మహాభారతం · అధ్యాయం 6.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.98.1
वाक्शल्यैस्तव पुत्रेण सोऽतिविद्धो महामनाः ।
नोवाच दुःखोपहतो ह्यप्रियं प्रियमण्वपि ॥ ६.९८.१ ॥
నీ కుమారుని మాటల బాణాలతో తీవ్రంగా గాయపడిన ఆ మహామనస్కుడు, దుఃఖంతో కుంగి, ఇష్టమైనదైనా అయిష్టమైనదైనా ఒక్క మాట కూడా పలకలేదు.
6.98.2
स ध्यात्वा सुचिरं कालं दुःखरोषसमन्वितः ।
श्वसन्निव महानागः प्रणुन्नो वाक्शलाकया ॥ ६.९८.२ ॥
ఆయన చాలాసేపు ఆలోచించి, దుఃఖం మరియు కోపంతో నిండి, మాటల బాణంతో రెచ్చగొట్టబడిన మహాగజంలా నిట్టూర్చాడు.
6.98.3
उद्वृत्य चक्षुषी लोपान्निर्दहन्निव भारत ।
सदेवासुरगन्धर्वं लोकं काल इवापरः ॥ ६.९८.३ ॥
భారతా, ఆయన కనురెప్పలను ఎత్తి కళ్ళను తిప్పాడు; దేవతలు, అసురులు, గంధర్వులతో కూడిన లోకాన్ని దహించివేయునట్లు, మరో కాలంలా.
6.98.4
अब्रवीत्तव पुत्रं च सामपूर्वमिदं वचः ।
किं त्वं दुर्योधनैवं मां वाक्शल्यैरपकृन्तसि ॥ ६.९८.४ ॥
నీ కుమారునితో మృదువుగా ఈ మాట అన్నాడు: దుర్యోధనా, నువ్వు ఎందుకు నన్ను ఇలా మాటల బాణాలతో కోస్తున్నావు?
6.98.5
घटमानं यथाशक्तिं कुर्वाणं च तव प्रियम् ।
जुह्वानं समरे प्राणांस्तव वै प्रियकाम्यया ॥ ६.९८.५ ॥
తన శక్తిమేర ప్రయత్నిస్తూ, నీకు ప్రియమైనది చేస్తూ, నీ ప్రియాన్ని కోరి యుద్ధంలో తన ప్రాణాలను హోమంగా సమర్పించినవాడు.
6.98.6
यदा तु पाण्डवः शूरः खाण्डवेऽग्निमतर्पयत् ।
पराजित्य रणे शक्रं पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ६.९८.६ ॥
ఆ శూరుడైన పాండవుడు ఖాండవ వనంలో అగ్నిని తృప్తిపరచి, యుద్ధంలో ఇంద్రుని జయించినప్పుడు, అదే తగిన నిదర్శనం.
6.98.7
यदा च त्वां महाबाहो गन्धर्वैर्हृतमोजसा ।
अमोचयत्पाण्डुसुतः पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ६.९८.७ ॥
ఓ మహాబాహూ, గంధర్వులు నిన్ను బలవంతంగా అపహరించినప్పుడు, పాండుపుత్రుడు నిన్ను విడిపించాడు. అదే తగిన నిదర్శనం.
6.98.8
द्रवमाणेषु शूरेषु सोदरेषु तव प्रभो ।
सूतपुत्रे च राधेये पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ६.९८.८ ॥
ఓ ప్రభూ, నీ వీర సోదరులు పారిపోతుండగా, సూతపుత్రుడైన రాధేయుడు (కర్ణుడు) కూడా పారిపోయినప్పుడు, అదీ తగిన నిదర్శనమే.
6.98.9
यच्च नः सहितान्सर्वान्विराटनगरे तदा ।
एक एवाजयत्पार्थः पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ६.९८.९ ॥
విరాట నగరంలో మేమంతా కలిసి ఉన్నప్పుడు, అప్పుడు ఒంటరిగానే పార్థుడు మమ్మల్ని జయించాడు. అదీ తగిన నిదర్శనమే.
