Mahābhārata · Adhyāya 6.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.98.1
वाक्शल्यैस्तव पुत्रेण सोऽतिविद्धो महामनाः ।
नोवाच दुःखोपहतो ह्यप्रियं प्रियमण्वपि ॥ ६.९८.१ ॥
Herido de muerte por las púas de las palabras de tu hijo, aquel magnánimo, abatido por el dolor, no dijo ni una palabra agradable ni desagradable, ni siquiera una pizca.
6.98.2
स ध्यात्वा सुचिरं कालं दुःखरोषसमन्वितः ।
श्वसन्निव महानागः प्रणुन्नो वाक्शलाकया ॥ ६.९८.२ ॥
Reflexionó durante mucho tiempo, lleno de dolor y de ira, resoplando como un gran elefante aguijoneado por el dardo de las palabras.
6.98.3
उद्वृत्य चक्षुषी लोपान्निर्दहन्निव भारत ।
सदेवासुरगन्धर्वं लोकं काल इवापरः ॥ ६.९८.३ ॥
Oh Bhārata, alzó los párpados y volvió los ojos, como si fuera a abrasar el mundo con los dioses, los demonios y los gandharvas, como otro Tiempo.
6.98.4
अब्रवीत्तव पुत्रं च सामपूर्वमिदं वचः ।
किं त्वं दुर्योधनैवं मां वाक्शल्यैरपकृन्तसि ॥ ६.९८.४ ॥
Y habló estas palabras a tu hijo, comenzando con suavidad: Duryodhana, ¿por qué me hieres así con las púas de tus palabras?
6.98.5
घटमानं यथाशक्तिं कुर्वाणं च तव प्रियम् ।
जुह्वानं समरे प्राणांस्तव वै प्रियकाम्यया ॥ ६.९८.५ ॥
Esforzándose según su capacidad, haciendo lo que te era grato, ofreciendo en batalla sus propios alientos vitales por desear tu bien.
6.98.6
यदा तु पाण्डवः शूरः खाण्डवेऽग्निमतर्पयत् ।
पराजित्य रणे शक्रं पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ६.९८.६ ॥
Cuando aquel héroe pāṇḍava sació a Agni en el bosque de Khāṇḍava y venció a Indra en la batalla, ese es un ejemplo suficiente.
6.98.7
यदा च त्वां महाबाहो गन्धर्वैर्हृतमोजसा ।
अमोचयत्पाण्डुसुतः पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ६.९८.७ ॥
Y cuando, oh de brazos poderosos, los Gandharvas te arrebataron por la fuerza, el hijo de Pāṇḍu te liberó. Esa es prueba suficiente.
6.98.8
द्रवमाणेषु शूरेषु सोदरेषु तव प्रभो ।
सूतपुत्रे च राधेये पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ६.९८.८ ॥
Y cuando tus hermanos heroicos huían, oh señor, y el hijo del auriga, Rādheya, también huía, eso también es prueba suficiente.
6.98.9
यच्च नः सहितान्सर्वान्विराटनगरे तदा ।
एक एवाजयत्पार्थः पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ६.९८.९ ॥
Y cuando todos estábamos reunidos en la ciudad de Virāṭa, el hijo de Pṛthā, él solo, nos venció. Eso también es prueba suficiente.
6.98.10
द्रोणं च युधि संरब्धं मां च निर्जित्य संयुगे ।
वासांसि स समादत्त पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ६.९८.१० ॥
Y tras vencer en combate a Droṇa, enfurecido en la batalla, y también a mí, se llevó nuestras vestiduras. Eso también es prueba suficiente.
6.98.11
तथा द्रौणिं महेष्वासं शारद्वतमथापि च ।
गोग्रहे जितवान्पूर्वं पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ६.९८.११ ॥
Asimismo, antes conquistó en el robo de vacas al gran arquero, el hijo de Droṇa (Aśvatthāman), y también al hijo de Śāradvat (Kṛpa). Eso también es prueba suficiente.
