महाभारत · अध्याय 7.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.106.1
अर्जुने सैन्धवं प्राप्ते भारद्वाजेन संवृताः ।
पाञ्चालाः कुरुभिः सार्धं किमकुर्वत स़ञ्जय ॥ ७.१०६.१ ॥
हे सञ्जया, अर्जुन सैंधवाजवळ गेला असता, भारद्वाजाने (द्रोणाने) वेढलेले पांचाल कौरवांसह काय करीत होते?
7.106.2
अपराह्णे महाराज सङ्ग्रमे रोमहर्षणे ।
पाञ्चालानां कुरूणां च द्रोणद्यूतमवर्तत ॥ ७.१०६.२ ॥
हे महाराजा, दुपारी रोमांचकारी युद्धात पांचाल आणि कौरव यांच्यात द्रोणासह द्यूतासारखा संग्राम चालू होता.
7.106.3
पाञ्चाला हि जिघांसन्तो द्रोणं संहृष्टचेतसः ।
अभ्यमुञ्चन्त गर्जन्तः शरवर्षाणि मारिष ॥ ७.१०६.३ ॥
हे मारिष, पांचाल द्रोणाला मारण्याच्या इच्छेने, आनंदित मनाने गर्जना करीत बाणांचा वर्षाव करू लागले.
7.106.4
ततस्तुल तुमुलस्तेषां सङ्ग्रामोऽवर्तताद्भुतः ।
पाञ्चालानां कुरूणां च घोरो देवासुरोपमः ॥ ७.१०६.४ ॥
तेव्हा त्यांच्यात पांचाल व कौरव यांचा देवासुरयुद्धासारखा भयंकर, अद्भुत आणि तुमुल संग्राम झाला.
7.106.5
सर्वे द्रोणरथं प्राप्य पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ।
तदनीकं बिभित्सन्तो महास्त्राणि व्यदर्शयन् ॥ ७.१०६.५ ॥
सर्व पांचाल पांडवांसह द्रोणाच्या रथाजवळ पोहोचले आणि त्या सैन्याला भेदण्याच्या इच्छेने महास्त्रे दाखवू लागले.
7.106.6
द्रोणस्य रथपर्यन्तं रथिनो रथमास्थिताः ।
कम्पयन्तोऽभ्यवर्तन्त वेगमास्थाय मध्यमम् ॥ ७.१०६.६ ॥
द्रोणाच्या रथाच्या टोकापर्यंत रथी आपापल्या रथांवर चढून, मध्यम वेग धरून, कंप उत्पन्न करीत पुढे सरसावले.
7.106.7
तमभ्ययाद्बृहत्क्षत्रः केकयानां महारथः ।
विमुञ्चन्निशितान्बाणान्महेन्द्राशनिसन्निभान् ॥ ७.१०६.७ ॥
केकयांचा महारथी बृहत्क्षत्र त्याच्याकडे पुढे सरसावला; इंद्राच्या वज्रासारखे तीक्ष्ण बाण सोडत.
7.106.8
तं तु प्रत्युद्ययौ शीघ्रं क्षेमधूर्तिर्महायशाः ।
विमुञ्चन्निशितान्बाणाञ्शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१०६.८ ॥
पण महायशस्वी क्षेमधूर्ती त्वरेने त्याच्यासमोर गेला; शेकडो आणि हजारो तीक्ष्ण बाण सोडत.
7.106.9
धृष्टकेतुश्च चेदीनामृषभोऽतिबलोदितः ।
त्वरितोऽभ्यद्रवद्द्रोणं महेन्द्रमिव शम्बरः ॥ ७.१०६.९ ॥
चेदींचा वृषभ धृष्टकेतू अत्यंत बलाने उसळून त्वरेने द्रोणावर तुटून पडला; जसा शंबर महेंद्रावर.
7.106.10
तमापतन्तं सहसा व्यादितास्यमिवान्तकम् ।
वीरधन्वा महेष्वासस्त्वरमाणः समभ्ययात् ॥ ७.१०६.१० ॥
अचानक झपाट्याने येणाऱ्या, उघड्या तोंडाच्या यमासारख्या त्याच्याकडे महाधनुर्धर वीरधन्वा त्वरेने पुढे सरसावला.
