మహాభారతం · అధ్యాయం 7.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
तमप्रतिमसत्वौजोबलवीर्यपराक्रमम् ।
हतं देवव्रतं श्रुत्वा पाञ्चाल्येन शिखण्डिना ॥ ७.१.१ ॥
నారాయణునికి నమస్కరించి, నరునికీ నరోత్తమునికీ, దేవి సరస్వతికీ వ్యాసునికీ నమస్కరించి, అనంతరం జయాన్ని ప్రకటించాలి. సాటిలేని సత్త్వం, ఓజస్సు, బలం, వీర్యం, పరాక్రమం కలిగిన దేవవ్రతుడు (భీష్ముడు) పాంచాల్యుడైన శిఖండిచే హతుడయ్యాడని విని—
7.1.2
धृतराष्ट्रस्ततो राजा शोकव्याकूललोचनः ।
किमचेष्टत विप्रर्षे हते पितरि वीर्यवान् ॥ ७.१.२ ॥
అప్పుడు రాజు ధృతరాష్ట్రుడు శోకంతో కలతచెందిన కళ్లతో ఉన్నాడు. ఓ విప్రర్షీ, తండ్రి హతుడైనప్పుడు ఆ వీరుడు ఏమి చేశాడు?
7.1.3
तस्य पुत्रो हि भगवान्भीष्मद्रोणमुखै रथैः ।
पराजित्य महेष्वासान्पाण्डवान् राज्यमिच्छति ॥ ७.१.३ ॥
అతని కుమారుడు భగవంతుడు (దుర్యోధనుడు), భీష్ముడు ద్రోణుడు ముందున్న రథాలతో మహాధనుర్ధారులైన పాండవులను ఓడించి రాజ్యాన్ని కోరుతున్నాడు.
7.1.4
तस्मिन्हते तु भगवन्केतौ सर्वधनुष्मताम् ।
यदचेष्टत कौरव्यस्तन्मे ब्रूहि तपोधन ॥ ७.१.४ ॥
ఆ కేతువు వంటి, సకల ధనుర్ధారులలో ప్రధానుడైన వాడు హతుడైన తరువాత కౌరవుడు ఏమి చేశాడో, తపోధనా, నాకు చెప్పు.
7.1.5
निहतं पितरं श्रुत्वा धृतराष्ट्रो जनाधिपः ।
लेभे न शान्तिं कौरव्यश्चिन्ताशोकपरायणः ॥ ७.१.५ ॥
తండ్రి హతుడయ్యాడని విని జనాధిపతి ధృతరాష్ట్రుడు శాంతిని పొందలేదు; ఆ కౌరవుడు చింత, శోకాలలో మునిగిపోయాడు.
7.1.6
तस्य चिन्तयतो दुःखमनिशं पार्थिवस्य तत् ।
आजगाम विशुद्धात्मा पुनर्गावल्गणिस्तदा ॥ ७.१.६ ॥
రాజు నిరంతరం చింతిస్తూ దుఃఖిస్తున్నప్పుడు, విశుద్ధాత్ముడైన గావల్గణి (సంజయుడు) మళ్లీ వచ్చాడు.
7.1.7
व्यासप्रसादाद्विज्ञाय सर्वं वृत्तान्तमुत्तमम् ।
सैनिकानां च सर्वेषां सेनयोरुभयोस्तदा ॥ ७.१.७ ॥
వ్యాసుని అనుగ్రహంతో సమస్త వృత్తాంతాన్ని తెలుసుకొని, ఆ సమయంలో రెండు సేనల్లోని సైనికులందరి (వృత్తాంతాన్నీ తెలుసుకొని).
7.1.8
शिबिरात्सञ्जयं प्राप्तं निशि नागाह्वयं पुरम् ।
आम्बिकेयो महाराज धृतराष्ट्रोऽन्वपृच्छत ॥ ७.१.८ ॥
రాత్రి శిబిరం నుండి నాగాహ్వయ నగరానికి చేరిన సంజయుని అడిగాడు, మహారాజా, అంబికా కుమారుడు ధృతరాష్ట్రుడు.
