મહાભારત · અધ્યાય 7.105
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.105.1
ध्वजान्बहुविधाकारान्भ्राजमानानतिश्रिया ।
पार्थानां मामकानां च तान्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१०५.१ ॥
હે સંજય, પાંડવોના અને મારા પક્ષના, અનેક પ્રકારના આકારવાળા અને અતિ શોભાથી ઝળહળતા તે ધ્વજોનું મને વર્ણન કર.
7.105.2
ध्वजान्बहुविधाकाराञ्शृणु तेषां महात्मनाम् ।
रूपतो वर्णतश्चैव नामतश्च निबोध मे ॥ ७.१०५.२ ॥
તે મહાત્માઓના અનેક પ્રકારના આકારવાળા ધ્વજો સાંભળ; રૂપ, રંગ અને નામથી મારી પાસેથી જાણ.
7.105.3
तेषां तु रथमुख्यानां रथेषु विविधा ध्वजाः ।
प्रत्यदृश्यन्त राजेन्द्र ज्वलिता इव पावकाः ॥ ७.१०५.३ ॥
તે શ્રેષ્ઠ રથીઓના રથો પર વિવિધ ધ્વજો દેખાયા, હે રાજેન્દ્ર, પ્રજ્વલિત અગ્નિઓ જેવા.
7.105.4
काञ्चनाः काञ्चनापीडाः काञ्चनस्रगलङ्कृताः ।
काञ्चनानीव शृङ्गाणि काञ्चनस्य महागिरेः ॥ ७.१०५.४ ॥
સુવર્ણના, સુવર્ણ આભૂષણોવાળા, સુવર્ણની માળાઓથી શણગારેલા — સુવર્ણમય મહાપર્વતના શિખરો જેવા.
7.105.5
अनेकवर्णा विविधा ध्वजाः परमशोभनाः ।
ते ध्वजाः संवृतास्तेषां पताकाभिः समन्ततः।
नानावर्णविराणाभिः शुशुभुः सर्वतो वृताः ॥ ७.१०५.५ ॥
અનેક રંગના, વિવિધ, અતિ સુંદર તે ધ્વજો; તેમની અનેક રંગી પતાકાઓથી ચોતરફ આવૃત થઈ બધી દિશાએ શોભ્યા.
7.105.6
पताकाश्च ततस्तास्तु श्वसनेन समीरिताः ।
नृत्यमाना व्यदृश्यन्त रङ्गमध्ये विलासिकाः ॥ ७.१०५.६ ॥
પછી તે પતાકાઓ પવનથી હલી ઊઠી, રણભૂમિની મધ્યમાં વિલાસી નર્તકીઓની જેમ નાચતી દેખાઈ.
7.105.7
इन्द्रायुधसवर्णाभाः पताका भरतर्षभ ।
दोधूयमाना रथिनां शोभयन्ति महारथान् ॥ ७.१०५.७ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ઇન્દ્રધનુષના રંગની પતાકાઓ ફરકતી રથીઓના મહારથીઓની શોભા વધારતી હતી.
7.105.8
सिंहलाङ्गूल उग्रास्यो ध्वजो वानरलक्षणः ।
धनञ्जयस्य सङ्ग्रामे प्रत्यदृश्यत भारत ॥ ७.१०५.८ ॥
હે ભારત, યુદ્ધમાં ધનંજયનો ધ્વજ સિંહની પૂંછડી, ઉગ્ર મુખ અને વાનર ચિહ્નવાળો દેખાયો.
7.105.9
स वानरध्वजो राजन्पताकाभिरलङ्कृतः ।
त्रासयामास तत्सैन्यं ध्वजो गाण्डीवधन्वनः ॥ ७.१०५.९ ॥
હે રાજન્, પતાકાઓથી શોભિત તે વાનરધ્વજ, ગાંડીવધારીનો ધ્વજ, તે સૈન્યને ત્રાસ આપતો હતો.
7.105.10
तथैव सिंहलाङ्गूलं द्रोणपुत्रस्य भारत ।
ध्वजाघ्रं समपश्याम बालसूर्यसमप्रभम् ॥ ७.१०५.१० ॥
હે ભારત, તેવી જ રીતે દ્રોણપુત્રના સિંહપૂંછ ધ્વજનો અગ્રભાગ બાલસૂર્ય જેવી પ્રભાવાળો અમે જોયો.
