महाभारत · अध्याय 7.102
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.102.1
दुर्योधनमतिक्रान्तमेतं पश्य धनञ्जय ।
आपद्गतमिमं मन्ये नास्त्यस्य सदृशो रथः ॥ ७.१०२.१ ॥
हे धनंजया, पुढे आलेल्या दुर्योधनाकडे पाहा. हा संकटात सापडला आहे असे मला वाटते; याच्यासारखा रथी दुसरा नाही.
7.102.2
दूरपाती महेष्वासः कृतास्त्रो युद्धदुर्मदः ।
दृढहस्तश्चित्रयोधी धार्तराष्ट्रो महाबलः ॥ ७.१०२.२ ॥
दूरवर बाण सोडणारा, महाधनुर्धर, शस्त्रविद्येत कुशल, युद्धात उन्मत्त, दृढहस्त, अद्भुत योद्धा, महाबली धृतराष्ट्रपुत्र.
7.102.3
अत्यन्तसुखसंवृद्धो मानितश्च महारथैः ।
कृती च सततं पार्थ नित्यं द्वेष्टि च पाण्डवान् ॥ ७.१०२.३ ॥
अत्यंत सुखात वाढलेला, महारथींनी सन्मानित, सदैव कुशल; हे पार्था, तो नेहमी पांडवांचा द्वेष करतो.
7.102.4
तेन युद्धमहं मन्ये प्राप्तकालं तवानघ ।
अत्र नो द्यूतमायत्तं विजयायेतराय वा ॥ ७.१०२.४ ॥
हे निष्पाप, त्याच्याशी युद्ध करण्याची वेळ आली आहे असे मला वाटते. येथे आमचा विजय किंवा इतरांचा विजय द्यूतावर अवलंबून आहे.
7.102.5
अत्र क्रोधविषं पार्थ विमुञ्च चिरसम्भृतम् ।
एष मूलमनर्थानां पाण्वानां महात्मनाम् ॥ ७.१०२.५ ॥
हे पार्था, येथे दीर्घकाळ साठवलेले क्रोधविष सोडून दे. हाच महात्मा पांडवांच्या सर्व अनर्थांचे मूळ आहे.
7.102.6
सोऽयं प्राप्तस्तवाक्षेपं पश्य साफल्यमात्मनः ।
कथं हि राजा राज्यार्थी त्वया गच्छेत संयुगम् ॥ ७.१०२.६ ॥
तो आता आला आहे; तुझ्या आक्षेपाचे फळ पाहा, स्वतःच्या कृत्याची सफलता पाहा. राज्याची इच्छा करणारा राजा तुझ्यामुळे युद्धात कसा जाऊ शकेल?
7.102.7
दिष्ट्या त्विदानीं सम्प्राप्त एष ते बाणगोचरम् ।
यथाऽयं जीवितं जह्यात्तथा कुरु धनञ्जय ॥ ७.१०२.७ ॥
नशिबाने आता हा तुझ्या बाणांच्या टप्प्यात आला आहे. हे धनंजया, याने प्राण सोडावा असे कर.
7.102.8
ऐश्वर्यमदसम्मूढो नैष दुःखमुपेयिवान् ।
न च ते संयुगे वीर्यं जानाति पुरुषर्षभ ॥ ७.१०२.८ ॥
ऐश्वर्याच्या मदाने मोहित झालेल्या याने दुःख अनुभवलेले नाही. हे पुरुषश्रेष्ठा, युद्धात तुझे पराक्रम हा जाणत नाही.
7.102.9
त्वां हि लोकास्त्रयः पार्थ ससुरासुरमानवाः ।
नोत्सहन्ते रणे जेतुं किमुतैकः सुयोधनः ॥ ७.१०२.९ ॥
हे पार्था, देव, असुर आणि मानवांसह तिन्ही लोकसुद्धा युद्धात तुला जिंकण्याचे धाडस करणार नाहीत; मग एकटा सुयोधन काय करणार?
7.102.10
स दिष्ट्या समनुप्राप्तस्तव पार्थ रथान्तिकम् ।
जह्येनं त्वं महाबाहो यथा वृत्रं पुरन्दरः ॥ ७.१०२.१० ॥
नशिबाने तो तुझ्या रथाजवळ आला आहे. हे महाबाहो, पुरंदराने वृत्राला मारले तसे याला तू मार.
