विप्रकीर्णैश्च पाण्डुरैः ॥ ६.९६.६५ ॥
Con cuerdas arrastradas, banderines, correas de arreos y estandartes, y los grandes caracolas pálidas de los héroes principales, esparcidos por doquier.
6.96.66
स्रस्तहस्तैश्च मातङ्गैः शयानैर्विबभौ मही ।
नानारूपेरलंकारैः प्रमदेवाभ्यलङ्कृता ॥ ६.९६.६६ ॥
La tierra resplandeció con elefantes tendidos, con las trompas colgando inertes, adornada con ornamentos de muchas clases, como si fuera una mujer hermosa.
6.96.67
दन्तिभिश्चापरैस्तत्र सप्राणैर्गाढवेदनैः ।
करैः शब्दं विमुञ्चद्भिः शीकरं च मुहुर्मुहुः ॥ ६.९६.६७ ॥
Allí otros elefantes, aún con vida y en profundo dolor, yacían bramando con sus trompas y rociando una y otra vez agua.
6.96.68
विबभौ तद्रणस्थानं स्यन्दमानैरिवाचलैः ।
नानारागैः कम्बलैश्च परिस्तोमेश्च दन्तिनाम् ॥ ६.९६.६८ ॥
Aquel campo de batalla resplandecía con mantas de muchos colores y las gualdrapas de los elefantes, como montañas en movimiento.
6.96.69
वैदूर्यमणिदण्डैश्च पतितैरङ्कुशैः शुभैः ।
घण्टाभिश्च गजेन्द्राणां पतिताभिः समन्ततः ॥ ६.९६.६९ ॥
Hermosos aguijones con mangos engastados de lapislázuli yacían caídos, y las campanillas de los grandes elefantes estaban esparcidas por todas partes.
6.96.70
विपाटितविचित्राभिः कुथाभिरङ्कुशैस्तथा ।
ग्रैवेयैश्चित्ररूपैश्च रुक्मकक्ष्याभिरेव च ॥ ६.९६.७० ॥
Estaba cubierto de gualdrapas rasgadas y multicolores, aguijones, collares de formas diversas y cinchas doradas.
6.96.71
यन्त्रैश्च बहुधा च्छिन्नैस्तोमरैश्चापि काञ्चनैः ।
रराज सुभृशं भूमिस्तत्रतत्र विशांपते
अश्वानां रेणुकपिलै रुक्मच्छन्नैरुरश्छदैः ॥ ६.९६.७१ ॥
La tierra resplandecía enormemente aquí y allá con piezas de carros rotas y muchas jabalinas doradas quebradas. Oh señor de los hombres, aquí y allá yacían los peto dorados de los caballos, pardos de polvo.
6.96.72
सादिनां च भुजैश्छिन्नैः पतितैः साङ्गदैस्तथा ।
प्रासैश्च विमलैस्तीक्ष्णैर्विमलाभिस्तथर्ष्टिभिः ॥ ६.९६.७२ ॥
Allí estaban los brazos cortados de los jinetes, caídos con sus brazaletes; también había lanzas afiladas y brillantes y espadas resplandecientes.
6.96.73
उष्णीषैश्च तथा चित्रैर्विप्रविद्धैस्ततस्ततः ।
विचित्रैर्बाणवर्षैश्च जातरूपपरिष्कृतैः ॥ ६.९६.७३ ॥
Con turbantes de colores esparcidos aquí y allá, con variadas lluvias de flechas y con objetos adornados de oro.
6.96.74
अश्वास्तरपरिस्तोमै राङ्कवैर्मृदितैस्तथा ।
नरेन्द्रचूडामणिभिर्विचित्रैश्च महाधनैः ॥ ६.९६.७४ ॥
Con montones de mantas de caballo, con pieles rāṅkava aplastadas, con las joyas de cresta de los reyes y con objetos variados de gran valor.
6.96.75
छत्रैस्तथापविद्धैश्च चामरैर्व्यजनैरपि ।
पद्मेन्दुद्युतिभिश्चैव वदनैश्चारुकुण्डलैः ॥ ६.९६.७५ ॥
Con sombrillas arrojadas, con abanicos de cola de yak y con rostros brillantes como loto y luna, adornados con bellos pendientes.
6.96.76
क्लृप्तश्मश्रुभिरत्यर्थं वीराणां समलङ्कृतैः ।
अपविद्धैर्महाराज सुवर्णाज्ज्वलकुण्डलैः ॥ ६.९६.७६ ॥
Con los cuerpos abandonados de héroes de barbas bien recortadas y sumamente adornados, oh gran rey, con pendientes que brillan como oro.
6.96.77
ग्रहनक्षत्रशबला द्यौरिवासीद्वसुंधरा ।
एवमेते महासेने मृदिते तत्र भारत ॥ ६.९६.७७ ॥
La tierra se volvió moteada como el cielo con planetas y estrellas. Así, oh general del gran ejército, yacían allí aplastados, oh Bhārata.
6.96.78
परस्परं समासाद्य तव तेषां च संयुगे ।
तेषु श्रान्तेषु भग्नेषु मृदितेषु च भारत ॥ ६.९६.७८ ॥
Tus hombres y los suyos se encontraron en batalla; cuando quedaron agotados, rotos y aplastados, oh Bhārata.
6.96.79
रात्रिः समभवत्तत्र नापश्याम ततोऽनुगान् ।
ततोऽवहारं सैकन्यानां प्रचुक्रुः कुरुपाण्डवाः ॥ ६.९६.७९ ॥
Allí cayó la noche y no vimos a nuestros seguidores. Entonces los Kurus y los Pāṇḍavas se retiraron con sus ejércitos.
6.96.80
घोरे निशामुखे रौद्रे वर्तमाने महाभये ।
अवहारं ततः कृत्वा सहिताः कुरुपाणड्वाः ।
न्यविशन्त निशाकाले गत्वा स्वशिबिरं तदा ॥ ६.९६.८० ॥
Al comienzo de la noche terrible, espantosa y llena de gran temor, los Kurus y los Pāṇḍavas se retiraron y entraron juntos en sus campamentos durante la noche.