महाभारत · अध्याय 7.100
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.100.1
सलिले जनिते तस्मिन्कौन्तेयेन महात्मना ।
निस्तारिते द्विषत्सैन्ये कृते च शरवेश्मनि ॥ ७.१००.१ ॥
ते पाणी निर्माण झाल्यावर, महात्मा कौन्तेयाने शत्रुसैन्याला पार करवून आणि बाणांचे गृह निर्माण केल्यावर...
7.100.2
वासुदेवो रथात्तूर्णमवतीर्य महाद्युतिः ।
मोचयामास तुरगान्विनुन्नान्कङ्कपत्रिभिः ॥ ७.१००.२ ॥
महातेजस्वी वासुदेव त्वरेने रथातून उतरला आणि कंकपक्षी बाणांनी जखमी झालेल्या घोड्यांना मुक्त केले...
7.100.3
अदृष्टपूर्वं तद्दृष्ट्वा साधुवादो महानभूत् ।
सिद्धचारणसङ्घानां सैनिकानां च सर्वशः ॥ ७.१००.३ ॥
यापूर्वी कधी न पाहिलेले ते पाहून, सिद्ध-चारण समूह आणि सैनिक यांच्यात सर्वत्र मोठा साधुवाद उठला...
7.100.4
पदातिनं तु कौन्तेयं युध्यमानं महारथाः ।
नाशक्नुवन्वारयितुं तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.१००.४ ॥
परंतु पायी युद्ध करणाऱ्या कौन्तेयाला महारथी अडवू शकले नाहीत; ते अद्भुतासारखे झाले...
7.100.5
आपतत्सु रथौघेषु प्रभूतगजवाजिषु ।
नासम्भ्रमत्तदा पार्थस्तदस्य पुरुषानति ॥ ७.१००.५ ॥
रथांचे समूह आणि विपुल हत्ती-घोडे चाल करत असतानाही पार्थ विचलित झाला नाही; तो आपल्या माणसांच्याही पलीकडे उभा राहिला...
7.100.6
व्यसृजन्त शरौघांस्ते पाण्डवं प्रति पार्थिवाः ।
न चाव्यथत धर्मात्मा वासविः परवीरहा ॥ ७.१००.६ ॥
राजांनी पांडवावर बाणांचा वर्षाव केला; परंतु धर्मात्मा, इंद्राचा पुत्र, शत्रुवीरांचा संहारक विचलित झाला नाही...
7.100.7
शतानि शरजालानि गदाः प्रासांश्च वीर्यवान् ।
आगतानग्रसत्पार्थः सरितः सागरो यथा ॥ ७.१००.७ ॥
शेकडो शरजाळे, गदा आणि भाले—जे जे त्याच्यावर आले, ते पराक्रमी पार्थाने समुद्र नद्या गिळतो तसे गिळून टाकले.
7.100.8
अस्त्रवेगेन महता पार्थो बाहुबलेन च ।
सर्वेषां पार्थिवेन्द्राणामग्रसत्ताञ्शरोत्तमान् ॥ ७.१००.८ ॥
महान अस्त्रवेगाने आणि बाहुबलाने पार्थाने सर्व श्रेष्ठ राजांचे उत्तम बाण गिळून टाकले.
7.100.9
तत्तु पार्थस्य विक्रान्तं वासुदेवस्य चोभयोः ।
अपूजयन्महाराज कौरवा महदद्भुतम् ॥ ७.१००.९ ॥
हे महाराज, पार्थ आणि वासुदेव या दोघांचा तो पराक्रम कौरवांनी अत्यंत अद्भुत म्हणून गौरवला.
7.100.10
किमद्भुततमं लोके भविताऽप्यथवा ह्यभूत् ।
यदश्वान्पार्थ गोविन्दौ पाययामासतू रणे ॥ ७.१००.१० ॥
जगात यापेक्षा अधिक अद्भुत काही घडले आहे किंवा घडेल का? युद्धात पार्थ आणि गोविंदांनी घोड्यांना पाणी पाजले!
7.100.11
भयं विपुलमस्मासु तावधत्तां नरोत्तमौ ।
तेजो विदधतुश्चोग्रं यत्सैन्यं तावकं विभो।
दधारैको रणे पार्थो वेलेवोद्वृत्तमर्णवम् ॥ ७.१००.११ ॥
त्या दोन नरोत्तमांनी आमच्यात मोठे भय निर्माण केले. हे प्रभो, त्यांनी तुमच्या सैन्यावर भयंकर तेज प्रकट केले; आणि रणात एकटा पार्थ, उसळणाऱ्या समुद्राला किनारा धरून ठेवतो तसा, ते सैन्य धरून उभा राहिला.
