ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.99
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.99.1
ततः शान्तनवो भीष्मो निर्ययौ सह सेनया ।
व्यूहं चाव्यूहत महत्सर्वतोभद्रमात्मनः ॥ ६.९९.१ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਮਹਾਨ ਸਰਵਤੋਭਦ੍ਰ ਵਿਊਹ ਰਚਿਆ।
6.99.2
कृपश्च कृतवर्मा च शैब्यश्चैव महारथः ।
शकुनिः सैन्धवश्चैव काम्भोजश्च सुदक्षिणः ॥ ६.९९.२ ॥
ਕ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ, ਮਹਾਰਥੀ ਸ਼ੈਬ੍ਯ, ਸ਼ਕੁਨੀ, ਸਿੰਧੂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਕੰਬੋਜ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੁਦਕ੍ਸ਼ਿਣ।
6.99.3
भीष्मेण सहिताः सर्वे पुत्रैश्च तव भारत ।
अग्रतः सर्वसैन्यानां व्यूहस्य प्रमुखे स्थिताः ॥ ६.९९.३ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਭੀਸ਼ਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਰੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਵਿਊਹ ਦੇ ਮੁਖ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ।
6.99.4
द्रोणो भूरिश्रवाः शल्यो भगदत्तश्च मारिष ।
दक्षिणं पक्षमाश्रित्य स्थिता व्यूहस्य दंशिताः ॥ ६.९९.४ ॥
ਦ੍ਰੋਣ, ਭੂਰਿਸ਼੍ਰਵਾ, ਸ਼ਲ੍ਯ ਅਤੇ ਭਗਦੱਤ, ਹੇ ਮਾਨਯੋਗ, ਵਿਊਹ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ।
6.99.5
अश्वत्थामा सोमदत्तश्चावन्त्यौ च महारथौ ।
महत्या सेनया युक्ता वामं पक्षमपालयन् ॥ ६.९९.५ ॥
ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ, ਸੋਮਦੱਤ ਅਤੇ ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਦੋ ਮਹਾਰਥੀ, ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਵਿਊਹ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
6.99.6
दुर्योधनो महाराज त्रिगर्तैः सर्वतो वृतः ।
व्यूहमध्ये स्थितो राजन्पाण्डवान्प्रति भारत ॥ ६.९९.६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਂ ਨਾਲ ਚਹੁੰ ਪਾਸਿਓਂ ਘਿਰਿਆ ਦੁਰਯੋਧਨ ਵਿਊਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
6.99.7
अलम्बुसो रथश्रेष्ठः श्रुतायुश्च महारथः ।
पृष्ठतः सर्वसैन्यानां स्थितौ व्यूहस्य दंशितौ ॥ ६.९९.७ ॥
ਅਲੰਬੁਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤਾਯੁ ਮਹਾਰਥੀ ਸੀ; ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਕਵਚਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ।
6.99.8
एवं च तं तदा व्यूहं कृत्वा भारत तावकाः ।
सन्नद्धाः समदृश्यन्त प्रतपन्त इवाग्नयः ॥ ६.९९.८ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵਿਊਹ ਨੂੰ ਰਚ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲੋਕ ਕਵਚਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਬਲਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।
6.99.9
ततो युधिष्ठिरो राजा भीमसेनश्च पाण्डवः ।
नकुलः सहदेवश्च माद्रीपुत्रावुभावपि ॥ ६.९९.९ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਪਾਂਡਵ ਭੀਮਸੇਨ, ਨਕੁਲ, ਸਹਦੇਵ ਅਤੇ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਨ।
6.99.10
अग्रतः सर्वसैन्यानां स्थिता व्यूहस्य दंशिताः ।
धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्च महारथः ॥ ६.९९.१० ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਕਵਚਧਾਰੀ ਵੀਰ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ — ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ, ਵਿਰਾਟ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਸਾਤਿਅਕੀ।
6.99.11
स्थिताः सैन्येन महता परानीकविनाशनाः ।
शिखण्डी विजयश्चैव राक्षसश्च घटोत्कचः ॥ ६.९९.११ ॥
ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀਰ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ — ਸ਼ਿਖੰਡੀ, ਵਿਜਯ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਘਟੋਤਕਚ।
6.99.12
चेकितानो महाबाहुः कुन्तिभोजश्च वीर्यवान् ।
स्थिता रणे महाराज महत्या सेनया वृताः ॥ ६.९९.१२ ॥
ਮਹਾਬਾਹੂ ਚੇਕਿਤਾਨ ਅਤੇ ਵੀਰਜਵਾਨ ਕੁੰਤਿਭੋਜ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਰਣ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ।
6.99.13
अभिमन्युर्महेष्वासो द्रुपदश्च महाबलः ।
युयुधानो महेष्वासो युधामन्युश्च वीर्यवान् ॥ ६.९९.१३ ॥
ਮਹਾਧਨੁਰਧਰ ਅਭਿਮਨਯੂ, ਮਹਾਬਲੀ ਦ੍ਰੁਪਦ, ਮਹਾਧਨੁਰਧਰ ਯੁਯੁਧਾਨ ਅਤੇ ਵੀਰਯਵਾਨ ਯੁਧਾਮਨਯੂ।
6.99.14
केकया भ्रातरश्चैव स्थिता युद्धाय दंशिताः ।
एवं तेऽपि महाव्यूहं प्रतिव्यूह्य सुदुर्जयम् ॥ ६.९९.१४ ॥
ਕੇਕਯ ਭਰਾ ਵੀ ਯੁੱਧ ਲਈ ਬਸਤਰ ਪਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਅਤਿ ਦੁਰਜਯ ਮਹਾਵਿਊਹ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਤਿਵਿਊਹ ਰਚਿਆ।
6.99.15
पाण्डवाः समरे शूराः स्थिता युद्धाय दंशिताः ।
तावकास्तु रणे यत्ताः सहसेना नराधिपाः ॥ ६.९९.१५ ॥
ਸਮਰ ਦੇ ਸੂਰਮੇ ਪਾਂਡਵ ਯੁੱਧ ਲਈ ਬਸਤਰ ਪਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੱਖ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵੀ ਸੈਨਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਰਣ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਸਨ।
6.99.16
अभ्युद्ययू रणे पार्थान्भीष्मं कृत्वाऽग्रतो नृप ।
तथैव पाण्डवा राजन्भीमसेनपरोगमाः ॥ ६.९९.१६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੁਹਾਡੇ ਪੱਖ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਂਡਵ ਵੀ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
6.99.17
भीष्मं योद्धुमभीप्सन्तः संग्रामे विजयैषिणः ।
क्ष्वेलाः किलकिलाः शङ्खान्क्रकचान्गोविषाणिकाः ॥ ६.९९.१७ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ, ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਉਹ ਕ੍ਸ਼੍ਵੇਲ, ਕਿਲਕਿਲ, ਸ਼ੰਖ, ਕ੍ਰਕਚ ਅਤੇ ਗੋਵਿਸ਼ਾਣਿਕਾ ਵਜਾਉਣ ਲੱਗੇ।
6.99.18
भेरीमृदङ्गपणवान्नादयन्तश्च पुष्करान् ।
पाण्डवा अभ्यवर्तन्त नदन्तो भैरवान्रवान् ॥ ६.९९.१८ ॥
ਭੇਰੀ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਪਣਵ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਜਾਉਂਦੇ, ਭਿਆਨਕ ਨਾਦ ਕਰਦੇ ਪਾਂਡਵ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
6.99.19
भेरीमृद्गशङ्खानां दुन्दुभीनां च निःस्वनैः ।
उत्कृष्टसिंहनादैश्च वल्गितैश्च पृथग्विधैः ॥ ६.९९.१९ ॥
ਭੇਰੀ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਉੱਚੇ ਸਿੰਘਨਾਦਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਗਰਜਾਂ ਨਾਲ (ਉਹ ਰਣਭੂਮੀ ਗੂੰਜ ਉੱਠੀ)।
6.99.20
वयं प्रतिनदन्तस्तानगच्छाम त्वरान्विताः ।
सहसैवाभिसंक्रद्धास्तदासीत्तुमुलं महत् ॥ ६.९९.२० ॥
ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਗਏ; ਅਚਾਨਕ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਗਏ, ਤਦ ਮਹਾਨ ਰੌਲਾ ਹੋਇਆ।
6.99.21
ततोऽन्योन्यं प्रधावन्तः संप्रहारं प्रचक्रिरे ।
ततः शब्देन महता प्रचकम्पे वसुंधरा ॥ ६.९९.२१ ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਟੱਕਰ ਕੀਤੀ; ਤਦ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਉੱਠੀ।