6.98.12
विजित्य च यदा कर्णं सदा पुरुषमानिनम् ।
उत्तरायै ददौ वस्त्रं पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ६.९८.१२ ॥
Y cuando venció a Karṇa, que siempre se consideraba un hombre, y entregó una vestidura a Uttarā, eso también es prueba suficiente.
6.98.13
निवातकवचान्युद्धे वासवेनापि दुर्जयान् ।
जितवान्समरे पार्थः पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ६.९८.१३ ॥
En la batalla, Pārtha venció a los Nivātakavacas, invencibles incluso para Indra; eso basta como prueba.
6.98.14
को हि शक्तो रणे जेतुं पाण्डवं रभसं तदा ।
यस्य गोप्ता जगद्गोप्ता शङ्खचक्रगदाधरः ॥ ६.९८.१४ ॥
¿Quién, en efecto, podría vencer en la batalla a aquel impetuoso Pāṇḍava, cuyo protector es el protector del mundo, portador de concha, disco y maza?
6.98.15
वासुदेवोऽनन्तशक्तिः सृष्टिसंहारकारकः ।
सर्वेश्वरो देवदेवः परमात्मा सनातनः ॥ ६.९८.१५ ॥
Vāsudeva es de poder infinito, causa de la creación y la destrucción, señor de todo, dios de los dioses, el Ser supremo, el eterno.
6.98.16
उक्तोऽस्ति बहुशो राजन्नारदाद्यैर्महर्षिभिः ।
त्वं तु मोहान्न जानीषे वाच्यावाच्यं सुयोधन ॥ ६.९८.१६ ॥
Oh rey, los grandes sabios encabezados por Nārada lo han dicho muchas veces; pero, Suyodhana, por ofuscación no sabes qué debe decirse y qué no.
6.98.17
मुमूर्षुर्हि नरः सर्वान्वृक्षान्पश्यति काञ्चनान् ।
तथा त्वमपि गान्धारे विपरीतानि पश्यसि ॥ ६.९८.१७ ॥
El hombre que va a morir ve todos los árboles dorados; así también tú, hijo de Gāndhārī, ves las cosas al revés.
6.98.18
स्वयं वैरं महत्कृत्वा पाण्डवैः सह सृञ्जयैः ।
युद्ध्यस्व तानद्य रणे पश्यामः पुरुषो भव।
अशक्याः पाण्डवा जेतुं देवैरपि सवासवैः ॥ ६.९८.१८ ॥
Tú mismo, habiendo creado gran enemistad con los Pāṇḍavas y los Sṛñjayas, combátelos hoy en la batalla; veremos — sé un hombre. Los Pāṇḍavas no pueden ser vencidos ni por los dioses junto con Vāsava.
6.98.19
अहं तु सोमकान्सर्वान्पाञ्चालांश्च समागतान् ।
निहनिष्ये नरव्याघ्र वर्जयित्वा शिखण्डिनम् ॥ ६.९८.१९ ॥
¡Tigre entre los hombres! Mataré a todos los Somakas y Pāñcālas reunidos aquí, salvo a Śikhaṇḍin.
6.98.20
तैर्वाऽहं निहतः सङ्ख्ये गमिष्ये यमसादनम् ।
तान्वा निहत्य समरे प्रीतिं दास्याम्यहं तव ॥ ६.९८.२० ॥
O bien seré muerto por ellos en la batalla e iré a la morada de Yama, o bien los mataré en la guerra y te daré alegría.
6.98.21
पूर्व हि स्त्री समुत्पन्ना शिखण्डी राजवेश्मनि ।
वरदानात्पुमाञ्जातः सैषा वे स्त्री शिखण्डिनी ॥ ६.९८.२१ ॥
Antes Śikhaṇḍin nació mujer en el palacio real; por el don de un voto se volvió hombre. Esta mujer es, en verdad, Śikhaṇḍinī.