7.100.12
पार्थस्य शरसञ्छन्ने तस्मिन्सद्मनि भारत ।
आकाशमिव सम्प्राप्य विचेरुस्तत्र पक्षिणः ॥ ७.१००.१२ ॥
हे भारता, पार्थाच्या बाणांनी आच्छादलेल्या त्या स्थानी, आकाशासारखे विस्तीर्ण क्षेत्र मिळवून पक्षी तेथे विहरू लागले.
7.100.13
न चैनं युधि तिष्ठन्तं सैन्येषु तव मारिष ।
अभ्यद्रवत्सुसङ्क्रुद्धः पुमान्कश्चित्तु तावकः ॥ ७.१००.१३ ॥
हे माननीय, युद्धात उभ्या असलेल्या त्याच्यावर तुमच्या सैन्यांतील एकाही वीराने अत्यंत संतापून हल्ला केला नाही.
7.100.14
सर्वे विमनसोऽभूवंस्तव योधा विशाम्पते ।
सम्प्रेक्ष्य तत्र गोविन्दं पाण्डवं च धनञ्जयम् ॥ ७.१००.१४ ॥
हे प्रजापती, तेथे गोविंदाला आणि पांडुपुत्र धनंजयाला पाहून तुमचे सर्व योद्धे खिन्न झाले.
7.100.15
अथ स्मयन्हृषीकेशः स्त्रीमध्य इव भारत ।
अर्जुनेन कृते सङ्ख्ये शरगर्भगृहे तदा ॥ ७.१००.१५ ॥
हे भारत, तेव्हा अर्जुनाने युद्धात बाणांनी रचलेल्या त्या शरगर्भगृहात हृषीकेश हसत स्त्रियांच्या मध्ये असल्यासारखा उभा होता.
7.100.16
उपावर्तयदव्यग्रस्तानश्वान्पुष्करेक्षणः ।
मिषतां सर्वसैन्यानां त्वदीयानां विशाम्पते ॥ ७.१००.१६ ॥
हे प्रजापती, कमलनयनाने अविचलितपणे ते घोडे परत वळवले; तुमच्या सर्व सैन्यांच्या डोळ्यादेखत.
7.100.17
उपावृत्त्योत्थितानश्वान्पाणिभ्यां पुष्करेक्षणः ।
सम्मार्जयन्रणे राजन्पश्यतां सर्वयोधिनाम् ॥ ७.१००.१७ ॥
हे राजा, कमलनयनाने घोडे परत वळवून उभे करून युद्धात हातांनी त्यांना पुसले; सर्व योद्धे पाहत असताना.
7.100.18
तेषां श्रमं च ग्लानिं च वमथुं वेपथुं व्रणान् ।
सर्वं व्यपानुदत्कृष्णः कुशलो ह्यश्वकर्मणि ॥ ७.१००.१८ ॥
त्यांचा थकवा, ग्लानी, उलटी, कंप आणि जखमा—कृष्णाने हे सर्व दूर केले, कारण तो अश्वकर्मात निपुण होता.
7.100.19
शल्यानुद्धृत्य पाणिभ्यां परिमृज्य च तान्हयान् ।
उपावर्त्य यथान्यायं पाययामास वारि सः ॥ ७.१००.१९ ॥
त्याने बाण काढून, हातांनी त्या घोड्यांना पुसून, यथाविधी फिरवून त्यांना पाणी पाजले.
7.100.20
स ताँल्लब्धोदकान्स्नाताञ्जग्धान्नान्विगतक्लमान् ।
योजयामास संहृष्टः पुनरेव रथोत्तमे ॥ ७.१००.२० ॥
पाणी पिऊन, स्नान करून, अन्न खाऊन, श्रम गेलेल्या त्या घोड्यांना आनंदाने त्याने पुन्हा उत्तम रथाला जुंपले.
7.100.21
स तं रथवरं शौरिः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
समास्थाय महातेजाः सार्जुनः प्रययौ द्रुतम् ॥ ७.१००.२१ ॥
त्या उत्तम रथावर आरूढ होऊन, सर्व शस्त्रधारकांमध्ये श्रेष्ठ, महातेजस्वी शौरी अर्जुनासह वेगाने निघाला.
7.100.22
योजयित्वा हयांस्तस्य विधिदृष्टेन कर्मणा ।
रणे चचार गोविन्दस्तृणीकृत्य महारथान् ॥ ७.१००.२२ ॥
त्याचे घोडे विधीनुसार जुंपून, गोविंद युद्धात महारथींना काडीसमान तुच्छ करत फिरू लागला.