7.105.11
काञ्चनं पवनोद्धूतं शक्रध्वजसमप्रभम् ।
नन्दनं कौरवेन्द्राणां द्रौणेर्लक्ष्म समुच्छ्रितम् ॥ ७.१०५.११ ॥
સુવર્ણમય, પવનથી હલતો, ઇન્દ્રધ્વજ જેવી પ્રભાવાળો, કૌરવેન્દ્રોનો આનંદ, દ્રોણપુત્રનું ચિહ્ન ઊંચે ઊભું હતું.
7.105.12
हस्तिकक्ष्या पुनर्हैमी बभूवाधिरथेर्ध्वजः ।
आहवे खं महाराज ददृशे पूरयन्निव ॥ ७.१०५.१२ ॥
હે મહારાજ, અધિરથપુત્રનો સોનેરી હાથીબંધવાળો ધ્વજ યુદ્ધમાં આકાશ ભરતો હોય તેમ ફરી દેખાયો.
7.105.13
पताकी काञ्चनः स्रग्वी ध्वजः कर्णस्य संयुगे ।
नृत्यतीव रथोपस्थे श्वसनेन समीरितः ॥ ७.१०५.१३ ॥
પતાકાવાળો, સોનેરી, માળાઓથી શણગારેલો કર્ણનો ધ્વજ યુદ્ધમાં રથના આસન પર જાણે નાચતો હતો, પવનથી હલતો.
7.105.14
आचार्यस्य तु पाण्डूनां ब्राह्मणस्य तपस्विनः ।
गोवृषो गौतमस्यासीत्कृपस्य सुपरिष्कृतः ॥ ७.१०५.१४ ॥
પાંડવોના આચાર્ય, તપસ્વી બ્રાહ્મણ (દ્રોણ)નો અને ગૌતમ કૃપનો સુશોભિત વૃષભ-ચિહ્નિત ધ્વજ હતો.
7.105.15
स तेन भ्राजते राजन्गोवृषेण महारथः ।
त्रिपुरघ्नरथो यद्वद्गोवृषेण विराजता ॥ ७.१०५.१५ ॥
હે રાજન, તે મહારથી તે વૃષભ-ધ્વજથી શોભ્યો; જેમ ત્રિપુરઘાતીનો રથ તેજસ્વી વૃષભથી વિરાજે.
7.105.16
मयूरो वृषसेनस्य काञ्चनो मणिरत्नवान् ।
व्याहरिष्यन्निवातिष्ठत्सेनाग्रमुपशोभयन् ॥ ७.१०५.१६ ॥
વૃષસેનનો સોનેરી, મણિરત્નોથી યુક્ત મોરનો ધ્વજ જાણે બોલવા તૈયાર હોય તેમ સેનાના અગ્રભાગને શોભાવતો ઊભો હતો.
7.105.17
तेन तस्य रथो भाति मयूरेण महात्मनः ।
यथा स्कन्दस्य राजेन्द्र मयूरेण विराजता ॥ ७.१०५.१७ ॥
હે રાજેન્દ્ર, તે મયૂરથી તે મહાત્માનો રથ શોભે છે; જેમ તેજસ્વી મયૂરથી સ્કંદનો રથ વિરાજે.
7.105.18
मद्रराजस्य शल्यस्य ध्वजाग्रेऽग्निशिखामिव ।
सौवर्णीं प्रतिपश्याम सीतामप्रतिमां शुभाम् ॥ ७.१०५.१८ ॥
મદ્રરાજ શલ્યના ધ્વજના અગ્રભાગે અગ્નિજ્વાળા જેવું સોનેરી, અનુપમ સુંદર હળનું ચિહ્ન અમે જોયું.
7.105.19
सा सीता भ्राजते तस्य रथमास्थाय मारिष ।
सर्वबीजविरूढेव यथा सीता श्रिया वृता ॥ ७.१०५.१९ ॥
હે માનનીય, તે (સુવર્ણ સીતા, હળની રેખાનું ચિહ્ન) તેના રથ પર આરૂઢ થઈને ઝળહળે છે; સર્વ બીજોમાંથી ઊગેલી, શ્રીથી ઘેરાયેલી સીતા જેવી.