6.98.10
द्रोणं च युधि संरब्धं मां च निर्जित्य संयुगे ।
वासांसि स समादत्त पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ६.९८.१० ॥
యుద్ధంలో కోపోద్రిక్తుడైన ద్రోణుణ్ణి, నన్ను కూడా సంగ్రామంలో జయించి, అతడు మా వస్త్రాలను తీసుకున్నాడు. అదీ తగిన నిదర్శనమే.
6.98.11
तथा द्रौणिं महेष्वासं शारद्वतमथापि च ।
गोग्रहे जितवान्पूर्वं पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ६.९८.११ ॥
అలాగే, మహాధనుర్ధరుడైన ద్రౌణి (అశ్వత్థామ)ను, శారద్వతుడైన (కృపుని)ను గోగ్రహణ సమయంలో ముందే జయించాడు. అదీ తగిన నిదర్శనమే.
6.98.12
विजित्य च यदा कर्णं सदा पुरुषमानिनम् ।
उत्तरायै ददौ वस्त्रं पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ६.९८.१२ ॥
ఎల్లప్పుడూ తనను పురుషునిగా భావించుకునే కర్ణుని జయించి, అతడు ఉత్తరకు వస్త్రం ఇచ్చినప్పుడు, అదీ తగిన నిదర్శనమే.
6.98.13
निवातकवचान्युद्धे वासवेनापि दुर्जयान् ।
जितवान्समरे पार्थः पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ६.९८.१३ ॥
యుద్ధంలో ఇంద్రునికి కూడా జయించరాని నివాతకవచులను పార్థుడు సమరంలో జయించాడు; అదే తగిన నిదర్శనం.
6.98.14
को हि शक्तो रणे जेतुं पाण्डवं रभसं तदा ।
यस्य गोप्ता जगद्गोप्ता शङ्खचक्रगदाधरः ॥ ६.९८.१४ ॥
ఆ సమయంలో రణంలో ఆ ఉగ్రుడైన పాండవుని జయించగల సమర్థుడెవరు? శంఖ, చక్ర, గదాధరుడు, జగద్రక్షకుడు ఎవరికి రక్షకుడో?
6.98.15
वासुदेवोऽनन्तशक्तिः सृष्टिसंहारकारकः ।
सर्वेश्वरो देवदेवः परमात्मा सनातनः ॥ ६.९८.१५ ॥
వాసుదేవుడు అనంత శక్తి కలవాడు; సృష్టి, సంహారాలకు కారకుడు; సర్వేశ్వరుడు, దేవదేవుడు, పరమాత్ముడు, సనాతనుడు.
6.98.16
उक्तोऽस्ति बहुशो राजन्नारदाद्यैर्महर्षिभिः ।
त्वं तु मोहान्न जानीषे वाच्यावाच्यं सुयोधन ॥ ६.९८.१६ ॥
ఓ రాజా! నారదాది మహర్షులు ఇది పలుమార్లు చెప్పారు; కానీ సుయోధనా, మోహంతో నీవు చెప్పదగినది, చెప్పరానిది తెలియకున్నావు.
6.98.17
मुमूर्षुर्हि नरः सर्वान्वृक्षान्पश्यति काञ्चनान् ।
तथा त्वमपि गान्धारे विपरीतानि पश्यसि ॥ ६.९८.१७ ॥
మరణించబోయే మనిషి చెట్లన్నిటినీ బంగారువిగా చూస్తాడు; అలాగే, ఓ గాంధారీ పుత్రా, నీవూ విపరీతంగానే చూస్తున్నావు.
6.98.18
स्वयं वैरं महत्कृत्वा पाण्डवैः सह सृञ्जयैः ।
युद्ध्यस्व तानद्य रणे पश्यामः पुरुषो भव।
अशक्याः पाण्डवा जेतुं देवैरपि सवासवैः ॥ ६.९८.१८ ॥
నీవే పాండవులతో, సృంజయులతో గొప్ప వైరం పెంచుకొని, ఈ రోజు రణంలో వారితో యుద్ధం చెయ్యి; మనం చూద్దాం, పురుషుడవు కమ్ము. ఇంద్రునితో సహా దేవతలకూ పాండవులను జయించడం సాధ్యం కాదు.
