મહાભારત · અધ્યાય 6.99
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.99.1
ततः शान्तनवो भीष्मो निर्ययौ सह सेनया ।
व्यूहं चाव्यूहत महत्सर्वतोभद्रमात्मनः ॥ ६.९९.१ ॥
ત્યારે શાંતનુનો પુત્ર ભીષ્મ સેના સાથે નીકળ્યો અને પોતાની બાજુએ મહાન સર્વતોભદ્ર વ્યૂહની રચના કરી.
6.99.2
कृपश्च कृतवर्मा च शैब्यश्चैव महारथः ।
शकुनिः सैन्धवश्चैव काम्भोजश्च सुदक्षिणः ॥ ६.९९.२ ॥
કૃપ અને કૃતવર્મા, મહારથી શૈબ્ય, શકુનિ, સિંધુરાજ અને કંબોજરાજ સુદક્ષિણ.
6.99.3
भीष्मेण सहिताः सर्वे पुत्रैश्च तव भारत ।
अग्रतः सर्वसैन्यानां व्यूहस्य प्रमुखे स्थिताः ॥ ६.९९.३ ॥
હે ભારત, ભીષ્મ સાથે જોડાયેલા સર્વ અને તમારા પુત્રો બધી સેનાઓની આગળ, વ્યૂહના મુખ્ય ભાગમાં ઊભા રહ્યા.
6.99.4
द्रोणो भूरिश्रवाः शल्यो भगदत्तश्च मारिष ।
दक्षिणं पक्षमाश्रित्य स्थिता व्यूहस्य दंशिताः ॥ ६.९९.४ ॥
દ્રોણ, ભૂરિશ્રવા, શલ્ય અને ભગદત્ત, હે માનનીય, વ્યૂહની જમણી બાજુ આશરો લઈને કવચધારી થઈને ઊભા હતા.
6.99.5
अश्वत्थामा सोमदत्तश्चावन्त्यौ च महारथौ ।
महत्या सेनया युक्ता वामं पक्षमपालयन् ॥ ६.९९.५ ॥
અશ્વત્થામા, સોમદત્ત અને અવંતીના બે મહારથીઓ મોટી સેના સાથે વ્યૂહની ડાબી બાજુનું રક્ષણ કરી રહ્યા હતા.
6.99.6
दुर्योधनो महाराज त्रिगर्तैः सर्वतो वृतः ।
व्यूहमध्ये स्थितो राजन्पाण्डवान्प्रति भारत ॥ ६.९९.६ ॥
હે મહારાજ, ત્રિગર્તોથી ચારે બાજુ ઘેરાયેલો દુર્યોધન વ્યૂહના મધ્યમાં પાંડવો સામે ઊભો હતો, હે રાજન, હે ભારત.
6.99.7
अलम्बुसो रथश्रेष्ठः श्रुतायुश्च महारथः ।
पृष्ठतः सर्वसैन्यानां स्थितौ व्यूहस्य दंशितौ ॥ ६.९९.७ ॥
અલંબુષ શ્રેષ્ઠ રથી હતો અને શ્રુતાયુ મહારથી હતો; તે બંને સર્વ સૈન્યની પાછળ વ્યૂહમાં કવચધારી થઈને ઊભા હતા.
6.99.8
एवं च तं तदा व्यूहं कृत्वा भारत तावकाः ।
सन्नद्धाः समदृश्यन्त प्रतपन्त इवाग्नयः ॥ ६.९९.८ ॥
હે ભારત, એ પ્રમાણે તે વ્યૂહ રચીને તમારા લોકો કવચધારી થઈને બળતા અગ્નિઓ જેવા દેખાયા.
6.99.9
ततो युधिष्ठिरो राजा भीमसेनश्च पाण्डवः ।
नकुलः सहदेवश्च माद्रीपुत्रावुभावपि ॥ ६.९९.९ ॥
પછી રાજા યુધિષ્ઠિર, પાંડવ ભીમસેન, નકુલ, સહદેવ અને માદ્રીના બંને પુત્રો પણ ત્યાં હતા.
6.99.10
अग्रतः सर्वसैन्यानां स्थिता व्यूहस्य दंशिताः ।
धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्च महारथः ॥ ६.९९.१० ॥
સર્વ સૈન્યોની આગળ વ્યૂહમાં કવચધારી વીરો ઊભા હતા — ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, વિરાટ અને મહારથી સાત્યકિ.
6.99.11
स्थिताः सैन्येन महता परानीकविनाशनाः ।
शिखण्डी विजयश्चैव राक्षसश्च घटोत्कचः ॥ ६.९९.११ ॥
મોટા સૈન્ય સાથે શત્રુસૈન્યનો નાશ કરનારા વીરો ઊભા હતા — શિખંડી, વિજય અને રાક્ષસ ઘટોત્કચ.