6.99.22
पक्षिणश्च महाघोरं व्याहरन्तो विबभ्रमुः ।
सप्रभश्चोदितः सूर्यो निष्प्रभः समपद्यत ॥ ६.९९.२२ ॥
ਪੰਛੀ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੀਕਦੇ ਹੋਏ ਚੱਕਰ ਕੱਟਣ ਲੱਗੇ; ਚਮਕਦਾ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਭਾਹੀਣ ਹੋ ਗਿਆ।
6.99.23
ववुश्च वातास्तुमुलाः शंसन्तः सुमहद्भयम् ।
घोराश्च घोरनिर्ह्रादाः शिवास्तत्र ववाशिरे ॥ ६.९९.२३ ॥
ਵੱਡੇ ਡਰ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਹਵਾਵਾਂ ਵਗੀਆਂ; ਉੱਥੇ ਭਿਆਨਕ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਗਿੱਦੜ ਰੋ ਪਏ।
6.99.24
वेदयन्त्यो महाराज महद्वैशसमागतम् ।
दिशः प्रज्वलिता राजन्पांसुवर्षं पपात च ॥ ६.९९.२४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਵੱਡੀ ਬਿਪਤਾ ਆਉਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਬਲਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜਾਪੀਆਂ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧੂੜ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।
6.99.25
रुधिरेण समुन्मिश्रमस्थिवर्षं पपात च ।
रुदतां वाहनानां च नेत्रेभ्यः प्रापतञ्जलम् ॥ ६.९९.२५ ॥
ਲਹੂ ਨਾਲ ਰਲੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਰੋਂਦੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵਹਿ ਤੁਰਿਆ।
6.99.26
सुस्रुवुश्च शकृन्मूत्रं प्रध्यायन्तो विशांपते ।
अन्तर्हिता महानादाः श्रूयन्ते भरतर्षभ ॥ ६.९९.२६ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਵਹਾਉਣ ਲੱਗੇ; ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਲੁਕੇ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ।
6.99.27
रक्षसां पुरुषादानां नदतां भैरवान्रवान् ।
संपतन्तश्च दृश्यन्ते गोमायबलवायसाः ॥ ६.९९.२७ ॥
ਮਨੁੱਖ-ਖਾਣੇ ਰਾਕਸ਼ ਭਿਆਨਕ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਦਿਸੇ; ਗਿੱਦੜ, ਗਿਰਝਾਂ ਤੇ ਕਾਂ ਝਪਟਦੇ ਦਿਸੇ।
6.99.28
श्वानश्च विविधैर्नादैर्भषन्तस्तत्र मारिष ।
ज्वलिताश्च महोल्का वै समाहत्य दिवाकरम् ।
निपेतुः सहसा भूमौ वेदयन्त्यो महद्भयम् ॥ ६.९९.२८ ॥
ਉੱਥੇ ਕੁੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭੌਂਕਦੇ ਸਨ, ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼; ਅਤੇ ਬਲਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਉਲਕਾਵਾਂ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਅਚਾਨਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੀਆਂ, ਵੱਡੇ ਡਰ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੰਦੀਆਂ।
6.99.29
महान्त्यनीकानि महासमुच्छ्रये ।
ततस्तयोः पाण्डवधार्तराष्ट्रयोः।
चकम्पिरे शङ्खमृदङ्गनिःस्वनैः ।
प्रकम्पितानीव वनानि वायुना ॥ ६.९९.२९ ॥
ਉਸ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਉਭਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੇ ਧਾਰਤਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕੰਬ ਉੱਠੀਆਂ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਾਂਗ।
6.99.30
नरेन्द्रनागाश्वसमाकुलाना-
मभ्यायतीनामशिवे मुहूर्ते।
बभूव घोषस्तुमुलश्चमूनां ।
वातोद्धुतानामिव सागराणाम् ॥ ६.९९.३० ॥
ਰਾਜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਅਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਛਲਦੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਰੌਲਾ ਉੱਠਿਆ।