ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.96.1
पुत्रं विनिहतं श्रुत्वा इरावन्तं धनञ्जयः ।
दुःखेन महताऽऽविष्टो निःश्वसन्पन्नगो यथा ॥ ६.९६.१ ॥
ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਇਰਾਵਾਨ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਧਨੰਜਯ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਲੰਮੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗਾ।
6.96.2
अब्रवीत्समरे राजन्वासुदेवमिदं वचः ।
इदं नूनं महाप्राज्ञो विदुरो दृष्टवान्पुरा ॥ ६.९६.२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ: ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਹ ਵੇਖ ਲਿਆ ਸੀ।
6.96.3
कुरूणां पाण्डवानां च क्षयं घोरं महामतिःक ।
स ततो निवारितवान्धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ॥ ६.९६.३ ॥
ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਨਾਸ਼ ਮਹਾਮਤੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੇਖ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਜਨੇਸ਼ਵਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਵਰਜਿਆ ਸੀ।
6.96.4
अन्ये च बहवो वीराः संग्रामे मधुसूदन ।
निहताः कौरवैः सङ्ख्ये तथाऽस्माभिश्च कौरवाः ॥ ६.९६.४ ॥
ਹੇ ਮਧੂਸੂਦਨ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੀਰ ਕੌਰਵਾਂ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਹੱਥੋਂ ਕੌਰਵ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ।
6.96.5
अर्थहेतोर्नरश्रेष्ठ क्रियते कर्म कुत्सितम् ।
धिगर्थान्यत्कृते ह्येवं क्रियते ज्ञातिसंक्षयः ॥ ६.९६.५ ॥
ਹੇ ਨਰਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਧਨ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਧਨ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਕੇ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਧਨਾਂ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ!
6.96.6
अधनस्य मृतं श्रेयो न च ज्ञातिवधाद्वनम् ।
किं नु प्राप्स्यामहे कृष्ण हत्वा ज्ञातीन्समागतान् ॥ ६.९६.६ ॥
ਧਨਹੀਣ ਲਈ ਮੌਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੱਕੇ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਸੀਂ ਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗੇ?
6.96.7
दुर्योधनापराधेन शकुनेः सौबलस्य च ।
क्षत्रिया निधनं यान्ति कर्णदुर्मन्त्रितेन च ॥ ६.९६.७ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ, ਸੁਬਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕੁਨੀ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਰਣ ਦੀ ਦੁਸ਼ਟ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
6.96.8
इदानीं च विजानामि सुकृतं मधुसूदन ।
कृतं राज्ञा महाबाहो याचता त सुयोधनम् ॥ ६.९६.८ ॥
ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ; ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੁਯੋਧਨ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੇ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
6.96.9
राज्यार्धं पञ्च वा ग्रामान्नाकार्षीत्स च दुर्मतिःक ।
दृष्ट्वा हि क्षत्रियाञ्शूराञ्शयानान्धरणीतले ॥ ६.९६.९ ॥
ਉਸ ਦੁਰਮਤੀ ਨੇ ਅੱਧਾ ਰਾਜ ਜਾਂ ਪੰਜ ਪਿੰਡ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਏ ਸੂਰਮੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—
6.96.10
निन्दामि भृशमात्मानं धिगस्तु क्षत्रिजीविकाम् ।
अशक्तमिति मामेते ज्ञास्यन्ते क्षत्रिया रणे ॥ ६.९६.१० ॥
ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਬਹੁਤ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ! ਰਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਮੈਨੂੰ ਅਸਮਰੱਥ ਸਮਝਣਗੇ।
