ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 7.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
तमप्रतिमसत्वौजोबलवीर्यपराक्रमम् ।
हतं देवव्रतं श्रुत्वा पाञ्चाल्येन शिखण्डिना ॥ ७.१.१ ॥
ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ନର ଓ ନରୋତ୍ତମଙ୍କୁ, ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ଓ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତା'ପରେ ଜୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଅପ୍ରତିମ ସତ୍ତ୍ୱ, ଓଜ, ବଳ, ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ପରାକ୍ରମ ଥିବା ଦେବବ୍ରତ (ଭୀଷ୍ମ)ଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚାଳ୍ୟ ଶିଖଣ୍ଡୀ ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି—
7.1.2
धृतराष्ट्रस्ततो राजा शोकव्याकूललोचनः ।
किमचेष्टत विप्रर्षे हते पितरि वीर्यवान् ॥ ७.१.२ ॥
ତା'ପରେ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଶୋକରେ ବ୍ୟାକୁଳ ନୟନ ଥିଲେ। ହେ ବିପ୍ରର୍ଷି, ପିତା ହତ ହେଲେ ସେହି ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ୍ କଣ କଲେ?
7.1.3
तस्य पुत्रो हि भगवान्भीष्मद्रोणमुखै रथैः ।
पराजित्य महेष्वासान्पाण्डवान् राज्यमिच्छति ॥ ७.१.३ ॥
ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭଗବାନ (ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ), ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ରଥଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ମହାଧନୁର୍ଧର ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରି ରାଜ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରେ।
7.1.4
तस्मिन्हते तु भगवन्केतौ सर्वधनुष्मताम् ।
यदचेष्टत कौरव्यस्तन्मे ब्रूहि तपोधन ॥ ७.१.४ ॥
ସେହି ଧ୍ୱଜାସଦୃଶ, ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହତ ହେବା ପରେ କୌରବ କଣ କଲେ, ହେ ତପୋଧନ, ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
7.1.5
निहतं पितरं श्रुत्वा धृतराष्ट्रो जनाधिपः ।
लेभे न शान्तिं कौरव्यश्चिन्ताशोकपरायणः ॥ ७.१.५ ॥
ପିତା ହତ ହୋଇଛନ୍ତି ଶୁଣି ଜନାଧିପ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ; ସେହି କୌରବ ଚିନ୍ତା ଓ ଶୋକରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ।
7.1.6
तस्य चिन्तयतो दुःखमनिशं पार्थिवस्य तत् ।
आजगाम विशुद्धात्मा पुनर्गावल्गणिस्तदा ॥ ७.१.६ ॥
ରାଜାଙ୍କର ସେହି ନିରନ୍ତର ଚିନ୍ତା ଓ ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟରେ, ବିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଗାବଲ୍ଗଣି (ସଞ୍ଜୟ) ପୁଣି ଆସିଲେ।
7.1.7
व्यासप्रसादाद्विज्ञाय सर्वं वृत्तान्तमुत्तमम् ।
सैनिकानां च सर्वेषां सेनयोरुभयोस्तदा ॥ ७.१.७ ॥
ବ୍ୟାସଙ୍କ କୃପାରୁ ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଜାଣି, ଏବଂ ସେତେବେଳେ ଉଭୟ ସେନାର ସମସ୍ତ ସୈନିକଙ୍କ (ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଜାଣି)।
7.1.8
शिबिरात्सञ्जयं प्राप्तं निशि नागाह्वयं पुरम् ।
आम्बिकेयो महाराज धृतराष्ट्रोऽन्वपृच्छत ॥ ७.१.८ ॥
ରାତିରେ ଶିବିରରୁ ନାଗାହ୍ୱୟ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଥିବା ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ, ହେ ମହାରାଜ, ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପଚାରିଲେ।
7.1.9
श्रुत्वा भीष्मस्य निधनमप्रहृष्टमना भृशम् ।
पुत्राणां जयमाकाङ्क्षन्विललापातुरो यथा ॥ ७.१.९ ॥
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିଧନ ଶୁଣି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ, ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିଜୟ ଆକାଂକ୍ଷା କରି, ଆତୁର ହୋଇ ବିଳାପ କଲା।
7.1.10
संशोच्य तु महात्मानं भीष्मं भीमपराक्रमम् ।
किमकार्षुःपरं तात कुरवः कालचोदिताः ॥ ७.१.१० ॥
ମହାତ୍ମା ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋକ କରି, ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ସେ, ହେ ତାତ, କାଳପ୍ରେରିତ କୁରୁମାନେ ଆଉ କଣ କଲେ?