6.98.19
अहं तु सोमकान्सर्वान्पाञ्चालांश्च समागतान् ।
निहनिष्ये नरव्याघ्र वर्जयित्वा शिखण्डिनम् ॥ ६.९८.१९ ॥
ఓ నరవ్యాఘ్రా, అక్కడ సమావేశమైన సోమకులందరినీ, పాంచాలులను నేను వధిస్తాను; శిఖండిని మాత్రం వదిలేస్తాను.
6.98.20
तैर्वाऽहं निहतः सङ्ख्ये गमिष्ये यमसादनम् ।
तान्वा निहत्य समरे प्रीतिं दास्याम्यहं तव ॥ ६.९८.२० ॥
లేదా వారిచేత యుద్ధంలో నేను చంపబడి యమలోకానికి వెళ్తాను; లేదా వారిని యుద్ధంలో చంపి మీకు ఆనందాన్ని ఇస్తాను.
6.98.21
पूर्व हि स्त्री समुत्पन्ना शिखण्डी राजवेश्मनि ।
वरदानात्पुमाञ्जातः सैषा वे स्त्री शिखण्डिनी ॥ ६.९८.२१ ॥
పూర్వం శిఖండి రాజభవనంలో స్త్రీగా జన్మించింది; వరదానం వల్ల ఆమె పురుషురాలైంది. ఈమే నిజంగా స్త్రీ శిఖండిని.
6.98.22
तमहं न हनिष्यामि प्राणत्यागेऽपि भारत ।
याऽसौ प्राङ्वर्मिता धात्रा सैषा वै स्त्री शिखण्डिनी ॥ ६.९८.२२ ॥
ఓ భరతవంశీయా, ప్రాణత్యాగం చేసినా నేను అతడిని చంపను; పూర్వం బ్రహ్మ ఎవరిని స్త్రీగా సృష్టించాడో, ఆమే ఈ స్త్రీ శిఖండిని.
6.98.23
सुखं स्वपिहि गान्धारे श्वोऽस्मि कर्ता महारणम् ।
यं जनाः कथयिष्यन्ति यावत्स्थास्यति मेदिनी ॥ ६.९८.२३ ॥
గాంధారీ పుత్రా, సుఖంగా నిద్రపో; రేపు నేను ఒక మహా యుద్ధం చేస్తాను; భూమి నిలిచి ఉన్నంత కాలం ప్రజలు దాని గురించి చెప్పుకుంటారు.
6.98.24
एवमुक्तस्तव सुतो निर्जगाम जनेश्वर ।
अभिवाद्य गुरुं मूर्ध्ना प्रययौ स्वं निवेशनम् ॥ ६.९८.२४ ॥
ఓ జనేశ్వరా, ఇలా చెప్పబడిన తరువాత మీ కుమారుడు బయటకు వెళ్లాడు; గురువుకు తల వంచి నమస్కరించి తన నివాసానికి వెళ్లాడు.
6.98.25
आगम्य तु ततो राजा विसृज्य च महाजनम् ।
प्रविवेश ततस्तूर्णं क्षयं शत्रुक्षयंकरः ॥ ६.९८.२५ ॥
రాజు తిరిగి వచ్చి గొప్ప జనసమూహాన్ని పంపివేసి, శత్రువులను నాశనం చేసేవాడై వెంటనే తన నివాసంలోకి ప్రవేశించాడు.
6.98.26
प्रहृष्टः स निशां तां च गमयामास पार्थिवः ।
प्रभातायां च शर्वर्यां प्रातरुत्थाय तान्नृपः ॥ ६.९८.२६ ॥
ఆనందంతో ఆ రాజు ఆ రాత్రిని గడిపాడు; తెల్లవారినప్పుడు ఉదయాన లేచి, ఆ రాజు వారిని (ఆజ్ఞాపించాడు).
