มหาภารตะ · อัธยายะ 7.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
तमप्रतिमसत्वौजोबलवीर्यपराक्रमम् ।
हतं देवव्रतं श्रुत्वा पाञ्चाल्येन शिखण्डिना ॥ ७.१.१ ॥
ข้าพเจ้าน้อมไหว้พระนารายณ์ และนระผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ ทั้งพระเทวีสรัสวตีและพระวยาส แล้วจึงควรประกาศชัยชนะ เมื่อได้ยินว่า เทวัพรตะ (ภีษมะ) ผู้มีความกล้าหาญ พลัง กำลัง วีรภาพ และความองอาจที่ไม่มีใครเทียบได้ ถูกสังหารโดยศิขัณฑินแห่งปาญจาละ
7.1.2
धृतराष्ट्रस्ततो राजा शोकव्याकूललोचनः ।
किमचेष्टत विप्रर्षे हते पितरि वीर्यवान् ॥ ७.१.२ ॥
ครั้งนั้น พระเจ้าธฤตราษฎร์ ดวงพระเนตรเต็มไปด้วยความเศร้าโศกจนสับสน จึงทรงกระทำสิ่งใด ข้าแต่มหาฤๅษีในหมู่พราหมณ์ เมื่อพระบิดาถูกสังหารแล้ว ผู้มีพลังเช่นนั้น
7.1.3
तस्य पुत्रो हि भगवान्भीष्मद्रोणमुखै रथैः ।
पराजित्य महेष्वासान्पाण्डवान् राज्यमिच्छति ॥ ७.१.३ ॥
บุตรของพระองค์ ผู้เป็นที่เคารพ คือทุรโยธน์ ด้วยรถศึกที่มีภีษมะและโทรณะนำหน้า เมื่อได้เอาชนะปาณฑพผู้เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่แล้ว ก็ปรารถนาจะได้ราชสมบัติ
7.1.4
तस्मिन्हते तु भगवन्केतौ सर्वधनुष्मताम् ।
यदचेष्टत कौरव्यस्तन्मे ब्रूहि तपोधन ॥ ७.१.४ ॥
ข้าแต่ผู้มีทรัพย์แห่งตบะ ขอโปรดบอกข้าพเจ้าว่า เมื่อผู้เป็นธงชัยของนักธนูทั้งปวงถูกสังหารแล้ว ชาวเการพได้กระทำสิ่งใด
7.1.5
निहतं पितरं श्रुत्वा धृतराष्ट्रो जनाधिपः ।
लेभे न शान्तिं कौरव्यश्चिन्ताशोकपरायणः ॥ ७.१.५ ॥
เมื่อพระเจ้าธฤตราษฎร์ ผู้เป็นจอมชนได้ทรงทราบว่าพระบิดาถูกสังหาร ก็ไม่ทรงพบความสงบ ชาวเการพผู้ตกอยู่ในความกังวลและโศกเศร้า ก็ทรุดโทรม
7.1.6
तस्य चिन्तयतो दुःखमनिशं पार्थिवस्य तत् ।
आजगाम विशुद्धात्मा पुनर्गावल्गणिस्तदा ॥ ७.१.६ ॥
ขณะที่พระราชาทรงครุ่นคิดด้วยความทุกข์ไม่หยุดหย่อน สัญชัยบุตรของคาวัลคณะผู้มีจิตบริสุทธิ์ ก็กลับมาอีกครั้งในเวลานั้น
7.1.7
व्यासप्रसादाद्विज्ञाय सर्वं वृत्तान्तमुत्तमम् ।
सैनिकानां च सर्वेषां सेनयोरुभयोस्तदा ॥ ७.१.७ ॥
ด้วยพระกรุณาของพระวยาส เขาได้รู้เรื่องราวทั้งหมดอันประเสริฐ และเรื่องราวของทหารทั้งปวงของทั้งสองกองทัพในเวลานั้น