7.1.11
तस्मिन्विनिहते शूरे दुराधर्षे महात्मनि ।
किं नु स्वित्कुरवोऽकार्षुर्निमग्नाः शोकसागरे ॥ ७.१.११ ॥
ସେ ଶୂର, ଦୁର୍ଧର୍ଷ, ମହାତ୍ମା ନିହତ ହେଲେ, ଶୋକସାଗରରେ ନିମଜ୍ଜିତ କୁରୁମାନେ କଣ କଲେ?
7.1.12
तदुदीर्णं महत्सैन्यं त्रैलोक्यस्यापि सञ्जय ।
भयमुत्पादयेत्तीव्रं पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ ७.१.१२ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ତିନି ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ ଦେଇପାରୁଥିବା ସେ ମହାସେନା ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମନରେ ତୀବ୍ର ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବ।
7.1.13
को हि दौर्योधने सैन्ये पुमानासीन्महारथः ।
यं प्राप्य समरे वीरा न त्रस्यन्ति महाभये ॥ ७.१.१३ ॥
ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ସେନାରେ କେଉଁ ମହାରଥୀ ପୁରୁଷ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ପାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ବୀରମାନେ ମହାଭୟରେ ମଧ୍ୟ ଭୀତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ?
7.1.14
देवव्रते तु निहते कुरूणामृषभे तदा ।
किमकार्षुर्नृपतयस्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१.१४ ॥
କୁରୁମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃଷଭ ଦେବବ୍ରତ (ଭୀଷ୍ମ) ନିହତ ହେବା ପରେ ସେତେବେଳେ ରାଜାମାନେ କ'ଣ କଲେ? ହେ ସଞ୍ଜୟ, ତାହା ମୋତେ କୁହ।
7.1.15
शृणु राजन्नेकमना वचनं ब्रुवतो मम ।
यत्ते पुत्रास्तदाकार्षुर्हते देवव्रते मृधे ॥ ७.१.१५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏକାଗ୍ରମନରେ ମୋର ବଚନ ଶୁଣ — ଦେବବ୍ରତ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହେବା ପରେ ତୁମ ପୁତ୍ରମାନେ ଯାହା କଲେ, ତାହା ଏହି।
7.1.16
निहते तु तदा भीष्मे राजन्सत्यपराक्रमे ।
तावकाः पाण्डवेयाश्च प्राध्यायन्त पृथक्पृथक् ॥ ७.१.१६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ ଭୀଷ୍ମ ନିହତ ହେବା ପରେ ତୁମ ପକ୍ଷର ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଲୋକମାନେ ପୃଥକ ପୃଥକ ଭାବେ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ।
7.1.17
विस्मिताश्च प्रहृष्टाश्च क्षत्रधर्मं निशम्य ते ।
स्वधर्मं निन्दमानास्ते प्रणिपत्य महात्मने ॥ ७.१.१७ ॥
କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମ ବିଚାର କରି ସେମାନେ ବିସ୍ମିତ ଓ ହର୍ଷିତ ହେଲେ; ନିଜର ସ୍ୱଧର୍ମର ନିନ୍ଦା କରି ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
7.1.18
शयनं कल्पयामासुर्भीष्मायामितकर्मणे ।
सोपधानं नरव्याघ्र शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ७.१.१८ ॥
ଅମିତକର୍ମା ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପାଇଁ ସେମାନେ ଶଯ୍ୟା ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ — ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ତକିଆ ସହିତ, ନଇଥିବା ଗଣ୍ଠିର ବାଣ ଦ୍ୱାରା।
7.1.19
विधाय रक्षां भीष्माय समाभाष्य परस्परम् ।
अनुमान्य च गाङ्गेयं कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ॥ ७.१.१९ ॥