7.1.9
श्रुत्वा भीष्मस्य निधनमप्रहृष्टमना भृशम् ।
पुत्राणां जयमाकाङ्क्षन्विललापातुरो यथा ॥ ७.१.९ ॥
భీష్ముని మరణం విని, మనసు బాగా సంతోషం లేకుండా, కుమారుల విజయాన్ని కోరుతూ, దుఃఖితుడై విలపించాడు, అన్నట్లు.
7.1.10
संशोच्य तु महात्मानं भीष्मं भीमपराक्रमम् ।
किमकार्षुःपरं तात कुरवः कालचोदिताः ॥ ७.१.१० ॥
మహాత్ముడు, భయంకర పరాక్రమం కలిగిన భీష్ముని కోసం శోకించి, తాతా, కాలప్రేరితులైన కురువులు ఇంకా ఏమి చేశారు?
7.1.11
तस्मिन्विनिहते शूरे दुराधर्षे महात्मनि ।
किं नु स्वित्कुरवोऽकार्षुर्निमग्नाः शोकसागरे ॥ ७.१.११ ॥
ఆ శూరుడు, దుర్ధర్షుడు, మహాత్ముడు హతుడైన తరువాత, శోకసాగరంలో మునిగిన కురువులు ఏమి చేశారు?
7.1.12
तदुदीर्णं महत्सैन्यं त्रैलोक्यस्यापि सञ्जय ।
भयमुत्पादयेत्तीव्रं पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ ७.१.१२ ॥
సంజయా, ముల్లోకాలకు కూడా భయం కలిగించగల ఆ మహా సేన మహాత్ములైన పాండవులకు తీవ్రమైన భయాన్ని కలిగించేది.
7.1.13
को हि दौर्योधने सैन्ये पुमानासीन्महारथः ।
यं प्राप्य समरे वीरा न त्रस्यन्ति महाभये ॥ ७.१.१३ ॥
దుర్యోధనుని సైన్యంలో ఎవరు మహారథుడుగా ఉన్నాడు, అతనిని పొందితే యుద్ధంలో వీరులు మహాభయంలోనూ భయపడరో?
7.1.14
देवव्रते तु निहते कुरूणामृषभे तदा ।
किमकार्षुर्नृपतयस्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१.१४ ॥
కురువుల శ్రేష్ఠ వృషభుడైన దేవవ్రతుడు (భీష్ముడు) హతుడైనప్పుడు రాజులు ఏమి చేశారు? సంజయా, దానిని నాకు చెప్పు.
7.1.15
शृणु राजन्नेकमना वचनं ब्रुवतो मम ।
यत्ते पुत्रास्तदाकार्षुर्हते देवव्रते मृधे ॥ ७.१.१५ ॥
రాజా, ఏకాగ్రమనస్కుడవై నేను చెప్పేది విను — దేవవ్రతుడు యుద్ధంలో హతుడైనప్పుడు నీ కుమారులు చేసినది ఇదే.
7.1.16
निहते तु तदा भीष्मे राजन्सत्यपराक्रमे ।
तावकाः पाण्डवेयाश्च प्राध्यायन्त पृथक्पृथक् ॥ ७.१.१६ ॥
రాజా, సత్యపరాక్రముడైన భీష్ముడు హతుడైనప్పుడు నీ పక్షం వారూ పాండవులూ వేర్వేరుగా చింతలో మునిగారు.
7.1.17
विस्मिताश्च प्रहृष्टाश्च क्षत्रधर्मं निशम्य ते ।
स्वधर्मं निन्दमानास्ते प्रणिपत्य महात्मने ॥ ७.१.१७ ॥
క్షత్రధర్మాన్ని విచారించి వారు ఆశ్చర్యపడి సంతోషించారు; తమ స్వధర్మాన్ని నిందిస్తూ ఆ మహాత్ముకు ప్రణమిల్లారు.
7.1.18
शयनं कल्पयामासुर्भीष्मायामितकर्मणे ।
सोपधानं नरव्याघ्र शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ७.१.१८ ॥
అమిత కర్ములైన భీష్మునికి వారు ఒక శయ్యను సిద్ధం చేశారు — ఓ నరవ్యాఘ్రా, తలగడతో, వంగిన కణుపుల బాణాలతో.