6.96.11
एतदर्थं मया युद्धं रोचितं मधुसूदन ।
संचोदय हयाञ्शीघ्रं धार्तराष्ट्रचमूं प्रति ॥ ६.९६.११ ॥
ਇਸੇ ਲਈ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਚੁਣਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ। ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵੱਲ ਹੱਕੋ।
6.96.12
प्रतरिष्ये महापारं भुजाभ्यां समरोदधिम् ।
नायं क्लीबायितुं कालो विद्यते माधव क्वचित् ॥ ६.९६.१२ ॥
ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ-ਰੂਪੀ ਮਹਾਸਾਗਰ ਪਾਰ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਮਾਧਵ, ਹੁਣ ਕਾਇਰ ਬਣਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
6.96.13
एवमुक्तस्तु पार्थेन केशवः परवीरहा ।
चोदयामास तानश्वान्पाण्डुरान्वातरंहसः ॥ ६.९६.१३ ॥
ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਹਵਾ ਵਰਗੇ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿਕਾਇਆ।
6.96.14
अथ शब्दो महानासीत्तव सैन्यस्य भारत ।
मारुतोद्धूतवेगस्य सागरस्येव पर्वणि ॥ ६.९६.१४ ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਤਦ ਤੁਹਾਡੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਛਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਜੁਆਰ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਰੌਲਾ ਉੱਠਿਆ।
6.96.15
अपराह्णे महाराज संग्रामः समपद्यत ।
पर्जन्यसमनिर्घोषो भीष्मस्य सह पाण्डवैः ॥ ६.९६.१५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੱਦਲ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗੇ ਘੋਰ ਨਾਦ ਨਾਲ ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਛਿੜ ਪਿਆ।
6.96.16
ततो राजंस्तव सुता भीमसेनमुपाद्रवन् ।
परिवार्य रणे द्रोणं वसवो वासवं यथा ॥ ६.९६.१६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਦ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਭੀਮਸੇਨ ਉੱਤੇ ਧਾਵਾ ਬੋਲਿਆ ਅਤੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵਸੂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਘੇਰਦੇ ਹਨ।
6.96.17
ततः शान्तनवो भीष्मः कृपश्च रथिनां वरः ।
भगदत्तः सुशर्मा च धनंजयमुपाद्रवन् ॥ ६.९६.१७ ॥
ਤਦ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ, ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕ੍ਰਿਪ, ਭਗਦੱਤ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਧਨੰਜਯ ਉੱਤੇ ਧਾਵਾ ਬੋਲਿਆ।
6.96.18
हार्दिक्यो बाह्लिकश्चैव सात्यकिं समभिद्रुतौ ।
अम्बष्ठकस्तु नृपतिरभिमन्युमवस्थितः ॥ ६.९६.१८ ॥
ਹਾਰਦਿਕਯ (ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ) ਅਤੇ ਬਾਹਲੀਕ ਦੋਵੇਂ ਸਾਤਯਕੀ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ; ਅੰਬਸ਼ਠਕ ਰਾਜਾ ਅਭਿਮਨਿਊ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।
6.96.19
शेषास्त्वन्ये महाराज शेषानेव महारथान् ।
ततः प्रववृते युद्धं घोररूपं भयावहम् ॥ ६.९६.१९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਬਾਕੀ ਹੋਰ ਬਾਕੀ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਿੜ ਪਏ। ਫਿਰ ਭਿਆਨਕ, ਡਰਾਉਣਾ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।
6.96.20
भीमसेनस्तु संप्रेक्ष्य पुत्रांस्तव विशांपते ।
प्रजज्वाल रणे क्रुद्धो हविषा हव्यवाडिव ॥ ६.९६.२० ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਭੀਮਸੇਨ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਰਣ ਵਿੱਚ ਘਿਓ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਨਾਲ ਯੱਗ-ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ ਭੜਕ ਉੱਠਿਆ।
6.96.21
पुत्रास्तु तव कौन्तेयं छादयांचक्रिरे शरैः ।