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ରକ୍ଷାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ପରସ୍ପର ସହ ଆଲୋଚନା କରି, ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ଓ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି।
7.1.20
क्रोधसंरक्तनयनाः समवेत्य परस्परम् ।
पुनर्युद्धाय निर्जग्मुः क्षत्रियाः कालचोदिताः ॥ ७.१.२० ॥
କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ନୟନ ଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପରସ୍ପର ସହ ମିଳି, କାଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ପୁନର୍ବାର ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବାହାରିଲେ।
7.1.21
ततस्तूर्यनिनादैश्च भेरीणां निनदेन च ।
तावकानामनीकानि परेषां च विनिर्ययुः ॥ ७.१.२१ ॥
ତା'ପରେ ତୂରୀ ନାଦ ଓ ଭେରୀ ଗର୍ଜନ ସହ ଆପଣଙ୍କ ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସେନା ବାହାରିଲେ।
7.1.22
व्यावृत्तेऽर्यम्णि राजेन्द्र पतिते जाह्नवीसुते ।
अमर्षवशमापन्नाः कालोपहतचेतसः ॥ ७.१.२२ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ସୂର୍ଯ୍ୟ ଫେରିବା ପରେ, ଜାହ୍ନବୀପୁତ୍ର ପଡ଼ିବା ପରେ, କ୍ରୋଧର ବଶବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇ, କାଳ ଦ୍ୱାରା ବୁଦ୍ଧି ହତ ହୋଇ।
7.1.23
अनादृत्य वचः पथ्यं गाङ्गेयस्य महात्मनः ।
निर्ययुर्भरतश्रेष्टाः शस्त्राण्यादाय सत्वराः ॥ ७.१.२३ ॥
ମହାତ୍ମା ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ରଙ୍କ ହିତକର ବାକ୍ୟକୁ ଅବହେଳା କରି, ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଶସ୍ତ୍ର ଧରି ଶୀଘ୍ର ବାହାରିଲେ।
7.1.24
मोहात्तव सपुत्रस्य वधाच्छान्तनवस्य च ।
कौरवा मृत्युनाऽऽहूताः सहिताः सर्वराजभिः ॥ ७.१.२४ ॥
ଆପଣଙ୍କ ମୋହରୁ, ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ରଙ୍କ ବଧ ଯୋଗୁଁ, ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ଆହୂତ କୌରବମାନେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ମିଳିଲେ।
7.1.25
अजावय इवागोपा वने श्वापदसंकुले ।
कर्णकर्णेति चाक्रन्दञ्छेषा भारत पार्थिवाः।
भृशमुद्विग्नमनसो हीना देवव्रतेन ते ॥ ७.१.२५ ॥
ବନ୍ୟ ଜନ୍ତୁପୂର୍ଣ୍ଣ ବନରେ ଗୋପାଳହୀନ ଛେଳି ଓ ମେଷ ପରି, 'କର୍ଣ୍ଣ, କର୍ଣ୍ଣ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି, ହେ ଭାରତ, ଅବଶିଷ୍ଟ ରାଜାମାନେ ଦେବବ୍ରତ (ଭୀଷ୍ମ) ବିନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ମନ ହୋଇଗଲେ।
7.1.26
पतिते भरतश्रेष्ठे बभूव कुरुवाहिनी ।
द्यौरिवापेतनक्षत्रा हीनं खमिव वायुना ॥ ७.१.२६ ॥
ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଡ଼ିଗଲେ କୁରୁ ସେନା ନକ୍ଷତ୍ରହୀନ ଆକାଶ ପରି, ପବନରେ ଶୂନ୍ୟ ଆକାଶ ପରି ହୋଇଗଲା।
7.1.27
विपन्नसस्येव मही वाक्चैवासंस्कृता यथा ।
आसुरीव यथा सेना निगृहीते नृपे बलौ ॥ ७.१.२७ ॥
ଫସଲ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ପୃଥିବୀ ପରି, ଅସଂସ୍କୃତ ବାଣୀ ପରି, ଏବଂ ବଳି ରାଜା ବନ୍ଦୀ ହେଲେ ଅସୁର ସେନା ପରି ହୋଇଗଲା।
7.1.28
विधवेव वारारोहा शुष्कतोयेव निम्नगा ।
वृकैरिव वने रुद्धा पृषती हतयूथपा ॥ ७.१.२८ ॥
