महाभारत · अध्याय 7.104
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.104.1
तावकास्त्वभिसम्प्रेक्ष्य वृष्ण्यन्धकरूद्वहौ ।
सत्वरास्तौ जिघांसन्तस्तथैव विजयः परान् ॥ ७.१०४.१ ॥
वृष्णि आणि अंधक वंशातील त्या दोन नेत्यांना आणि विजयालाही पाहून, आपले योद्धे शत्रूंना मारण्याच्या इच्छेने त्वरेने त्यांच्यावर तुटून पडले.
7.104.2
सुवर्णचित्रैर्वैयाघ्रैः स्वनवद्भिर्महारथैः ।
दीपयन्तो दिशः सर्वा ज्वलद्भिरिव पावकैः ॥ ७.१०४.२ ॥
सोन्याच्या चित्रांनी सजलेल्या, वाघाच्या कातड्याने झाकलेल्या, गर्जना करणाऱ्या महारथींनी सर्व दिशा पेटत्या अग्नींप्रमाणे उजळल्या.
7.104.3
रुक्मपुङ्खैश्च दुष्प्रेक्ष्यैः कार्मुकैः पृथिवीपते ।
कूजद्भिरतुलान्नादन्रोषितैरुरगैरिव ॥ ७.१०४.३ ॥
हे पृथ्वीपते! सोन्याच्या टोकांच्या, पाहण्यास भयंकर धनुष्यांनी, रागावलेल्या सर्पांप्रमाणे अतुल्य नाद करीत (ते शोभत होते).
7.104.4
भूरिश्रवाः शलः कर्णो वृषसेनो जयद्रथः ।
कृपश्च मद्रराजश्च द्रोणिश्च रथिनां वरः ॥ ७.१०४.४ ॥
भूरिश्रवा, शल्य, कर्ण, वृषसेन, जयद्रथ, कृप, मद्रराज आणि द्रोणपुत्र — रथिकांत श्रेष्ठ.
7.104.5
ते पिबन्त इवाकाशमश्वैरष्टौ महारथाः ।
व्यराजयन्दश दिशो वैयार्घ्रैर्हेमचन्द्रकैः ॥ ७.१०४.५ ॥
आकाश पिऊन टाकल्यासारखे ते आठ महारथी आपल्या घोड्यांसह, वाघाच्या कातड्यांनी आणि सोन्याच्या अर्धचंद्र अलंकारांनी दहा दिशा उजळून टाकत होते.
7.104.6
ते दंशिताः सुसंरब्धा रथैर्मेघौघनिःस्वनैः ।
समावृण्वन्दश दिशः पार्थस्य निशितैः शरैः ॥ ७.१०४.६ ॥
कवचधारी, अत्यंत संतप्त होऊन, मेघगर्जनेसारख्या आवाजाच्या रथांतून त्यांनी पार्थाच्या दिशेने तीक्ष्ण बाणांनी दहा दिशा झाकून टाकल्या.
7.104.7
कौलूतका हयाश्चित्रा वहन्तस्तान्महारथान् ।
व्यशोभन्त तदा शीघ्रा दीपयन्तो दिशो दश ॥ ७.१०४.७ ॥
कुलूत देशाचे विचित्र घोडे त्या महारथींना वाहून नेत असताना, वेगाने दहा दिशा उजळवत तेव्हा शोभून दिसत होते.
7.104.8
आजानेयैर्महावेगैर्नानादेशसमुत्थितैः ।
पार्वतीयैर्नदीजैश्च सैन्धवैश्च हयोत्तमैः ॥ ७.१०४.८ ॥
विविध देशांत जन्मलेल्या, महावेगवान, उत्तम जातीच्या घोड्यांनी—पर्वतीय, नदीज आणि सैंधव श्रेष्ठ घोड्यांनी.
7.104.9
कुरुयोधवरा राजंस्तव पुत्रं परीप्सवः ।
धनञ्जयरथं शीघ्रं सर्वतः समुपाद्रवन् ॥ ७.१०४.९ ॥
हे राजन्! कुरुयोद्ध्यांतील श्रेष्ठ वीर तुमच्या पुत्राचे रक्षण करू इच्छित होते; ते त्वरेने चहूबाजूंनी धनंजयाच्या रथावर तुटून पडले.
7.104.10
ते प्रगृह्य महाशङ्खान्दध्मुः पुरुषसत्तमाः ।
पूरयन्तो दिवं राजन्पृथिवीं च ससागराम् ॥ ७.१०४.१० ॥
त्या पुरुषश्रेष्ठांनी मोठे शंख हाती घेऊन फुंकले; हे राजन्, ते आकाश आणि सागरांसह पृथ्वी भरून टाकत होते.
7.104.11
तथैव दध्मतुः शङ्खौ वासुदेवधनञ्जयौ ।
प्रवरौ सर्वदेवानां सर्वशङ्खवरौ भुवि ॥ ७.१०४.११ ॥
तसेच वासुदेव आणि धनंजय यांनी शंख फुंकले; पृथ्वीवरील सर्व शंखांमध्ये श्रेष्ठ, सर्व देवांमध्ये प्रवर असे ते दोन शंख.