6.98.27
राज्ञः समाज्ञापयत सेनां योजयतेति ह ।
अद्य भीष्मो रणे क्रद्धो निहनिष्यति सोमकान् ॥ ६.९८.२७ ॥
రాజు ఆజ్ఞ మేరకు అతడు సైన్యాన్ని సిద్ధం చేయమని ఆదేశించాడు; ఈరోజు యుద్ధంలో కోపించిన భీష్ముడు సోమకులను చంపుతాడని (చెప్పాడు).
6.98.28
दुर्योधनस्य तच्छ्रुत्वा रात्रौ विलपितं बहु ।
मन्यमानः स तं राजन्प्रत्यादेशमिवात्मनः ॥ ६.९८.२८ ॥
దుర్యోధనుని ఆ రాత్రి చేసిన అనేక విలాపాలను విని, ఓ రాజా, అతడు దానిని తనకు ఒక నిందగా భావించినవాడై (ఆలోచించాడు).
6.98.29
निर्वेदं परमं गत्वा विनिन्द्य परवश्यताम् ।
दीर्घं दध्यौ शान्तनवो योद्धुकामोऽर्जुनं रणे ॥ ६.९८.२९ ॥
ఎంతో విచారం పొంది, పరాధీనతను నిందించి, యుద్ధంలో అర్జునుడితో పోరాడ కోరిన శంతనుని కుమారుడు దీర్ఘంగా ఆలోచించాడు.
6.98.30
इङ्गितेन तु तज्ज्ञात्वा गाङ्गेयेन विचिन्तितम् ।
दुर्योधनो महाराज दुःशासनमचोदयत् ॥ ६.९८.३० ॥
కానీ గంగాపుత్రుని సంకేతం ద్వారా అతని ఆలోచనను తెలుసుకొని, మహారాజా, దుర్యోధనుడు దుశ్శాసనుని ప్రేరేపించాడు.
6.98.31
दुःशासन रथास्तूर्णं युज्यन्तां भीष्मरक्षिणः ।
द्वाविंशतिमनीकानि सर्वाण्येवाभिचोदय ॥ ६.९८.३१ ॥
దుఃశాసనా, భీష్ముడిని రక్షించే రథాలు వెంటనే కట్టబడనివ్వు. ఇరవైరెండు సేనా విభాగాలన్నింటినీ ముందుకు నడిపించు.
6.98.32
अयं हि समनुप्राप्तो वर्षपूगाभिचिन्तितः ।
पाण्डवानां ससैन्यानां वधो राज्यस्य चागमः ॥ ६.९८.३२ ॥
ఎన్నో సంవత్సరాలుగా ఆలోచించిన ఈ సమయం ఇప్పుడు వచ్చింది: సేనలతో సహా పాండవుల వధ, రాజ్యప్రాప్తి.
6.98.33
तत्र कार्यमहं मन्ये भीष्मस्यैवाभिरक्षणम् ।
स नो गुप्तः सहायः स्याद्धन्यात्पार्थांश्च संयुगे ॥ ६.९८.३३ ॥
కాబట్టి భీష్ముడిని రక్షించడమే ముఖ్యమైన కార్యమని నేను భావిస్తున్నాను. రక్షితుడైతే ఆయన మనకు సహాయకుడై యుద్ధంలో పృథ కుమారులను చంపగలడు.
6.98.34
अब्रवीद्धि विशुद्धात्मा नाहं हन्यां शिखण्डिनम् ।
स्त्रीपूर्वको ह्यसौ राजंस्तस्माद्वर्ज्यो मया रणे ॥ ६.९८.३४ ॥
విశుద్ధాత్ముడు అన్నాడు: నేను శిఖండిని చంపను; అతడు మొదట స్త్రీగా ఉన్నవాడు. కాబట్టి రాజా, యుద్ధంలో నేను అతడిని విడిచిపెడతాను.
6.98.35
लोकस्तद्वेद यदहं पितुः प्रियचिकीर्षया ।
राज्यं स्फीतं महाबाहो स्त्रियश्च त्यक्तवान्पुरा ॥ ६.९८.३५ ॥
తండ్రిని సంతోషపెట్టాలనే కోరికతో నేను పూర్వం సమృద్ధమైన రాజ్యాన్ని, స్త్రీలను కూడా త్యజించానని లోకం ఎరుగును, ఓ మహాబాహూ.