7.1.19
विधाय रक्षां भीष्माय समाभाष्य परस्परम् ।
अनुमान्य च गाङ्गेयं कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ॥ ७.१.१९ ॥
భీష్ముని రక్షణ ఏర్పాటు చేసి, ఒకరితో ఒకరు సంప్రదించి, గంగాపుత్రుడైన భీష్ముని అనుమతి కోరి, ఆయనకు ప్రదక్షిణం చేసి.
7.1.20
क्रोधसंरक्तनयनाः समवेत्य परस्परम् ।
पुनर्युद्धाय निर्जग्मुः क्षत्रियाः कालचोदिताः ॥ ७.१.२० ॥
కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్లు గల క్షత్రియులు ఒకరినొకరు కలుసుకొని, కాలంచే ప్రేరేపించబడి మళ్లీ యుద్ధానికి బయలుదేరారు.
7.1.21
ततस्तूर्यनिनादैश्च भेरीणां निनदेन च ।
तावकानामनीकानि परेषां च विनिर्ययुः ॥ ७.१.२१ ॥
అప్పుడు కొమ్ముల ధ్వనులు, భేరీల గర్జనలతో, మీ సేనలు, శత్రువుల సేనలు బయలుదేరాయి.
7.1.22
व्यावृत्तेऽर्यम्णि राजेन्द्र पतिते जाह्नवीसुते ।
अमर्षवशमापन्नाः कालोपहतचेतसः ॥ ७.१.२२ ॥
ఓ రాజేంద్రా! సూర్యుడు వెనక్కు తిరిగినప్పుడు, జాహ్నవీ పుత్రుడు పడిపోయినప్పుడు, కోపవశులై, కాలంచే హతమైన బుద్ధిగల వారు.
7.1.23
अनादृत्य वचः पथ्यं गाङ्गेयस्य महात्मनः ।
निर्ययुर्भरतश्रेष्टाः शस्त्राण्यादाय सत्वराः ॥ ७.१.२३ ॥
మహాత్ముడైన గంగాపుత్రుడు భీష్ముని హితవచనాలను లెక్కచేయక, భరతశ్రేష్ఠులు ఆయుధాలు చేపట్టి త్వరగా బయలుదేరారు.
7.1.24
मोहात्तव सपुत्रस्य वधाच्छान्तनवस्य च ।
कौरवा मृत्युनाऽऽहूताः सहिताः सर्वराजभिः ॥ ७.१.२४ ॥
నీ మోహం వల్ల, నీ కుమారులతో కలిసి, శంతనుని కుమారుని వధ కారణంగా, కౌరవులు మృత్యువు చేత పిలవబడి, సర్వరాజులతో కలిసి.
7.1.25
अजावय इवागोपा वने श्वापदसंकुले ।
कर्णकर्णेति चाक्रन्दञ्छेषा भारत पार्थिवाः।
भृशमुद्विग्नमनसो हीना देवव्रतेन ते ॥ ७.१.२५ ॥
క్రూర మృగాలతో నిండిన అడవిలో కాపరి లేని మేకలు గొర్రెల వలె, 'కర్ణా, కర్ణా' అని అరుస్తూ మిగిలిన రాజులు, ఓ భారతా, దేవవ్రతుని (భీష్ముని) కోల్పోయి అత్యంత కలవరపడ్డారు.
7.1.26
पतिते भरतश्रेष्ठे बभूव कुरुवाहिनी ।
द्यौरिवापेतनक्षत्रा हीनं खमिव वायुना ॥ ७.१.२६ ॥
భరతశ్రేష్ఠుడు పడిపోగానే కౌరవ సేన నక్షత్రాలు లేని ఆకాశంలా, గాలి లేని ఆకాశంలా అయిపోయింది.
7.1.27
विपन्नसस्येव मही वाक्चैवासंस्कृता यथा ।
आसुरीव यथा सेना निगृहीते नृपे बलौ ॥ ७.१.२७ ॥
పంటలు నశించిన భూమిలా, సంస్కారం లేని మాటలా, బలి రాజు బంధింపబడినప్పుడు అసుర సేనలా అయింది.
7.1.28
विधवेव वारारोहा शुष्कतोयेव निम्नगा ।
वृकैरिव वने रुद्धा पृषती हतयूथपा ॥ ७.१.२८ ॥
భర్త మరణించిన సుందరి వలె, నీరు ఎండిన నది వలె, యూథపతి హతమైన జింకను అడవిలో తోడేళ్ళు చుట్టుముట్టినట్లు.