7.106.11
युधिष्ठिरं महाराजं जिगीषुं समवस्थितम् ।
सहानीकं ततो द्रोणो न्यवारयत वीर्यवान् ॥ ७.१०६.११ ॥
महाराज युधिष्ठिर विजयाची इच्छा धरून सैन्यासह उभे होते; तेव्हा पराक्रमी द्रोणाने त्यांना रोखले.
7.106.12
नकुलं कुशलं युद्धे पराक्रन्तं पराक्रमी ।
अभ्यगच्छत्समायान्तं विकर्णस्ते सुतः प्रभो ॥ ७.१०६.१२ ॥
हे प्रभो, तुमचा पुत्र विकर्ण युद्धात कुशल व पराक्रमी नकुलाकडे येत असताना त्याच्यासमोर गेला.
7.106.13
सहदेवं तथाऽऽयान्तं दुर्मुखः शत्रुकर्शनः ।
शैररनेकसाहस्रैः समवाकिरदाशुगैः ॥ ७.१०६.१३ ॥
तसेच येणाऱ्या सहदेवाला शत्रुंना पीडा देणाऱ्या दुर्मुखाने हजारो वेगवान बाणांनी झाकून टाकले.
7.106.14
सात्यकिं तु नरव्याघ्रं व्याघ्रदत्तस्त्ववारयत् ।
शरैः सुनिशितैस्तीक्ष्णैः कम्पयन्वै मुहुर्मुहुः ॥ ७.१०६.१४ ॥
परंतु व्याघ्रदत्ताने नरव्याघ्र सात्यकीला अत्यंत तीक्ष्ण बाणांनी वारंवार कंपित करत अडवले.
7.106.15
द्रौपदेयान्नरव्याघ्रान्मुञ्चतः सायकोत्तमान् ।
संरब्धान्रथिनः श्रेष्ठान्सौमदत्तिरवारयत् ॥ ७.१०६.१५ ॥
उत्तम बाण सोडणाऱ्या नरव्याघ्र द्रौपदीपुत्रांना आणि संतप्त श्रेष्ठ रथिकांना सौमदत्तीने अडवले.
7.106.16
भीमसेनं तदा क्रुद्धं भीमरूपो भयानकः ।
प्रत्यवारयदायान्तमार्श्यशृङ्गिर्महाबलः ॥ ७.१०६.१६ ॥
तेव्हा संतप्त होऊन येणाऱ्या भीमसेनाला भयंकर रूप असलेल्या, भयानक आणि महाबलवान ऋश्यशृंगीने अडवले.
7.106.17
तयोः समभवद्युद्धं नरराक्षसयोर्मृधे ।
यादृगेव पुरावृत्तं रामरावणयोर्नृप ॥ ७.१०६.१७ ॥
हे राजा! त्यांच्यात, नर आणि राक्षस यांच्यात, पूर्वी राम आणि रावण यांच्यात जसे युद्ध झाले होते तसेच युद्ध झाले.
7.106.18
ततो युधिष्ठिरो द्रोणं नवत्या नतपर्वणाम् ।
आजघ्ने भरतश्रेष्ठः सर्वमर्मसु भारत ॥ ७.१०६.१८ ॥
तेव्हा भरतश्रेष्ठ युधिष्ठिराने वाकलेल्या पेरांच्या नव्वद बाणांनी द्रोणाला सर्व मर्मस्थानी प्रहार केला. हे भारता!
7.106.19
तं द्रोणः पञ्चविंशत्या निजघान स्तनान्तरे ।
रोषितो भरतश्रेष्ठ कौन्तेयेन यशस्विना ॥ ७.१०६.१९ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, रागावलेल्या द्रोणाने यशस्वी कौन्तेयाला पंचवीस बाणांनी त्याच्या छातीच्या मध्यभागी मारले.