7.104.12
देवदत्तं च कौन्तेयः पाञ्चजन्यं च केशवः ।
शब्दस्तु देवदत्तस्य धनञ्जयसमीरितः ॥ ७.१०४.१२ ॥
कौन्तेयाने देवदत्त आणि केशवाने पांचजन्य फुंकला; देवदत्ताचा ध्वनी धनंजयाने निनादला.
7.104.13
पृथिवीं चान्तरिक्षं च दिशश्चैव समावृणोत् ।
तथैव पाञ्चजन्योऽपि वासुदेवसमीरितः ॥ ७.१०४.१३ ॥
पृथ्वी, अंतरिक्ष आणि दिशा यांना त्याने चहूबाजूंनी भरून टाकले; तसेच वासुदेवाने वाजवलेल्या पाञ्चजन्यानेही.
7.104.14
सर्वशब्दानतिक्रम्य पूरयामास रोदसी ।
तस्मिंस्तथा वर्तमाने दारुणे नादसङ्कुले ॥ ७.१०४.१४ ॥
सर्व शब्दांना मागे टाकून त्याने द्यावापृथ्वी भरून टाकली; त्या भयंकर, नादांनी व्यापलेल्या स्थितीत.
7.104.15
भीरूणां त्रासजनने शूराणां हर्षवर्धने ।
प्रवादितासु भेरीषु झर्झरेष्वानकेषु च ॥ ७.१०४.१५ ॥
भ्याड्यांना भय देणाऱ्या आणि शूरांचा हर्ष वाढवणाऱ्या भेरी, झर्झर व आनक वाजवले जात असताना.
7.104.16
मृदङ्गेष्वपि राजेन्द्र वाद्यमानेष्वेनकशः ।
महारथसमाख्याता दुर्योधनहितैषिणः ॥ ७.१०४.१६ ॥
हे राजेंद्रा! मृदंगही एकेक करून वाजवले जात असताना, दुर्योधनाचे हित इच्छिणारे प्रसिद्ध महारथी.
7.104.17
अमृष्यमाणास्तं शब्दं क्रुद्धाः परमधन्विनः ।
कर्णादयो महेष्वासास्त्वत्सैन्यपरिरक्षिणः ॥ ७.१०४.१७ ॥
तो शब्द सहन न होऊन क्रुद्ध झालेले परम धनुर्धर, कर्ण इत्यादी महाधनुर्धर, जे तुमच्या सैन्याचे रक्षक होते.
7.104.18
अमर्षिता महाशङ्खान्दध्मुर्वीरा महारथाः ।
कृते प्रतिकरिष्यन्तः केशवस्यार्जुनस्य च ॥ ७.१०४.१८ ॥
संतप्त झालेल्या वीर महारथींनी मोठे शंख फुंकले; केशव आणि अर्जुनाच्या कृत्याला प्रत्युत्तर देण्यास सज्ज होऊन.
7.104.19
बभूव तव तत्सैन्यं शङ्खशब्दे समीरिते ।
उद्विग्नरथनागाश्वमस्वस्थमिव चाभिभों ॥ ७.१०४.१९ ॥
शंखनाद घुमल्यावर आपले ते सैन्य रथ, हत्ती, घोडे व माणसांसह उद्विग्न झाले; जणू काही दबून गेले.
7.104.20
तत्प्रहृष्टजनाबाधं भेरीशङ्खनिनादितम् ।
बभूव भृशमुद्विग्नं निर्घातैरिव संवृतम् ॥ ७.१०४.२० ॥
हर्षित जनांच्या गोंधळाने आणि भेरी-शंखांच्या निनादाने भरलेले ते सैन्य अत्यंत उद्विग्न झाले; जणू वज्रपातांनी वेढले गेले.
7.104.21
स शब्दः सुमहान्राजन्दिशः सर्वा व्यनादयत् ।
त्रासयामास तत्सैन्यं युगान्त इव सम्भृतः ॥ ७.१०४.२१ ॥
हे राजन्, तो महान शब्द सर्व दिशांमध्ये दुमदुमला आणि त्या सैन्याला भयभीत केले; युगान्त आल्यासारखा तो एकवटला होता.
7.104.22
ततो दुर्योधनोऽष्टौ च राजानस्ते महारथाः ।
जयद्रथस्य रक्षार्थं पाण्डवं पर्यवारयन् ॥ ७.१०४.२२ ॥
मग दुर्योधन आणि आपले आठ महारथी राजे जयद्रथाच्या रक्षणासाठी पांडवाला वेढून उभे राहिले.
7.104.23
ततो द्रौणिस्त्रिसप्तत्या वासुदेवमताडयत् ।
अर्जुनं च त्रिभिर्भल्लैर्ध्वजमश्वांश्च पञ्चभिः ॥ ७.१०४.२३ ॥
मग द्रोणपुत्राने त्र्याहत्तर बाणांनी वासुदेवाला घायाळ केले; अर्जुनाला तीन भल्ल बाणांनी आणि ध्वज व घोड्यांना पाच बाणांनी आघात केला.