ବିଧବା ସୁନ୍ଦରୀ ପରି, ଶୁଖିଲା ଜଳବିଶିଷ୍ଟ ନଦୀ ପରି, ଏବଂ ଯୂଥପତି ହତ ହେଲେ ବନରେ ନେକଡ଼ାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ଚିତଳ ହରିଣୀ ପରି।
7.1.29
शरभाऽऽहतसिंहेव महती गिरिकन्दरा ।
सा सेना भरतश्रेष्ठे पतिते जाह्नवीसुते ॥ ७.१.२९ ॥
ଶରଭ ଦ୍ୱାରା ଆହତ ସିଂହ ଥିବା ବିଶାଳ ପର୍ବତ ଗୁମ୍ଫା ପରି ସେହି ସେନା ହୋଇଗଲା, ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜାହ୍ନବୀ ସୁତ ପଡ଼ିଗଲେ।
7.1.30
विष्वग्वाताहतिक्षुब्धा नौरिवासीन्महार्णवे ।
बलिभिः पाण्डवैर्वीरैर्लब्धलक्षैर्भृशार्दिता ॥ ७.१.३० ॥
ଚାରିଦିଗରୁ ବହୁଥିବା ପବନରେ ଦୋହଲୁଥିବା ମହାସାଗରରେ ନୌକା ପରି ସେହି ସେନା ହୋଇଗଲା; ବଳବାନ ପାଣ୍ଡବ ବୀରମାନେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସ୍ଥିର କରି ତାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତ କଲେ।
7.1.31
सा तदासीद्भृशं सेना व्याकुलाश्वरथद्विपा ।
विपन्नभूयिष्ठनरा कृपणा ध्वस्तमानसा ॥ ७.१.३१ ॥
ସେତେବେଳେ ସେଇ ସେନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ଥିଲା; ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ; ଅଧିକାଂଶ ଯୋଦ୍ଧା ପଡ଼ିଗଲେ; ସେ ଦୀନ ଓ ଭଗ୍ନମନା ହୋଇଥିଲା।
7.1.32
तस्यां त्रस्ता नृपतयः सैनिकाश्च पृथग्विधाः ।
पाताल इव मज्जन्तो हीना देवव्रतेन ते। ॥ ७.१.३२ ॥
ସେହି ସେନାରେ ଭୀତ ରାଜାମାନେ ଏବଂ ନାନା ପ୍ରକାରର ସୈନିକମାନେ ପାତାଳରେ ଡୁବୁଥିବା ଭଳି ଥିଲେ; ଦେବବ୍ରତଙ୍କଠାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ସେମାନେ ସେହିପରି ଥିଲେ।
7.1.33
कर्णस्य कुरवोऽस्मार्षुः स हि देवव्रतोपमः ।
सर्वशस्त्रभृतां श्रेष्ठं रोचमानमिवातिथिम् ॥ ७.१.३३ ॥
କୁରୁମାନେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ସେ ଦେବବ୍ରତଙ୍କ ସମାନ, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅତିଥି ପରି ଥିଲେ।
7.1.34
बन्धुमापद्गतस्येव तमेवोपागमन्मनः ।
चुक्रुशुः कर्णकर्णेति तत्र भारत पार्थिवाः ॥ ७.१.३४ ॥
ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିବା ଆତ୍ମୀୟ ପରି ମନ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଗଲା; ହେ ଭାରତ, ସେଠାରେ ରାଜାମାନେ 'କର୍ଣ୍ଣ, କର୍ଣ୍ଣ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ।
7.1.35
राधेयं हितमस्माकं सूतपुत्रं तनुत्यजम् ।
स हि नाबुध्यत तदा दशाहानि महायशाः ॥ ७.१.३५ ॥
ରାଧାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଆମର ହିତକାରୀ, ସୂତପୁତ୍ର, ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର୍ଣ୍ଣ — ସେହି ମହାଯଶସ୍ୱୀ ସେତେବେଳେ ଦଶ ଦିନ ଧରି ତାହା ଜାଣି ନ ଥିଲେ।
7.1.36
सामात्यबन्धुः कर्णो वै तमानयत माचिरम्। ॥ ७.१.३६ ॥
ଅମାତ୍ୟ ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ — ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣ, ବିଳମ୍ବ କର ନାହିଁ।
7.1.37
रथेषु गण्यमानेषु बलविक्रमशालिषु ।
सङ्ख्यातोऽर्धरथः कर्णो द्विगुणः सन्नरर्षभः ॥ ७.१.३७ ॥
ବଳ ଓ ବିକ୍ରମଯୁକ୍ତ ରଥୀମାନଙ୍କୁ ଗଣନା କଲାବେଳେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ଦ୍ଧରଥୀ ଗଣାଯାଇଥିଲା; ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃଷଭ, ଦ୍ୱିଗୁଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