6.98.36
नैव चाहं स्त्रियं जातु न स्त्रीपूर्वं कथंचन ।
हन्यां युधि नरश्रेष्ठ सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ६.९८.३६ ॥
నేను ఎప్పుడూ ఏ స్త్రీని, లేదా పూర్వం స్త్రీగా ఉన్నవాడిని యుద్ధంలో ఏ విధంగానూ చంపను. నరశ్రేష్ఠా, ఇది నిజంగా నీకు చెబుతున్నాను.
6.98.37
अयं स्त्रीपूर्वको राजञ्छिखण्डी यदि ते श्रुतः ।
उद्योगे कथितं सर्वं यथा जाता शिखण्डिनी ॥ ६.९८.३७ ॥
రాజా, మీరు విన్నట్లైతే ఈ శిఖండి పూర్వం స్త్రీ. ఉద్యోగ పర్వంలో శిఖండిని ఎలా జన్మించిందో అంతా చెప్పబడింది.
6.98.38
कन्या भूत्वा पुमाञ्जातः स च योत्स्यति भारत ।
तस्याहं प्रमुखे बाणान्न मुञ्चेयं कथंचन ॥ ६.९८.३८ ॥
కన్యగా ఉండి పురుషుడిగా జన్మించాడు; అతడు పోరాడతాడు, ఓ భారతా. అతని ముందు నేను ఏ విధంగానూ బాణాలు వదలను.
6.98.39
युद्धे हि क्षत्रियांस्तात पाण्डवानां जयैषिणः ।
सर्वानन्यान्हनिष्यामि संप्राप्तान्रणमूर्धनि ॥ ६.९८.३९ ॥
ప్రియుడా, యుద్ధంలో పాండవుల విజయాన్ని కోరి వచ్చే క్షత్రియులందరినీ, యుద్ధముఖంలో వచ్చిన ఇతరులను కూడా నేను చంపుతాను.
6.98.40
एवं मां भरतश्रेष्ठ गाङ्गेयः प्राह शास्त्रवित् ।
तत्र सर्वात्मना मन्ये गाङ्गेयस्यैव पालनम् ॥ ६.९८.४० ॥
భరతశ్రేష్ఠా, శాస్త్రజ్ఞుడైన గాంగేయుడు (భీష్ముడు) నాతో ఇలా అన్నాడు. అందువల్ల గాంగేయుని రక్షణే నేను పూర్ణ హృదయంతో భావిస్తాను.
6.98.41
अरक्ष्यमाणं हि वृको हन्यात्सिंहं महाहवे ।
मा वृकेणेव गाङ्गेयं घातयेम शिखण्डिना ॥ ६.९८.४१ ॥
కాపాడని సింహాన్ని కూడా తోడేలు మహాయుద్ధంలో చంపగలదు. తోడేలు చంపినట్లు శిఖండి చేత గాంగేయుని మనం చంపించకూడదు.
6.98.42
मातुलः शकुनिः शल्यः कृपो द्रोणो विविंशतिः ।
यत्ता रक्षन्तु गाङ्गेयं तस्मिन्गुप्ते ध्रुवो जयः ॥ ६.९८.४२ ॥
మామ శకుని, శల్యుడు, కృపుడు, ద్రోణుడు, వివింశతి జాగ్రత్తగా గాంగేయుని రక్షించాలి. అతడు రక్షితుడైతే విజయం నిశ్చయం.
6.98.43
एतच्छ्रुत्वा तु ते सर्वे दुर्योधनवचस्तदा ।
सर्वतो रथवंशेन गाङ्गेयं पर्यवारयन् ॥ ६.९८.४३ ॥
దుర్యోధనుని ఆ మాటలు విని, వారందరూ అప్పుడు రథాల వరుసతో అన్ని వైపులా గాంగేయుడైన భీష్ముని చుట్టుముట్టారు.