7.102.11
एष ह्यनर्थे सततं पराक्रान्तस्तवानघ ।
निकृत्या धर्मराजं च द्यूते वञ्चितवानयम् ॥ ७.१०२.११ ॥
हे निष्पाप, हा सदैव तुझे अनर्थ करण्याचा प्रयत्न करीत राहिला. कपटाने धर्मराजालाही द्यूतात फसविले.
7.102.12
बहूनि सुनृशंसानि कृतान्येतेन मानद ।
युष्मासु पापमतिना अपापेष्वपि नित्यदा ॥ ७.१०२.१२ ॥
हे मानदा, पापबुद्धी असलेल्या याने निष्पाप अशा तुमच्यावर सदैव अनेक अतिक्रूर कृत्ये केली आहेत.
7.102.13
तमनार्यं सदा क्रुद्धं पुरुषं कामरूपिणम् ।
आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा जहि पार्थाविचारयन् ॥ ७.१०२.१३ ॥
त्या अनार्याला, जो सदा क्रुद्ध आहे आणि इच्छेनुसार रूप धारण करतो, युद्धात आर्य निश्चयाने, विचार न करता ठार मार, हे पार्था.
7.102.14
निकृत्या राज्यहरणं वनवासं च पाण्डव ।
परिक्लेशं च कृष्णाया हृदि कृत्वा पराक्रम ॥ ७.१०२.१४ ॥
कपटाने राज्य हरण, वनवास आणि कृष्णेचा क्लेश, हे मनात ठेवून, हे पांडवा, पराक्रम दाखव.
7.102.15
दिष्ट्यैष तव बाणानां गोचरे परिवर्तते ।
प्रतिघाताय कार्यस्य दिष्ट्या च यततेऽग्रतः ॥ ७.१०२.१५ ॥
सुदैवाने हा तुझ्या बाणांच्या टप्प्यात फिरत आहे; कार्याला प्रतिरोध करण्यासाठी, सुदैवाने तो पुढे प्रयत्न करत आहे.
7.102.16
दिष्ट्या जानाति सङ्ग्रामे योद्धव्यं हि त्वया सह ।
दिष्ट्या च सफलाः पार्थ सर्वे कामा ह्यकामिताः ॥ ७.१०२.१६ ॥
सुदैवाने युद्धात त्याला तुझ्याशी लढावे लागेल हे तो जाणतो; सुदैवाने, हे पार्था, अनिच्छित सर्व इच्छाही सफल झाल्या.
7.102.17
तस्माज्जहि रणे पार्थ धार्तराष्ट्रं कुलाधमम् ।
यथेन्द्रेण हतः पूर्वं जम्भो देवासुरे मृधे ॥ ७.१०२.१७ ॥
म्हणून, हे पार्था, रणात त्या कुलाधम धृतराष्ट्रपुत्राला ठार मार, जसा पूर्वी देवासुर युद्धात इंद्राने जंभाला मारला होता.
7.102.18
अस्मिन्हते त्वया सैन्यमनाथं भिद्यतामिदम् ।
वैरस्य दिष्ट्या सहजं मूलं छिन्धि दुरात्मनाम् ॥ ७.१०२.१८ ॥
हा मारला गेला की तुझ्याकडून हे सैन्य नाथहीन होऊन विखुरले जावो; सुदैवाने, दुरात्म्यांच्या वैराचे मूळ छेद.
7.102.19
तं तथेत्यब्रवीत्पार्थः कृत्यरूपमिदं मम ।
सर्वमन्यदनादृत्य गच्छ यत्र सुयोधनः ॥ ७.१०२.१९ ॥
अर्जुन त्याला म्हणाला, "तसेच होो; हेच माझे कर्तव्य आहे. इतर सर्व काही बाजूला ठेवून जिथे सुयोधन आहे तिथे जा."
