महाभारत · अध्याय 7.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.109.1
किरन्तं शरवर्षाणि रोषाद्दोणं महाहवे ।
वित्रासयन्तं तां सेनां कौन्तेयानां महीपते ॥ ७.१०९.१ ॥
हे महीपते, महायुद्धात रोषाने बाणांचा वर्षाव करून कौंतेयांच्या त्या सेनेला भयभीत करणाऱ्या द्रोणाला...
7.109.2
दृष्ट्वा ततो महेष्वासो निघ्नन्तं च रथान्भृशम् ।
घटोत्कचो महाबाहू रणायाभिजगाम ह ॥ ७.१०९.२ ॥
महाधनुर्धर महाबाहू घटोत्कचाने रथांना प्रचंड वेगाने नष्ट करणाऱ्या द्रोणाला पाहिले आणि तो युद्धासाठी पुढे सरसावला.
7.109.3
पिशाचवदनैर्युक्तं रथं काञ्चनभूषितम् ।
समास्थाय महाराज नानाप्रहरणैर्युतः ॥ ७.१०९.३ ॥
हे महाराजा, पिशाचमुखी घोड्यांनी जोडलेल्या, सोन्याने सजवलेल्या रथावर आरूढ होऊन तो विविध शस्त्रांनी सज्ज झाला.
7.109.4
दंशितस्तपनीयेन कवचेन सुवर्चसा ।
भूषणैराचिताङ्गश्च नदन्निव च तोयदः ॥ ७.१०९.४ ॥
सोनेरी, तेजस्वी कवच परिधान केलेला, अलंकारांनी सजलेल्या अंगांचा तो गर्जणाऱ्या मेघासारखा दिसत होता.
7.109.5
हैडिम्बेयः सुसङ्क्रुद्धो द्रोणमभ्यद्रवद्बली ।
तमभ्यधावदायान्तं क्रद्धरूपलम्बुसः ॥ ७.१०९.५ ॥
हिडिंबेचा पुत्र अत्यंत संतप्त होऊन बलवान घटोत्कच द्रोणावर धावून गेला. येणाऱ्या त्याच्यावर क्रोधरूप लंबुस चालून गेला.
7.109.6
ऋक्षचर्मपरिक्षिप्तं रथमास्थाय दंशितः ।
रक्तोष्ठः सधनुष्पाणिः प्रांशुः कल्प इव स्थितः ॥ ७.१०९.६ ॥
अस्वलाच्या कातडीने आच्छादलेल्या रथावर आरूढ होऊन, कवचधारी, लालबुंद ओठांचा, हाती धनुष्य घेतलेला, उंच असा तो प्रलयकालासारखा उभा राहिला.
7.109.7
क्षिपञ्छतघ्नीर्विपुला मुसलोपमतोमरान् ।
मुसण्ठीर्बहुलाश्चैव त्रिशूलानपि पट्टसान् ॥ ७.१०९.७ ॥
विशाल शतघ्नी, मुसळासारखे तोमर, अनेक मुसंठी, त्रिशूळ आणि पट्टस फेकत.
7.109.8
कर्पराञ्छतधारांश्च पिनाकान्विविधांस्तथा ।
चक्राणि च क्षुरप्राणि क्षेपणीश्च कटङ्कटान् ॥ ७.१०९.८ ॥
कर्पर, शतधार, विविध पिनाक, चक्रे, क्षुरप्र, क्षेपणी आणि कटंकट फेकत.
7.109.9
नारायान्विविधानस्यन्सकङ्कोलूकवायसान् ।
चिक्षेप धनुरादाय निनदन्भैरवान्रवान् ॥ ७.१०९.९ ॥
नाराच आणि विविध बाण सोडत, कंक, घुबड, कावळा आकारांचे बाण घेऊन, भयंकर गर्जना करत त्याने धनुष्य उचलून फेकले.
7.109.10
तं रौद्रं क्रूरमायान्तं दृष्ट्वा कालमिवागतम् ।
प्राद्रवद्भयसंविग्ना राजन्पाण्डववाहिनी ॥ ७.१०९.१० ॥
तो भयंकर, क्रूर येत आहे हे पाहून, जणू काळच आला, हे राजा, भयाने व्याकूळ पांडवसेना पळाली.
7.109.11
सात्यकिस्तु रथव्याघ्रो दृष्ट्वा तं राक्षसं युधि ।
अभ्ययादमरप्रख्यो भ्रामयित्वा महद्धनुः ॥ ७.१०९.११ ॥
पण रथवीरांमध्ये व्याघ्रासारखा सात्यकी, युद्धात त्या राक्षसाला पाहून, देवासारखा, मोठे धनुष्य फिरवत त्याच्याकडे पुढे सरसावला.