7.100.23
रथं रथवरस्याजौ युक्तं लब्धोदकैर्हयैः ।
दृष्ट्वा कुरुबलश्रेष्ठाः पुनर्विमनसोऽभवन् ॥ ७.१००.२३ ॥
युद्धात त्या श्रेष्ठ रथीचा रथ पाणी प्यालेल्या घोड्यांना जुंपलेला पाहून कौरवसैन्यातील श्रेष्ठ वीर पुन्हा खिन्न झाले.
7.100.24
विनिःस्वसन्तस्ते राजन्भग्नदंष्ट्रा इवोरगाः ।
घिगहोऽतिगतः पार्थः कृष्णश्चेत्यब्रुवन्पृथक् ॥ ७.१००.२४ ॥
हे राजा, मोडलेल्या दाढांच्या सापांप्रमाणे दीर्घ सुस्कारे टाकत ते वेगवेगळे म्हणू लागले, "धिक्कार असो! पार्थ आणि कृष्ण आपल्याला ओलांडून गेले!"
7.100.25
तत्सैन्यं सर्वतो दृष्ट्वा रोमहर्षणमद्भुतम् ।
त्वरध्वमिति चाक्रन्दन्नैतदस्तीति चावुवन् ॥ ७.१००.२५ ॥
ते सैन्य सर्व बाजूंनी पाहून, जे रोमांचकारी आणि अद्भुत होते, ते ओरडले, 'घाई करा!' आणि 'हे खरे असू शकत नाही!' असेही म्हणाले.
7.100.26
सर्वक्षत्रस्य मिषतो रथेनैकेन दंशितौ ।
बालः क्रीडनकेनेव कदर्थीकृत्य नो बलम् ॥ ७.१००.२६ ॥
सर्व क्षत्रियांच्या देखत, एकाच रथात सज्ज असलेले ते दोघे, लहान मूल खेळण्याने खेळावे तसे, आमच्या बलाला तुच्छ लेखून...
7.100.27
क्रोशतां यतमानानामसंसक्तौ परन्तपौ ।
दर्शयित्वाऽत्मनो वीर्यं प्रयातौ सर्वराजसु ॥ ७.१००.२७ ॥
आम्ही ओरडत प्रयत्न करत असताना, शत्रूंना पीडा देणारे ते दोघे अडथळ्याविना, सर्व राजांसमोर आपले पराक्रम दाखवून निघून गेले.
7.100.28
यथा देवासुरे युद्धे तृणीकृत्य च दानवान् ।
इन्द्राविष्णू पुरा राजञ्जम्भस्य वधकाङ्क्षिणौ ॥ ७.१००.२८ ॥
देवासुर युद्धात, हे राजा, पूर्वी इंद्र आणि विष्णू यांनी दानवांना गवतासारखे तुच्छ मानून जंभाच्या वधाची इच्छा धरली होती, तसे.
7.100.29
तौ प्रयातौ पुनर्दृष्ट्वा तदाऽन्ये सैनिकाब्रुवन् ।
त्वरध्वं कुरवः सर्वे वधे कृष्णकिरीटिनोः ॥ ७.१००.२९ ॥
ते दोघे पुन्हा जाताना पाहून, तेव्हा इतर सैनिक म्हणाले, 'हे कुरूंनो, सर्वजण घाई करा, कृष्ण आणि किरीटी यांच्या वधासाठी!'
7.100.30
रथं युङ्क्त्वा हि दाशार्हो मिषतां सर्वधन्विनाम् ।
जयद्रथाय यात्येष कदर्थीकृत्य नो रणे ॥ ७.१००.३० ॥
सर्व धनुर्धर पाहत असताना, दाशार्ह (कृष्ण) रथ जुंपून जयद्रथासाठी जात आहे, रणात आम्हाला तुच्छ लेखून.
7.100.31
तत्र केचिन्मिथो राजन्समभाषन्त भूमिपाः ।
अदृष्टपूर्वं सङ्ग्रामे तदृष्ट्वा महदद्भुतम् ॥ ७.१००.३१ ॥
हे राजा, तेथे काही भूपाल आपसात बोलू लागले, कारण युद्धात यापूर्वी न पाहिलेले ते महाअद्भुत त्यांनी पाहिले होते.
7.100.32
सर्वसैन्यानि राजा च धृतराष्ट्रोऽत्ययं गतः ।
दुर्योधनापराघेन क्षत्रं कृत्स्ना च मेदिनी ॥ ७.१००.३२ ॥
सर्व सैन्ये आणि राजा धृतराष्ट्र नाशाला गेले; दुर्योधनाच्या अपराधामुळे क्षत्रिय वर्ग आणि संपूर्ण पृथ्वी.
7.100.33
विलयं समनुप्राप्ता तच्च राजा न बुध्यते ।
इत्येवं क्षत्रियास्तत्र ब्रुवन्त्यन्ये च भारत ॥ ७.१००.३३ ॥
तो विनाश पूर्णपणे आला आहे, पण राजाला ते समजत नाही. हे भारता, तेथे इतर क्षत्रिय असेही म्हणत आहेत.