प्रावृषीव महाराज जलदा इव पर्वतम् ॥ ६.९६.२१ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਕੌਂਤੇਯ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਢਕ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਢਕਦੇ ਹਨ।
6.96.22
स च्छाद्यमानो बहुधा पुत्रैस्तव विशांपते ।
सृक्विणी संलिहन्वीरः शार्दूल इव दर्पितः ॥ ६.९६.२२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਕਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਵੀਰ, ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ ਚੱਟਦਾ, ਮਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਸੀ।
6.96.23
व्यूढोरस्कस्ततो भीमः पोथयामास पार्थिवम् ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन सुमुक्तेन महारणे ॥ ६.९६.२३ ॥
ਫਿਰ ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ ਭੀਮ ਨੇ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡੇ ਕ੍ਸ਼ੁਰਪ੍ਰ ਬਾਣ ਨਾਲ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।
6.96.24
ताडयामास संक्रुद्धः सोऽभवद्व्यथितेन्द्रियः ।
अपरेण तु भल्लेन पीतेन निशितेन तु।
अपातयत्कुण्डलितं सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ॥ ६.९६.२४ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੀਲੇ, ਤਿੱਖੇ ਭੱਲ ਬਾਣ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਛੋਟੇ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਡੇਗਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਸਿਮਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।
6.96.25
ततः सुनिशितान्बाणान्भीमसेनः शिलाशितान् ।
स सप्त संदधे हन्तुं पुत्रास्ते भरतर्षभ ॥ ६.९६.२५ ॥
ਤਦ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੇ ਕੀਤੇ ਸੱਤ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣ ਕਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਏ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ।
6.96.26
प्रेषिता भिमसेनेन शरास्ते दृढधन्वना ।
अपातयन्त पुत्रांस्ते रथेभ्यः सुमहारथान् ॥ ६.९६.२६ ॥
ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲੇ ਭੀਮਸੇਨ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਣਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮਹਾਰਥੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰਥਾਂ ਤੋਂ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।
6.96.27
अनाधृष्टिं कुण्डभेदिं विराजं दीप्तलोचनम् ।
दीर्घबाहुं सुबाहुं च तथैव मकरध्वजम् ॥ ६.९६.२७ ॥
ਅਨਾਧ੍ਰਿਸ਼ਟਿ, ਕੁੰਡਭੇਦੀ, ਵਿਰਾਜ, ਦੀਪਤਲੋਚਨ, ਦੀਰਘਬਾਹੂ, ਸੁਬਾਹੂ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਕਰਧ੍ਵਜ।
6.96.28
प्रपतन्तिस्म वीरास्ते विरेजुर्भरतर्षभ ।
वसन्ते पुष्पशबलाः किंशुकाः पतिता इव ॥ ६.९६.२८ ॥
ਡਿੱਗਦੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵੀਰ ਸੋਹਣੇ ਲੱਗੇ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਧੱਬੇਦਾਰ ਢਾਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਡਿੱਗੇ ਹੋਣ ਵਾਂਗ।
6.96.29
ततः प्रदुद्रुवुः शेषास्तव पुत्रा महाहवे ।
तं कालमिव मन्यन्तो भीमसेनं महाबलम् ॥ ६.९६.२९ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਕੀ ਪੁੱਤਰ ਭੱਜ ਗਏ, ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਕਾਲ ਸਮਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ।
6.96.30
द्रोणस्तु समरे वीरं निर्दहनक्तं सुतांस्तव ।
यथाद्रिं वारिधाराभिः समन्ताद्व्यकिरच्छरैः ॥ ६.९६.३० ॥
ਪਰ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੀਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਢਕ ਦਿੱਤਾ।
