మహాభారతం · అధ్యాయం 7.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.103.1
एवमुक्त्वाऽर्जुनं राजा त्रिभिर्मर्मातिगैः शरैः ।
अभ्यविध्यन्महावेगैश्चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ ७.१०३.१ ॥
ఇలా పలికి, రాజు అర్జునుని మర్మస్థానాలను చీల్చే మూడు బాణాలతో కొట్టాడు; అతి వేగంగా వెళ్ళే నాలుగు బాణాలతో అతని నాలుగు గుర్రాలను కొట్టాడు.
7.103.2
वासुदेवं च दशभिः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ।
प्रतोदं चास्य भल्लेन च्छित्त्वा भूमावपातयत् ॥ ७.१०३.२ ॥
పది బాణాలతో వాసుదేవుని (కృష్ణుని) ఛాతీ మధ్యలో కొట్టాడు; భల్ల బాణంతో అతని కొరడాను తెగగొట్టి నేలపై పడగొట్టాడు.
7.103.3
तं चतुर्दशभिः पार्थश्चित्रपुङ्खैः शिलाशितैः ।
अविध्यत्तूर्णमव्यग्रस्ते चाभ्रश्यन्त वर्मणि ॥ ७.१०३.३ ॥
అర్జునుడు ఆ రాజును వెంటనే, కలత లేకుండా, చిత్రమైన రెక్కలతో, రాతిపై పదును పెట్టిన పద్నాలుగు బాణాలతో కొట్టాడు; అవి అతని కవచం నుండి జారి పడిపోయాయి.
7.103.4
तेषां नैष्फल्यमालोक्य पुनर्नव च पञ्च च ।
प्राहिणोन्निशितान्बाणांस्ते चाभ्रश्यन्त वर्मणः ॥ ७.१०३.४ ॥
వాటి ఫలితం లేకపోవడం చూసి, అతడు మళ్లీ తొమ్మిది, ఐదు పదునైన బాణాలను పంపాడు; అవి కూడా అతని కవచం నుండి జారిపోయాయి.
7.103.5
अष्टाविंशांस्तु तान्बाणानस्तान्विप्रेक्ष्य निष्फलान् ।
अब्रवीत्परवीरघ्नः कृष्णोऽर्जुनमिदं वचः ॥ ७.१०३.५ ॥
ఆ ఇరవై ఎనిమిది బాణాలు ఫలితం లేకుండా జారిపడటం చూసి, శత్రువీరులను సంహరించే కృష్ణుడు అర్జునునితో ఈ మాట అన్నాడు.
7.103.6
अदृष्टपूर्वं पश्यामि शिलानामिव सर्पणम् ।
त्वया सम्प्रेषिताः पार्थ नार्थं कुर्वन्ति पत्रिणः ॥ ७.१०३.६ ॥
పార్థా, ఇంతకు ముందెన్నడూ చూడని దాన్ని చూస్తున్నాను — రాళ్ళు జారుతున్నట్లు. నువ్వు పంపిన ఈ రెక్కల బాణాలు తమ ప్రయోజనాన్ని సాధించడం లేదు.
7.103.7
कच्चिद्गाण्डीवजः प्राणस्तथैव भरतर्षभ ।
मुष्टिश्च ते यथा पूर्वं भुजयोश्च बलं तव ॥ ७.१०३.७ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, గాండీవం నుండి వచ్చే ప్రాణశక్తి అలాగే ఉందా? నీ పిడికిలి, నీ బాహువుల బలం మునుపటిలాగే ఉన్నాయా?
7.103.8
न वा कच्चिदयं कालः प्राप्तः स्यादद्य पश्चिमः ।
तव चैवास्य शत्रोश्च तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ ७.१०३.८ ॥
ఈ రోజు నీకూ ఈ శత్రువుకూ చివరి సమయం వచ్చిందా? అడుగుతున్న నాకు అది చెప్పు.