7.1.29
शरभाऽऽहतसिंहेव महती गिरिकन्दरा ।
सा सेना भरतश्रेष्ठे पतिते जाह्नवीसुते ॥ ७.१.२९ ॥
శరభం చేత కొట్టబడిన సింహం ఉన్న మహా పర్వత గుహలా ఆ సేన అయింది, భరతశ్రేష్ఠుడు జాహ్నవీ పుత్రుడు పడిపోయినప్పుడు.
7.1.30
विष्वग्वाताहतिक्षुब्धा नौरिवासीन्महार्णवे ।
बलिभिः पाण्डवैर्वीरैर्लब्धलक्षैर्भृशार्दिता ॥ ७.१.३० ॥
నలుదిక్కుల నుండి వీచే గాలులకు కదిలిన మహాసముద్రంలో నావలా ఆ సేన అయింది, బలవంతులైన పాండవ వీరులచే లక్ష్యం చేరి అత్యంత పీడితమైంది.
7.1.31
सा तदासीद्भृशं सेना व्याकुलाश्वरथद्विपा ।
विपन्नभूयिष्ठनरा कृपणा ध्वस्तमानसा ॥ ७.१.३१ ॥
ఆ సమయంలో ఆ సేన ఎంతో కలవరపడింది; గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులు అస్తవ్యస్తమయ్యాయి; అనేక మంది వీరులు నేలకూలారు; అది దీనంగా, మనోభంగమై ఉంది.
7.1.32
तस्यां त्रस्ता नृपतयः सैनिकाश्च पृथग्विधाः ।
पाताल इव मज्जन्तो हीना देवव्रतेन ते। ॥ ७.१.३२ ॥
ఆ సేనలో భయపడిన రాజులు, వివిధ రకాల సైనికులు పాతాళంలో మునిగిపోతున్నట్లు ఉన్నారు; దేవవ్రతుడిని కోల్పోయి వారు అలా ఉన్నారు.
7.1.33
कर्णस्य कुरवोऽस्मार्षुः स हि देवव्रतोपमः ।
सर्वशस्त्रभृतां श्रेष्ठं रोचमानमिवातिथिम् ॥ ७.१.३३ ॥
కురువులు కర్ణుడిని స్మరించారు; అతడు దేవవ్రతునితో సమానుడు, సర్వ ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడు, ప్రకాశించే అతిథిలా ఉన్నాడు.
7.1.34
बन्धुमापद्गतस्येव तमेवोपागमन्मनः ।
चुक्रुशुः कर्णकर्णेति तत्र भारत पार्थिवाः ॥ ७.१.३४ ॥
ఆపదలో ఉన్న బంధువులా మనసు అతని వైపే వెళ్ళింది; ఓ భరతా, అక్కడ రాజులు 'కర్ణా, కర్ణా' అని కేకలు వేశారు.
7.1.35
राधेयं हितमस्माकं सूतपुत्रं तनुत्यजम् ।
स हि नाबुध्यत तदा दशाहानि महायशाः ॥ ७.१.३५ ॥
రాధ కుమారుడు, మనకు హితుడు, సూతపుత్రుడు, ప్రాణత్యాగానికి సిద్ధమైనవాడు — ఆ మహాయశస్వి ఆ సమయంలో పది రోజులుగా అది తెలుసుకోలేదు.
7.1.36
सामात्यबन्धुः कर्णो वै तमानयत माचिरम्। ॥ ७.१.३६ ॥
మంత్రులు, బంధువులతో కూడిన కర్ణుడిని — అతడిని వెంటనే తీసుకురండి, ఆలస్యం చేయకండి.
7.1.37
रथेषु गण्यमानेषु बलविक्रमशालिषु ।
सङ्ख्यातोऽर्धरथः कर्णो द्विगुणः सन्नरर्षभः ॥ ७.१.३७ ॥
బలపరాక్రమాలు కలిగిన రథవీరులను లెక్కించినప్పుడు, కర్ణుడు అర్ధరథుడిగా లెక్కించబడ్డాడు; అతడు మనుషుల్లో శ్రేష్ఠ వృషభం, రెట్టింపు శక్తివంతుడు.