7.109.12
अभ्यद्रवच्च तद्रक्षस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ।
अलम्बुसं राक्षसेन्दरं सोऽस्त्रवर्षैरवाकिरत् ॥ ७.१०९.१२ ॥
तो त्या राक्षसाकडे धावला आणि म्हणाला, 'थांब, थांब!' त्याने राक्षसराज अलंबुषाला अस्त्रांच्या वर्षावाने झाकून टाकले.
7.109.13
ततः पाण्डवसैन्यानि विद्रुतान्यथ भारत ।
निरीक्ष्याभ्यद्रवत्तूर्णं त्वरमाणो घटोत्कचः ॥ ७.१०९.१३ ॥
तेव्हा हे भारता, पाण्डवांचे सैन्य विखुरून पळू लागले. ते पाहून घटोत्कच त्वरेने त्यांच्यावर धावून गेला.
7.109.14
चिक्षेप च गदाशक्तीस्तोमरानथ पट्टसान् ।
हेमचित्रत्सरूनुग्रान्खङ्गानाकाशसप्रभान् ॥ ७.१०९.१४ ॥
त्याने गदा, शक्ती, तोमर आणि पट्टस फेकले; सोन्याने सजवलेले भयंकर भाले आणि आकाशासारखे तेजस्वी खड्गही फेकले.
7.109.15
अन्योन्यमरादालोक्य राक्षसौ तौ महाबलौ ।
भैरवं नदतुर्नादान्सतोयाविव तोयदौ ॥ ७.१०९.१५ ॥
दुरून एकमेकांना पाहून ते दोन महाबली राक्षस भयंकर गर्जले, जलभरलेल्या दोन मेघांप्रमाणे.
7.109.16
ततः प्रववृते युद्धं घोरं राक्षससिंहयोः ।
यादृगेव पुरा वृत्तं रामरावणयोर्मृधे ॥ ७.१०९.१६ ॥
तेव्हा त्या दोन राक्षस-सिंहांमध्ये भयंकर युद्ध सुरू झाले, पूर्वी रणात राम आणि रावण यांच्यात जसे झाले होते तसेच.
7.109.17
स शक्तीश्च पिनाकांश्च वज्रान्खङ्गान्परश्वथान् ।
अन्योन्यमभिसङ्क्रुद्धौ तदा व्यसृजतामुभौ ॥ ७.१०९.१७ ॥
तेव्हा अत्यंत क्रोधित होऊन ते दोघे एकमेकांवर शक्ती, पिनाक, वज्र, खड्ग आणि परशू फेकू लागले.
7.109.18
आकृष्यमाणे धनुषि तयोर्बाहुबलेन च ।
यन्त्रेणेव तदा राजन्भृशं नादान्प्रचक्रतुः ॥ ७.१०९.१८ ॥
हे राजा, त्यांच्या बाहुबळाने ओढल्या गेलेल्या धनुष्यांतून यंत्रासारखे अत्यंत भयंकर आवाज उठू लागले.
7.109.19
अलम्बुसस्ततश्चक्रं कृतान्तज्वलनप्रभम् ।
घटोत्कचाय चिक्षेप यत्नमास्थाय वीर्यवान् ॥ ७.१०९.१९ ॥
मग पराक्रमी अलंबुषाने यमाग्नीसारखे तेजस्वी चक्र प्रयत्नपूर्वक घटोत्कचावर फेकले.
7.109.20
तद्भैमसेनिः सम्प्रेक्ष्य चक्रं वेगवदन्तरे ।
गदया ताडयामास तद्दीर्णं शतधाऽभवत् ॥ ७.१०९.२० ॥
भीमसेनपुत्राने ते वेगवान चक्र जवळ येताना पाहून गदेने त्यावर प्रहार केला, आणि ते शंभर तुकडे झाले.
7.109.21
ततोऽग्निचूर्णैः सहसा चक्रघातविनिःसृतैः ।
दंशकैरिव सा सेना पतद्भिर्भृशसंकुला ॥ ७.१०९.२१ ॥
मग चक्राच्या आघाताने उडालेल्या अग्निकणांनी ती सेना अचानक व्यापली; डासांसारखे पडणारे ते कण पाहून सेना अत्यंत गोंधळली.
7.109.22
ततः प्रतिहते चक्रे स वीरो रोषसंकुलः ।
प्राहिणोत्तरसा शूलं शक्तीर्दशशतं तदा॥। ॥ ७.१०९.२२ ॥
मग चक्र प्रतिहत झाल्यावर तो वीर क्रोधाने भरून गेला आणि त्याने त्वरेने शूळ व शेकडो शक्ती फेकल्या.
7.109.23
ज्वलन्तीश्च किरन्तीश्च ज्वालामालाः समन्ततः ।
युगान्तोल्कानिभास्तीक्ष्णा हेमदण्डा महास्वनाः ॥ ७.१०९.२३ ॥
प्रज्वलित, चहूकडे ज्वालामाळा पसरवणाऱ्या, युगांतीच्या उल्कांसारख्या तीक्ष्ण, सोन्याच्या दांड्यांच्या आणि महानाद करणाऱ्या.