7.105.20
वराहः सिन्धुराजस्य राजतोऽभिविराजते ।
ध्वजाग्रे लोहिताङ्गाभो हेमजालपरिष्कृतः ॥ ७.१०५.२० ॥
સિંધુરાજનો રજત વરાહ ધ્વજાના અગ્રભાગે ઝળકે છે; લાલ અંગોની આભા સાથે, સુવર્ણ જાળથી શણગારેલો.
7.105.21
शुशुभे केतुना तेन राजतेन जयद्रथः ।
यथा देवासुरे युद्धे पुरा पूषा स्म शोभते ॥ ७.१०५.२१ ॥
તે રજત ધ્વજાથી જયદ્રથ શોભ્યો; દેવાસુર યુદ્ધમાં પૂર્વે પૂષા જેમ શોભતા હતા.
7.105.22
सौमदत्तेः पुनर्यूपो यज्ञशीलस्य धीमतः ।
ध्वजः सूर्य इवाभाति सोमश्चात्र प्रदृश्यते ॥ ७.१०५.२२ ॥
સોમદત્તના પુત્ર (ભૂરિશ્રવા)નો યૂપ-ધ્વજ, યજ્ઞપ્રિય બુદ્ધિમાનનો, સૂર્ય જેવો ઝળકે છે; અહીં સોમ પણ દેખાય છે.
7.105.23
स यूपः काञ्चनो राजन्सौमदत्तेर्विराजते ।
राजसूये मखश्रेष्ठे यथा यूपः समुच्छ्रितः ॥ ७.१०५.२३ ॥
હે રાજન્, સોમદત્તના પુત્રનો તે સુવર્ણ યૂપ ઝળકે છે; શ્રેષ્ઠ યજ્ઞ રાજસૂયમાં ઊભા કરાયેલા યૂપ જેવો.
7.105.24
शलस्य तु महाराज राजतो द्विरदो महान् ।
केतुः काञ्चनचित्राङ्गैर्मयूरैरुपशोभितः ॥ ७.१०५.२४ ॥
અને હે મહારાજ, શલ્યનો મોટો રજત ગજ-ધ્વજ સુવર્ણ ચિત્રિત અંગોવાળા મોરથી શોભે છે.
7.105.25
स केतुः शोभयामास सैन्यं ते भरतर्षभ ।
यथा श्वेतो महानागो देवराजचमूं तथा ॥ ७.१०५.२५ ॥
તે ધ્વજ, હે ભરતર્ષભ, તમારી સેનાને શોભાવતો હતો; જેમ શ્વેત મહાગજ દેવરાજની સેનાને શોભાવે.
7.105.26
नागो मणिमयो राज्ञो ध्वजः कनकसंवृतः ।
किङ्किणीशतसंहादो भ्राजंश्चित्रो रथोत्तमे ॥ ७.१०५.२६ ॥
રાજાનો મણિમય નાગધ્વજ, સોનાથી મઢેલો, સેંકડો ઘંટડીઓના નાદ સાથે, ઉત્તમ રથ પર ચમકતો હતો.
7.105.27
व्यभ्राजत भृशं राजन्पुत्रस्तव विशाम्पते ।
ध्वजेन महता सङ्ख्ये कुरूणामृषभस्तदा ॥ ७.१०५.२७ ॥
હે રાજન, હે પ્રજાપતિ, ત્યારે તમારો પુત્ર, કુરુઓમાં વૃષભ, યુદ્ધમાં તે મહાધ્વજ સાથે અત્યંત ચમક્યો.
7.105.28
नवैते तव वाहिन्यामुच्छ्रिताः परमध्वजाः ।
व्यदीपयंस्ते पृतनां युगान्तादित्यसन्निभाः ॥ ७.१०५.२८ ॥
તમારી સેનામાં ઊંચા ફરકતા આ નવ પરમ ધ્વજો, યુગાંતના સૂર્યો જેવા, સેનાને પ્રકાશિત કરતા હતા.
7.105.29
दशमस्त्वर्जुनस्यासीदेक एव महाकपिः ।
अदीप्यतार्जुनो येन हिमवानिव शम्भुना ॥ ७.१०५.२९ ॥
અર્જુનનો દસમો ધ્વજ માત્ર એક મહાકપિ હતો; તેનાથી અર્જુન શંભુથી પ્રકાશિત હિમાલય જેવો ચમક્યો.