6.98.44
पुत्राश्च तव गाङ्गेयं परिवार्य ययुर्मुदा ।
कम्पयन्तो भुवं द्यां च क्षोभयन्तश्च पाण्डवान् ॥ ६.९८.४४ ॥
మీ కుమారులు గాంగేయుని చుట్టుముట్టి సంతోషంతో ముందుకు సాగారు; భూమిని, ఆకాశాన్ని కంపింపజేస్తూ, పాండవులను కలవరపెడుతూ.
6.98.45
ते रथैः सुप्रसंयुक्तैर्दन्तिभिश्च महारथाः ।
परिवार्य रणे भीष्मं दंशिताः समवस्थिताः ॥ ६.९८.४५ ॥
ఆ మహారథులు చక్కగా కట్టిన రథాలు, ఏనుగులతో, కవచధారులై, యుద్ధభూమిలో భీష్ముని చుట్టుముట్టి దృఢంగా నిలిచారు.
6.98.46
यथा देवासुरे युद्धे त्रिदशा वज्रधारिणम् ।
सर्वे ते स्म व्यतिष्ठन्त रक्षन्तस्तं महारथम् ॥ ६.९८.४६ ॥
దేవాసుర యుద్ధంలో దేవతలు వజ్రధారిని (ఇంద్రుని) రక్షిస్తూ నిలిచినట్లు, వారందరూ ఆ మహారథుని రక్షిస్తూ నిలిచారు.
6.98.47
ततो दुर्योधनो राजा पुनर्भ्रातरमब्रवीत् ।
सव्यं चक्रं युधामन्युरुत्तमौजाश्च दक्षिणम्।
गोप्तारावर्जुनस्यैतावर्जुनोऽपि शिखण्डिनः ॥ ६.९८.४७ ॥
అప్పుడు రాజు దుర్యోధనుడు మళ్లీ తన సోదరునితో ఇలా అన్నాడు — 'ఎడమ చక్రంపై యుధామన్యుడు, కుడి చక్రంపై ఉత్తమౌజుడు అర్జునుని రక్షకులు; అర్జునుడు శిఖండికి రక్షకుడు.'
6.98.48
रक्ष्यमाणः स पार्थेन तथास्माभिर्विवर्जितः ।
यथा भीष्मं न नो हन्याद्दुःशासन तथा कुरु ॥ ६.९८.४८ ॥
'దుఃశాసనా, అర్జునునిచే రక్షింపబడుతున్న అతడు మన నుండి వేరు చేయబడ్డాడు; అందువల్ల అతడు మన భీష్ముని చంపకుండా చెయ్యి.'
6.98.49
भ्रातुस्तद्वचनं श्रुत्वा पुत्रो दुःशासनस्तव ।
भीष्मं प्रमुखतः कृत्वा प्रययौ सह सेनया ॥ ६.९८.४९ ॥
సోదరుడి ఆ మాటలు విని, మీ కుమారుడు దుఃశాసనుడు భీష్ముడిని ముందుంచి సైన్యంతో కలిసి ముందుకు సాగాడు.
6.98.50
भीष्मं तु रथवंशेन दृष्ट्वा समभिसंवृतम् ।
अर्जुनो रथिनां श्रेष्ठो धृष्टद्युम्नमुवाच ह ॥ ६.९८.५० ॥
రథసమూహంతో చుట్టుముట్టబడిన భీష్ముడిని చూసి, రథికులలో శ్రేష్ఠుడైన అర్జునుడు ధృష్టద్యుమ్నుడితో అన్నాడు.
6.98.51
शिखण्डिनं नरव्याघ्रं भीष्मस्य प्रमुखे नृप ।
स्थापयस्वाद्य पाञ्चाल्य तस्य गोप्ताऽहमित्युत ॥ ६.९८.५१ ॥
ఓ రాజా, పాంచాల్యా! ఈ రోజు నరవ్యాఘ్రుడైన శిఖండిని భీష్ముడి ముందు నిలబెట్టు; 'నేను అతనికి రక్షకుడను' అని కూడా చెప్పు.