7.106.20
अदृश्यं समरे चक्रे राजानं सायकोत्तमैः ।
साश्वसूतध्वजं द्रोणः पश्यतां सर्वधन्विनाम् ॥ ७.१०६.२० ॥
सर्व धनुर्धरांच्या देखत द्रोणाने उत्तम बाणांनी राजाला युद्धात अदृश्य केले; त्याचे घोडे, सारथी व ध्वजासह.
7.106.21
ताञ्शरान्द्रोणमुक्तांस्तु शरवर्षेण पाण्डवः ।
अवारयत धर्मात्मा दर्शयन्पाणिलाघवम् ॥ ७.१०६.२१ ॥
पण धर्मात्मा पांडवाने आपल्या हातातील चपळता दाखवत द्रोणाने सोडलेले ते बाण बाणांच्या वर्षावाने अडवले.
7.106.22
ततो द्रोणो भृशं क्रुद्धो दर्मराजस्य संयुगे ।
चिच्छेद समरे धन्वी धनुस्तस्य महात्मनः ॥ ७.१०६.२२ ॥
मग अत्यंत रागावलेल्या द्रोणाने धर्मराजाच्या युद्धात, धनुर्धर होऊन, त्या महात्म्याचे धनुष्य युद्धात तोडले.
7.106.23
अथैनं छिन्नधन्वानं त्वरमाणो महारथः ।
शरैरनेकसाहस्रैः पूरयामास सर्वतः ॥ ७.१०६.२३ ॥
मग धनुष्य तुटलेल्या त्याला, घाई करणाऱ्या त्या महारथाने हजारो बाणांनी सर्व बाजूंनी भरून टाकले.
7.106.24
अदृश्यं वीक्ष्य राजानं भारद्वाजस्य सायकैः ।
सर्वभूतान्यमन्यन्त हतमेव युधिष्ठिरम् ॥ ७.१०६.२४ ॥
भारद्वाजाच्या बाणांनी राजा अदृश्य झाल्याचे पाहून सर्व प्राण्यांना वाटले की युधिष्ठिर खरेच मारला गेला.
7.106.25
केचिच्चैनममन्यन्त तथैव विमुखीकृतम् ।
हृतो राजेति राजेन्द्र ब्राह्मणेन महात्मना ॥ ७.१०६.२५ ॥
काहींनी त्यांना तसेच तोंड फिरवायला लावले गेले असे मानले; हे राजेंद्रा, त्या महात्म्या ब्राह्मणाने राजाला हरण केले असेही त्यांनी मानले.
7.106.26
स कृच्छ्रं परमं प्राप्तो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
त्यक्त्वा तत्कार्मुकं छिन्नं भारद्वाजेन संयुगे।
आददेऽन्यद्धनुर्दिव्यं भारघ्नं वेगवत्तरम् ॥ ७.१०६.२६ ॥
धर्मराज युधिष्ठिर अत्यंत संकटात सापडला; युद्धात भरद्वाजपुत्राने त्याचे धनुष्य तोडले, तेव्हा ते टाकून त्याने भार सहन करणारे आणि अधिक वेगवान असे दुसरे दिव्य धनुष्य घेतले.
7.106.27
ततस्तान्सायकांस्तत्र दोणनुन्नान्सहस्रशः ।
चिच्छेद समरे वीरस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.१०६.२७ ॥
मग त्या वीराने युद्धात द्रोणाने सोडलेले ते हजारो बाण तोडले; ते जणू अद्भुतच ठरले.
7.106.28
छित्त्वा तु ताञ्शरान्राजक्रोधसंरक्तलोचनः ।
शक्तं जग्राह समरे गिरीणामपि दारिणीम्।
स्वर्णदण्डां महाघोरामष्टघण्टां भयावहाम् ॥ ७.१०६.२८ ॥
ते बाण तोडून क्रोधाने लालबुंद डोळ्यांच्या राजाने युद्धात पर्वतांनाही फोडणारी शक्ती उचलली; तिचा दांडा सोन्याचा होता, ती अत्यंत भयंकर, आठ घंटा असलेली आणि भय उत्पन्न करणारी होती.