7.109.24
ताश्चापतन्तीः सम्प्रेक्ष्य राक्षसस्य घटोत्कचः ।
अर्धचन्द्रैः प्रचिच्छेद नाराचैः कङ्कपत्रिभिः ॥ ७.१०९.२४ ॥
ते आपल्यावर पडताना पाहून राक्षस घटोत्कचाने अर्धचंद्र बाणांनी आणि कंकपक्ष्याच्या पिसांच्या नाराचांनी ते तोडले.
7.109.25
ततो रोषपरीताङ्गः प्रमुमोच स राक्षसः ।
शरवर्षं महाघोरं घटोत्कचरथं प्रति ॥ ७.१०९.२५ ॥
तेव्हा क्रोधाने भरलेल्या अंगांचा तो राक्षस घटोत्कचाच्या रथाकडे अत्यंत भयानक बाणवर्षाव करू लागला.
7.109.26
तयोः प्रतिभयं युद्धमासीद्राक्षससिंहयोः ।
कुर्वतोर्विविधा मायाः शक्रशम्बरयोरिव ॥ ७.१०९.२६ ॥
त्या दोन राक्षससिंहांचे युद्ध एकमेकांना भयंकर होते, जसे इंद्र आणि शंबर अनेक माया करून लढले होते.
7.109.27
अलम्बुसो भृशं क्रुद्धो घटोत्कचमताडयत् ॥ ७.१०९.२७ ॥
अलंबुष अत्यंत क्रुद्ध होऊन घटोत्कचावर प्रहार करू लागला.
7.109.28
तयोर्युद्धं समभवद्रक्षोग्रामणिमुख्ययोः ।
यादृगेव पुरा वृत्तं रामरावणयोः प्रभो ॥ ७.१०९.२८ ॥
हे प्रभो, त्या दोन राक्षसप्रमुखांमध्ये पूर्वी राम आणि रावण यांच्यात जसे युद्ध झाले होते तसेच युद्ध झाले.
7.109.29
घटोत्कचस्तु विंशत्या नाराचानां स्तनान्तरे ।
अलम्बुसमथो विद्धा सिंहवद्व्यनदन्मुहुः ॥ ७.१०९.२९ ॥
पण घटोत्कचाने वीस नाराच बाणांनी अलंबुषाच्या छातीत भेदले आणि सिंहासारखा वारंवार गर्जना केली.
7.109.30
तथैवालम्बुसो राजन्हैडिम्बिं युद्धदुर्मदम् ।
विद्व्वा विद्वृऽनदद्वृष्टः पूरयन्खं समन्ततः ॥ ७.१०९.३० ॥
हे राजा, तसेच अलंबुषानेही युद्धमदाने उन्मत्त असलेल्या हैडिंबाला (घटोत्कचाला) भेदून वर्षावाप्रमाणे गर्जना केली आणि सर्वत्र आकाश भरून टाकले.
7.109.31
तथा तौ भृशसङ्क्रुद्धौ राक्षसेन्द्रौ महाबलौ ।
निर्विशेषमयुध्येतां मायाभिरितरेतरम् ॥ ७.१०९.३१ ॥
अशा प्रकारे अत्यंत क्रुद्ध झालेल्या त्या दोन्ही महाबली राक्षसेंद्रांनी मायेने एकमेकांशी समानपणे युद्ध केले.
7.109.32
मायाशतसृजौ नित्यं मोहयन्तौ परस्परम् ।
मायायुद्धेषु कुशलौ मायायुद्धमयुध्यताम् ॥ ७.१०९.३२ ॥
शेकडो माया निर्माण करणारे, सतत एकमेकांना मोहित करणारे, मायायुद्धात कुशल असे ते दोघे मायायुद्ध करू लागले.
7.109.33
यांयां घटोत्कचो युद्धे मायां दर्शयते नृप ।
तां तामलम्बुसो राजन्माययैव निजघ्निवान् ॥ ७.१०९.३३ ॥
हे राजा, युद्धात घटोत्कच जी जी माया दाखवी, तीच माया वापरून अलम्बुष त्याला ठार करी.
7.109.34
तं तथा युध्यमानं तु मायायुद्धविशारदम् ।
अलम्बुसं राक्षसेन्द्रं दृष्ट्वाऽक्रुध्यन्त पाण्डवाः ॥ ७.१०९.३४ ॥
अशा प्रकारे युद्ध करणाऱ्या, मायायुद्धात निष्णात असलेल्या राक्षसेंद्र अलम्बुषाला पाहून पांडव क्रुद्ध झाले.