6.99.12
चेकितानो महाबाहुः कुन्तिभोजश्च वीर्यवान् ।
स्थिता रणे महाराज महत्या सेनया वृताः ॥ ६.९९.१२ ॥
મહાબાહુ ચેકિતાન અને વીર્યવાન કુંતિભોજ, હે મહારાજ, મોટા સૈન્યથી ઘેરાયેલા રણમાં ઊભા હતા.
6.99.13
अभिमन्युर्महेष्वासो द्रुपदश्च महाबलः ।
युयुधानो महेष्वासो युधामन्युश्च वीर्यवान् ॥ ६.९९.१३ ॥
મહાધનુર્ધર અભિમન્યુ, મહાબલી દ્રુપદ, મહાધનુર્ધર યુયુધાન અને વીર્યવાન યુધામન્યુ.
6.99.14
केकया भ्रातरश्चैव स्थिता युद्धाय दंशिताः ।
एवं तेऽपि महाव्यूहं प्रतिव्यूह्य सुदुर्जयम् ॥ ६.९९.१४ ॥
કેકય ભાઈઓ પણ યુદ્ધ માટે બખ્તર પહેરીને ઊભા રહ્યા. આ રીતે તેમણે પણ અતિદુર્જય મહાવ્યૂહની સામે પ્રતિવ્યૂહ રચ્યો.
6.99.15
पाण्डवाः समरे शूराः स्थिता युद्धाय दंशिताः ।
तावकास्तु रणे यत्ताः सहसेना नराधिपाः ॥ ६.९९.१५ ॥
સમરના શૂરવીર પાંડવો યુદ્ધ માટે બખ્તર પહેરીને ઊભા રહ્યા; અને તમારા પક્ષના રાજાઓ પણ સેના સાથે રણમાં તૈયાર હતા.
6.99.16
अभ्युद्ययू रणे पार्थान्भीष्मं कृत्वाऽग्रतो नृप ।
तथैव पाण्डवा राजन्भीमसेनपरोगमाः ॥ ६.९९.१६ ॥
હે રાજન! તમારા પક્ષે ભીષ્મને આગળ રાખીને રણમાં પાર્થો પર ધસારો કર્યો. હે રાજન! એ જ રીતે પાંડવોએ પણ ભીમસેનને આગળ રાખીને આગેકૂચ કરી.
6.99.17
भीष्मं योद्धुमभीप्सन्तः संग्रामे विजयैषिणः ।
क्ष्वेलाः किलकिलाः शङ्खान्क्रकचान्गोविषाणिकाः ॥ ६.९९.१७ ॥
ભીષ્મ સાથે યુદ્ધ કરવાની ઇચ્છાથી, સંગ્રામમાં વિજય શોધતા તેઓ ક્ષ્વેલ, કિલકિલ, શંખ, ક્રકચ અને ગોવિષાણિકા વગાડવા લાગ્યા.
6.99.18
भेरीमृदङ्गपणवान्नादयन्तश्च पुष्करान् ।
पाण्डवा अभ्यवर्तन्त नदन्तो भैरवान्रवान् ॥ ६.९९.१८ ॥
ભેરી, મૃદંગ, પણવ અને પુષ્કર વગાડતા, ભયંકર નાદ કરતા પાંડવો આગળ વધ્યા.
6.99.19
भेरीमृद्गशङ्खानां दुन्दुभीनां च निःस्वनैः ।
उत्कृष्टसिंहनादैश्च वल्गितैश्च पृथग्विधैः ॥ ६.९९.१९ ॥
ભેરી, મૃદંગ, શંખ અને દુંદુભિના નાદોથી, ઊંચા સિંહનાદોથી અને અનેક પ્રકારના કોલાહલથી (તે રણભૂમિ ગુંજી ઊઠી).
6.99.20
वयं प्रतिनदन्तस्तानगच्छाम त्वरान्विताः ।
सहसैवाभिसंक्रद्धास्तदासीत्तुमुलं महत् ॥ ६.९९.२० ॥
અમે તેમને પ્રત્યુત્તર ગર્જતા ઉતાવળથી ગયા; અચાનક અત્યંત ક્રોધે ગયા, ત્યારે મહા કોલાહલ થયો.