7.105.30
ततश्चित्राणि शुभ्राणि सुमहान्ति महारथाः ।
कार्मुकाण्याददुस्तूर्णमर्जुनार्थे परन्तपाः ॥ ७.१०५.३० ॥
ત્યારે શત્રુઓને તપાવનારા મહારથીઓએ અર્જુન માટે ઝડપથી ચમકતા, શ્વેત, અતિ વિશાળ ધનુષ્યો લીધાં.
7.105.31
तथैव धनुरायच्छत्पार्थः शत्रुविनाशनः ।
गाण्डीवं दिव्यकर्मा तद्राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ ७.१०५.३१ ॥
એ જ રીતે શત્રુવિનાશક પાર્થે ધનુષ્ય ખેંચ્યું. હે રાજન, તમારી દુર્મંત્રણાને કારણે દિવ્યકર્મા ગાંડીવ તેણે ખેંચ્યું.
7.105.32
तवापराधाद्राजानो निहता बहुशो युधि ।
नानादिग्भ्यः समाहूताः सहयाः सरथद्विपाः ॥ ७.१०५.३२ ॥
તમારા અપરાધને કારણે ઘણા રાજાઓ યુદ્ધમાં માર્યા ગયા. જુદી જુદી દિશાઓમાંથી ઘોડા, રથ, હાથીઓ સહિત બોલાવાયેલા તેઓ (આવ્યા હતા).
7.105.33
तेषामासीद्व्यातिक्षेपो गजर्तामितरेतरम् ।
दुर्योधनमुखानां च पाण्डूनामृषभस्य च ॥ ७.१०५.३३ ॥
તેમની વચ્ચે પરસ્પર અથડામણ થઈ — હાથીઓ અને રથીઓ એકબીજા પર ધસી ગયા; દુર્યોધનપ્રમુખ અને પાંડવોના શ્રેષ્ઠ વચ્ચે પણ.
7.105.34
तत्राद्भुतं परं चक्रे कौन्तेयः कृष्णसारथिः ।
यदेको बहुभिः सार्घं समागच्छदभीतवत् ॥ ७.१०५.३४ ॥
ત્યાં કૃષ્ણ જેમના સારથિ હતા તે કુંતીપુત્રે અત્યંત અદ્ભુત કર્મ કર્યું — એકલા, નિર્ભયની જેમ ઘણાની સામે ભિડાયા.
7.105.35
अशोभत महाबाहुर्गाण्डीवं विक्षिपन्धनुः ।
जिगीषुस्तान्नरव्याघ्रो जिघांसुश्च जयद्रथम् ॥ ७.१०५.३५ ॥
મહાબાહુ નરવ્યાઘ્ર (અર્જુન) ગાંડીવ ધનુષ્ય ફેરવતા શોભ્યા — તેમને જીતવાની ઇચ્છાથી અને જયદ્રથને હણવાની ઇચ્છાથી.
7.105.36
तत्रार्जुनो नरव्याघ्रः शरैर्मुक्तैः सहस्रशः ।
अदृश्यांस्तावकान्योधान्प्रचक्रे शत्रुतापनः ॥ ७.१०५.३६ ॥
ત્યાં નરવ્યાઘ્ર અર્જુન, શત્રુઓને તપાવનાર, હજારો બાણ છોડીને તમારા યોદ્ધાઓને અદ્રશ્ય કરી દેતા હતા.
7.105.37
ततस्तेऽपि नरव्याघ्राः पार्थं सर्वे महारथाः ।
अदृश्यं समरे चक्रुः सायकौघैः समन्ततः ॥ ७.१०५.३७ ॥
ત્યારે તે બધા નરવ્યાઘ્ર મહારથીઓએ યુદ્ધમાં પાર્થ (અર્જુન)ને ચારે બાજુથી બાણોના પ્રવાહથી અદૃશ્ય કરી દીધો.
7.105.38
संवृते नरसिंहैस्तु कूरूणामृषभेऽर्जुने ।
महानासीत्समुद्भूतस्तस्य सैन्यस्य निःस्वनः ॥ ७.१०५.३८ ॥
કુરુઓમાં વૃષભ સમાન અર્જુન નરસિંહો દ્વારા ઘેરાયો ત્યારે તે સૈન્યમાં મોટો કોલાહલ ઊઠ્યો.