6.96.31
तत्राद्भुतमपश्याम कुन्तीपुत्रस्य पौरुषम् ।
द्रोणेन वार्यमाणोऽपि निजघ्ने यत्सुतांस्तव ॥ ६.९६.३१ ॥
ਉੱਥੇ ਅਸੀਂ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵੇਖਿਆ; ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਰੋਕਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
6.96.32
यथा गोवृषभो वर्षं संधारयति स्वात्पतत् ।
भीमस्तथा द्रोणमुक्तं शरवर्षमदीधरत् ॥ ६.९६.३२ ॥
ਜਿਵੇਂ ਗਊਆਂ ਦਾ ਸਾਂਡ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੀ ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਭੀਮ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਛੱਡੀ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਰੋਕੀ।
6.96.33
अद्भुतं च महाराज तत्र चक्रे वृकोदरः ।
यत्पुत्रांस्तेऽवधीत्सङ्ख्ये द्रोणं चैव न्यवारयत् ॥ ६.९६.३३ ॥
ਮਹਾਰਾਜ, ਉੱਥੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੇ ਅਦਭੁਤ ਕਰਮ ਕੀਤਾ: ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕਿਆ।
6.96.34
पुत्रेषु तव वीरेषु चिक्रीडार्जुनपूर्वजः ।
मृगेष्विव महाराज चरन्व्याघ्रो महाबलः ॥ ६.९६.३४ ॥
ਮਹਾਰਾਜ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਬਲੀ ਬਾਘ ਹਿਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਿਆ।
6.96.35
यथा हि पशुमध्यस्थो द्रावयेत पशून्वृकः ।
वृकोदरस्तव सुतांस्तथा व्यद्रावयद्रणे ॥ ६.९६.३५ ॥
ਜਿਵੇਂ ਬਘਿਆੜ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਖਿਲਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖਿਲਾਰ ਦਿੱਤਾ।
6.96.36
गाङ्गेयो भगदत्तश्च गोतमश्च महारथाः ।
पाण्डवं रभसं युद्धे वारयामासुरर्जुनम् ॥ ६.९६.३६ ॥
ਗਾਂਗੇਯ, ਭਗਦੱਤ ਅਤੇ ਗੋਤਮ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੇਗ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਪਾਂਡਵ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ।
6.96.37
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य तेषां सोऽतिरथो रणे ।
प्रवीरांस्तव सैन्येषु प्रेषयामास मृत्यवे ॥ ६.९६.३७ ॥
ਉਸ ਨੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰ ਰੋਕ ਕੇ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
6.96.38
अभिमन्युस्तु राजानमम्बष्ठं लोकविश्रुतम् ।
विरथं रथिनां श्रेष्ठं कारयामास सायकैः ॥ ६.९६.३८ ॥
ਪਰ ਅਭਿਮਨਯੂ ਨੇ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਅੰਬਸ਼ਠ ਨੂੰ, ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ, ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਰਥਹੀਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
6.96.39
विरथो वध्यमानस्तु सौभद्रेण यशस्विना ।
अवप्लुत्य रथात्तूर्णमम्बष्ठो वसुधाधिपः ॥ ६.९६.३९ ॥
ਯਸ਼ਸਵੀ ਸੌਭਦ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਰਥਹੀਣ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਅੰਬਸ਼ਠ ਤੁਰੰਤ ਰਥ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਉਤਰ ਗਿਆ।
6.96.40
असिं चिक्षेप समरे सौभद्रस्य महात्मनः ।
आरुरोह रथं चैव हार्दिक्यस्य महाबलः ॥ ६.९६.४० ॥
ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਸੌਭਦ੍ਰ ਉੱਤੇ ਤਲਵਾਰ ਸੁੱਟੀ ਅਤੇ ਹਾਰਦਿਕ੍ਯ ਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
6.96.41
आपतन्तं तु निस्त्रिंशं युद्धमार्गविशारदः ।
लाघवाद्व्यंसयामास सौभद्रः परवीरहा ॥ ६.९६.४१ ॥
ਯੁੱਧ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੌਭਦ੍ਰ ਨੇ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਪਰਾਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
6.96.42
व्यंसितं वीक्ष्य निस्त्रिंशं सौभद्रेण रणे तदा ।