7.1.8
शिबिरात्सञ्जयं प्राप्तं निशि नागाह्वयं पुरम् ।
आम्बिकेयो महाराज धृतराष्ट्रोऽन्वपृच्छत ॥ ७.१.८ ॥
เมื่อสัญชัยกลับมาถึงนครนาคาหวยะในยามค่ำคืนจากค่ายทหาร ท้าวธฤตราษฎร์ พระโอรสของอัมพิกา ผู้เป็นมหาราชา ได้ไต่ถามสัญชัย
7.1.9
श्रुत्वा भीष्मस्य निधनमप्रहृष्टमना भृशम् ।
पुत्राणां जयमाकाङ्क्षन्विललापातुरो यथा ॥ ७.१.९ ॥
เมื่อได้ฟังข่าวการสิ้นพระชนม์ของภีษมะ พระทัยมิได้ยินดีเลย และทรงปรารถนาชัยชนะของบุตรทั้งหลาย ก็ทรงคร่ำครวญด้วยความทุกข์ร้อนเหมือนอย่างผู้ที่
7.1.10
संशोच्य तु महात्मानं भीष्मं भीमपराक्रमम् ।
किमकार्षुःपरं तात कुरवः कालचोदिताः ॥ ७.१.१० ॥
เมื่อโศกเศร้าถึงภีษมะผู้ยิ่งใหญ่ ผู้มีวีรภาพอันน่าหวาดหวั่น ข้าแต่ลูกรัก ชาวกุรุผู้ถูกกาลเวลาผลักดันแล้วได้กระทำสิ่งใดอีกเล่า
7.1.11
तस्मिन्विनिहते शूरे दुराधर्षे महात्मनि ।
किं नु स्वित्कुरवोऽकार्षुर्निमग्नाः शोकसागरे ॥ ७.१.११ ॥
เมื่อวีรบุรุษผู้นั้น ผู้ยากจะต้านทาน ผู้มีใจยิ่งใหญ่ ถูกสังหารแล้ว ชาวกุรุผู้จมอยู่ในมหาสมุทรแห่งความโศก ได้กระทำสิ่งใดกันหนอ
7.1.12
तदुदीर्णं महत्सैन्यं त्रैलोक्यस्यापि सञ्जय ।
भयमुत्पादयेत्तीव्रं पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ ७.१.१२ ॥
กองทัพใหญ่ที่ยิ่งยงนั้น ซึ่งอาจสร้างความหวาดกลัวแม้ในไตรโลก คงจะก่อให้เกิดความหวาดกลัวอย่างรุนแรงแก่บรรดาปาณฑพผู้ยิ่งใหญ่ ข้าแต่สัญชัย
7.1.13
को हि दौर्योधने सैन्ये पुमानासीन्महारथः ।
यं प्राप्य समरे वीरा न त्रस्यन्ति महाभये ॥ ७.१.१३ ॥
ในกองทัพของทุรโยธน์นั้น มีบุรุษผู้เป็นมหารถคนใดเล่า ที่เมื่อได้ประสบแล้วในการรบ วีรชนทั้งหลายจะไม่สะทกสะท้านแม้ในภัยอันใหญ่หลวง
7.1.14
देवव्रते तु निहते कुरूणामृषभे तदा ।
किमकार्षुर्नृपतयस्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१.१४ ॥
เมื่อเทวัพรตะ วัวตัวผู้ในหมู่ชาวกุรุ ถูกสังหารแล้ว บรรดากษัตริย์ได้กระทำสิ่งใดในขณะนั้น ข้าแต่สัญชัย ขอโปรดบอกข้าพเจ้าเรื่องนั้น
7.1.15
शृणु राजन्नेकमना वचनं ब्रुवतो मम ।
यत्ते पुत्रास्तदाकार्षुर्हते देवव्रते मृधे ॥ ७.१.१५ ॥