7.109.35
त एनं भृशसंविग्नाः सर्वतः प्रवरा रथैः ।
अभ्यद्रवन्त सङ्कुद्धा भीमसेनादयो नृप ॥ ७.१०९.३५ ॥
हे राजा, अत्यंत व्याकुळ, क्रुद्ध झालेले श्रेष्ठ भीमसेन इत्यादी योद्धे रथांवरून सर्व बाजूंनी त्याच्यावर धावून गेले.
7.109.36
त एनं कोष्ठकीकृत्य रथवंशेन मारिष ।
सर्वतो व्यकिरन्बाणैरुल्काभिरिव कुञ्जरम् ॥ ७.१०९.३६ ॥
हे मारिष, त्यांनी त्याला रथांच्या रांगेने कोठडीसारखे घेरले आणि मशालींनी हत्तीला घेरावे तसे सर्व बाजूंनी बाणांचा वर्षाव केला.
7.109.37
स तेषामस्त्रवेगं तं प्रतिहत्यास्त्रमायया ।
तस्माद्रथव्रजान्मुक्तो वनदाहादिव द्विपः ॥ ७.१०९.३७ ॥
त्याने त्यांच्या अस्त्रवेगाला अस्त्रमायेने प्रतिहत केले आणि वणव्यातून सुटलेल्या हत्तीप्रमाणे त्या रथसमूहातून तो मुक्त झाला.
7.109.38
स विष्फार्य अनुर्धोरमिन्द्राशनिसमस्वनम् ।
मारुतिं पञ्चविंशत्या भैमसेनिं च पञ्चभिः ॥ ७.१०९.३८ ॥
त्याने इंद्राच्या वज्रगर्जनेसारखा ध्वनी करणारे धनुष्य ताणले आणि मारुतीला (भीमाला) पंचवीस बाणांनी व भीमसेनाच्या पुत्राला पाच बाणांनी विद्ध केले.
7.109.39
युधिष्ठिरं त्रिभिर्विद्धा सहदेवं च सप्तभिः ।
नकुलं च त्रिसप्तत्या द्रोपदेयांश्च मारिष।
पञ्चभिःपञ्चभिर्विद्ध्वा घोरं नादं ननाद ह ॥ ७.१०९.३९ ॥
त्याने युधिष्ठिराला तीन बाणांनी, सहदेवाला सात बाणांनी, नकुलाला त्र्याहत्तर बाणांनी विद्ध केले; हे मारिष, द्रौपदीच्या पुत्रांना प्रत्येकी पाच-पाच बाणांनी विद्ध करून त्याने भयंकर गर्जना केली.
7.109.40
तं भीमसेनो नवभिः सहदेवस्तु पञ्चभिः ।
युधिष्ठिरः शतेनैव राक्षसं प्रत्यविध्यत।
नकुलस्तु चतुःषष्ट्या द्रौपदेयास्त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ७.१०९.४० ॥
भीमसेनाने त्या राक्षसाला नऊ बाणांनी, सहदेवाने पाच बाणांनी, आणि युधिष्ठिराने शंभर बाणांनीच विद्ध केले. नकुलाने चौसष्ट बाणांनी आणि द्रौपदीच्या पुत्रांनी प्रत्येकाने तीन-तीन बाणांनी विद्ध केले.
7.109.41
हैडिम्बो राक्षसं विद्ध्वा युद्धे पञ्चाशता शरैः ।
पुनर्विव्याध सप्तत्या ननाद च महाबलः ॥ ७.१०९.४१ ॥
हिडिंबेचा पुत्र (घटोत्कच) युद्धात त्या राक्षसाला पन्नास बाणांनी विद्ध करून पुन्हा सत्तर बाणांनी विद्ध केले आणि त्या महाबलाने गर्जना केली.
7.109.42
तस्य नादेन महता कम्पितेयं वसुन्धरा ।
सपर्वतवना राजन्सपादपजलाशया ॥ ७.१०९.४२ ॥
त्याच्या त्या महान गर्जनेने ही पृथ्वी कंपित झाली, हे राजन् — पर्वत, वने, वृक्ष आणि जलाशयांसह.
7.109.43
सोऽतिविद्धो महेष्वासैः सर्वतस्तैर्महारथैः ।
प्रतिविव्याध तान्सर्वान्पञ्चभिः पञ्चभिः शरैः ॥ ७.१०९.४३ ॥
महान धनुर्धर आणि महारथींनी चहूबाजूंनी अत्यंत विद्ध होऊन त्याने त्या सर्वांना प्रत्येकी पाच पाच बाणांनी प्रतिउत्तर दिले.
7.109.44
तं क्रुद्धं राक्षसं युद्धे प्रतिक्रुद्धस्तु राक्षसः ।
हैडिम्बो भरतश्रेष्ठ शरैर्विव्याध सप्तभिः ॥ ७.१०९.४४ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, युद्धात क्रोधित झालेल्या त्या राक्षसावर, स्वतःही क्रोधित झालेल्या हैडिंब राक्षसाने सात बाणांनी त्याला विद्ध केले.