7.1.38
रथातिरथसङ्ख्यायां योऽग्रणीः शूरसम्भतः ।
सासुरानपि देवेशान्रणे यो योद्धुमुत्सहेत् ॥ ७.१.३८ ॥
రథికులు, అతిరథుల లెక్కలో ముందున్నవాడు, శౌర్యంతో నిండినవాడు; యుద్ధంలో అసురులతో సహా దేవేశులతో పోరాడగలవాడు.
7.1.39
स तु तेनैव कोपेन राजन्गाङ्गेयमुक्तवान् ।
त्वयि जीवति कौरव्य नाहं योत्स्ये कदाचन। ॥ ७.१.३९ ॥
అయితే అతడు ఆ కోపంతోనే గాంగేయునితో ఇలా అన్నాడు: 'రాజా, కౌరవా, నువ్వు బ్రతికి ఉన్నంతకాలం నేను ఎప్పుడూ పోరాడను.'
7.1.40
त्वया तु पाण्डवेयेषु निहतेषु महामृधे ।
दुर्योधनमनुज्ञाप्य वनं यास्यामि कौरव ॥ ७.१.४० ॥
'అయితే నీ చేతిలో పాండవులు మహాయుద్ధంలో హతమైన తర్వాత, కౌరవా, దుర్యోధనుని అనుమతి తీసుకుని నేను అడవికి వెళ్తాను.'
7.1.41
हते वा त्वयि पार्थैस्तु युधि स्वर्गमुपेयुषि ।
हन्तास्म्येकरथेनैव कृत्स्नान् यान्मन्यसे रथान् ॥ ७.१.४१ ॥
'లేదా పార్థులచే నువ్వు యుద్ధంలో హతుడై స్వర్గానికి వెళ్ళిన తర్వాత, నువ్వు తలంచే సమస్త రథాలను ఒంటరిగా ఒకే రథంతో నేను సంహరిస్తాను.'
7.1.42
एवमुक्त्वा महाबाहुर्दशाहान्येक एव स ।
नायुध्यत ततः कर्णः पुत्रस्य तव संयते ॥ ७.१.४२ ॥
ఇలా చెప్పి ఆ మహాబాహువు పది రోజులు ఒంటరిగా యుద్ధం చేయకుండా ఉన్నాడు; అప్పుడు కర్ణుడు నీ కొడుకు కోసం యుద్ధంలో పోరాడలేదు.
7.1.43
भीष्मः समरविक्रान्तः पाण्डवेयस्य भारत ।
जघान समरे योधानसङ्ख्येयपराक्रमः ॥ ७.१.४३ ॥
ఓ భారతా, యుద్ధంలో పరాక్రమశాలి భీష్ముడు అసంఖ్యాక పరాక్రమంతో పాండవ సైన్యంలోని యోధులను యుద్ధంలో సంహరించాడు.
7.1.44
तस्मिंस्तु निहते शूरे सत्यसन्धे महौजसि ।
त्वत्सुताः कर्णमस्मार्षुस्तर्तुकामा इव प्लवम् ॥ ७.१.४४ ॥
ఆ శూరుడు, సత్యసంధుడు, మహాతేజస్వి హతుడైనప్పుడు, నీ కుమారులు అవతలికి దాటాలనుకునేవారు తెప్పను స్మరించినట్లు కర్ణుడిని స్మరించారు.
7.1.45
तावकास्तव पुत्राश्च सहिताः सर्वराजभिः ।
हा कर्ण इति चाक्रन्दन्कालोऽयमिति अब्रुवन् ॥ ७.१.४५ ॥
నీ వారు, నీ కుమారులు సర్వ రాజులతో కలిసి "అయ్యో కర్ణా!" అని ఏడ్చి, "ఇదే కాలం" అని అన్నారు.
7.1.46
एवं ते स्म हि राधेयं सूतपुत्रं तनुत्यजम् ।
चुक्रुशुः सहिता योधास्तत्र तत्र महाबलाः ॥ ७.१.४६ ॥
ఈ విధంగా ఆ మహాబలులైన యోధులు కలిసి, దేహాన్ని త్యజించిన రాధేయుడు సూతపుత్రుడు కర్ణుడి కోసం అక్కడక్కడ విలపించారు.
