Mahābhārata · Adhyāya 7.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.11.1
शृणु दिव्यानि कर्माणि वासुदेवस्य सञ्जय ।
कृतवान्यानि गोविन्दो यथा नान्याःपुमान्क्वचित् ॥ ७.११.१ ॥
Escucha, Sañjaya, las hazañas divinas de Vāsudeva, que Govinda realizó como nunca lo hizo ningún otro hombre.
7.11.2
संवर्धता गोपकुले बालेनैव महात्मना ।
विख्यापितं बलं बाह्वोस्त्रिषु लोकेषु सञ्जय ॥ ७.११.२ ॥
Creciendo en el linaje de los pastores, siendo aún niño, aquel de gran alma dio fama a la fuerza de sus brazos en los tres mundos, Sañjaya.
7.11.3
पूतनां शकटं हत्वा केशिनं चैव वाजिनम् ।
ऋषभं धेनुकं चैव अरिष्टं च महाबलम् ॥ ७.११.३ ॥
Tras haber matado a Pūtanā, al demonio carreta y al caballo Keśin; y también al toro Ṛṣabha, a Dhenuka y al poderoso Ariṣṭa.
7.11.4
दावान्मुक्त्वा महाबाहुर्धृत्वा गोवर्धनं निगिम् ।
चाणूरं मुष्टिकं चैव रङ्गमध्ये निहत्य च ॥ ७.११.४ ॥
Liberó del incendio del bosque, alzó la montaña Govardhana y a la serpiente Nigi; y habiendo matado a Cāṇūra y Muṣṭika en medio de la arena de lucha, aquel de brazos poderosos.
7.11.5
प्रलम्बं नरकं जम्भं पीठं चापि महासुरम् ।
मुरुं चान्तकसङ्काशमवधीत्पुष्करेक्षणः ॥ ७.११.५ ॥
Pralamba, Naraka, Jambha, Pīṭha y el gran demonio Mura, semejante a la Muerte, todos los mató el de ojos de loto.
7.11.6
तथा कंसो महातेजा जरासन्धेन पालितः ।
विक्रमेणैव कृष्णेन सगणः पातितो रणे ॥ ७.११.६ ॥
Así Kaṃsa, de gran esplendor, protegido por Jarāsandha, fue derribado en batalla con sus seguidores por el valor de Kṛṣṇa.
7.11.7
सुनामा रणविक्रान्तः समग्राक्षौहिणीपतिः ।
भोजराजस्य मध्यस्थो भ्राता कंसस्य वीर्यवान् ॥ ७.११.७ ॥
Sunāmā, valiente en la batalla, señor de una akṣauhiṇī completa, el hermano intermedio del rey de los Bhoja, el poderoso hermano de Kaṃsa.
7.11.8
बलदेवद्वितीयेन कृष्णेनामित्रघातिना ।
तरस्वी समरे दग्धः ससैन्यः शूरसेनराट् ॥ ७.११.८ ॥
Por Kṛṣṇa, con Balarāma como segundo, el destructor de enemigos, el rápido rey de los Śūrasena fue quemado en la batalla junto con su ejército.
7.11.9
दुर्वासा नाम विप्रर्षिस्तथा परमकोपनः ।
आराधितः सदारेण स चास्मै प्रददौ वरान् ॥ ७.११.९ ॥
El sabio brahmán llamado Durvāsas, extremadamente iracundo, fue honrado junto con su esposa, y le concedió bendiciones.
7.11.10
तथा गान्धारराजस्य सुतां वीरः स्वयंवरे ।
निर्जित्य पृथिवीपालानावहत्पुष्करेक्षणः ॥ ७.११.१० ॥
Asimismo, aquel héroe de ojos de loto, habiendo vencido en el svayaṃvara a los reyes protectores de la tierra, tomó por esposa a la hija del rey de Gāndhāra.
7.11.11
अमृष्यमाणा राजानो यस्य जात्या हया इव ।
रथे वैवाहिके युक्ताः प्रतोदेन कृतव्रणाः ॥ ७.११.११ ॥
Reyes que no podían soportarlo, uncidos como caballos por su propia condición a su carro nupcial, fueron heridos por la aguijada.