7.1.38
रथातिरथसङ्ख्यायां योऽग्रणीः शूरसम्भतः ।
सासुरानपि देवेशान्रणे यो योद्धुमुत्सहेत् ॥ ७.१.३८ ॥
ରଥୀ ଓ ଅତିରଥୀଙ୍କ ଗଣନାରେ ଯିଏ ଅଗ୍ରଣୀ, ଶୌର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସୁରମାନଙ୍କ ସହିତ ଦେବେଶମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ସାହସ କରେ।
7.1.39
स तु तेनैव कोपेन राजन्गाङ्गेयमुक्तवान् ।
त्वयि जीवति कौरव्य नाहं योत्स्ये कदाचन। ॥ ७.१.३९ ॥
କିନ୍ତୁ ସେ ସେହି କ୍ରୋଧରେ ଗାଙ୍ଗେୟଙ୍କୁ କହିଲା: 'ହେ ରାଜନ୍, ହେ କୌରବ, ତୁମେ ଜୀବିତ ଥିବାଯାଏଁ ମୁଁ କଦାପି ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ନାହିଁ।'
7.1.40
त्वया तु पाण्डवेयेषु निहतेषु महामृधे ।
दुर्योधनमनुज्ञाप्य वनं यास्यामि कौरव ॥ ७.१.४० ॥
'କିନ୍ତୁ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡବମାନେ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହେଲେ, ହେ କୌରବ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ମୁଁ ବନକୁ ଯିବି।'
7.1.41
हते वा त्वयि पार्थैस्तु युधि स्वर्गमुपेयुषि ।
हन्तास्म्येकरथेनैव कृत्स्नान् यान्मन्यसे रथान् ॥ ७.१.४१ ॥
'କିମ୍ବା ପାର୍ଥମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ନିହତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲା ପରେ, ତୁମେ ଭାବୁଥିବା ସମସ୍ତ ରଥକୁ ମୁଁ ଏକ ରଥରେ ଏକାକୀ ବଧ କରିବି।'
7.1.42
एवमुक्त्वा महाबाहुर्दशाहान्येक एव स ।
नायुध्यत ततः कर्णः पुत्रस्य तव संयते ॥ ७.१.४२ ॥
ଏହା କହି ସେ ମହାବାହୁ ଦଶ ଦିନ ଏକାକୀ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ନାହିଁ; ସେତେବେଳେ କର୍ଣ୍ଣ ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼ିଲେ ନାହିଁ।
7.1.43
भीष्मः समरविक्रान्तः पाण्डवेयस्य भारत ।
जघान समरे योधानसङ्ख्येयपराक्रमः ॥ ७.१.४३ ॥
ହେ ଭରତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାକ୍ରମୀ ଭୀଷ୍ମ ଅସଂଖ୍ୟ ପରାକ୍ରମରେ ପାଣ୍ଡବ ପକ୍ଷର ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କଲେ।
7.1.44
तस्मिंस्तु निहते शूरे सत्यसन्धे महौजसि ।
त्वत्सुताः कर्णमस्मार्षुस्तर्तुकामा इव प्लवम् ॥ ७.१.४४ ॥
ସେହି ଶୂର, ସତ୍ୟସନ୍ଧ, ମହାତେଜସ୍ବୀ ନିହତ ହେଲେ, ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଯେପରି ପାର ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଲୋକେ ଭେଳାକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି।
7.1.45
तावकास्तव पुत्राश्च सहिताः सर्वराजभिः ।
हा कर्ण इति चाक्रन्दन्कालोऽयमिति अब्रुवन् ॥ ७.१.४५ ॥
ଆପଣଙ୍କ ଲୋକେ ଓ ପୁତ୍ରମାନେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ "ହାୟ କର୍ଣ୍ଣ!" ବୋଲି ବିଳାପ କଲେ ଓ କହିଲେ, "ଏହା ହିଁ ସମୟ।"
7.1.46
एवं ते स्म हि राधेयं सूतपुत्रं तनुत्यजम् ।
चुक्रुशुः सहिता योधास्तत्र तत्र महाबलाः ॥ ७.१.४६ ॥
ଏହିପରି ସେହି ମହାବଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ଦେହତ୍ୟାଗୀ ରାଧେୟ ସୂତପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ବିଳାପ କଲେ।
7.1.47