7.103.9
विस्मयो मे महान्पार्थ तव दृष्ट्वा शरानिमान् ।
व्यर्थान्निपतितान्सङ्खे दुर्योधनरथं प्रति ॥ ७.१०३.९ ॥
పార్థా, యుద్ధంలో దుర్యోధనుని రథం వైపు పడి వ్యర్థమైన నీ ఈ బాణాలను చూసి నాకు గొప్ప ఆశ్చర్యం కలిగింది.
7.103.10
वज्राशनिसमा घोराः परकायावभेदिनः ।
शराः कुर्वन्ति ते नार्थं पार्थ काऽद्य विडम्बना ॥ ७.१०३.१० ॥
వజ్రం, అశనిలా భయంకరమైన, శత్రుదేహాలను చీల్చే నీ బాణాలు ఈరోజు ప్రయోజనం నెరవేర్చడం లేదు. పార్థా, ఈ రోజు ఇది ఎంత అవమానం!
7.103.11
द्रोणेन नियतं कृष्ण धार्तराष्ट्रे निदर्शितम् ।
अन्ते विहितमस्त्राणामेतत्कवचधारणम् ॥ ७.१०३.११ ॥
కృష్ణా, ఖచ్చితంగా ద్రోణుడు ధృతరాష్ట్రుని కుమారునికి దీన్ని చూపించాడు. అస్త్రాల చివర విధించబడిందే ఈ కవచధారణ.
7.103.12
अस्मिन्नन्तर्हितं कृष्ण त्रैलोक्यमपि वर्मणि ।
एको द्रोणो हि वैदैतदहं तस्माच्च सत्तमात् ॥ ७.१०३.१२ ॥
కృష్ణా, ఈ కవచంలో మూడు లోకాలు కూడా దాగి ఉన్నాయి. ఇది ద్రోణుడు ఒక్కడికే తెలుసు; ఆ ఉత్తమ గురువు నుండి నేనూ తెలుసుకున్నాను.
7.103.13
न शक्यमेतत्कवचं बाणैर्भेत्तुं कथञ्चन ।
अपि वज्रेण गोविन्द स्वयं मघवता युधि ॥ ७.१०३.१३ ॥
గోవిందా, యుద్ధంలో స్వయంగా ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో కూడా ఈ కవచాన్ని బాణాలతో ఏ విధంగానూ భేదించలేడు.
7.103.14
जानंस्त्वमपि वै कृष्ण मां विमोहयसे कथम् ।
यद्वृत्तं त्रिषु लोकेषु यच्च केशव वर्तते ॥ ७.१०३.१४ ॥
కృష్ణా, నీకు అన్నీ తెలిసినా నన్ను ఎందుకు మోహింపజేస్తున్నావు? కేశవా, మూడు లోకాలలో జరిగినదీ జరుగుతున్నదీ నీకు తెలుసు.
7.103.15
यथा भविष्यद्यच्चैव तत्सर्वं विदितं तव ।
न त्विदं वेद वै कश्चिद्यथा त्वं मधुसूदन ॥ ७.१०३.१५ ॥
భవిష్యత్తులో జరగబోయేది, ఉన్నదంతా నీకు తెలుసు. కానీ మధుసూదనా, ఇది నీలాగా ఎవరికీ తెలియదు.
7.103.16
एष दुर्योधनः कृष्ण द्रोणेन विहितामिमाम् ।
तिष्ठत्यभीतवत्सङ्ख्ये बिभ्रत्कवचधारणाम् ॥ ७.१०३.१६ ॥
కృష్ణా, ఈ దుర్యోధనుడు ద్రోణుడు రూపొందించిన ఈ కవచాన్ని ధరించి యుద్ధంలో భయంలేనివాడిలా నిలబడి ఉన్నాడు.
7.103.17
यत्त्वत्र विहितं कार्यं नैष तद्वेत्ति माधव ।
स्त्रीवदेष बिभर्त्येतां युक्तां कवचधारणाम् ॥ ७.१०३.१७ ॥
మాధవా, ఇక్కడ విధించబడిన కర్తవ్యం ఏమిటో ఇతడు తెలుసుకోలేదు. స్త్రీలా ఈ తగిన కవచాన్ని ధరించి ఉన్నాడు.
