મહાભારત · અધ્યાય 7.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
तमप्रतिमसत्वौजोबलवीर्यपराक्रमम् ।
हतं देवव्रतं श्रुत्वा पाञ्चाल्येन शिखण्डिना ॥ ७.१.१ ॥
નારાયણને નમસ્કાર કરીને, નર અને નરોત્તમને, દેવી સરસ્વતી અને વ્યાસને પ્રણામ કરીને, પછી જયનું ઉચ્ચારણ કરવું. અપ્રતિમ સત્ત્વ, ઓજ, બળ, વીર્ય અને પરાક્રમવાળા દેવવ્રત (ભીષ્મ)ને પાંચાલ્ય શિખંડીએ હણ્યા એમ સાંભળીને—
7.1.2
धृतराष्ट्रस्ततो राजा शोकव्याकूललोचनः ।
किमचेष्टत विप्रर्षे हते पितरि वीर्यवान् ॥ ७.१.२ ॥
ત્યારે રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર શોકથી વ્યાકુળ નેત્રોવાળા હતા. હે વિપ્રર્ષિ, પિતા હણાયા ત્યારે તે વીરે શું કર્યું?
7.1.3
तस्य पुत्रो हि भगवान्भीष्मद्रोणमुखै रथैः ।
पराजित्य महेष्वासान्पाण्डवान् राज्यमिच्छति ॥ ७.१.३ ॥
તેનો પુત્ર ભગવાન (દુર્યોધન), ભીષ્મ અને દ્રોણને આગળ રાખીને રથો વડે મહાધનુર્ધર પાંડવોને હરાવીને રાજ્ય ઇચ્છે છે.
7.1.4
तस्मिन्हते तु भगवन्केतौ सर्वधनुष्मताम् ।
यदचेष्टत कौरव्यस्तन्मे ब्रूहि तपोधन ॥ ७.१.४ ॥
તે ધ્વજસમાન, સર્વ ધનુર્ધરોમાં શ્રેષ્ઠ હણાયા પછી કૌરવે શું કર્યું તે, હે તપોધન, મને કહો.
7.1.5
निहतं पितरं श्रुत्वा धृतराष्ट्रो जनाधिपः ।
लेभे न शान्तिं कौरव्यश्चिन्ताशोकपरायणः ॥ ७.१.५ ॥
પિતા હણાયા એમ સાંભળીને જનાધિપ ધૃતરાષ્ટ્રને શાંતિ ન મળી; તે કૌરવ ચિંતા અને શોકમાં મગ્ન થયો.
7.1.6
तस्य चिन्तयतो दुःखमनिशं पार्थिवस्य तत् ।
आजगाम विशुद्धात्मा पुनर्गावल्गणिस्तदा ॥ ७.१.६ ॥
રાજાના એ સતત ચિંતા અને દુઃખમાં, વિશુદ્ધાત્મા ગાવલ્ગણિ (સંજય) ફરી આવ્યા.
7.1.7
व्यासप्रसादाद्विज्ञाय सर्वं वृत्तान्तमुत्तमम् ।
सैनिकानां च सर्वेषां सेनयोरुभयोस्तदा ॥ ७.१.७ ॥
વ્યાસની કૃપાથી સઘળો વૃત્તાંત જાણીને, અને તે સમયે બંને સેનાના સર્વ સૈનિકોનો પણ (વૃત્તાંત જાણીને).
7.1.8
शिबिरात्सञ्जयं प्राप्तं निशि नागाह्वयं पुरम् ।
आम्बिकेयो महाराज धृतराष्ट्रोऽन्वपृच्छत ॥ ७.१.८ ॥
રાત્રે શિબિરથી નાગાહ્વય નગરે પહોંચેલા સંજયને, હે મહારાજ, અંબિકાના પુત્ર ધૃતરાષ્ટ્રે પૂછ્યું.
7.1.9
श्रुत्वा भीष्मस्य निधनमप्रहृष्टमना भृशम् ।
पुत्राणां जयमाकाङ्क्षन्विललापातुरो यथा ॥ ७.१.९ ॥
ભીષ્મનું મૃત્યુ સાંભળીને, અત્યંત અપ્રસન્ન મનથી, પુત્રોના વિજયની આકાંક્ષા રાખીને, વ્યાકુળ થઈને તે વિલાપ કરવા લાગ્યો.