7.104.24
तमर्जुनः पृषत्कानां शतैः षङ्भिरताडयत् ।
अत्यर्थमिव सङ्क्रुद्धः प्रतिविद्धे जनार्दने ॥ ७.१०४.२४ ॥
जनार्दनाला घायाळ केल्यावर अर्जुन अत्यंत क्रुद्ध झाला आणि त्याला सहाशे बाणांनी घायाळ केले.
7.104.25
कर्णं च दशभिर्विद्ध्वा वृषसेनं त्रिभिस्तथा ।
शल्यस्य सशरं चापं मुष्टौ चिच्छेद वीर्यवान् ॥ ७.१०४.२५ ॥
पराक्रमी अर्जुनाने कर्णाला दहा आणि वृषसेनाला तीन बाणांनी विंधून, शल्याचे बाणासह धनुष्य मुठीजवळच तोडले.
7.104.26
गृहीत्वा धनुरन्यत्तु शल्यो विव्याध पाण्डवम् ।
भूरिश्रवास्त्रिभिर्बाणैर्हेमपुङ्खैः शिलाशितैः ॥ ७.१०४.२६ ॥
शल्याने दुसरे धनुष्य घेऊन पांडवाला विंधले; भूरिश्रवसाने सोन्याच्या पंखांचे, दगडावर धार लावलेले तीन बाण मारले.
7.104.27
कर्णो द्वात्रिंशता चैव वृषसेनश्च सप्तभिः ।
जयद्रथस्त्रिसप्तत्या कृपश्च दशभिः शरैः।
मद्राजश्च दशभिर्विव्यधुः फल्गुनं रणे ॥ ७.१०४.२७ ॥
कर्णाने बत्तीस, वृषसेनाने सात, जयद्रथाने त्र्याहात्तर, कृपाने दहा आणि मद्रराजाने दहा बाणांनी रणांगणात फल्गुनाला विंधले.
7.104.28
ततः शराणां षष्ट्या तु द्रौणिः पार्थमवाकिरत् ।
वासुदेवं च विंशत्या पुनः पार्थं च पञ्चभिः ॥ ७.१०४.२८ ॥
मग द्रौणीने साठ बाणांनी पार्थाला झाकले; वीस बाणांनी वासुदेवाला आणि पुन्हा पाच बाणांनी पार्थाला झाकले.
7.104.29
प्रहसंस्तु नरव्याघ्रः श्वेताश्वः कृष्णसारथिः ।
प्रत्यविध्यत्स तान्सर्वान्दर्शयन्पाणिलाघवम् ॥ ७.१०४.२९ ॥
हसत हसत, नरव्याघ्र, श्वेत अश्वांचा स्वामी, कृष्ण सारथी असलेल्या त्याने आपल्या हातांची चपळता दाखवत त्या सर्वांना प्रत्युत्तरादाखल विंधले.
7.104.30
कर्णं द्वादशभिर्विद्व्वा वृषसेनं त्रिभिः शरैः ।
शल्यस्य सशरं चापं मुष्टिदेशे व्यकृन्तत ॥ ७.१०४.३० ॥
कर्णाला बारा आणि वृषसेनाला तीन बाणांनी विंधून, शल्याचे बाणासह धनुष्य मुठीच्या ठिकाणीच तोडले.
7.104.31
सौमदत्तिं त्रिभिर्विद्व्वा शल्यं च दशभिः शरैः ।
शितैरग्निशिखाकारैर्द्रौणिं विव्याध चाष्टभिः ॥ ७.१०४.३१ ॥
त्याने सौमदत्तीला तीन बाणांनी, शल्याला दहा बाणांनी आणि अग्निज्वालेसारख्या तीक्ष्ण आठ बाणांनी द्रौणीला विद्ध केले.
7.104.32
गौतमं पञ्चविंशत्या सैन्धवं च शतेन ह ।
पुनर्द्रौणिं च सप्तत्या शराणां सोऽभ्यताडयत् ॥ ७.१०४.३२ ॥
त्याने गौतमाला पंचवीस बाणांनी, सैंधवाला शंभर बाणांनी आणि पुन्हा द्रौणीला सत्तर बाणांनी प्रहार केला.
7.104.33
भूरिश्रवास्तु सङ्क्रुद्धः प्रतोदं चिच्छिदे हरेः ।
अर्जुनं च त्रिसप्तत्या बाणानामाजघान ह ॥ ७.१०४.३३ ॥
पण भूरिश्रवा अत्यंत संतापून हरीचा (कृष्णाचा) अंकुश तोडला, आणि अर्जुनाला एकवीस बाणांनी प्रहार केला.
7.104.34
ततः शरशतैस्तीक्ष्णैस्तानरीन्श्वेतवाहनः ।
प्रत्यषेधद्द्रुतं क्रुद्धो महावातो घनानिव ॥ ७.१०४.३४ ॥
तेव्हा श्वेतवाहन (अर्जुन) क्रुद्ध होऊन तीक्ष्ण शेकडो बाणांनी त्या शत्रूंना त्वरेने अडवला, जसा महावात मेघांना दूर सारतो.