6.99.21
ततोऽन्योन्यं प्रधावन्तः संप्रहारं प्रचक्रिरे ।
ततः शब्देन महता प्रचकम्पे वसुंधरा ॥ ६.९९.२१ ॥
પછી એકબીજા પર દોડીને તેમણે ભીષણ પ્રહાર કર્યો; ત્યારે તે મહા શબ્દથી પૃથ્વી ધ્રૂજી ઊઠી.
6.99.22
पक्षिणश्च महाघोरं व्याहरन्तो विबभ्रमुः ।
सप्रभश्चोदितः सूर्यो निष्प्रभः समपद्यत ॥ ६.९९.२२ ॥
પક્ષીઓ ભયંકર ચીસો પાડતા ફરવા લાગ્યા; તેજસ્વી સૂર્ય પ્રભાવિહીન થઈ ગયો.
6.99.23
ववुश्च वातास्तुमुलाः शंसन्तः सुमहद्भयम् ।
घोराश्च घोरनिर्ह्रादाः शिवास्तत्र ववाशिरे ॥ ६.९९.२३ ॥
મહાન ભયની સૂચના આપતા ભયંકર પવનો વાયા; ત્યાં ભયંકર અવાજે શિયાળો ચીસો પાડવા લાગ્યા.
6.99.24
वेदयन्त्यो महाराज महद्वैशसमागतम् ।
दिशः प्रज्वलिता राजन्पांसुवर्षं पपात च ॥ ६.९९.२४ ॥
હે મહારાજ, મોટી આપત્તિ આવી હોવાનું જણાવતી દિશાઓ બળતી હોય તેવી લાગી; હે રાજન, ધૂળનો વરસાદ વરસ્યો.
6.99.25
रुधिरेण समुन्मिश्रमस्थिवर्षं पपात च ।
रुदतां वाहनानां च नेत्रेभ्यः प्रापतञ्जलम् ॥ ६.९९.२५ ॥
રક્તથી મિશ્રિત હાડકાંનો વરસાદ પડ્યો, અને રડતાં વાહનોની આંખોમાંથી પાણી વહ્યું.
6.99.26
सुस्रुवुश्च शकृन्मूत्रं प्रध्यायन्तो विशांपते ।
अन्तर्हिता महानादाः श्रूयन्ते भरतर्षभ ॥ ६.९९.२६ ॥
હે પ્રજાપતિ, ધ્યાનમગ્ન થઈને તેઓ મળમૂત્ર વહાવવા લાગ્યા; હે ભરતશ્રેષ્ઠ, છુપાયેલા સ્થાનોમાંથી મહાન અવાજો સંભળાયા.
6.99.27
रक्षसां पुरुषादानां नदतां भैरवान्रवान् ।
संपतन्तश्च दृश्यन्ते गोमायबलवायसाः ॥ ६.९९.२७ ॥
મનુષ્યભક્ષી રાક્ષસો ભયંકર ચીસો પાડતા દેખાયા; શિયાળો, ગીધો અને કાગડા ધસી આવતા દેખાયા.
6.99.28
श्वानश्च विविधैर्नादैर्भषन्तस्तत्र मारिष ।
ज्वलिताश्च महोल्का वै समाहत्य दिवाकरम् ।
निपेतुः सहसा भूमौ वेदयन्त्यो महद्भयम् ॥ ६.९९.२८ ॥
ત્યાં કૂતરા વિવિધ અવાજોમાં ભસતા હતા, હે મારિષ; અને બળતી મોટી ઉલ્કાઓ સૂર્ય સાથે અથડાઈને અચાનક ભૂમિ પર પડી, મહાન ભયની જાણ કરતી.
6.99.29
महान्त्यनीकानि महासमुच्छ्रये ।
ततस्तयोः पाण्डवधार्तराष्ट्रयोः।
चकम्पिरे शङ्खमृदङ्गनिःस्वनैः ।
प्रकम्पितानीव वनानि वायुना ॥ ६.९९.२९ ॥
તે મહાન યુદ્ધના ઉદયમાં મહાન સેનાઓ હતી. ત્યારે પાંડવો અને ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો એ બંનેની સેનાઓ શંખ અને મૃદંગના અવાજોથી કંપી ઊઠી, પવનથી હલતાં વનોની જેમ.
6.99.30
नरेन्द्रनागाश्वसमाकुलाना-
मभ्यायतीनामशिवे मुहूर्ते।
बभूव घोषस्तुमुलश्चमूनां ।
वातोद्धुतानामिव सागराणाम् ॥ ६.९९.३० ॥
રાજાઓ, હાથીઓ અને ઘોડાઓથી ભરેલી આગળ વધતી સેનાઓના અશુભ મુહૂર્તે, પવનથી ઉછળતા સાગરો જેવો ભયંકર કોલાહલ ઊઠ્યો.