ข้าแต่พระราชา จงฟังถ้อยคำของข้าพเจ้าด้วยใจที่ตั้งมั่นเพียงหนึ่งเดียว คือสิ่งที่บุตรของพระองค์ได้กระทำในเวลานั้น เมื่อเทวัพรตะถูกสังหารในการรบ
7.1.16
निहते तु तदा भीष्मे राजन्सत्यपराक्रमे ।
तावकाः पाण्डवेयाश्च प्राध्यायन्त पृथक्पृथक् ॥ ७.१.१६ ॥
และเมื่อภีษมะผู้มีวีรภาพอันแท้จริงถูกสังหารแล้ว ข้าแต่พระราชา ฝ่ายของพระองค์และบุตรของปาณฑุต่างก็ครุ่นคิดแยกกันไป
7.1.17
विस्मिताश्च प्रहृष्टाश्च क्षत्रधर्मं निशम्य ते ।
स्वधर्मं निन्दमानास्ते प्रणिपत्य महात्मने ॥ ७.१.१७ ॥
เมื่อได้พิจารณาหน้าที่ของกษัตริย์แล้ว พวกเขาก็ทั้งประหลาดใจและยินดี แล้วตำหนิหน้าที่ของตนเอง จึงน้อมตัวลงกราบต่อผู้ยิ่งใหญ่
7.1.18
शयनं कल्पयामासुर्भीष्मायामितकर्मणे ।
सोपधानं नरव्याघ्र शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ७.१.१८ ॥
พวกเขาจัดเตรียมที่นอนให้ภีษมะผู้มีกิจอันหาที่สุดมิได้ มีหมอนทำด้วยลูกศรที่โค้งตรงตามข้อ ข้าแต่นรพยัคฆ์
7.1.19
विधाय रक्षां भीष्माय समाभाष्य परस्परम् ।
अनुमान्य च गाङ्गेयं कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ॥ ७.१.१९ ॥
หลังจากจัดให้มีการคุ้มกันภีษมะแล้ว ปรึกษากันและกัน ลาจากคงคาบุตรภีษมะ และเดินเวียนขวารอบท่านแล้ว
7.1.20
क्रोधसंरक्तनयनाः समवेत्य परस्परम् ।
पुनर्युद्धाय निर्जग्मुः क्षत्रियाः कालचोदिताः ॥ ७.१.२० ॥
บรรดาทหารกษัตริย์ นัยน์ตาแดงด้วยความโกรธ มาพบกันแล้วก็ออกเดินทางไปทำศึกอีก ถูกกาลเวลาผลักดัน
7.1.21
ततस्तूर्यनिनादैश्च भेरीणां निनदेन च ।
तावकानामनीकानि परेषां च विनिर्ययुः ॥ ७.१.२१ ॥
จากนั้น ด้วยเสียงแตรสังข์และเสียงกลองใหญ่ กองทัพของฝ่ายท่านและของฝ่ายศัตรูก็เคลื่อนพลออกไป
7.1.22
व्यावृत्तेऽर्यम्णि राजेन्द्र पतिते जाह्नवीसुते ।
अमर्षवशमापन्नाः कालोपहतचेतसः ॥ ७.१.२२ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ เมื่อพระอาทิตย์คล้อยกลับไปแล้ว และบุตรแห่งพระชาหนวีล้มลง ทุกคนก็ถูกความโกรธครอบงำ จิตใจถูกกาลเวลาทำให้สับสน
7.1.23
अनादृत्य वचः पथ्यं गाङ्गेयस्य महात्मनः ।
निर्ययुर्भरतश्रेष्टाः शस्त्राण्यादाय सत्वराः ॥ ७.१.२३ ॥