7.1.10
संशोच्य तु महात्मानं भीष्मं भीमपराक्रमम् ।
किमकार्षुःपरं तात कुरवः कालचोदिताः ॥ ७.१.१० ॥
મહાત્મા ભીષ્મ, જેમનો પરાક્રમ ભયંકર હતો, તેમના માટે શોક કરીને, હે તાત, કાળપ્રેરિત કૌરવોએ પછી શું કર્યું?
7.1.11
तस्मिन्विनिहते शूरे दुराधर्षे महात्मनि ।
किं नु स्वित्कुरवोऽकार्षुर्निमग्नाः शोकसागरे ॥ ७.१.११ ॥
તે શૂર, દુર્ધર્ષ, મહાત્મા માર્યા ગયા પછી, શોકસાગરમાં ડૂબેલા કૌરવોએ શું કર્યું?
7.1.12
तदुदीर्णं महत्सैन्यं त्रैलोक्यस्यापि सञ्जय ।
भयमुत्पादयेत्तीव्रं पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ ७.१.१२ ॥
હે સંજય, ત્રણેય લોકને પણ ભય પમાડી શકે તેવી તે મહાન સેના મહાત્મા પાંડવોમાં તીવ્ર ભય ઉત્પન્ન કરશે.
7.1.13
को हि दौर्योधने सैन्ये पुमानासीन्महारथः ।
यं प्राप्य समरे वीरा न त्रस्यन्ति महाभये ॥ ७.१.१३ ॥
દુર્યોધનની સેનામાં એવો કયો મહારથી પુરુષ હતો, જેને પામીને યુદ્ધમાં વીરો મહાભયમાં પણ ડરતા નથી?
7.1.14
देवव्रते तु निहते कुरूणामृषभे तदा ।
किमकार्षुर्नृपतयस्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१.१४ ॥
કુરુઓના શ્રેષ્ઠ વૃષભ દેવવ્રત (ભીષ્મ) હણાયા ત્યારે રાજાઓએ શું કર્યું? હે સંજય, તે મને કહે.
7.1.15
शृणु राजन्नेकमना वचनं ब्रुवतो मम ।
यत्ते पुत्रास्तदाकार्षुर्हते देवव्रते मृधे ॥ ७.१.१५ ॥
હે રાજન, એકાગ્ર મનથી મારું વચન સાંભળ — દેવવ્રત યુદ્ધમાં હણાયા ત્યારે તારા પુત્રોએ જે કર્યું તે આ છે.
7.1.16
निहते तु तदा भीष्मे राजन्सत्यपराक्रमे ।
तावकाः पाण्डवेयाश्च प्राध्यायन्त पृथक्पृथक् ॥ ७.१.१६ ॥
હે રાજન, સત્યપરાક્રમી ભીષ્મ હણાયા ત્યારે તારા પક્ષના અને પાંડવોના લોકો અલગ અલગ ચિંતામાં પડ્યા.
7.1.17
विस्मिताश्च प्रहृष्टाश्च क्षत्रधर्मं निशम्य ते ।
स्वधर्मं निन्दमानास्ते प्रणिपत्य महात्मने ॥ ७.१.१७ ॥
ક્ષત્રધર્મનો વિચાર કરીને તેઓ વિસ્મિત અને હર્ષિત થયા; પોતાના સ્વધર્મની નિંદા કરતાં તે મહાત્માને પ્રણામ કરીને.
7.1.18
शयनं कल्पयामासुर्भीष्मायामितकर्मणे ।
सोपधानं नरव्याघ्र शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ७.१.१८ ॥
અમિતકર્મા ભીષ્મ માટે તેમણે શય્યા બનાવી — હે નરવ્યાઘ્ર, ઓશીકા સહિત, વળેલી ગાંઠોવાળા બાણોથી.
7.1.19
विधाय रक्षां भीष्माय समाभाष्य परस्परम् ।
अनुमान्य च गाङ्गेयं कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ॥ ७.१.१९ ॥
ભીષ્મની રક્ષાની વ્યવસ્થા કરીને, એકબીજા સાથે વાત કરીને, ગંગાપુત્ર ભીષ્મની અનુમતિ લઈને અને તેમની પ્રદક્ષિણા કરીને.