7.102.20
येनैतद्दीर्घकालं नो भुक्तं राज्यमकण्टकम् ।
अप्यस्य युधि विक्रम्य च्छिन्द्यां मूर्धानमाहवे ॥ ७.१०२.२० ॥
"आमचे हे निष्कंटक राज्य दीर्घकाळ ज्याने उपभोगले, त्याचे मस्तकही युद्धात पराक्रमाने मी रणांगणावर छाटून टाकीन."
7.102.21
अपि तस्य ह्यनर्हायाः परिक्लेशस्य माधव ।
कृष्णायाः शक्नुयां गन्तुं पदं केशप्रधर्षणे ॥ ७.१०२.२१ ॥
"हे माधवा! अयोग्य (द्रौपदी) भोगलेल्या क्लेशाचा सूड घेण्यासाठी, केस ओढून अपमान केलेल्या त्या ठिकाणी मीही पाऊल ठेवू शकेन."
7.102.22
अप्यहं तानि दुःखानि पूर्ववृत्तानि माधव ।
दुर्योधनं रणे हत्वा प्रतिमोक्ष्ये कथञ्चन ॥ ७.१०२.२२ ॥
"हे माधवा! पूर्वी घडलेल्या त्या सर्व दुःखांचा सूडही मी कसाही घेईन—युद्धात दुर्योधनाला मारून."
7.102.23
इत्येवंवादिनौ कृष्णौ हृष्टौ श्वेतान्हयोत्तमान् ।
प्रेषयामासतुः सङ्ख्ये प्रेप्सन्तौ तं नराधिपम् ॥ ७.१०२.२३ ॥
असे बोलणाऱ्या दोन्ही कृष्णांनी आनंदाने, त्या नरेशाला गाठण्याच्या इच्छेने, श्वेत उत्तम घोडे रणांगणाकडे हाकले.
7.102.24
तयोः समीपं सम्प्राप्य पुत्रस्ते भरतर्षभ ।
न चकार भयं प्राप्ते भये महति मारिष ॥ ७.१०२.२४ ॥
हे भरतश्रेष्ठा! त्या दोघांच्या समीप पोहोचूनही, मोठे भय आले असता, तुमच्या पुत्राने भय बाळगले नाही, हे मान्यवर.
7.102.25
तदस्य क्षत्रियाः कर्म सर्व एवाभ्यपूजयन् ।
यदर्जुनहृषीकेशौ प्रत्युद्यातौ न्यवारयत् ॥ ७.१०२.२५ ॥
तेव्हा सर्व क्षत्रियांनी त्याच्या या कृत्याचे कौतुक केले; अर्जुन आणि हृषीकेश समोर धावून आले असता त्याने त्यांना रोखले.
7.102.26
ततः सर्वस्य सैन्यस्य तावकस्य विशाम्पते ।
महानादो ह्यभूत्तत्र दृष्ट्वा राजानमाहवे ॥ ७.१०२.२६ ॥
हे प्रजापते, तेव्हा तुमच्या सर्व सैन्यात तेथे मोठा गलबला उठला; युद्धात राजाला पाहून.
7.102.27
तस्मिञ्जनसमुन्नादे प्रवृत्ते भैरवे सति ।
कदर्थीकृत्य ते पुत्रः प्रत्यमित्रमवारयत् ॥ ७.१०२.२७ ॥
तो भयंकर गलबला सुरू झाला असता, तुमच्या पुत्राने शत्रूला तुच्छ मानून त्याला रोखले.
7.102.28
आवारितस्तु कौन्तेयस्तव पुत्रेण धन्विना ।
संरम्भमगमद्भूयः स च तस्मिन्परन्तपः ॥ ७.१०२.२८ ॥
तुमच्या धनुर्धर पुत्राने अडवल्यावर कौंतेय, हे परंतपा, त्याच्यावर अधिकच संतापला.
7.102.29
तौ दृष्ट्वा प्रतिसंरब्धौ दुर्योधनधनञ्जयौ ।
अभ्यवैक्षन्त राजानो भीमरूपाः समन्ततः ॥ ७.१०२.२९ ॥
ते दोघे, दुर्योधन आणि धनंजय, परस्पर संतप्त झालेले पाहून, भयंकर रूपाचे राजे चहूकडून त्यांच्याकडे पाहू लागले.