6.98.22
तमहं न हनिष्यामि प्राणत्यागेऽपि भारत ।
याऽसौ प्राङ्वर्मिता धात्रा सैषा वै स्त्री शिखण्डिनी ॥ ६.९८.२२ ॥
Oh descendiente de Bharata, aun a costa de mi vida no lo mataré; aquella que el Creador hizo primero mujer, esa es en verdad esta mujer Śikhaṇḍinī.
6.98.23
सुखं स्वपिहि गान्धारे श्वोऽस्मि कर्ता महारणम् ।
यं जनाः कथयिष्यन्ति यावत्स्थास्यति मेदिनी ॥ ६.९८.२३ ॥
Duerme tranquilo, hijo de Gāndhārī; mañana libraré una gran batalla, de la que la gente hablará mientras la tierra perdure.
6.98.24
एवमुक्तस्तव सुतो निर्जगाम जनेश्वर ।
अभिवाद्य गुरुं मूर्ध्ना प्रययौ स्वं निवेशनम् ॥ ६.९८.२४ ॥
Así interpelado, tu hijo, oh señor de los hombres, salió; tras inclinar la cabeza ante su maestro, se dirigió a su propia morada.
6.98.25
आगम्य तु ततो राजा विसृज्य च महाजनम् ।
प्रविवेश ततस्तूर्णं क्षयं शत्रुक्षयंकरः ॥ ६.९८.२५ ॥
Tras regresar y despedir a la gran asamblea, el rey, destructor de sus enemigos, entró apresuradamente en su morada.
6.98.26
प्रहृष्टः स निशां तां च गमयामास पार्थिवः ।
प्रभातायां च शर्वर्यां प्रातरुत्थाय तान्नृपः ॥ ६.९८.२६ ॥
Lleno de alegría, el rey pasó aquella noche; y cuando llegó la aurora, el rey se levantó por la mañana y (les dio órdenes).
6.98.27
राज्ञः समाज्ञापयत सेनां योजयतेति ह ।
अद्य भीष्मो रणे क्रद्धो निहनिष्यति सोमकान् ॥ ६.९८.२७ ॥
Por orden del rey, ordenó formar al ejército, diciendo: hoy, en la batalla, el airado Bhīṣma dará muerte a los Somakas.
6.98.28
दुर्योधनस्य तच्छ्रुत्वा रात्रौ विलपितं बहु ।
मन्यमानः स तं राजन्प्रत्यादेशमिवात्मनः ॥ ६.९८.२८ ॥
Habiendo oído aquella noche los muchos lamentos de Duryodhana, oh rey, él lo tomó como una reprimenda dirigida a sí mismo.
6.98.29
निर्वेदं परमं गत्वा विनिन्द्य परवश्यताम् ।
दीर्घं दध्यौ शान्तनवो योद्धुकामोऽर्जुनं रणे ॥ ६.९८.२९ ॥
Llegado a la máxima desolación y censurando la dependencia de otros, el hijo de Śantanu, deseando combatir a Arjuna en la batalla, reflexionó largamente.
6.98.30
इङ्गितेन तु तज्ज्ञात्वा गाङ्गेयेन विचिन्तितम् ।
दुर्योधनो महाराज दुःशासनमचोदयत् ॥ ६.९८.३० ॥
Pero conociendo su pensamiento por el gesto del hijo de Gaṅgā, oh gran rey, Duryodhana instó a Duḥśāsana.
6.98.31
दुःशासन रथास्तूर्णं युज्यन्तां भीष्मरक्षिणः ।
द्वाविंशतिमनीकानि सर्वाण्येवाभिचोदय ॥ ६.९८.३१ ॥
Duḥśāsana, que los carros que protegen a Bhīṣma se unzan de inmediato; pon en marcha todas las veintidós divisiones del ejército.
6.98.32
अयं हि समनुप्राप्तो वर्षपूगाभिचिन्तितः ।
पाण्डवानां ससैन्यानां वधो राज्यस्य चागमः ॥ ६.९८.३२ ॥
Este momento, largamente meditado durante años, ha llegado: la muerte de los Pāṇḍavas junto con sus ejércitos, y la obtención del reino.