7.1.20
क्रोधसंरक्तनयनाः समवेत्य परस्परम् ।
पुनर्युद्धाय निर्जग्मुः क्षत्रियाः कालचोदिताः ॥ ७.१.२० ॥
ક્રોધથી લાલ નેત્રોવાળા ક્ષત્રિયો એકબીજાને મળીને, કાળથી પ્રેરાઈને ફરીથી યુદ્ધ માટે નીકળ્યા.
7.1.21
ततस्तूर्यनिनादैश्च भेरीणां निनदेन च ।
तावकानामनीकानि परेषां च विनिर्ययुः ॥ ७.१.२१ ॥
પછી તૂરીઓના નાદ અને ભેરીઓના ગર્જનથી તમારી અને શત્રુઓની સેનાઓ બહાર નીકળી.
7.1.22
व्यावृत्तेऽर्यम्णि राजेन्द्र पतिते जाह्नवीसुते ।
अमर्षवशमापन्नाः कालोपहतचेतसः ॥ ७.१.२२ ॥
હે રાજેન્દ્ર! સૂર્ય પાછો ફર્યો ત્યારે, જાહ્નવીપુત્ર પડ્યા ત્યારે, ક્રોધને વશ થઈને, કાળથી હણાયેલી બુદ્ધિવાળા.
7.1.23
अनादृत्य वचः पथ्यं गाङ्गेयस्य महात्मनः ।
निर्ययुर्भरतश्रेष्टाः शस्त्राण्यादाय सत्वराः ॥ ७.१.२३ ॥
મહાત્મા ગાંગેયના હિતવચનની અવગણના કરીને, ભરતશ્રેષ્ઠો શસ્ત્રો લઈને ઝડપથી નીકળ્યા.
7.1.24
मोहात्तव सपुत्रस्य वधाच्छान्तनवस्य च ।
कौरवा मृत्युनाऽऽहूताः सहिताः सर्वराजभिः ॥ ७.१.२४ ॥
તમારા મોહને કારણે, પુત્રો સહિત, શાંતનુપુત્રના વધને કારણે, મૃત્યુ દ્વારા બોલાવાયેલા કૌરવો બધા રાજાઓ સાથે ભેગા થયા.
7.1.25
अजावय इवागोपा वने श्वापदसंकुले ।
कर्णकर्णेति चाक्रन्दञ्छेषा भारत पार्थिवाः।
भृशमुद्विग्नमनसो हीना देवव्रतेन ते ॥ ७.१.२५ ॥
હિંસક પશુઓથી ભરેલા વનમાં ભરવાડ વિનાનાં બકરાં-ઘેટાંની જેમ, 'કર્ણ, કર્ણ' એમ પોકારતા, હે ભારત, બાકીના રાજાઓ દેવવ્રત (ભીષ્મ) વિના અતિશય વ્યાકુળ મનવાળા થઈ ગયા.
7.1.26
पतिते भरतश्रेष्ठे बभूव कुरुवाहिनी ।
द्यौरिवापेतनक्षत्रा हीनं खमिव वायुना ॥ ७.१.२६ ॥
ભરતશ્રેષ્ઠ પડતાં કુરુસેના નક્ષત્રવિહોણા આકાશ જેવી, પવનથી ખાલી આકાશ જેવી થઈ ગઈ.
7.1.27
विपन्नसस्येव मही वाक्चैवासंस्कृता यथा ।
आसुरीव यथा सेना निगृहीते नृपे बलौ ॥ ७.१.२७ ॥
પાક નષ્ટ થયેલી ધરતી જેવી, અસંસ્કૃત વાણી જેવી, અને બલિ રાજા બંદી બન્યા ત્યારે અસુરસેના જેવી થઈ ગઈ.
7.1.28
विधवेव वारारोहा शुष्कतोयेव निम्नगा ।
वृकैरिव वने रुद्धा पृषती हतयूथपा ॥ ७.१.२८ ॥
વિધવા સુંદર સ્ત્રી જેવી, સૂકા જળવાળી નદી જેવી, અને યૂથપતિ મરાયા પછી વનમાં વરુઓથી ઘેરાયેલી ચિત્તળી જેવી.