साधुसाध्विति सैन्यानां प्रणादोऽभूद्विशांपते ॥ ६.९६.४२ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਸੌਭਦ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਪਰਾਂ ਸੁੱਟਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ “ਸਾਧੂ, ਸਾਧੂ” ਦੀ ਗੂੰਜ ਉੱਠੀ।
6.96.43
धृष्टद्युम्नमुखास्त्वन्ये तव सैन्यमयोधयन् ।
तथैव तावकाः सर्वे पाण्डुसैन्यमयोधयन् ॥ ६.९६.४३ ॥
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਉਹ ਹੋਰ ਤੁਹਾਡੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਲੜੇ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ ਪਾਂਡਵ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਲੜੇ।
6.96.44
तत्राक्रन्दो महानासीत्तव तेषां च भारत ।
निघ्नतां दृढमन्योन्यं कुर्वतां कर्म दुष्करम् ॥ ६.९६.४४ ॥
ਉੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰੌਲਾ ਉੱਠਿਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ। ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਔਖੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ।
6.96.45
अन्योन्यं हि रणे शूराः केशेष्वाक्षिष्य मानिनः ।
नखदन्तैरयुध्यन्त मुष्टिभिर्जानुभिस्तथा ॥ ६.९६.४५ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਾਲ ਫੜ ਕੇ ਖਿੱਚਦੇ ਹੋਏ, ਹੰਕਾਰੀ ਸੂਰਮੇ ਨਹੁੰਆਂ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਗੋਡਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜੇ।
6.96.46
तलैश्चैवाथ निस्त्रिंशैर्बाहुभिश्च सुसंस्थितैः ।
विवरं प्राप्य चान्योन्यमनयन्यमसादनम् ॥ ६.९६.४६ ॥
ਹਥੇਲੀਆਂ ਨਾਲ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਟਿਕੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ, ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
6.96.47
न्यहनच्च पिता पुत्रं पुत्रश्च पितरं तथा ।
व्याकुलीकृतसंकल्पा युयुधुस्तत्र मानवाः ॥ ६.९६.४७ ॥
ਪਿਤਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਵਿਆਕੁਲ ਇਰਾਦਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਲੜਦੇ ਰਹੇ।
6.96.48
रणे चारूणि चापानि हेमपृष्ठानि मारिष ।
हतानामपविद्धानि कलापाश्च महाधनाः ॥ ६.९६.४८ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, ਮਾਰੇ ਗਏ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪਿੱਠ ਵਾਲੇ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਤਰਕਸ਼ ਸੁੱਟੇ ਪਏ ਸਨ।
6.96.49
जातरूपमयैः पुङ्खै राजतैर्निशिताः शराः ।
तैलधौता व्यराजन्त निर्मुक्तभुजगोपमाः ॥ ६.९६.४९ ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ ਤੇਲ ਨਾਲ ਧੋਤੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਕੁੰਜ ਲਾਹੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ।
6.96.50
खङ्गाश्च दान्तत्सरवो जातरूपपरिष्कृताः ।
चर्माणि चापविद्धानि रुक्मचित्राणि धन्विनां ॥ ६.९६.५० ॥
ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਦੀਆਂ ਮੁੱਠਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਅਤੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਢਾਲਾਂ, ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸੁੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ।
6.96.51
सुवर्णाविकृताः प्रासाः प्रभग्ना हेमभूषिताः ।
जातरूपमया यष्ट्यः शक्त्यश्च कनकोज्ज्वलाः ॥ ६.९६.५१ ॥
ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਨੇਜ਼ੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ।
6.96.52
अवस्कन्दाश्च पतिता मुसलानि गुरूणि च ।
परिघाः पट्टसाश्चैव भिण्डिपालाश्च मारिष ॥ ६.९६.५२ ॥
ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਅਵਸਕੰਦ, ਭਾਰੀ ਮੁਸਲ, ਪਰਿਘ, ਪੱਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਭਿੰਡੀਪਾਲ ਵੀ, ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼।
6.96.53
पतिता विविधाश्चापाश्चित्रा हेमपरिष्कृताः ।
कुथा बहुविधाकाराश्चामरा व्यजनानि च ॥ ६.९६.५३ ॥
ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਿੱਤਰੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਧਨੁਸ਼; ਕਈ ਆਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਝੂਲਾਂ, ਚਾਮਰ ਅਤੇ ਪੱਖੇ ਵੀ।
6.96.54
नानाविधानि शस्त्राणि प्रगृह्य पतिता नराः ।
जीवन्त इव दृश्यनते गतसत्त्वा महारथाः ॥ ६.९६.५४ ॥
ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਫੜੀ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਜੀਉਂਦੇ ਵਾਂਗ ਦਿੱਸਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਮਹਾਰਥੀ ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਸਨ।
6.96.55
गजाविमथितैर्गात्रैर्मुसलैर्भिन्नमस्तकाः ।
गजावाजिरथक्षुण्णाः शेरते स्म नराः क्षितौ ॥ ६.९६.५५ ॥
ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਥੇ ਗਏ ਸਰੀਰਾਂ ਅਤੇ ਮੂਸਲਾਂ ਨਾਲ ਫੁੱਟੇ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲੇ ਗਏ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਏ ਸਨ।
6.96.56
तथैवाश्वनृनागानां शरीरैर्विबभौ तदा ।
संछन्ना वसुधा राजन्पर्वतैरिव शातितैः ॥ ६.९६.५६ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋੜਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ ਢਕੀ ਹੋਈ ਸ਼ੋਭਦੀ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਢਾਹੇ ਗਏ ਪਰਬਤਾਂ ਵਾਂਗ।
6.96.57
समरे पतितैश्चैव शक्त्यृष्टिशरतोमरैः ।
निस्त्रिंशैः पट्टसैः प्रासैरवस्कन्दैः परश्वथैः ॥ ६.९६.५७ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਰਿਸ਼ਟੀ, ਤੀਰ, ਤੋਮਰ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਪੱਟਸ, ਪ੍ਰਾਸ, ਅਵਸਕੰਦ ਅਤੇ ਫਰਸਿਆਂ ਨਾਲ।
6.96.58
परिघैर्भिण्डिपालैश्च शतघ्नीभिश्च मारिष ।
शरीरैः शस्त्रनिर्भिन्नैः समास्तीर्यत मेदिनी ॥ ६.९६.५८ ॥
ਪਰਿਘਾਂ, ਭਿੰਡੀਪਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਤਘਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਵਿਛ ਗਈ।
6.96.59
विशब्दैरल्पशब्दैश्च शोणितौगपरिप्लुतैः ।
गतासुभिरमित्रघ्न विबभौ निचिता मही ॥ ६.९६.५९ ॥
ਚੁੱਪ, ਮੱਧਮ ਕਰਾਹੁੰਦੇ, ਲਹੂ ਦੇ ਵਹਿਣ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ, ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਅਮਿਤ੍ਰਘਨ, ਧਰਤੀ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸ਼ੋਭਦੀ ਸੀ।
6.96.60
सतलत्रैः सकेयूरैर्बाहुभिश्चन्दनोक्षितैः ।
हस्तिहस्तोपमैश्छिन्नैरूरुभिश्च तरस्विनाम् ॥ ६.९६.६० ॥
ਤਲਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਕੇਯੂਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲੇਪੀਆਂ, ਹਾਥੀ ਦੀਆਂ ਸੁੰਡਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਕੱਟੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਅਤੇ ਵੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਟਾਂ।
6.96.61
बद्धचूजामणिवरैः शिरोभिश्च सकुण्डलैः ।
पातितै ऋषभाक्षाणां बभौ भारत मेदिनी ॥ ६.९६.६१ ॥
ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਣੀਆਂ ਤੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਸਮੇਤ ਡਿੱਗੇ ਸਿਰਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਰਿਸ਼ਭਾਕ੍ਸ਼ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਈ।
6.96.62
कवचैः शोणितादिग्धैर्विप्रकीर्णैश्च काञ्चनैः ।
रराज सुभृशं भूमिः शान्तार्चिर्भिरिवानलैः ॥ ६.९६.६२ ॥
ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਬੜੇ ਅਤੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਵਚਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਬਹੁਤ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਈ, ਬੁਝੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਵਾਂਗ।
6.96.63
विप्रविद्धैः कलापैश्च पतितैश्च शरासनैः ।
विप्रकीर्णैः शरैश्चैव रुक्मपुङ्खैः समन्ततः ॥ ६.९६.६३ ॥
ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ ਤਰਕਸਾਂ, ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਸੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ।
6.96.64
रथैश्च सर्वतो भग्नैः किङ्किणीजालभूषितैः ।
वाजिभिश्च हतैर्बाणैः स्रस्तजिह्वैः सशोणितैः ॥ ६.९६.६४ ॥
ਸਭ ਪਾਸੇ ਟੁੱਟੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਛੋਟੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਜੀਭਾਂ ਲਟਕਦੇ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਬੜੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ।
6.96.65
अनुकर्षैः पताकाभिरुपासङ्गैर्ध्वजैरपि ।
प्रवीराणां महाशङ्खैर्विप्रकीर्णैश्च पाण्डुरैः ॥ ६.९६.६५ ॥
ਖਿੱਚੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ, ਪਤਾਕਾਵਾਂ, ਸਾਜ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਧੁਜਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਚਿੱਟੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਖਿੰਡੇ ਪਏ ਸਨ।
6.96.66
स्रस्तहस्तैश्च मातङ्गैः शयानैर्विबभौ मही ।
नानारूपेरलंकारैः प्रमदेवाभ्यलङ्कृता ॥ ६.९६.६६ ॥
ਲਟਕੀਆਂ ਸੁੰਡਾਂ ਵਾਲੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਈ; ਨਾਨਾ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਇਹ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
6.96.67
दन्तिभिश्चापरैस्तत्र सप्राणैर्गाढवेदनैः ।
करैः शब्दं विमुञ्चद्भिः शीकरं च मुहुर्मुहुः ॥ ६.९६.६७ ॥
ਉੱਥੇ ਜਿਉਂਦੇ, ਡੂੰਘੀ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਤੜਫਦੇ ਹੋਰ ਹਾਥੀ ਸੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਘਾੜਦੇ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਛਿੱਟਾਂ ਛੱਡਦੇ ਪਏ ਸਨ।
6.96.68
विबभौ तद्रणस्थानं स्यन्दमानैरिवाचलैः ।
नानारागैः कम्बलैश्च परिस्तोमेश्च दन्तिनाम् ॥ ६.९६.६८ ॥
ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਕੰਬਲਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਰਣਭੂਮੀ ਵਹਿੰਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
6.96.69
वैदूर्यमणिदण्डैश्च पतितैरङ्कुशैः शुभैः ।
घण्टाभिश्च गजेन्द्राणां पतिताभिः समन्ततः ॥ ६.९६.६९ ॥
ਵੈਡੂਰਜ ਮਣਿਆਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਦੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਕੁਸ਼ ਡਿੱਗੇ ਪਏ ਸਨ; ਵੱਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਵੀ ਚੁਫੇਰੇ ਡਿੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
6.96.70
विपाटितविचित्राभिः कुथाभिरङ्कुशैस्तथा ।
ग्रैवेयैश्चित्ररूपैश्च रुक्मकक्ष्याभिरेव च ॥ ६.९६.७० ॥
ਪਾੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਝੂਲਾਂ, ਅੰਕੁਸ਼ਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਗਲੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
6.96.71
यन्त्रैश्च बहुधा च्छिन्नैस्तोमरैश्चापि काञ्चनैः ।
रराज सुभृशं भूमिस्तत्रतत्र विशांपते
अश्वानां रेणुकपिलै रुक्मच्छन्नैरुरश्छदैः ॥ ६.९६.७१ ॥
ਟੁੱਟੇ ਰੱਥਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਮੜ੍ਹੇ ਅਨੇਕ ਟੁੱਟੇ ਤੋਮਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਧਰਤੀ ਬਹੁਤ ਸੋਭ ਰਹੀ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਧੂੜ ਨਾਲ ਭੂਰੇ ਹੋਏ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਛਾਤੀ-ਕਵਚ ਵੀ ਪਏ ਸਨ।