พวกเขาไม่ฟังถ้อยคำอันเป็นประโยชน์ของบุตรแห่งคงคา ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ แต่หยิบอาวุธขึ้นถืออย่างรวดเร็วแล้วเคลื่อนพลออกไป ผู้ประเสริฐแห่งภรตวงศ์ทั้งหลาย
7.1.24
मोहात्तव सपुत्रस्य वधाच्छान्तनवस्य च ।
कौरवा मृत्युनाऽऽहूताः सहिताः सर्वराजभिः ॥ ७.१.२४ ॥
เพราะความหลงของท่านและพร้อมบุตรทั้งหลาย และเพราะการสังหารบุตรแห่งศานตนุ เการพทั้งหลายถูกความตายเรียกมา พร้อมกับบรรดากษัตริย์ทั้งปวงมาประชุมกัน
7.1.25
अजावय इवागोपा वने श्वापदसंकुले ।
कर्णकर्णेति चाक्रन्दञ्छेषा भारत पार्थिवाः।
भृशमुद्विग्नमनसो हीना देवव्रतेन ते ॥ ७.१.२५ ॥
เหมือนแพะและแกะที่ไม่มีคนเลี้ยงในป่าเต็มไปด้วยสัตว์ร้าย พระราชาที่เหลืออยู่ร้องเรียกว่า "กรรณ กรรณ" ข้าแต่ภรตะ จิตใจของพวกเขาสั่นสะเทือนอย่างยิ่ง เมื่อต้องสูญเสียเทวพรต (ภีษมะ)
7.1.26
पतिते भरतश्रेष्ठे बभूव कुरुवाहिनी ।
द्यौरिवापेतनक्षत्रा हीनं खमिव वायुना ॥ ७.१.२६ ॥
เมื่อผู้ประเสริฐแห่งภรตวงศ์ล้มลง กองทัพกุรุก็กลายเป็นเหมือนท้องฟ้าที่ปราศจากดวงดาว เหมือนท้องฟ้าที่ลมพัดให้ว่างเปล่า
7.1.27
विपन्नसस्येव मही वाक्चैवासंस्कृता यथा ।
आसुरीव यथा सेना निगृहीते नृपे बलौ ॥ ७.१.२७ ॥
เหมือนแผ่นดินที่พืชผลถูกทำลาย เหมือนถ้อยคำที่ไม่ได้ขัดเกลา และเหมือนกองทัพของอสูรเมื่อท้าวพลี ผู้เข้มแข็ง ถูกจับกุม
7.1.28
विधवेव वारारोहा शुष्कतोयेव निम्नगा ।
वृकैरिव वने रुद्धा पृषती हतयूथपा ॥ ७.१.२८ ॥
เหมือนหญิงม่ายที่มีสะโพกงดงาม เหมือนแม่น้ำที่น้ำแห้งเหือด และเหมือนนางกวางจุดที่ถูกหมาป่าล้อมไว้ในป่า หลังจากหัวหน้าฝูงของมันถูกฆ่าตาย
7.1.29
शरभाऽऽहतसिंहेव महती गिरिकन्दरा ।
सा सेना भरतश्रेष्ठे पतिते जाह्नवीसुते ॥ ७.१.२९ ॥
กองทัพนั้นกลายเป็นเหมือนถ้ำใหญ่บนภูเขาที่สิงโตถูกสัตว์ชื่อศรภะฟาดล้ม เมื่อผู้ประเสริฐแห่งภรตวงศ์ บุตรแห่งพระชาหนวี ล้มลง
7.1.30
विष्वग्वाताहतिक्षुब्धा नौरिवासीन्महार्णवे ।
बलिभिः पाण्डवैर्वीरैर्लब्धलक्षैर्भृशार्दिता ॥ ७.१.३० ॥
กองทัพนั้นกลายเป็นเหมือนเรือที่ถูกลมพัดมาจากทุกทิศโถมซัดอยู่ในมหาสมุทร ถูกพวกปาณฑพผู้กล้าหาญผู้มีความชำนาญในการยิงเป้าเบียดเบียนอย่างหนัก
7.1.31
सा तदासीद्भृशं सेना व्याकुलाश्वरथद्विपा ।