7.1.29
शरभाऽऽहतसिंहेव महती गिरिकन्दरा ।
सा सेना भरतश्रेष्ठे पतिते जाह्नवीसुते ॥ ७.१.२९ ॥
શરભથી ઘાયલ સિંહ રહેલી વિશાળ પર્વતગુફા જેવી તે સેના થઈ, ભરતશ્રેષ્ઠ જાહ્નવીપુત્ર પડ્યા ત્યારે.
7.1.30
विष्वग्वाताहतिक्षुब्धा नौरिवासीन्महार्णवे ।
बलिभिः पाण्डवैर्वीरैर्लब्धलक्षैर्भृशार्दिता ॥ ७.१.३० ॥
ચારેબાજુથી વહેતા પવનથી હલતા મહાસાગરમાં નાવ જેવી તે સેના થઈ, બળવાન પાંડવ વીરોએ લક્ષ્ય સાધીને તેને અતિશય પીડિત કરી.
7.1.31
सा तदासीद्भृशं सेना व्याकुलाश्वरथद्विपा ।
विपन्नभूयिष्ठनरा कृपणा ध्वस्तमानसा ॥ ७.१.३१ ॥
ત્યારે તે સેના અત્યંત વ્યાકુળ હતી; ઘોડા, રથ અને હાથી અસ્તવ્યસ્ત હતા; મોટાભાગના યોદ્ધાઓ પડી ગયા હતા; તે દીન અને હતાશ મનવાળી બની હતી.
7.1.32
तस्यां त्रस्ता नृपतयः सैनिकाश्च पृथग्विधाः ।
पाताल इव मज्जन्तो हीना देवव्रतेन ते। ॥ ७.१.३२ ॥
તે સેનામાં ભયભીત રાજાઓ અને વિવિધ પ્રકારના સૈનિકો પાતાળમાં ડૂબતા હોય તેવા હતા; દેવવ્રતથી વંચિત થઈને તેઓ એમ હતા.
7.1.33
कर्णस्य कुरवोऽस्मार्षुः स हि देवव्रतोपमः ।
सर्वशस्त्रभृतां श्रेष्ठं रोचमानमिवातिथिम् ॥ ७.१.३३ ॥
કુરુઓએ કર્ણને યાદ કર્યો; તે દેવવ્રત સમાન, સર્વ શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ, ચમકતા અતિથિ જેવો હતો.
7.1.34
बन्धुमापद्गतस्येव तमेवोपागमन्मनः ।
चुक्रुशुः कर्णकर्णेति तत्र भारत पार्थिवाः ॥ ७.१.३४ ॥
આપત્તિમાં પડેલા સંબંધીની જેમ મન તેની તરફ જ ગયું; હે ભારત, ત્યાં રાજાઓ 'કર્ણ, કર્ણ' પોકારવા લાગ્યા.
7.1.35
राधेयं हितमस्माकं सूतपुत्रं तनुत्यजम् ।
स हि नाबुध्यत तदा दशाहानि महायशाः ॥ ७.१.३५ ॥
રાધાનો પુત્ર, અમારો હિતૈષી, સૂતપુત્ર, પ્રાણત્યાગ માટે તૈયાર કર્ણ — તે મહાયશસ્વી તે સમયે દસ દિવસ સુધી તે જાણતો ન હતો.
7.1.36
सामात्यबन्धुः कर्णो वै तमानयत माचिरम्। ॥ ७.१.३६ ॥
અમાત્યો અને સંબંધીઓ સહિત કર્ણને — તેને તરત લાવો, વિલંબ ન કરો.
7.1.37
रथेषु गण्यमानेषु बलविक्रमशालिषु ।
सङ्ख्यातोऽर्धरथः कर्णो द्विगुणः सन्नरर्षभः ॥ ७.१.३७ ॥
બળ અને પરાક્રમથી સંપન્ન રથીઓની ગણતરીમાં કર્ણને અર્ધરથી ગણવામાં આવ્યો; તે મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ વૃષભ, બમણો શક્તિશાળી હતો.