7.109.45
सोऽतिविद्धो बलवता राक्षसेन्द्रो महाबलः ।
व्यसृजत्सायकांस्तूर्णं रुक्मपुङ्खाञ्शिलाशितान् ॥ ७.१०९.४५ ॥
बलवान राक्षसाने अत्यंत विद्ध झालेल्या त्या महाबल राक्षसराजाने लगेच दगडावर धार लावलेले सोनेरी पिसांचे बाण सोडले.
7.109.46
ते शऱा नतपर्वाणो भैमसेनिविनिर्भिदः ।
रुषिताः पन्नगा यद्वद्योधमुख्यानुपागमन् ॥ ७.१०९.४६ ॥
वाकलेल्या पेरांचे ते बाण, भीमसेनपुत्राला भेदणारे, कुपित सर्पांप्रमाणे प्रमुख योद्ध्यांकडे गेले.
7.109.47
ततस्ते पाण्डवा राजन्समन्तान्निशिताञ्शरान् ।
प्रेषयामासुरुद्विग्ना हैडिम्बश्च घटोत्कचः ॥ ७.१०९.४७ ॥
मग, हे राजा, ते पांडव आणि हैडिंबपुत्र घटोत्कच उद्विग्न होऊन चहूबाजूंनी तीक्ष्ण बाण सोडू लागले.
7.109.48
स विध्यमानः समरे पाण्डवैर्जितकाशिभिः ।
नाभ्यपद्यत कर्तव्यमार्श्यशृङ्गिर्महाबलः ॥ ७.१०९.४८ ॥
युद्धात स्वतःला विजयी समजणाऱ्या पांडवांनी विद्ध केले तरीही त्या महाबल आर्श्यशृंगीने आपले कर्तव्य सोडले नाही.
7.109.49
घटोत्कचं महाराज शरवर्षैरवाकिरत् ।
दग्धाद्रिकूटसदृशं तमञ्जनचयोपरमम् ॥ ७.१०९.४९ ॥
महाराज, त्याने बाणांच्या वर्षावाने घटोत्कचाला झाकून टाकले; तो जळलेल्या पर्वतशिखरासारखा आणि काजळाच्या राशीसारखा काळा होता.
7.109.50
घटोत्कचोऽप्यसम्भ्रान्तः शरवर्षं महत्तरम् ।
अलम्बुसवधप्रेप्सुर्मुमोचाग्निरिव ज्वलन् ॥ ७.१०९.५० ॥
घटोत्कचही विचलित झाला नाही; अलंबुसाचा वध करण्याच्या इच्छेने जळत्या अग्नीप्रमाणे त्याने मोठा बाणवर्षाव सोडला.
7.109.51
अलम्बुसवधाच्चोग्राद्धटोत्कचवधादपि ।
शराः प्रादुर्भवन्ति स्म द्विरेफा इव शाखिनः ॥ ७.१०९.५१ ॥
अलंबुसाच्या भयंकर वधाच्या इच्छेने आणि घटोत्कचाच्या वधाच्या इच्छेनेही बाण वृक्षांवरील भुंग्यांप्रमाणे प्रकट होऊ लागले.
7.109.52
अभ्रच्छायेव रचिता बाणैस्तत्र नरेश्वर ।
न स्म विज्ञायते किञ्चिदन्धकारे कृते शरैः ॥ ७.१०९.५२ ॥
हे नरेश्वरा, तेथे बाणांनी निर्माण केलेला तो अंधार मेघच्छायेप्रमाणे पसरला; बाणांनी केलेल्या अंधारात काहीच दिसेनासे झाले.
7.109.53
तत आकर्णमुक्तेन भल्लेन च घटोत्कचः ।
अलम्बुसस्य चिच्छेद शिरो यन्तुर्महाबलः ॥ ७.१०९.५३ ॥
मग कानापर्यंत ओढून सोडलेल्या भल्ल बाणाने महाबली घटोत्कचाने अलंबुसाच्या सारथ्याचे मस्तक छेदले.
7.109.54
ततोऽपरैर्वेगवद्भिः क्षुरैस्तस्य घटोत्कचः ।
अक्षमीषां युगं चैव चिच्छेद युधि ताडयन् ॥ ७.१०९.५४ ॥
मग घटोत्कचाने इतर वेगवान क्षुर बाणांनी युद्धात प्रहार करून त्याचा अक्ष, ईषा आणि जू तोडले.
7.109.55
अवस्कन्द्य रथात्तूर्णं कैर्मीरः क्रोधमूर्च्छितः ।
तस्मिन्मायामयं घोरमस्त्रवर्षं ववर्ष ह ॥ ७.१०९.५५ ॥
क्रोधाने मूर्च्छित झालेला कैमीर तत्काळ रथातून उडी मारून त्याच्यावर मायेने निर्माण केलेल्या भयानक अस्त्रांचा वर्षाव करू लागला.