जामदग्न्याभ्यनुज्ञातमस्त्रे दुर्वारपौरुषम् ।
अगमन्नो मनः कर्णं बन्धुमात्ययिकेष्विव ॥ ७.१.४७ ॥
ଜମଦଗ୍ନି ପୁତ୍ର ପରଶୁରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ଅନୁମୋଦିତ, ଦୁର୍ବାର ପୌରୁଷ ଥିବା କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଆମ ମନ ଗଲା, ଯେପରି ବିପଦ ସମୟରେ ବନ୍ଧୁ ପ୍ରତି ମନ ଯାଏ।
7.1.48
स हि शक्तो रणे राजञ्स्त्रातुमस्मान्महाभयात् ।
त्रिदशानिव गोविन्दः सततं सुमहाभयात् ॥ ७.१.४८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମକୁ ମହାଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ଥିଲେ, ଯେପରି ଗୋବିନ୍ଦ ସର୍ବଦା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମହାଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
7.1.49
तथा तु सञ्जयं कर्णं कीर्तयन्तं पुनः पुनः ।
आशीविषवदुच्छ्वस्य धृतराष्ट्रोऽब्रवीदिदम् ॥ ७.१.४९ ॥
ଏହିପରି କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଶୁଣି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ସାପ ପରି ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ଏହା କହିଲେ।
7.1.50
यत्तद्वैकर्तनं कर्णमगमद्वो मनस्तदा ।
उप्यरक्षत्स राधेयः सूतपुत्रस्तनुत्यजः ॥ ७.१.५० ॥
ସେତେବେଳେ ତୁମ ମନ ବୈକର୍ତନ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଗଲା; ରାଧାପୁତ୍ର, ସୂତପୁତ୍ର, ଶରୀର ତ୍ୟାଗକାରୀ ସେ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
7.1.51
अपि तन्न मृषाकार्षीत्कच्चित्सत्यपराक्रमः ।
सम्भान्तानां तदार्तानां त्रस्तानां त्राणमिच्छतां ॥ ७.१.५१ ॥
ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ ସେ କ'ଣ ଭୀତ, ପୀଡ଼ିତ, ଆତଙ୍କିତ ଓ ତ୍ରାଣ ଇଚ୍ଛୁକ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ଦେଇଥିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ମିଥ୍ୟା କରି ନ ଥିଲେ?
7.1.52
अपि तत्पूरयांचक्रे धनुर्धरवरो युधि ।
यत्तद्विनिहते भीष्मे कौरवाणामपाकृतम् ॥ ७.१.५२ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର ସେ କ'ଣ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିଧନ ପରେ କୌରବମାନଙ୍କ ପାଖରୁ ଖସି ପଡ଼ିଥିଲା?
7.1.53
तत्खण्डं पूरयन्कर्णः परेषामादधद्भयम् ।
स हि वै पुरुषव्याघ्रो लोके सञ्जय कथ्यते ॥ ७.१.५३ ॥
ସେହି ଫାଙ୍କ ପୂରଣ କରି କର୍ଣ୍ଣ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସେ ହିଁ ଜଗତରେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
7.1.54
आर्तानां बान्धवानां च क्रन्दतां च विशेषतः ।
परित्यज्य रणे प्राणांस्तत्त्राणार्थं च शर्म च।
कृतवान्मम पुत्राणां जयाशां सफलामपि ॥ ७.१.५४ ॥
ପୀଡ଼ିତ ଓ କ୍ରନ୍ଦନରତ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ବିଶେଷତଃ ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି ଆଶ୍ରୟ ଦେଇ, ସେ ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିଜୟ ଆଶାକୁ ମଧ୍ୟ ସଫଳ କଲେ।
7.1.63
भीष्मेण हि महाबाहुः सर्वक्षत्रस्य पश्यतः ॥ ७.१.६३ ॥
ନିଶ୍ଚୟ, ମହାବାହୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଦେଖାରେ ଭୀଷ୍ମ (ପାଡ଼ିଦେଲେ).