7.103.18
पश्य बाह्वोश्च मे वीर्यं धनुषश्च जनार्दन ।
पराजयिष्ये कौरव्यं कवचेनापि रक्षितम् ॥ ७.१०३.१८ ॥
జనార్దనా, నా బాహువుల పరాక్రమాన్ని, ధనుస్సు శక్తిని చూడు. కవచంతో రక్షించబడిన కౌరవుని కూడా నేను ఓడిస్తాను.
7.103.19
इदमङ्गिरसे प्रादाद्देवेशो वर्म भास्वरम् ।
तस्माद्वृहस्पतिः प्राप ततः प्राप पुरन्दरः ॥ ७.१०३.१९ ॥
ఈ ప్రకాశవంతమైన కవచాన్ని దేవేశుడు అంగిరసునికి ఇచ్చాడు. ఆయన నుండి బృహస్పతి పొందాడు; తరువాత పురందరుడు (ఇంద్రుడు) పొందాడు.
7.103.20
पुनर्ददौ सुरपतिर्मह्यं वर्म ससङ्ग्रहम् ।
दैवं यद्यस्य वर्मैतद्ब्रह्मणा वा स्वयं कृतम्।
नैनं गोप्स्यति दुर्बुद्धिमद्य बाणहतं मया ॥ ७.१०३.२० ॥
దేవతల ప్రభువు మళ్ళీ నాకు సంగ్రహంతో కూడిన ఈ కవచాన్ని ఇచ్చాడు. ఈ దైవిక కవచం ఎవరిదైనా, లేదా బ్రహ్మయే స్వయంగా చేసినదైనా — ఈ దుర్బుద్ధిని ఇది కాపాడదు; నేడు నా బాణాలచే కొట్టబడి.
7.103.21
एवमुक्त्वाऽर्जुनो बाणानभिमन्त्र्य व्यकर्षयत् ।
मानवास्त्रेण मानार्हस्तीक्ष्णावरणभेदिना ॥ ७.१०३.२१ ॥
ఇలా చెప్పి అర్జునుడు బాణాలను మంత్రంతో అభిమంత్రించి లాగాడు — మానవాస్త్రంతో, గౌరవనీయమైనదీ, పదునైన కవచాన్ని భేదించేదీ అయినదానితో.
7.103.22
विकृष्यमाणांस्तेनैव धनुर्मध्यगताञ्छरान् ।
तानस्यास्त्रेण चिच्छेद द्रौणिः सर्वास्त्रघातिना ॥ ७.१०३.२२ ॥
అదే అస్త్రంతో లాగబడుతున్న, ధనుస్సు మధ్యకు చేరిన ఆ బాణాలను — అతని (అర్జునుని) — ద్రోణపుత్రుడు అస్త్రంతో ఛేదించాడు; అతడు అన్ని అస్త్రాలను నాశనం చేసేవాడు.
7.103.23
तान्निकृत्तानिषून्दृष्ट्वा दूरतो ब्रह्मवादिना ।
न्यवेदयत्केशवाय विस्मितः श्वेतवाहनः ॥ ७.१०३.२३ ॥
దూరం నుండి తెగిపోయిన ఆ బాణాలను చూసి, ఆశ్చర్యపడిన శ్వేతాశ్వుడు (అర్జునుడు) బ్రహ్మవాది కేశవునికి తెలియజేశాడు.
7.103.24
नैतदस्त्रं मया शक्यं द्विः प्रयोक्तुं जनार्दन ।
अस्त्रं मामेव हन्याद्धि हन्याच्चापि बलं मम ॥ ७.१०३.२४ ॥
జనార్దనా, ఈ అస్త్రాన్ని నేను రెండుసార్లు ప్రయోగించడం సాధ్యం కాదు. ఈ అస్త్రం నన్నే నాశనం చేస్తుంది; నా బలాన్ని కూడా నిశ్చయంగా నాశనం చేస్తుంది.