7.102.30
दृष्ट्वा तु पार्थं संरब्धं वासुदेवं च मारिष ।
प्रहसन्नेव पुत्रस्ते योद्धुकामः समाह्वयत् ॥ ७.१०२.३० ॥
हे मारिष, पार्थ आणि वासुदेव संतप्त झालेले पाहून, तुमचा पुत्र हसत, युद्धाच्या इच्छेने त्यांना आव्हान देऊ लागला.
7.102.31
ततः प्रहृष्टो दाशार्हः पाण्डवश्च धनञ्जयः ।
व्यक्रोशेतां महानादं दध्मतुश्चाम्बुजोत्तमौ ॥ ७.१०२.३१ ॥
तेव्हा आनंदित झालेल्या दाशार्ह कृष्णाने आणि पाण्डुपुत्र धनंजयाने महानाद करत आपले उत्तम शंख फुंकले.
7.102.32
तौ हृष्टरूपौ सम्प्रेक्ष्य कौरवेयास्तु सर्वशः ।
निराशाः समपद्यन्त पुत्रस्य तव जीविते ॥ ७.१०२.३२ ॥
ते दोघे आनंदी दिसत आहेत हे पाहून सर्व कौरव तुमच्या पुत्राच्या जीवाबाबत निराश झाले.
7.102.33
शोकमापुः परं चैव कुरवः सर्व एव ते ।
अमन्यन्त च पुत्रं ते वैश्वानरमुखे हुतम् ॥ ७.१०२.३३ ॥
सर्व कुरु अत्यंत शोकाकुल झाले; तुमचा पुत्र वैश्वानराच्या मुखात आहुत झाला असे त्यांना वाटले.
7.102.34
तथा तु दृष्ट्वा योधास्ते प्रहृष्टौ कृष्णपाण्डवौ ।
हतो राजा हतो राजेत्यूचिरे च भयार्दिताः ॥ ७.१०२.३४ ॥
कृष्ण आणि पाण्डव आनंदी असल्याचे पाहून ते योद्धे भयाने पीडित होऊन 'राजा मारला गेला! राजा मारला गेला!' असे म्हणाले.
7.102.35
जनस्य सन्निनादं तु श्रुत्वा दुर्योधनोऽब्रवीत् ।
व्येतु वो भीरहं कृष्णौ प्रेषयिष्यामि मृत्यवे ॥ ७.१०२.३५ ॥
लोकांचा तो गोंधळ ऐकून दुर्योधन म्हणाला, 'तुमचे भय दूर होवो; मी या दोन कृष्णांना मृत्यूकडे पाठवीन.'
7.102.36
इत्युक्त्वा सैनिकान्सर्वाञ्जयापेक्षी नराधिपः ।
पार्थमाभाष्य संरम्भादिदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.१०२.३६ ॥
असे बोलून विजयाची इच्छा करणारा तो नरेश सर्व सैनिकांना उद्देशून बोलला, आणि मग संतापाने पार्थाला संबोधून हे वचन म्हणाला.
7.102.37
पार्थ यच्छिक्षितं तेऽस्त्रं दिव्यं पार्थिवमेव च ।
तद्दर्शय मयि क्षिप्रं यदि जातोऽसि पाण्डुना ॥ ७.१०२.३७ ॥
हे पार्था, तू शिकलेली दिव्य आणि पार्थिव अस्त्रे माझ्यावर लवकर दाखव, जर तू पांडूचा पुत्र असशील तर.
7.102.38
यद्बलं तव वीर्यं च केशवस्य तथैव च ।
तत्कुरुष्व मयि क्षिप्रं पश्यामस्तव पौरुषम् ॥ ७.१०२.३८ ॥
तुझे बल आणि वीर्य, तसेच केशवाचेही, ते माझ्यावर लवकर प्रयोग कर; आम्ही तुझे पौरुष पाहू.
7.102.39
अस्मत्परोक्षं कर्माणि कृतानि प्रवदन्ति ते ।
स्वामिसत्कारयुक्तानि यानि तानीह दर्शय ॥ ७.१०२.३९ ॥
आमच्या अनुपस्थितीत जी कर्मे केली, जी तुझे लोक गौरवतात, स्वामीच्या सत्काराने युक्त होती, ती येथे दाखव.