7.11.12
जरासन्धं महाबाहुमुपायेन जनार्दनः ।
परेण घातयामास समग्राक्षौहिणीपतिम् ॥ ७.११.१२ ॥
Janārdana, por medio de una estratagema, hizo que Jarāsandha, el de brazos poderosos, señor de una akṣauhiṇī completa, fuera muerto por otro.
7.11.13
चेदिराजं च विक्रान्तं राजसेनापतिं बली ।
अर्घे विवदमानं च जघान पशुवत्तदा ॥ ७.११.१३ ॥
El fuerte entonces abatió como a una bestia al rey de los Cedis, al valiente general del ejército real y al que disputaba por el arghya.
7.11.14
सौभं दैत्यपुरं खस्थं शाल्वगुप्तं दुरासदम् ।
समुद्रकुक्षौ विक्रम्य पातयामास माधवः ॥ ७.११.१४ ॥
Mādhava, con valor, hizo caer en el seno del océano a Saubha, la ciudad de los demonios que se alzaba en el cielo, protegida por Śālva y difícil de alcanzar.
7.11.15
अङ्गान्वङ्गान्कलिङ्गंश्च मागधान्काशिकोसलान् ।
वात्स्यगार्ग्यकरूषांश्च पौण्ड्रांश्चाप्यजयद्रणे ॥ ७.११.१५ ॥
En la batalla también conquistó a los Aṅgas, Vaṅgas, Kaliṅgas, Māgadhas, Kāśis y Kosalas, Vātsyas, Gārgyas, Karūṣas y Pauṇḍras.
7.11.16
आवन्त्यान्दाक्षिणात्यांश्च पार्वतीयान्दशेरकान् ।
काश्मीरकानौरसिकान्पिशाचांश्च समुद्गलान् ॥ ७.११.१६ ॥
También conquistó a los Āvantis, a los del sur, a los Daśerakas de las montañas, a los Kāśmīrakas, Aurasikas, Piśācas y Samudgalas.
7.11.17
काम्भोजान्वाटधानांश्च चोलान्पाण्ड्यांश्च सञ्जय ।
त्रिगर्तान्मालवांश्चैव दरदांश्च सुदुर्जयान् ॥ ७.११.१७ ॥
¡Oh Sañjaya! También conquistó a los Kāmbojas, Vāṭadhānas, Colas, Pāṇḍyas, Trigartas, Mālavas y Daradas, muy difíciles de vencer.
7.11.18
नानादिग्भ्यश्च सम्प्राप्तान्खशांश्चैव शकांस्तथा ।
जितवान्पुण्डरीकाक्षो यवनं च सहानुगम् ॥ ७.११.१८ ॥
El de ojos de loto también conquistó a los Khaśas y Śakas que habían llegado de diversas direcciones, y a los Yavanas junto con sus seguidores.
7.11.19
प्रविश्य मकरावासं यादोगणनिषेवितम् ।
जिगाय वरुणं सङ्ख्ये सलिलान्तर्गतं पुरा ॥ ७.११.१९ ॥
Habiendo entrado en la morada de los makaras, frecuentada por multitudes de criaturas acuáticas, venció en batalla a Varuṇa, que antiguamente estaba en las aguas.
7.11.20
युधि पञ्चजनं हत्वा दैत्यं पातालवासिनम् ।
पाञ्चजन्यं हृषीकेशो दिव्यं शङ्खमवाप्तवान् ॥ ७.११.२० ॥
Tras matar en batalla al demonio Pañcajana, que habitaba en el inframundo, Hṛṣīkeśa obtuvo la divina concha Pāñcajanya.
7.11.21
खाण्डवे पार्थसहितस्तोषयित्वा हुताशनम् ।
आग्नेयमस्त्रं दुर्धर्षं चक्रं लेभे महाबलः ॥ ७.११.२१ ॥
En Khāṇḍava, junto con Pārtha, habiendo complacido al dios del fuego, el poderoso obtuvo el arma ígnea invencible y el disco.
7.11.22
वैनतेयं समारुह्य त्रासयित्वाऽमरावतीम् ।
महेन्द्रभवनाद्वीरः पारिजातमुपानयत् ॥ ७.११.२२ ॥
Montando a Vainateya (Garuḍa) y aterrorizando a Amarāvatī, el héroe trajo el árbol pārijāta desde la morada del gran Indra.