विपन्नभूयिष्ठनरा कृपणा ध्वस्तमानसा ॥ ७.१.३१ ॥
ครั้งนั้น กองทัพนั้นถูกรบกวนอย่างหนัก ม้า รถรบ และช้างต่างก็ระส่ำระสาย ทหารส่วนใหญ่ล้มตาย น่าสงสาร และจิตใจแตกสลาย
7.1.32
तस्यां त्रस्ता नृपतयः सैनिकाश्च पृथग्विधाः ।
पाताल इव मज्जन्तो हीना देवव्रतेन ते। ॥ ७.१.३२ ॥
ในกองทัพนั้น บรรดาพระราชาและทหารหลายประเภทต่างหวาดกลัว เหมือนผู้ที่กำลังจมลงสู่บาดาล เมื่อปราศจากเทวพรต (ภีษมะ)
7.1.33
कर्णस्य कुरवोऽस्मार्षुः स हि देवव्रतोपमः ।
सर्वशस्त्रभृतां श्रेष्ठं रोचमानमिवातिथिम् ॥ ७.१.३३ ॥
ชาวกุรุระลึกถึงกรรณ ผู้เปรียบได้กับเทวพรต เป็นผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้ถืออาวุธทั้งปวง เหมือนแขกผู้มาเยือนที่เปล่งประกาย
7.1.34
बन्धुमापद्गतस्येव तमेवोपागमन्मनः ।
चुक्रुशुः कर्णकर्णेति तत्र भारत पार्थिवाः ॥ ७.१.३४ ॥
จิตใจของพวกเขาคิดถึงกรรณเหมือนคิดถึงญาติที่กำลังประสบทุกข์ และที่นั่น ข้าแต่ภรตะ เหล่ากษัตริย์ต่างร้องว่า "กรรณ กรรณ"
7.1.35
राधेयं हितमस्माकं सूतपुत्रं तनुत्यजम् ।
स हि नाबुध्यत तदा दशाहानि महायशाः ॥ ७.१.३५ ॥
กรรณ บุตรแห่งราธา ผู้เป็นประโยชน์แก่พวกเรา บุตรของสารถี ผู้สละร่างกาย เป็นเวลาสิบวันแล้วที่ผู้มีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่นั้นยังไม่รู้เรื่องนี้
7.1.36
सामात्यबन्धुः कर्णो वै तमानयत माचिरम्। ॥ ७.१.३६ ॥
จงนำกรรณพร้อมทั้งอำมาตย์และญาติของเขามาเดี๋ยวนี้ อย่าให้ล่าช้า
7.1.37
रथेषु गण्यमानेषु बलविक्रमशालिषु ।
सङ्ख्यातोऽर्धरथः कर्णो द्विगुणः सन्नरर्षभः ॥ ७.१.३७ ॥
ในบรรดารถรบที่ถูกนับ ซึ่งประกอบด้วยกำลังและความกล้าหาญ กรรณถูกนับว่าเป็นนักรบครึ่งรถ แต่เขาเก่งเป็นสองเท่า เป็นวัวผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์
7.1.38
रथातिरथसङ्ख्यायां योऽग्रणीः शूरसम्भतः ।
सासुरानपि देवेशान्रणे यो योद्धुमुत्सहेत् ॥ ७.१.३८ ॥
ผู้ที่เป็นหนึ่งในการนับนักรบรถและนักรบมหารถ เป็นวีรบุรุษเต็มด้วยความกล้าหาญ ผู้ที่กล้าจะต่อสู้ในสนามรบแม้กับเจ้าแห่งเทพทั้งหลายพร้อมด้วยอสูร
7.1.39
स तु तेनैव कोपेन राजन्गाङ्गेयमुक्तवान् ।
त्वयि जीवति कौरव्य नाहं योत्स्ये कदाचन। ॥ ७.१.३९ ॥