7.109.56
घटोत्कचोऽप्याशु रथात्प्रस्कन्द्य स तमेव च ।
मायास्त्रेणैव मायास्त्रं व्यधमत्समरे रिपोः ॥ ७.१०९.५६ ॥
घटोत्कचही तत्काळ रथातून उडी मारून त्याच मायास्त्राने युद्धात शत्रूचे मायास्त्र परतवून लावले.
7.109.57
हैडिम्बेनार्द्यमानस्तु युधि सोऽलम्बुसोऽद्रवत् ।
अन्तर्हितो महाराज घटोत्कचमयोधयत् ॥ ७.१०९.५७ ॥
हैडिंबाकडून पीडित झालेला अलंबुष युद्धातून पळून गेला; हे महाराजा, तो अदृश्य राहून घटोत्कचाशी लढू लागला.
7.109.58
अन्तर्धानगतं दृष्ट्वा तत्रतत्र घटोत्कचः ।
गदया ताडयामास वेगवत्या महाबलः ॥ ७.१०९.५८ ॥
अदृश्य झालेल्या त्याला इकडेतिकडे पाहून महाबली घटोत्कचाने वेगवान गदेने त्याच्यावर प्रहार केला.
7.109.59
उत्पपात ततो व्योम्नि प्रहारपरिपीडितः ।
अलम्बुसो राक्षसेन्द्रः सहसा पक्षिराडिव ॥ ७.१०९.५९ ॥
प्रहाराने व्याकूळ झालेला राक्षसराज अलंबुष तेव्हा अचानक गरुडाप्रमाणे आकाशात उडाला.
7.109.60
घटोत्कचोऽप्यसम्भ्रान्तः खङ्गपाणिरथोत्पतत् ।
ततो वेगेन महता विवर्षिषुरिवाम्बुदः ॥ ७.१०९.६० ॥
घटोत्कचही न डगमगता हातात खड्ग घेऊन वर गेला; मग वर्षाव करण्यास उद्यत झालेल्या मेघाप्रमाणे तो प्रचंड वेगाने उडाला.
7.109.61
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य कैर्मीरी राक्षसोत्तमः ।
अभिदुद्राव वेगेन सिंहः सिंहमिव स्थितम् ॥ ७.१०९.६१ ॥
त्याला येताना पाहून राक्षसश्रेष्ठ कैर्मीरी वेगाने त्याच्यावर तुटून पडला, जसा सिंह उभ्या असलेल्या सिंहावर झेपावतो.
7.109.62
दक्षिणेनासिमुद्यम्य वक्षः प्रच्छाद्य वर्मणा ।
अभिदुद्राव वेगेन वेगवन्तं घटोत्कचः ॥ ७.१०९.६२ ॥
उजव्या हातात तलवार उगारून, कवचाने छाती झाकून घटोत्कच वेगाने त्या वेगवानावर तुटून पडला.
7.109.63
तावुभौ वेगसंरब्धावलम्बुसघटोत्कचौ ।
अन्योन्यस्य तथैवोरू समाजघ्नतुरञ्जसा ॥ ७.१०९.६३ ॥
वेगाने संतप्त झालेल्या त्या दोघांनी, अलंबुष आणि घटोत्कचाने, एकमेकांच्या मांड्यांवर थेट प्रहार केले.
7.109.64
अन्योन्यस्याभिघातेन तयो राक्षससिंहयोः ।
शैलेनाभिहतस्येव शैलस्याभून्महास्वनः ॥ ७.१०९.६४ ॥
त्या दोन राक्षससिंहांच्या परस्पर प्रहाराने, एका पर्वताला दुसऱ्या पर्वताने आदळल्यासारखा महाभयंकर आवाज झाला.
7.109.65
ततोऽपसृत्य सहसा पुनरापेततुर्भृशम् ।
चरन्तावसिमार्गांस्तान्विविधान्राक्षसोत्तमौ ॥ ७.१०९.६५ ॥
मग अचानक मागे सरून ते दोन उत्तम राक्षस पुन्हा तीव्रपणे भिडले, तलवारीच्या विविध मार्गांवर फिरत.
7.109.66
तयोर्गात्रेषु पतितावसी भिन्नौ निपेततुः ।
वेगोत्सृष्टे मघवता वज्रे शैलतटेष्विव ॥ ७.१०९.६६ ॥
त्या दोघांच्या शरीरांवर पडलेली दोन्ही तलवारी तुटून खाली पडल्या, जणू इंद्राने वेगाने फेकलेले वज्र पर्वताच्या कड्यांवर कोसळावे.