7.1.38
रथातिरथसङ्ख्यायां योऽग्रणीः शूरसम्भतः ।
सासुरानपि देवेशान्रणे यो योद्धुमुत्सहेत् ॥ ७.१.३८ ॥
રથી અને અતિરથીની ગણતરીમાં જે અગ્રણી છે, શૌર્યથી ભરેલો છે; જે યુદ્ધમાં અસુરો સહિત દેવેશો સાથે લડવાનું સાહસ કરે.
7.1.39
स तु तेनैव कोपेन राजन्गाङ्गेयमुक्तवान् ।
त्वयि जीवति कौरव्य नाहं योत्स्ये कदाचन। ॥ ७.१.३९ ॥
પરંતુ તે એ જ ક્રોધથી ગાંગેયને બોલ્યો: 'હે રાજન, હે કૌરવ, જ્યાં સુધી તમે જીવિત છો ત્યાં સુધી હું ક્યારેય યુદ્ધ કરીશ નહીં.'
7.1.40
त्वया तु पाण्डवेयेषु निहतेषु महामृधे ।
दुर्योधनमनुज्ञाप्य वनं यास्यामि कौरव ॥ ७.१.४० ॥
'પરંતુ તમારા દ્વારા પાંડવો મહાયુદ્ધમાં માર્યા ગયા પછી, હે કૌરવ, દુર્યોધનની રજા લઈને હું વનમાં જઈશ.'
7.1.41
हते वा त्वयि पार्थैस्तु युधि स्वर्गमुपेयुषि ।
हन्तास्म्येकरथेनैव कृत्स्नान् यान्मन्यसे रथान् ॥ ७.१.४१ ॥
'અથવા પાર્થો દ્વારા યુદ્ધમાં તમે મરાઈને સ્વર્ગે ગયા પછી, તમે જે બધા રથો ગણો છો તેમને હું એક જ રથથી એકલો હણીશ.'
7.1.42
एवमुक्त्वा महाबाहुर्दशाहान्येक एव स ।
नायुध्यत ततः कर्णः पुत्रस्य तव संयते ॥ ७.१.४२ ॥
આમ કહીને તે મહાબાહુ દસ દિવસ સુધી એકલા યુદ્ધ કર્યું નહીં; ત્યારે કર્ણ તમારા પુત્ર માટે યુદ્ધમાં લડ્યો નહીં.
7.1.43
भीष्मः समरविक्रान्तः पाण्डवेयस्य भारत ।
जघान समरे योधानसङ्ख्येयपराक्रमः ॥ ७.१.४३ ॥
હે ભારત, યુદ્ધમાં પરાક્રમી ભીષ્મે અસંખ્ય પરાક્રમથી પાંડવ પક્ષના યોદ્ધાઓને રણમાં સંહાર્યા.
7.1.44
तस्मिंस्तु निहते शूरे सत्यसन्धे महौजसि ।
त्वत्सुताः कर्णमस्मार्षुस्तर्तुकामा इव प्लवम् ॥ ७.१.४४ ॥
તે શૂર, સત્યસંધ, મહાતેજસ્વી હણાયો ત્યારે તમારા પુત્રોને કર્ણ યાદ આવ્યો, જેમ પાર જવા ઇચ્છતા લોકો નાવને યાદ કરે.
7.1.45
तावकास्तव पुत्राश्च सहिताः सर्वराजभिः ।
हा कर्ण इति चाक्रन्दन्कालोऽयमिति अब्रुवन् ॥ ७.१.४५ ॥
તમારા લોકો અને તમારા પુત્રો બધા રાજાઓ સાથે "હા કર્ણ!" એમ રડીને બોલ્યા, "આ જ સમય છે."
7.1.46
एवं ते स्म हि राधेयं सूतपुत्रं तनुत्यजम् ।
चुक्रुशुः सहिता योधास्तत्र तत्र महाबलाः ॥ ७.१.४६ ॥
આ રીતે તે મહાબળવાન યોદ્ધાઓ એકત્ર થઈને, દેહ ત્યજનાર રાધેય સૂતપુત્ર કર્ણ માટે ઠેર ઠેર વિલાપ કરવા લાગ્યા.