7.11.23
तच्च मर्षितवाञ्शक्रो जानंस्तस्य पराक्रमम् ।
राज्ञां चाप्यजितं कंचित्कृष्णेनेह न शुश्रुम ॥ ७.११.२३ ॥
E Indra lo toleró, conociendo su valor. Aquí no hemos oído de ningún rey no vencido por Kṛṣṇa.
7.11.24
यच्च तन्महदाश्चर्यं सभायां मम सञ्जय ।
कृतवान्पुण्डरीकाक्षः कस्तदन्य इहार्हति ॥ ७.११.२४ ॥
Y aquel gran prodigio que el de ojos de loto realizó en mi asamblea, oh Sañjaya — ¿quién más aquí es digno de hacerlo, aparte de él?
7.11.25
यच्च भक्त्या प्रसन्नोऽहमद्राक्षं कृष्णमीश्वरम् ।
तन्मे सुविदितं सर्वं प्रत्यक्षमिव चागमम् ॥ ७.११.२५ ॥
Lo que vi de Kṛṣṇa, el Señor, complacido por la devoción, todo me es bien conocido, como si lo hubiera percibido directamente.
7.11.26
नान्तो विक्रमयुक्तस्य बुद्ध्या युक्तस्य वा पुनः ।
कर्मणां शक्यते गन्तुं हृषीकेशस्य सञ्जय ॥ ७.११.२६ ॥
No es posible llegar al fin de las obras de Hṛṣīkeśa, dotado de valor y sabiduría, oh Sañjaya.
7.11.27
तथा गदश्च साम्बश्च प्रद्युम्नोऽथ विदूरथः ।
अगावहोऽनिरुद्धश्च चारुदेष्णः ससारणः ॥ ७.११.२७ ॥
Asimismo Gada, Sāmba y Pradyumna, luego Vidūratha, Agāvaha, Aniruddha, Cārudeṣṇa y Sāraṇa.
7.11.28
उल्मुको निशठश्चैव झिल्ली बभ्रुश्च वीर्यवान् ।
पृथुश्च विपृथुश्चैव शमीङ्कोऽथारिमेजयः ॥ ७.११.२८ ॥
Ulmuka y Niśaṭha, Jhillī, el poderoso Babhru, Pṛthu, Vipṛthu, Śamīṅka y Arimejaya.
7.11.29
एतेऽन्ये बलवन्तश्च वृष्णिवीराः प्रहारिणः ।
कथंचित्पाण्जवानीकं श्रयेयुः समरे स्थिताः ॥ ७.११.२९ ॥
Estos y los otros valientes héroes vṛṣṇis, atacantes que se mantienen en la batalla, podrían de algún modo acogerse al ejército pāṇḍava.
7.11.30
आहूता वृष्णिवीरेण केशवेन महात्मना ।
ततः संशयितं सर्वे भवेदिति मतिर्मम ॥ ७.११.३० ॥
Todos los convocados por Keśava, el magnánimo héroe de los vṛṣṇis, estarían entonces en duda, así lo pienso.
7.11.31
नागायुतबलो वीरः कैलासशिखरोपमः ।
वनमाली हली रामस्तत्र यत्र जनार्दनः ॥ ७.११.३१ ॥
Donde está Janārdana, allí está también el héroe Rāma, de la fuerza de diez mil elefantes, semejante a la cumbre del Kailāsa, portador de la guirnalda silvestre y del arado.
7.11.32
यमाहुः सर्वपितरं वासुदेवं द्विजातयः ।
अपि वा ह्येष पाण्डूनां योत्स्यतेऽर्थाय सञ्जय ॥ ७.११.३२ ॥
¿Peleará Vāsudeva, a quien los nacidos dos veces llaman padre de todos, por el bien de los Pāṇḍavas, oh Sañjaya?
7.11.33
स यदा तात सन्नह्येत्पाण्डवार्थाय सञ्जय ।
न तदा प्रतिसंयोद्धा भविता तत्र कश्चन ॥ ७.११.३३ ॥
Querido Sañjaya, cuando se arme por el bien de los Pāṇḍavas, entonces no habrá nadie allí que pueda ser su adversario en combate.