7.109.67
ततः सैन्यानि ददृशुस्तद्युद्धमतिदारुणम् ।
युद्धं तयो राक्षसयोरामिषे श्येनयोरिव ॥ ७.१०९.६७ ॥
तेव्हा सैन्यांनी ते अत्यंत भयानक युद्ध पाहिले; मांसासाठी झुंजणाऱ्या दोन ससाण्यांसारखे त्या दोन राक्षसांचे युद्ध.
7.109.68
ततो लोहितरक्ताक्षावुभौ तौ राक्षसोत्तमौ ।
तथैक्ष्येतां तु शार्दूलौ सन्ध्यारक्ताविवाम्बुदौ ॥ ७.१०९.६८ ॥
तेव्हा लाल डोळ्यांचे ते दोन श्रेष्ठ राक्षस, दोन वाघांसारखे, संध्याकाळच्या लालीत रंगलेल्या दोन ढगांसारखे दिसले.
7.109.69
चक्राते श्येनवच्चैव मण्डलानि सहस्रशः ।
उभौ निस्त्रिंशहस्तौ तौ सपक्षाविव पक्षिणौ ॥ ७.१०९.६९ ॥
हातात तलवारी घेतलेले ते दोघे ससाण्यांप्रमाणे हजारो फेऱ्या मारू लागले, जणू पंख असलेले दोन पक्षी.
7.109.70
भ्रामयित्वा तु तं खङ्गं पाण्डोः किर्मीरनन्दनः ।
चिक्षेपास्य शिरो हर्तुं स च तस्य घटोत्कचः ॥ ७.१०९.७० ॥
तेव्हा पांडुवंशातील किर्मीरपुत्राने ती तलवार फिरवून त्याचे डोके छाटण्यासाठी फेकली; आणि तोही, घटोत्कच.
7.109.71
तावसी युगपद्दीप्तौ समेत्य विपुलौ भुवि ।
पतितौ तौ तु बाहुभ्यां राक्षसौ समसज्जताम् ॥ ७.१०९.७१ ॥
ती दोन विशाल चमकणारी तलवार एकत्र येऊन जमिनीवर पडली; ते दोन राक्षस बाहूंनी एकमेकांना बिलगले.
7.109.72
शीर्षाघातांसधातैश्च परस्परमथाहतौ ।
पुनर्विमिश्रितौ वीरौ व्यायुध्येते मुहुर्मुहुः ॥ ७.१०९.७२ ॥
डोक्याच्या आणि खांद्याच्या प्रहारांनी एकमेकांना घायाळ करून ते दोन वीर पुन्हा पुन्हा एकमेकांत गुंफले जाऊन प्रत्यक्ष झुंजू लागले.
7.109.73
भैमसेनिरथोत्क्षिप्य समाविध्य पुनः पुनः ।
निष्पिपेष क्षितौ क्षिप्रं पूर्णकुम्भमिवाश्मनि ॥ ७.१०९.७३ ॥
भीमसेनाचा पुत्र त्याला उचलून वारंवार फिरवून नंतर लवकरच जमिनीवर दगडावर भरलेल्या घड्याप्रमाणे चिरडून टाकला.
7.109.74
बललाघवसम्पन्नः सम्पन्नो विक्रमेण च ।
भैमसेनिरथ क्रुद्धः सर्वसैन्यस्य पश्यतः ॥ ७.१०९.७४ ॥
बल आणि चपळता यांनी युक्त, पराक्रमी भीमसेनाचा पुत्र क्रोधित होऊन, सर्व सैन्य पाहत असताना.
7.109.75
असृक्क्षरितसर्वाङ्गश्चूर्णितास्थिविभूषणः ।
घटोत्कचेन निष्पिष्टो हतः सालकटङ्कटः ॥ ७.१०९.७५ ॥
सर्व अंगातून रक्त वाहत असलेला, हाडे चूर्ण होऊन जणू अलंकार बनलेला, घटोत्कचाने चिरडून ठार मारलेला सालकटंकट.
7.109.76
पाण्डवानां ततः सेना तं दृष्ट्वा विनिपातितम् ।
ननाद सुमहानादं हर्षवेगसमाप्लुता ॥ ७.१०९.७६ ॥
तेव्हा पांडवांचे सैन्य त्याला पाडलेला पाहून हर्षाच्या लाटेने भरून अत्यंत मोठा गर्जना करू लागले.
7.109.77
ततस्तु निपपाताशु गतासुर्भुवि राक्षसः ।
शिखरं पर्वतस्येव वज्रवेगेन पातितम् ॥ ७.१०९.७७ ॥
तेव्हा तो राक्षस प्राणहीन होऊन लवकरच जमिनीवर कोसळला, वज्राच्या वेगाने पाडलेल्या पर्वतशिखराप्रमाणे.