6.96.72
सादिनां च भुजैश्छिन्नैः पतितैः साङ्गदैस्तथा ।
प्रासैश्च विमलैस्तीक्ष्णैर्विमलाभिस्तथर्ष्टिभिः ॥ ६.९६.७२ ॥
ਘੋੜ-ਸਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਬਾਹਾਂ ਬਾਜ਼ੂਬੰਦਾਂ ਸਮੇਤ ਡਿੱਗੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ; ਚਮਕਦੇ ਤਿੱਖੇ ਪ੍ਰਾਸ ਅਤੇ ਉਜਲੀਆਂ ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਵੀ ਉੱਥੇ ਪਈਆਂ ਸਨ।
6.96.73
उष्णीषैश्च तथा चित्रैर्विप्रविद्धैस्ततस्ततः ।
विचित्रैर्बाणवर्षैश्च जातरूपपरिष्कृतैः ॥ ६.९६.७३ ॥
ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਪੱਗੜੀਆਂ ਨਾਲ, ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਸੁੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਚਿੱਤਰ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ।
6.96.74
अश्वास्तरपरिस्तोमै राङ्कवैर्मृदितैस्तथा ।
नरेन्द्रचूडामणिभिर्विचित्रैश्च महाधनैः ॥ ६.९६.७४ ॥
ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ, ਕੁਚਲੇ ਹੋਏ ਰਾਂਕਵ ਚਮੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੂੜਾਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਵਿਚਿੱਤਰ ਮਹਾਧਨ ਨਾਲ।
6.96.75
छत्रैस्तथापविद्धैश्च चामरैर्व्यजनैरपि ।
पद्मेन्दुद्युतिभिश्चैव वदनैश्चारुकुण्डलैः ॥ ६.९६.७५ ॥
ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ ਛਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਚਾਮਰਾਂ ਤੇ ਪੱਖਿਆਂ ਨਾਲ, ਕਮਲ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ, ਸੁੰਦਰ ਕੁੰਡਲਾਂ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖਾਂ ਨਾਲ।
6.96.76
क्लृप्तश्मश्रुभिरत्यर्थं वीराणां समलङ्कृतैः ।
अपविद्धैर्महाराज सुवर्णाज्ज्वलकुण्डलैः ॥ ६.९६.७६ ॥
ਸੰਵਾਰੀਆਂ ਦਾੜ੍ਹੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਸਜੇ ਹੋਏ ਵੀਰਾਂ ਦੇ, ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ (ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ), ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ।
6.96.77
ग्रहनक्षत्रशबला द्यौरिवासीद्वसुंधरा ।
एवमेते महासेने मृदिते तत्र भारत ॥ ६.९६.७७ ॥
ਗ੍ਰਹਾਂ-ਨਛੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਚਿਤਰੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਸੇਨ, ਉਹ ਸਭ ਉੱਥੇ ਕੁਚਲੇ ਪਏ ਸਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
6.96.78
परस्परं समासाद्य तव तेषां च संयुगे ।
तेषु श्रान्तेषु भग्नेषु मृदितेषु च भारत ॥ ६.९६.७८ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਥੱਕ ਗਏ, ਭੱਜ ਗਏ ਅਤੇ ਕੁਚਲੇ ਗਏ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
6.96.79
रात्रिः समभवत्तत्र नापश्याम ततोऽनुगान् ।
ततोऽवहारं सैकन्यानां प्रचुक्रुः कुरुपाण्डवाः ॥ ६.९६.७९ ॥
ਉੱਥੇ ਰਾਤ ਹੋ ਗਈ; ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕੇ। ਤਦ ਕੌਰਵ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਆਪੋ-ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਸਮੇਤ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ।
6.96.80
घोरे निशामुखे रौद्रे वर्तमाने महाभये ।
अवहारं ततः कृत्वा सहिताः कुरुपाणड्वाः ।
न्यविशन्त निशाकाले गत्वा स्वशिबिरं तदा ॥ ६.९६.८० ॥
ਭਿਆਨਕ, ਰੌਦ੍ਰ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਰਾਤ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕੌਰਵ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਕੇ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।