7.106.29
समुत्क्षिप्य च तां हृष्टो ननाद बलवद्बली ।
नादेन सर्वभूतानि त्रासयन्निव भारत ॥ ७.१०६.२९ ॥
ती उचलून आनंदाने बलवान वीराने प्रचंड गर्जना केली; हे भारता, त्या गर्जनेने जणू सर्व प्राणिमात्र भयभीत झाले.
7.106.30
शक्तिं समुद्यतां दृष्ट्वा धर्मराजेन संयुगे ।
स्वस्ति द्रोणाय सहसा सर्वभूतान्यथाब्रुवन् ॥ ७.१०६.३० ॥
युद्धात धर्मराजाने उचललेली शक्ती पाहून सर्व प्राणिमात्र एकाएकी म्हणाले, "द्रोणाचे कल्याण असो!"
7.106.31
सा राजभुजनिर्मुक्ता निर्मुक्तोरगसन्निभा ।
प्रज्वालयन्ती गगनं दिशः सप्रदिशस्तथा।
द्रोणान्तिकमनुप्राप्ता दीप्तास्या पन्नगी यथा ॥ ७.१०६.३१ ॥
राजाच्या बाहूतून सुटलेली, कात टाकलेल्या सर्पासारखी ती आकाश, दिशा व उपदिशा प्रज्वलित करत, जळत्या मुखाच्या नागिणीप्रमाणे द्रोणाजवळ येऊन पोहोचली.
7.106.32
तामापतन्तीं सहसा दृष्ट्वा द्रोणो विशाम्पते ।
प्रादुश्चक्रै ततो ब्राह्ममस्त्रमस्त्रविदां वरः ॥ ७.१०६.३२ ॥
हे प्रजाधिपते, ती अचानक आपल्याकडे येत असलेली पाहून अस्त्रविदांमध्ये श्रेष्ठ द्रोणाने तेव्हा ब्रह्मास्त्र प्रकट केले.
7.106.33
तदस्त्रं भस्मसात्कृत्वा तां शक्तिं घोरदर्शनाम् ।
जगाम स्यन्दनं तूर्णं पाण्डवस्य यशस्विनः ॥ ७.१०६.३३ ॥
त्या अस्त्राने त्या भयंकर दिसणाऱ्या शक्तीला भस्म केले आणि मग ते यशस्वी पांडवाच्या रथाकडे वेगाने गेले.
7.106.34
ततो युधिष्ठिरो राजा द्रोणास्त्रं तत्समुद्यतम् ।
अशामयन्महाप्राज्ञो ब्रह्मास्त्रेणैव मारिष ॥ ७.१०६.३४ ॥
तेव्हा महाप्राज्ञ राजा युधिष्ठिराने, हे मारिष, द्रोणाने उगारलेले ते अस्त्र ब्रह्मास्त्रानेच शांत केले.
7.106.35
विद्व्वा तं च रणे द्रोणं पञ्चभिर्नतपर्वभिः ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन चिच्छेदास्य महद्धनुः ॥ ७.१०६.३५ ॥
रणांगणात त्यांना वाकलेल्या पेऱ्यांच्या पाच बाणांनी विद्ध करून, अति तीक्ष्ण क्षुरप्राने त्याने द्रोणाचे महाधनुष्य तोडले.
7.106.36
तदपास्य धनुश्छिन्नं द्रोणः क्षत्रियमर्दनः ।
गदां चिक्षेप सहसा धर्मपुत्राय मारिष ॥ ७.१०६.३६ ॥
हे मारिष, मोडलेले ते धनुष्य टाकून, क्षत्रियांचे मर्दन करणाऱ्या द्रोणाने धर्मपुत्रावर अचानक गदा फेकली.
7.106.37
तामापतन्तीं सहसा गदां दृष्ट्वा युधिष्ठिरः ।
गदामेवाग्रहीत्क्रुद्धश्चिक्षेप च परन्तप ॥ ७.१०६.३७ ॥
ती गदा अचानक आपल्याकडे धावून येत असलेली पाहून युधिष्ठिराने क्रोधाने गदाच उचलली आणि हे परंतप, ती फेकली.