แต่ด้วยความโกรธนั้นเอง เขาได้กล่าวกับคงคาเกยะว่า "ข้าแต่จอมกษัตริย์ ข้าแต่กุรุวงศ์ ตราบใดที่ท่านยังมีชีวิตอยู่ ข้าจะไม่ขอสู้รบเลยเป็นอันขาด"
7.1.40
त्वया तु पाण्डवेयेषु निहतेषु महामृधे ।
दुर्योधनमनुज्ञाप्य वनं यास्यामि कौरव ॥ ७.१.४० ॥
"แต่เมื่อบรรดาปาณฑพถูกท่านสังหารในสงครามใหญ่แล้ว ข้าแต่กุรุวงศ์ ข้าจะขอลาทุรโยธน์แล้วไปยังป่า"
7.1.41
हते वा त्वयि पार्थैस्तु युधि स्वर्गमुपेयुषि ।
हन्तास्म्येकरथेनैव कृत्स्नान् यान्मन्यसे रथान् ॥ ७.१.४१ ॥
หากท่านถูกบุตรของปฤถาสังหารในสนามรบและขึ้นสวรรค์ไปแล้ว ข้าผู้เดียวด้วยรถเพียงคันเดียวจักสังหารรถทั้งปวงที่ท่านคิดว่ามีอยู่
7.1.42
एवमुक्त्वा महाबाहुर्दशाहान्येक एव स ।
नायुध्यत ततः कर्णः पुत्रस्य तव संयते ॥ ७.१.४२ ॥
ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว ผู้มีแขนใหญ่นั้นอยู่คนเดียวสิบวันโดยมิได้รบ จากนั้นกรรณะจึงมิได้รบในสงครามเพื่อบุตรของท่าน
7.1.43
भीष्मः समरविक्रान्तः पाण्डवेयस्य भारत ।
जघान समरे योधानसङ्ख्येयपराक्रमः ॥ ७.१.४३ ॥
โอ ภารตะ ภีษมะผู้มีความกล้าหาญในการรบ มีพลานุภาพนับประมาณมิได้ ได้สังหารนักรบแห่งกองทัพปาณฑพในการต่อสู้
7.1.44
तस्मिंस्तु निहते शूरे सत्यसन्धे महौजसि ।
त्वत्सुताः कर्णमस्मार्षुस्तर्तुकामा इव प्लवम् ॥ ७.१.४४ ॥
เมื่อวีรบุรุษผู้ซื่อตรงต่อคำมั่นและมีพลังยิ่งใหญ่นั้นถูกสังหารแล้ว บุตรของท่านจึงนึกถึงกรรณะ ดุจผู้ที่ปรารถนาจะข้ามแม่น้ำนึกถึงแพ
7.1.45
तावकास्तव पुत्राश्च सहिताः सर्वराजभिः ।
हा कर्ण इति चाक्रन्दन्कालोऽयमिति अब्रुवन् ॥ ७.१.४५ ॥
ประชาชนของท่านและบุตรของท่าน พร้อมด้วยกษัตริย์ทั้งปวง ต่างร้องว่า "อนิจจา กรรณะ!" และกล่าวว่า "นี่คือเวลาแล้ว"
7.1.46
एवं ते स्म हि राधेयं सूतपुत्रं तनुत्यजम् ।
चुक्रुशुः सहिता योधास्तत्र तत्र महाबलाः ॥ ७.१.४६ ॥
ดังนี้ นักรบผู้มีกำลังมากทั้งหลายซึ่งรวมกันอยู่ ณ ที่นั้นและที่นั่น ต่างคร่ำครวญถึงกรรณะ บุตรแห่งราธา บุตรของสารถี ผู้สละร่างกายแล้ว
7.1.47
जामदग्न्याभ्यनुज्ञातमस्त्रे दुर्वारपौरुषम् ।
अगमन्नो मनः कर्णं बन्धुमात्ययिकेष्विव ॥ ७.१.४७ ॥