6.98.33
तत्र कार्यमहं मन्ये भीष्मस्यैवाभिरक्षणम् ।
स नो गुप्तः सहायः स्याद्धन्यात्पार्थांश्च संयुगे ॥ ६.९८.३३ ॥
Por eso considero que lo necesario es únicamente proteger a Bhīṣma: protegido, sería nuestro aliado y podría matar en batalla a los hijos de Pṛthā.
6.98.34
अब्रवीद्धि विशुद्धात्मा नाहं हन्यां शिखण्डिनम् ।
स्त्रीपूर्वको ह्यसौ राजंस्तस्माद्वर्ज्यो मया रणे ॥ ६.९८.३४ ॥
Dijo el de alma pura: no mataré a Śikhaṇḍin, pues antes fue mujer. Por eso, oh rey, en la batalla me abstendré de él.
6.98.35
लोकस्तद्वेद यदहं पितुः प्रियचिकीर्षया ।
राज्यं स्फीतं महाबाहो स्त्रियश्च त्यक्तवान्पुरा ॥ ६.९८.३५ ॥
El mundo sabe que, por deseo de complacer a mi padre, renuncié antes a un reino próspero y también a las mujeres, oh de gran brazo.
6.98.36
नैव चाहं स्त्रियं जातु न स्त्रीपूर्वं कथंचन ।
हन्यां युधि नरश्रेष्ठ सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ६.९८.३६ ॥
Jamás, de ninguna manera, mataré en batalla a una mujer, ni a quien antes fue mujer. Esta verdad te digo, oh mejor de los hombres.
6.98.37
अयं स्त्रीपूर्वको राजञ्छिखण्डी यदि ते श्रुतः ।
उद्योगे कथितं सर्वं यथा जाता शिखण्डिनी ॥ ६.९८.३७ ॥
Oh rey, si lo has oído, este Śikhaṇḍin fue antes mujer. En el Udyoga Parva se ha contado todo sobre cómo nació Śikhaṇḍinī.
6.98.38
कन्या भूत्वा पुमाञ्जातः स च योत्स्यति भारत ।
तस्याहं प्रमुखे बाणान्न मुञ्चेयं कथंचन ॥ ६.९८.३८ ॥
Aunque nació como doncella, nació como varón, y oh descendiente de Bharata, él combatirá. Jamás dispararé flechas contra él de frente.
6.98.39
युद्धे हि क्षत्रियांस्तात पाण्डवानां जयैषिणः ।
सर्वानन्यान्हनिष्यामि संप्राप्तान्रणमूर्धनि ॥ ६.९८.३९ ॥
Querido, en la batalla mataré a todos los kṣatriyas que vengan al frente del combate buscando la victoria de los Pāṇḍavas, y también a todos los demás.
6.98.40
एवं मां भरतश्रेष्ठ गाङ्गेयः प्राह शास्त्रवित् ।
तत्र सर्वात्मना मन्ये गाङ्गेयस्यैव पालनम् ॥ ६.९८.४० ॥
Oh mejor de los Bharatas, el sabio de las escrituras Gāṅgeya (Bhīṣma) me dijo esto. Por ello considero, de todo corazón, que la protección de Gāṅgeya es precisamente lo que debe hacerse.
6.98.41
अरक्ष्यमाणं हि वृको हन्यात्सिंहं महाहवे ।
मा वृकेणेव गाङ्गेयं घातयेम शिखण्डिना ॥ ६.९८.४१ ॥
Un león sin protección puede ser muerto por un lobo en una gran batalla. Que no hagamos que Gāṅgeya sea muerto por Śikhaṇḍin, como por un lobo.
6.98.42
मातुलः शकुनिः शल्यः कृपो द्रोणो विविंशतिः ।
यत्ता रक्षन्तु गाङ्गेयं तस्मिन्गुप्ते ध्रुवो जयः ॥ ६.९८.४२ ॥
Que mi tío materno Śakuni, Śalya, Kṛpa, Droṇa y Vivinśati cuiden con atención de proteger a Gāṅgeya. Protegido él, la victoria es segura.