7.103.25
ततो दुर्योधनः कृष्णौ नवभिर्नवभिः शरैः ।
अविध्यत रणे राजञ्शरैराशीविषोपमैः ॥ ७.१०३.२५ ॥
అప్పుడు దుర్యోధనుడు రణంలో కృష్ణులిద్దరినీ తొమ్మిదేసి బాణాలతో, ఓ రాజా, విషసర్పాల వంటి బాణాలతో కొట్టాడు.
7.103.26
भूय एवाभ्यवर्षच्च समरे कृष्णपाण्डवौ ।
शरवर्षेण महता ततोऽहृष्यन्त तावकाः।
चक्रुर्वादित्रनिनदान्सिंहनादरवांस्तथा ॥ ७.१०३.२६ ॥
మళ్ళీ అతడు యుద్ధంలో కృష్ణుడిని, పాండవుడిని ఇద్దరినీ గొప్ప బాణవర్షంతో కప్పాడు; అప్పుడు నీ వారు సంతోషించారు; వారు వాద్యధ్వనులు, సింహనాదాలు చేశారు.
7.103.27
ततः क्रुद्धो रणे पार्थः सृक्विणी परिसंलिहन् ।
नापश्यच्च ततोऽस्याङ्गं यन्न स्याद्वर्मरक्षितम् ॥ ७.१०३.२७ ॥
అప్పుడు యుద్ధంలో కోపించిన పార్థుడు, పెదవుల అంచులను నాలుకతో నాకుతూ, అతని శరీరంలో కవచం రక్షించని అంగాన్ని చూడలేదు.
7.103.28
ततोऽस्य निशितैर्बाणैः सुमुक्तैरन्तकोपमैः ।
हयांश्चकार निर्देहानुभौ च पार्ष्णिसारथी ॥ ७.१०३.२८ ॥
అప్పుడు అతని తీక్ష్ణమైన, సరిగా ప్రయోగించిన, యమునిలాంటి బాణాలతో అతని గుర్రాలను, రెండు వెనుక సారథులను నిర్జీవులుగా చేశాడు.
7.103.29
धनुरस्याच्छिनत्तूर्णं हस्तावापं च वीर्यवान् ।
रथं च शकलीकर्तुं सव्यसाची प्रचक्रमे ॥ ७.१०३.२९ ॥
పరాక్రమశాలి అయిన సవ్యసాచి వెంటనే అతని విల్లును, చేతి పట్టును ఖండించాడు; రథాన్ని ముక్కలు చేయడానికి పూనుకున్నాడు.
7.103.30
दुर्योधनं च बाणाभ्यां तीक्ष्णाभ्यां विरथीकृतम् ।
आविद्ध्यद्धस्ततलयोरुभयोरर्जुनस्तदा ॥ ७.१०३.३० ॥
అప్పుడు అర్జునుడు రథం లేకుండా చేయబడిన దుర్యోధనుడిని రెండు తీక్ష్ణ బాణాలతో అతని రెండు అరచేతులలో గుచ్చాడు.
7.103.31
प्रयत्नज्ञो हि कौन्तयो नखमांसान्तरेषुभिः ।
स वेदनाभिराविग्नः पलायनपरायणः ॥ ७.१०३.३१ ॥
ప్రయత్నంలో నేర్పరి అయిన కౌంతేయుడు (అర్జునుడు) గోరు, మాంసం మధ్య బాణాలతో (దుర్యోధనుని) గుచ్చాడు. ఆ బాధలతో కలత చెంది అతడు పారిపోవడంలో నిమగ్నమయ్యాడు.
7.103.32
तं कृच्छ्रामापदं प्राप्तं दृष्ट्वा परमधन्विनः ।
समापेतुः परीप्सन्तो धनञ्जयशरार्दितम् ॥ ७.१०३.३२ ॥
అతడు (అర్జునుడు) కష్టమైన ఆపదలో ఉన్నాడని చూసి, గొప్ప విలుకాండ్రు అతడిని రక్షించాలని కోరి కూడారు — ధనంజయుని బాణాలతో పీడించబడిన అతనిని.