7.109.78
पतता तेन महता रथिनां दन्तिनां दश ।
तव सैन्ये महाराज निहताः सुबृहत्तया ॥ ७.१०९.७८ ॥
हे महाराजा! त्याच्या विशाल देहाच्या पतनामुळे तुमच्या सैन्यातील रथी आणि हत्ती दहा-दहा असे ठार झाले.
7.109.79
ततो घटोत्कचो हत्वा तद्रक्षो वृत्रसन्निभम् ।
पुनः स रथमास्थाय विजिगीषुर्ननादह ॥ ७.१०९.७९ ॥
मग वृत्रासारख्या त्या राक्षसाला मारून घटोत्कच पुन्हा रथावर चढला आणि विजयाच्या इच्छेने गर्जला.
7.109.80
ततः सुमनसः पार्था हते तस्मिन्निशाचरे ।
चुक्रुशुः सिंहनादांश्च वासांस्यादुधुवुश्च ह ॥ ७.१०९.८० ॥
त्या राक्षसाचा वध झाल्यावर आनंदित मनाच्या पृथेच्या पुत्रांनी सिंहगर्जना केल्या आणि वस्त्रे फडकवली.
7.109.81
तावकाश्च हतं दृष्ट्वा राक्षसेन्द्रं महाबलम् ।
अलम्बुसं तथा शूरा विशीर्णमिव पर्वतम्।
हाहाकारमकार्षुश्च सैन्यानि भरतर्षभ ॥ ७.१०९.८१ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, तुमच्या वीरांनी महाबलवान राक्षसराज अलंबुषाला फुटलेल्या पर्वताप्रमाणे मारलेला पाहून हाहाकार केला.
7.109.82
जनाश्च तद्ददृशिरे रक्षः कौतूहलान्विताः ।
यदृच्छया निपतितं भूमावङ्गारकं यथा ॥ ७.१०९.८२ ॥
लोकांनीही कुतूहलाने त्या राक्षसाकडे पाहिले; तो जमिनीवर अपघाताने पडलेल्या निखाऱ्यासारखा दिसत होता.
7.109.83
घटोत्कचस्तु तद्धत्वा रक्षो बलवतां वरम् ।
मुमोच बलवन्नादं बलं हत्वेव वासवः ॥ ७.१०९.८३ ॥
बलवानांमध्ये श्रेष्ठ त्या राक्षसाला मारून घटोत्कचाने, सैन्य नष्ट करणाऱ्या इंद्राप्रमाणे, प्रचंड गर्जना केली.
7.109.84
स पूज्यमानः पितृभिः सबान्धवै… ।
र्घटोत्कचः कर्मणि दुष्करे कृते।
रिपुं निहत्याभिननन्द वै तदा ।
ह्यलम्बुसं पक्वमलम्बुषं यथा ॥ ७.१०९.८४ ॥
पितर आणि बांधवांनी गौरवलेल्या घटोत्कचाने दुष्कर कर्म करून शत्रूला मारून तेव्हा आनंद केला; पिकलेल्या फळाप्रमाणे अलंबुषाला…
7.109.85
ततो निनादः सुमहान्समुत्थितः ।
सशङ्खनानाविधबाणघोषवान्।
निशम्य तं प्रत्यनदंस्तु पाण्डवा… ।
स्ततो ध्वनिर्भुवनमथाऽस्पृशद्भृशम् ॥ ७.१०९.८५ ॥
तेव्हा शंख आणि विविध बाणांच्या घोषांनी युक्त असा मोठा कोलाहल उठला. तो ऐकून पांडवांनी प्रत्युत्तरादाखल गर्जना केली; तो ध्वनी संपूर्ण विश्वात पसरला.
7.109.86
ततोऽभिगम्य राजानं धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
स्वकर्मावेदयन्मूर्ध्ना प्राञ्जलिर्निपपात ह ॥ ७.१०९.८६ ॥
नंतर राजाजवळ, धर्मपुत्र युधिष्ठिराजवळ जाऊन त्याने आपले कर्म निवेदन केले आणि हात जोडून मस्तकाने नमस्कार करत तो खाली पडला.
7.109.87
मूर्ध्न्युपाघ्राय तं ज्येष्ठः परिष्वज्य च पाण्डवः ।
प्रितोऽस्मीत्यब्रवीद्राजन्हर्षादुत्फुल्ललोचनः ॥ ७.१०९.८७ ॥
हे राजा, ज्येष्ठ पांडवाने त्याचे मस्तक हुंगून व आलिंगन देऊन, हर्षाने विस्फारित नेत्रांनी म्हटले, "मी प्रसन्न आहे."
7.109.88
घटोत्कचेन निष्पिष्टे हते सालकटङ्कटे ।
बभूवुर्मुदिताः सर्वे हते तस्मिन्निशाचरे ॥ ७.१०९.८८ ॥
घटोत्कचाने सालकटंकटाला चिरडून ठार मारले, त्या निशाचराचा वध झाल्यावर सर्व आनंदित झाले.