7.106.38
ते गदे सहसा मुक्ते समासाद्य परस्परम् ।
सङ्घर्षात्पावकं मुक्त्वा समेयातां महीतले ॥ ७.१०६.३८ ॥
त्या दोन्ही गदा अचानक सुटून एकमेकांवर आदळल्या आणि त्या आघाताने आग ओकत भूमीवर पडल्या.
7.106.39
ततो द्रोणो भृशं क्रुद्धो धर्मराजस्य मारिष ।
चतुर्भिर्निशितैस्तीक्ष्णैर्हयाञ्जघ्ने शरोत्तमैः ॥ ७.१०६.३९ ॥
तेव्हा द्रोण अत्यंत क्रोधित होऊन, हे मारिष, धर्मराजाच्या घोड्यांना चार तीक्ष्ण, धारदार, उत्तम बाणांनी मारले.
7.106.40
चिच्छेदैकेन भल्लेन धनुश्चेन्द्रध्वजोपमम् ।
केतुमेकेन चिच्छेद पाण्डवं चार्दयत्त्रिभिः ॥ ७.१०६.४० ॥
एका भल्ल बाणाने इंद्रध्वजासारखे धनुष्य तोडले, एकाने ध्वज तोडला आणि तीन बाणांनी पांडवाला पीडले.
7.106.41
हताश्वात्तुल रथात्तूर्णमवप्लुत्य युधिष्ठिरः ।
तस्थावूर्ध्वभुजो राजा व्यायुधो भरतर्षभ ॥ ७.१०६.४१ ॥
घोडे मारले गेल्यावर युधिष्ठिर रथावरून त्वरित उडी मारून खाली उतरला; हे भरतर्षभा, शस्त्रहीन राजा बाहू वर करून उभा राहिला.
7.106.42
विरथं तं समालोक्य व्यायुधं च विशेषतः ।
द्रोणो व्यमोहयच्छत्रून्सर्वसैन्यानि चाभिभो ॥ ७.१०६.४२ ॥
त्याला रथहीन आणि विशेषतः शस्त्रहीन पाहून द्रोणाने शत्रूंना आणि सर्व सैन्यांना मोहित केले, हे अभिभो.
7.106.43
मुञ्चंश्चेषुगणांस्तीक्ष्णाँल्लघुहस्तो दृढव्रतः ।
अभिदुद्राव राजानं सिंहो मृगमिवोल्बणः ॥ ७.१०६.४३ ॥
तीक्ष्ण बाणांचे समूह सोडत, चपळ हात आणि दृढ व्रत असलेले ते त्या राजावर भयंकर सिंहाप्रमाणे, हरणावर झेपावणाऱ्या सिंहासारखे धावून गेले.
7.106.44
तमभिद्रुतमालोक्य द्रोणेनामित्रघातिना ।
हाहेति सुमहाञ्शब्दः पाण्डूनां समजायत ॥ ७.१०६.४४ ॥
शत्रुघातक द्रोणाला त्याच्यावर धावून येताना पाहून पांडवांमध्ये 'हाय हाय' असा मोठा आक्रोश उठला.
7.106.45
हृतो राजा हृतो राजा भारद्वाजेन मारिष ।
इत्यांसीत्सुमहाञ्शब्दः पाण्डूसैन्यस्य सर्वतः ॥ ७.१०६.४५ ॥
हे पूज्य! राजा पकडला गेला, राजा पकडला गेला भारद्वाजाने (द्रोणाने)! असा पांडवसैन्यात सर्वत्र मोठा गोंधळ उडाला.
7.106.46
ततस्त्वरितमारुह्य सहदेवरथं नृपः ।
अपायाज्जवनैरश्वैः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ७.१०६.४६ ॥
मग कुंतीपुत्र राजा युधिष्ठिर त्वरेने सहदेवाच्या रथावर चढून वेगवान घोड्यांसह पळून गेला.