7.103.33
तं रथैर्बहुसाहस्रैः कल्पितैः कुञ्जरैर्हयैः ।
पदात्योघैश्च संरब्धैः परिवव्रुर्धनञ्जयम् ॥ ७.१०३.३३ ॥
వారు ధనంజయుడిని (అర్జునుడిని) అనేక వేల రథాలతో, అలంకరించిన ఏనుగులతో, గుర్రాలతో, కోపోద్రిక్తమైన కాలాల్ బలగాల సమూహాలతో చుట్టుముట్టారు.
7.103.34
अथ नार्जुनगोविन्दौ न रथो वा व्यदृश्यत ।
अस्त्रवर्षेण महता शरौघैश्चापि संवृतौ ॥ ७.१०३.३४ ॥
అప్పుడు అర్జునుడూ గోవిందుడూ కనిపించలేదు, రథమూ కనిపించలేదు — గొప్ప అస్త్రవర్షంతో, బాణాల సమూహాలతో వారు కప్పబడిపోయారు.
7.103.35
ततोऽर्जुनोऽस्त्रवीर्येण निजघ्ने तां वरूथिनीम् ।
तत्र व्यङ्गी कृताः पेतुः शतशोऽथ रथद्विपाः ॥ ७.१०३.३५ ॥
అప్పుడు అర్జునుడు తన అస్త్రబలంతో ఆ సేనను సంహరించాడు. అక్కడ అవయవాలు విరిగి వందల కొద్దీ రథాలు, ఏనుగులు కూలిపోయాయి.
7.103.36
ते हता हन्यमानाश्च न्यगृह्णंस्तं रथोत्तमम् ।
स रथः स्तम्भितस्तस्थौ क्रोशमात्रे समन्ततः ॥ ७.१०३.३६ ॥
వారు చంపబడ్డారు; చంపబడుతూనే ఆ ఉత్తమ రథాన్ని ఆపివేశారు. ఆ రథం నాలుగు వైపులా ఒక క్రోశం దూరం వరకు నిలిచిపోయింది.
7.103.37
ततोऽर्जुनं वृष्णिवीरस्त्वरितो वाक्यमब्रवीत् ।
धनुर्विष्फारयात्यर्थमहं ध्मास्यामि चाम्बुजम् ॥ ७.१०३.३७ ॥
అప్పుడు వృష్ణివీరుడు త్వరగా అర్జునునితో ఇలా అన్నాడు: 'నీ విల్లును బాగా సారించు; నేను శంఖాన్ని ఊదుతాను.'
7.103.38
ततो विष्फार्य बलवद्गाण्डीवं जघ्निवान्रिपून् ।
महता शरवर्षेण तलशब्देन चार्जुनः ॥ ७.१०३.३८ ॥
అప్పుడు అర్జునుడు గాండీవ ధనుస్సును బలంగా సారించి, గొప్ప బాణవర్షంతో, అరచేతి చప్పుడుతో శత్రువులను సంహరించాడు.
7.103.39
पाञ्चजन्यं च बलवान्दध्मौ तारेण केशवः ।
रजसा ध्वस्तपक्ष्मान्तः प्रस्विन्नवदनो भृशम् ॥ ७.१०३.३९ ॥
బలవంతుడైన కేశవుడు పాంచజన్య శంఖాన్ని ఎలుగెత్తి ఊదాడు; ధూళితో కనురెప్పల అంచులు కప్పబడగా ఆయన ముఖం అధికంగా చెమటతో తడిసిపోయింది.
7.103.40
तेनाच्युतोष्ठपुटपूरितमारुतेन ।
शङ्खान्तरोदरविवृद्धविनिःसृतेन।
नादेन सासुरवियत्सुरलोकपाल… ।
मुद्विग्नमीश्वर जगत्स्फुटतीव सर्वम् ॥ ७.१०३.४० ॥
అచ్యుతుని పెదవుల రంధ్రంలో నిండిన గాలితో, శంఖం లోపలి నుండి పెరిగి వెలువడిన ఆ నాదంతో — అసురులు, ఆకాశం, దేవతలు, లోకపాలురతో… ; ఓ ఈశ్వరా, సమస్త జగత్తు పగిలిపోతున్నట్లుగా కలత చెందింది.