จิตของพวกเรามุ่งไปหากรรณะ ผู้ได้รับอาวุธจากปรศุราม มีความกล้าหาญที่ใครต้านไม่ได้ ดุจจิตมุ่งไปหาญาติในยามเกิดภัยพิบัติใหญ่หลวง
7.1.48
स हि शक्तो रणे राजञ्स्त्रातुमस्मान्महाभयात् ।
त्रिदशानिव गोविन्दः सततं सुमहाभयात् ॥ ७.१.४८ ॥
โอ พระราชา เขาสามารถในการรบที่จะช่วยพวกเราให้พ้นจากภัยใหญ่ ดุจโควินทะผู้ช่วยเหล่าเทวดาให้พ้นจากภัยใหญ่อยู่เสมอ
7.1.49
तथा तु सञ्जयं कर्णं कीर्तयन्तं पुनः पुनः ।
आशीविषवदुच्छ्वस्य धृतराष्ट्रोऽब्रवीदिदम् ॥ ७.१.४९ ॥
ขณะที่สัญชัยกล่าวสรรเสริญกรรณะซ้ำแล้วซ้ำเล่า ธฤตราษฎร์ก็หายใจออกดุจงู แล้วตรัสถ้อยคำเหล่านี้
7.1.50
यत्तद्वैकर्तनं कर्णमगमद्वो मनस्तदा ।
उप्यरक्षत्स राधेयः सूतपुत्रस्तनुत्यजः ॥ ७.१.५० ॥
ครั้งนั้นจิตของท่านมุ่งไปหากรรณะ บุตรของวิกรรตนะ บุตรแห่งราธา บุตรของสารถีผู้สละร่างกาย ได้คุ้มครองสิ่งนั้น
7.1.51
अपि तन्न मृषाकार्षीत्कच्चित्सत्यपराक्रमः ।
सम्भान्तानां तदार्तानां त्रस्तानां त्राणमिच्छतां ॥ ७.१.५१ ॥
เขาผู้มีความกล้าหาญอันแท้จริงนั้นมิได้ทำคำมั่นแห่งการคุ้มครองให้เป็นโมฆะหรือ คือคำมั่นที่ให้แก่ผู้ตื่นตระหนก ผู้ทุกข์ทรมาน ผู้หวาดกลัว และผู้แสวงหาที่พึ่ง
7.1.52
अपि तत्पूरयांचक्रे धनुर्धरवरो युधि ।
यत्तद्विनिहते भीष्मे कौरवाणामपाकृतम् ॥ ७.१.५२ ॥
ในการรบ ผู้เป็นเลิศในบรรดานักธนูได้ทำหน้าที่ซึ่งเการพทั้งหลายทิ้งค้างไว้เมื่อภีษมะถูกสังหารให้สำเร็จหรือไม่
7.1.53
तत्खण्डं पूरयन्कर्णः परेषामादधद्भयम् ।
स हि वै पुरुषव्याघ्रो लोके सञ्जय कथ्यते ॥ ७.१.५३ ॥
กรรณะเติมช่องว่างนั้นให้เต็ม และทำให้ศัตรูเกิดความหวาดกลัว โอ สัญชัย ในโลกนี้เขาเรียกกันจริงว่าเสือในหมู่มนุษย์
7.1.54
आर्तानां बान्धवानां च क्रन्दतां च विशेषतः ।
परित्यज्य रणे प्राणांस्तत्त्राणार्थं च शर्म च।
कृतवान्मम पुत्राणां जयाशां सफलामपि ॥ ७.१.५४ ॥
เขาได้สละชีวิตในการรบเพื่อคุ้มครองผู้ทุกข์ยากและญาติที่ร้องไห้คร่ำครวญเป็นพิเศษ และได้ให้ที่พึ่งแก่พวกเขา ทั้งยังทำให้ความหวังในชัยชนะของบุตรของข้าพเจ้าบรรลุผลอีกด้วย
7.1.63
भीष्मेण हि महाबाहुः सर्वक्षत्रस्य पश्यतः ॥ ७.१.६३ ॥
แท้จริง ผู้มีแขนใหญ่นั้นถูกภีษมะสังหารต่อหน้านักรบทั้งปวงของกษัตริย์