7.1.47
जामदग्न्याभ्यनुज्ञातमस्त्रे दुर्वारपौरुषम् ।
अगमन्नो मनः कर्णं बन्धुमात्ययिकेष्विव ॥ ७.१.४७ ॥
જમદગ્નિ-પુત્ર પરશુરામ દ્વારા અસ્ત્રવિદ્યામાં અનુમતિ પામેલા, દુર્વાર પૌરુષવાળા કર્ણ તરફ અમારા મન ગયા, જેમ આફતના સમયે સ્વજન તરફ મન જાય.
7.1.48
स हि शक्तो रणे राजञ्स्त्रातुमस्मान्महाभयात् ।
त्रिदशानिव गोविन्दः सततं सुमहाभयात् ॥ ७.१.४८ ॥
હે રાજન, તે રણમાં અમને મોટા ભયથી બચાવવા સમર્થ હતો, જેમ ગોવિંદ સદા દેવોને મોટા ભયથી બચાવે છે.
7.1.49
तथा तु सञ्जयं कर्णं कीर्तयन्तं पुनः पुनः ।
आशीविषवदुच्छ्वस्य धृतराष्ट्रोऽब्रवीदिदम् ॥ ७.१.४९ ॥
આ રીતે કર્ણની વારંવાર પ્રશંસા કરતા સંજયને સાંભળીને ધૃતરાષ્ટ્રે સર્પની જેમ નિસાસો નાખીને આ કહ્યું.
7.1.50
यत्तद्वैकर्तनं कर्णमगमद्वो मनस्तदा ।
उप्यरक्षत्स राधेयः सूतपुत्रस्तनुत्यजः ॥ ७.१.५० ॥
ત્યારે તમારું મન વૈકર્તન કર્ણ તરફ ગયું; રાધાના પુત્ર, સૂતપુત્ર, શરીરત્યાગી એવા તેણે તેનું રક્ષણ કર્યું.
7.1.51
अपि तन्न मृषाकार्षीत्कच्चित्सत्यपराक्रमः ।
सम्भान्तानां तदार्तानां त्रस्तानां त्राणमिच्छतां ॥ ७.१.५१ ॥
સત્યપરાક્રમી તેણે ગભરાયેલા, પીડિત, ભયભીત અને રક્ષણ ઇચ્છતા લોકોને આપેલું વચન શું ખોટું પાડ્યું નહીં?
7.1.52
अपि तत्पूरयांचक्रे धनुर्धरवरो युधि ।
यत्तद्विनिहते भीष्मे कौरवाणामपाकृतम् ॥ ७.१.५२ ॥
યુદ્ધમાં શ્રેષ્ઠ ધનુર્ધર એવા તેણે, ભીષ્મ હણાયા ત્યારે કૌરવો પાસેથી છૂટી ગયેલું એ કાર્ય પૂરું કર્યું શું?
7.1.53
तत्खण्डं पूरयन्कर्णः परेषामादधद्भयम् ।
स हि वै पुरुषव्याघ्रो लोके सञ्जय कथ्यते ॥ ७.१.५३ ॥
એ ખાલી જગ્યા ભરીને કર્ણે શત્રુઓમાં ભય ઉત્પન્ન કર્યો. હે સંજય, તે જ જગતમાં પુરુષવ્યાઘ્ર કહેવાય છે.
7.1.54
आर्तानां बान्धवानां च क्रन्दतां च विशेषतः ।
परित्यज्य रणे प्राणांस्तत्त्राणार्थं च शर्म च।
कृतवान्मम पुत्राणां जयाशां सफलामपि ॥ ७.१.५४ ॥
પીડિતો અને રડતા સંબંધીઓ માટે, ખાસ કરીને તેમના રક્ષણ માટે, રણમાં પ્રાણ ત્યજીને આશ્રય આપી તેણે મારા પુત્રોની વિજયની આશા પણ સફળ કરી.
7.1.63
भीष्मेण हि महाबाहुः सर्वक्षत्रस्य पश्यतः ॥ ७.१.६३ ॥
ખરેખર, મહાબાહુને સર્વ ક્ષત્રિયોના દેખતાં ભીષ્મે (પાડી દીધો).