7.103.41
तस्य शङ्खस्य नादेन धनुषो निःस्वनेन च ।
निःसत्वाश्च ससत्वाश्च क्षितौ पेतुस्तदा जनाः ॥ ७.१०३.४१ ॥
ఆ శంఖ నాదానికి, ధనుస్సు టంకారానికి, అప్పుడు బలహీనులు, బలవంతులు అందరూ నేలపై పడిపోయారు.
7.103.42
तैर्विमुक्तो रथो रेजे वाय्वीरित इवाम्बुदः ।
जयद्रथस्य गोप्तारस्ततः क्षुब्धाः सहानुगाः ॥ ७.१०३.४२ ॥
వాటిచేత విముక్తమైన ఆ రథం గాలిచే కదిలించబడిన మేఘంలా ప్రకాశించింది; అప్పుడు జయద్రథుని రక్షకులు తమ అనుచరులతో కలత చెందారు.
7.103.43
ते दृष्ट्वा सहसा पार्थं गोप्तारः सैन्धवस्य तु ।
चक्रुर्नादान्महेष्वासाः कम्पयन्तो वसुन्धराम् ॥ ७.१०३.४३ ॥
పార్థుడిని అకస్మాత్తుగా చూసిన సైంధవుని రక్షకులైన ఆ మహా ధనుర్ధరులు భూమిని కంపింపజేస్తూ గర్జనలు చేశారు.
7.103.44
बाणशब्दरवांश्चोग्रान्विमिश्राञ्शङ्खनिःस्वनैः ।
प्रादुश्चक्रुर्महात्मानः सिंहनादरवानपि ॥ ७.१०३.४४ ॥
మహాత్ములు శంఖధ్వనులతో కలిసిన భయంకరమైన బాణధ్వనులను, సింహనాదాలను కూడా వినిపించారు.
7.103.45
तं श्रुत्वा निनदं घोरं तावकानां समुत्थितम् ।
प्रदध्मतुः शङ्खवरौ वासुदेवधनञ्जयौ ॥ ७.१०३.४५ ॥
మీ పక్షంలో లేచిన ఆ భయంకర నినాదాన్ని విని వాసుదేవుడు, ధనంజయుడు తమ శ్రేష్ఠ శంఖాలను ఊదారు.
7.103.46
तेन शब्देन महता पूरितेयं वसुन्धरा ।
सशैला सार्णवद्वीपा सपाताला विशाम्पते ॥ ७.१०३.४६ ॥
ఓ రాజా, ఆ మహాధ్వనితో ఈ భూమి పర్వతాలతో, సముద్రాలతో, ద్వీపాలతో, పాతాళంతో సహా నిండిపోయింది.
7.103.47
स शब्दो भरतश्रेष्ठ व्याप्य सर्वा दिशो दश ।
प्रतिसस्वान तत्रैव कुरुपाण्डवयोर्बले ॥ ७.१०३.४७ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, ఆ శబ్దం పది దిక్కులను వ్యాపించి, అక్కడే కురు-పాండవుల సేనలలో ప్రతిధ్వనించింది.
7.103.48
तावका रथिनस्तत्र दृष्ट्वा कृष्णधनञ्जयौ ।
सम्भ्रमं परमं प्राप्तास्त्वरमाणा महारथाः ॥ ७.१०३.४८ ॥
అక్కడ మీ రథికులు కృష్ణుడిని, ధనంజయుడిని చూసి అత్యంత కలవరపడి, త్వరపడుతూ మహారథులు వచ్చారు.
7.103.49
अथ कृष्णौ महाभागौ तावका वीक्ष्य दंशितौ ।
अभ्यद्रवन्त सङ्क्रुद्धास्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.१०३.४९ ॥
అప్పుడు మహాభాగులైన కృష్ణార్జునులు కవచధారులై ఉండటం చూచి, మీ యోధులు కోపోద్రిక్తులై వారిపైకి దూసుకొచ్చారు; అది అద్భుతంగా ఉండెను.