6.98.43
एतच्छ्रुत्वा तु ते सर्वे दुर्योधनवचस्तदा ।
सर्वतो रथवंशेन गाङ्गेयं पर्यवारयन् ॥ ६.९८.४३ ॥
Al oír estas palabras de Duryodhana, todos ellos entonces rodearon a Gāṅgeya (Bhīṣma) por todos lados con una línea de carros.
6.98.44
पुत्राश्च तव गाङ्गेयं परिवार्य ययुर्मुदा ।
कम्पयन्तो भुवं द्यां च क्षोभयन्तश्च पाण्डवान् ॥ ६.९८.४४ ॥
Tus hijos, rodeando a Gāṅgeya, avanzaron alegremente, sacudiendo la tierra y el cielo y perturbando a los Pāṇḍavas.
6.98.45
ते रथैः सुप्रसंयुक्तैर्दन्तिभिश्च महारथाः ।
परिवार्य रणे भीष्मं दंशिताः समवस्थिताः ॥ ६.९८.४५ ॥
Aquellos grandes guerreros, con carros bien uncidos y elefantes, armados, se mantuvieron firmes en la batalla rodeando a Bhīṣma.
6.98.46
यथा देवासुरे युद्धे त्रिदशा वज्रधारिणम् ।
सर्वे ते स्म व्यतिष्ठन्त रक्षन्तस्तं महारथम् ॥ ६.९८.४६ ॥
Como en la batalla entre dioses y asuras los dioses se mantuvieron alrededor protegiendo al portador del rayo, así todos ellos se mantuvieron protegiendo a aquel gran guerrero.
6.98.47
ततो दुर्योधनो राजा पुनर्भ्रातरमब्रवीत् ।
सव्यं चक्रं युधामन्युरुत्तमौजाश्च दक्षिणम्।
गोप्तारावर्जुनस्यैतावर्जुनोऽपि शिखण्डिनः ॥ ६.९८.४७ ॥
Entonces el rey Duryodhana dijo de nuevo a su hermano: 'Yudhāmanyu en la rueda izquierda y Uttamaujas en la derecha son los protectores de Arjuna; y Arjuna protege a Śikhaṇḍin.'
6.98.48
रक्ष्यमाणः स पार्थेन तथास्माभिर्विवर्जितः ।
यथा भीष्मं न नो हन्याद्दुःशासन तथा कुरु ॥ ६.९८.४८ ॥
'Oh Duḥśāsana, aquel que es protegido por el hijo de Pṛthā ha sido mantenido lejos de nosotros; haz, pues, que no pueda matar a nuestro Bhīṣma.'
6.98.49
भ्रातुस्तद्वचनं श्रुत्वा पुत्रो दुःशासनस्तव ।
भीष्मं प्रमुखतः कृत्वा प्रययौ सह सेनया ॥ ६.९८.४९ ॥
Al oír las palabras de su hermano, su hijo Duḥśāsana, poniendo a Bhīṣma al frente, partió con el ejército.
6.98.50
भीष्मं तु रथवंशेन दृष्ट्वा समभिसंवृतम् ।
अर्जुनो रथिनां श्रेष्ठो धृष्टद्युम्नमुवाच ह ॥ ६.९८.५० ॥
Al ver a Bhīṣma rodeado por una hilera de carros, Arjuna, el mejor de los aurigas, habló a Dhṛṣṭadyumna.
6.98.51
शिखण्डिनं नरव्याघ्रं भीष्मस्य प्रमुखे नृप ।
स्थापयस्वाद्य पाञ्चाल्य तस्य गोप्ताऽहमित्युत ॥ ६.९८.५१ ॥
¡Oh rey, oh príncipe de los Pāñcāla! Coloca hoy al tigre entre los hombres, Śikhaṇḍin, ante Bhīṣma, y di: 'Yo soy su protector'.