7.100.34
सिन्धुराजस्य यत्कृत्यं गतस्य यमसादनम् ।
तत्करोतु वृथादृष्टिर्धार्तराष्ट्रोऽनुपायवित् ॥ ७.१००.३४ ॥
यमसदनाला गेलेल्या सिंधुराजासाठी जे कर्तव्य आहे, ते व्यर्थदृष्टी, उपाय न जाणणाऱ्या धृतराष्ट्रपुत्राने करावे.
7.100.35
ततः शीघ्रतरं प्रायात्पाण्डवः सैन्धवं प्रति ।
विवर्तमाने तिग्मांशौ हृष्टैः पीतोदकैर्हयैः ॥ ७.१००.३५ ॥
मग पांडव सैंधवाच्या दिशेने अधिक वेगाने निघाला; सूर्य कलत असताना, पाणी पिऊन हर्षित झालेल्या घोड्यांसह.
7.100.36
तं प्रयान्तं महाबाहुं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
नाशक्नुवन्वारयितुं योधाः क्रुद्धमिवान्तकम् ॥ ७.१००.३६ ॥
पुढे जाणाऱ्या त्या महाबाहूला, सर्व शस्त्रधारींत श्रेष्ठ असलेल्याला, योद्धे अडवू शकले नाहीत; क्रुद्ध अंतकाला जसे कोणी अडवू शकत नाही.
7.100.37
विद्राव्य तु ततः सैन्यं पाण्डवः शत्रुतापनः ।
यथा मृगगणान्सिंहः सैन्धवार्थे व्यलोडयत् ॥ ७.१००.३७ ॥
मग शत्रूंना तापविणारा पाण्डुपुत्र सैन्याला पळवून लावून, जसा सिंह सैंधवासाठी हरिणांच्या कळपाला विस्कळीत करतो तसे ते विस्कळीत करू लागला.
7.100.38
गाहमानस्त्वनीकानि तूर्णमश्वानचोदयत् ।
बलाकाभं तु दाशार्हः पाञ्चजन्यं व्यनादयत् ॥ ७.१००.३८ ॥
सैन्यरांगांमध्ये शिरत त्याने घोडे त्वरेने हाकले; आणि बगळ्यासारखा पांढरा पांचजन्य शंख दाशार्हाने जोरात फुंकला.
7.100.39
कौन्तेयेनाग्रतः सृष्टा न्यपतन्पृष्ठतः शराः ।
तूर्णात्तूर्णतरं ह्यश्वाः प्रावहन्वातरंहसः ॥ ७.१००.३९ ॥
कुंतीपुत्राने पुढे सोडलेले बाण मागे पडत होते; वाऱ्याच्या वेगाचे घोडे वेगवानातून अधिक वेगाने त्याला वाहून नेत होते.
7.100.40
ततो नृपतयः क्रुद्धाः परिवव्रुर्धनञ्जयम् ।
क्षत्रिया बहवश्चान्ये जयद्रथवधैषिणम् ॥ ७.१००.४० ॥
मग संतप्त राजे व अनेक क्षत्रिय आणि इतर जयद्रथवधाची इच्छा करणाऱ्या धनंजयाला वेढा घालून उभे राहिले.
7.100.41
सैन्येषु विप्रयातेषु धिष्ठितं पुरुषर्षभम् ।
दुर्योधनोऽत्वयात्पार्थं त्वरमाणो महाहवे ॥ ७.१००.४१ ॥
सैन्य पळून गेल्यावर, तेथे स्थिर उभ्या असलेल्या त्या पुरुषश्रेष्ठ पार्थाच्या दिशेने दुर्योधन महायुद्धात त्वरेने धावला.
7.100.42
वातोद्धूतपताकं तं रथं जलदनिःस्वनम् ।
घोरं कपिध्वजं दृष्ट्वा विषण्णा रथिनोऽभवन् ॥ ७.१००.४२ ॥
वाऱ्याने फडफडणारा ध्वज, मेघासारखा गर्जणारा, वानरध्वजाचा तो भयंकर रथ पाहून रथी खिन्न झाले.
7.100.43
दिवाकरेऽथ रजसा सर्वतः संवृते भृशम् ।
शरार्ताश्चरणे योधाः शेकुः कृष्णौ न वीक्षितुम् ॥ ७.१००.४३ ॥
तेव्हा सूर्य धुळीने सर्व बाजूंनी पूर्णपणे झाकला गेला असता, बाणांनी पीडित झालेले योद्धे रणांगणात त्या दोन कृष्णांना पाहू शकले नाहीत.