7.1.47
जामदग्न्याभ्यनुज्ञातमस्त्रे दुर्वारपौरुषम् ।
अगमन्नो मनः कर्णं बन्धुमात्ययिकेष्विव ॥ ७.१.४७ ॥
పరశురాముడిచే అస్త్రవిద్యలో అనుమతించబడిన, అడ్డుకోలేని పౌరుషం గల కర్ణుని వైపు మా మనసులు వెళ్లాయి, ఆపద సమయంలో బంధువు వద్దకు వెళ్లినట్లు.
7.1.48
स हि शक्तो रणे राजञ्स्त्रातुमस्मान्महाभयात् ।
त्रिदशानिव गोविन्दः सततं सुमहाभयात् ॥ ७.१.४८ ॥
ఓ రాజా, అతడు యుద్ధంలో మమ్మల్ని మహాభయం నుండి రక్షించగల సమర్థుడు; గోవిందుడు దేవతలను ఎల్లప్పుడూ గొప్ప భయం నుండి రక్షించినట్లు.
7.1.49
तथा तु सञ्जयं कर्णं कीर्तयन्तं पुनः पुनः ।
आशीविषवदुच्छ्वस्य धृतराष्ट्रोऽब्रवीदिदम् ॥ ७.१.४९ ॥
ఇలా కర్ణుని గురించి పదే పదే పొగుడుతున్న సంజయుడితో, ధృతరాష్ట్రుడు పాము వలె నిట్టూర్చి ఇలా అన్నాడు.
7.1.50
यत्तद्वैकर्तनं कर्णमगमद्वो मनस्तदा ।
उप्यरक्षत्स राधेयः सूतपुत्रस्तनुत्यजः ॥ ७.१.५० ॥
అప్పుడు మీ మనస్సు వైకర్తనుడు కర్ణుని వైపు మళ్ళింది; ఆ రాధేయుడు, సూతపుత్రుడు, ప్రాణత్యాగానికి సిద్ధపడినవాడు దానిని కాపాడాడు.
7.1.51
अपि तन्न मृषाकार्षीत्कच्चित्सत्यपराक्रमः ।
सम्भान्तानां तदार्तानां त्रस्तानां त्राणमिच्छतां ॥ ७.१.५१ ॥
సత్య పరాక్రముడైన అతడు, భ్రాంతి చెందినవారికి, బాధితులకు, భయపడినవారికి, రక్షణ కోరినవారికి చేసిన వాగ్దానాన్ని వృథా చేయలేదు కదా?
7.1.52
अपि तत्पूरयांचक्रे धनुर्धरवरो युधि ।
यत्तद्विनिहते भीष्मे कौरवाणामपाकृतम् ॥ ७.१.५२ ॥
యుద్ధంలో శ్రేష్ఠ ధనుర్ధరుడైన అతడు, భీష్ముడు హతుడైనప్పుడు కౌరవులకు చేజారిన ఆ పనిని పూర్తి చేశాడా?
7.1.53
तत्खण्डं पूरयन्कर्णः परेषामादधद्भयम् ।
स हि वै पुरुषव्याघ्रो लोके सञ्जय कथ्यते ॥ ७.१.५३ ॥
ఆ లోటును పూరిస్తూ కర్ణుడు శత్రువులలో భయాన్ని కలిగించాడు. ఓ సంజయా, అతడే లోకంలో పురుషవ్యాఘ్రుడని కీర్తించబడతాడు.
7.1.54
आर्तानां बान्धवानां च क्रन्दतां च विशेषतः ।
परित्यज्य रणे प्राणांस्तत्त्राणार्थं च शर्म च।
कृतवान्मम पुत्राणां जयाशां सफलामपि ॥ ७.१.५४ ॥
బాధితులకు, ఏడుస్తున్న బంధువులకు, ముఖ్యంగా వారిని రక్షించడానికి రణంలో ప్రాణాలు త్యజించి, ఆశ్రయం కల్పించి, నా కుమారుల విజయాశను కూడా సఫలం చేశాడు.
7.1.63
भीष्मेण हि महाबाहुः सर्वक्षत्रस्य पश्यतः ॥ ७.१.६३ ॥
నిజంగా, మహాబాహువు అందరు క్షత్రియులు చూస్తుండగా భీష్ముని చేత (పడగొట్టబడ్డాడు).