7.11.34
यदि स्म कुरवः सर्वे जयेयुर्नाम पाण्डवान् ।
वार्ष्णेयोऽर्थाय तेषां वै गृह्णीयाच्छस्त्रमुत्तमम् ॥ ७.११.३४ ॥
Aunque todos los Kurus llegaran a vencer a los Pāṇḍavas, el Vārṣṇeya tomaría para ellos el arma suprema.
7.11.35
ततः सर्वान्नरव्याघ्रो हत्वा नरपतीन्रणे ।
कौरवांश्च महाबाहुःकुन्त्यै दद्यात्स मेदिनीम् ॥ ७.११.३५ ॥
Entonces aquel tigre entre los hombres, el de brazos poderosos, tras haber dado muerte en batalla a todos los reyes y a los Kauravas, entregaría esa tierra a Kuntī.
7.11.36
यस्य यन्ता हृषीकेशो योद्धा यस्य धनञ्जयः ।
रथस्य तस्य कः सङ्ख्ये प्रत्यनीको भवेद्रथः ॥ ७.११.३६ ॥
¿Qué carro podría enfrentarse en combate a aquel carro cuyo auriga es Hṛṣīkeśa y cuyo guerrero es Dhanañjaya?
7.11.37
न केनचिदुपायेन कुरूणां दृश्यते जयः ।
तस्मान्मे सर्वमाचक्ष्व यथा युद्धमवर्तत ॥ ७.११.३७ ॥
Por ningún medio se ve la victoria de los Kurus. Por eso, cuéntame todo cómo continuó la batalla.
7.11.38
अर्जुनः केशवस्यात्मा कृष्णोऽप्यात्मा किरीटिनः ।
अर्जुने विजयो नित्यं कृष्णे कीर्तिश्च शाश्वती ॥ ७.११.३८ ॥
Arjuna es el propio ser de Keśava, y Kṛṣṇa es el ser del portador de la diadema. En Arjuna está siempre la victoria; en Kṛṣṇa, la fama eterna.
7.11.39
सर्वेष्वपि च लोकेषु बीभत्सुरपराजितः ।
प्राधान्येनैव भूयिष्ठममेयाः केशवे गुणाः ॥ ७.११.३९ ॥
En todos los mundos, Bībhatsu es invencible. En Keśava, sobre todo, hay cualidades inmensurables.
7.11.40
मोहाद्दुर्योधनः कृष्णं यो न वेत्तीह केशवम् ।
मोहितो दैवयोगेन मृत्युपाशपुरस्कृतः। ॥ ७.११.४० ॥
Por delirio Duryodhana no conoce aquí a Kṛṣṇa Keśava; cegado por el destino, es llevado por el lazo de la muerte.
7.11.41
न वेद कृष्णं दाशार्हमर्जुनं चैव पाण्डवम् ।
पूर्वदेवौ महात्मानौ नरनारायणावुभौ ॥ ७.११.४१ ॥
No conoce a Kṛṣṇa, el dāśārha, ni a Arjuna el pāṇḍava. Estos dos son los dioses primordiales, las grandes almas Nara y Nārāyaṇa.
7.11.42
एकात्मानौ द्विधाभूतौ दृश्येते मानवैर्भुवि ।
मनसापि हि दुर्धर्षौ सेनामेतां यशस्विनौ ॥ ७.११.४२ ॥
Los dos, aunque de un solo ser, son vistos en la tierra por los hombres como divididos en dos. Incluso con la mente son invencibles; estos dos famosos [...] este ejército.
7.11.43
नाशयेतामिहेच्छन्तौ मानुषत्वाच्च नेच्छतः ।
युगस्येव विपर्यासो लोकानामिव मोहनम् ॥ ७.११.४३ ॥
Aquellos dos, deseando aquí destruir, siendo humanos y sin quererlo, causarán la destrucción; como una inversión de la edad, como un engaño de los mundos.
7.11.44
भीष्मस्य च वधस्तात द्रोणस्य च महात्मनः ।
न ह्येव ब्रह्मचर्येण न वेदाध्ययनेन च ॥ ७.११.४४ ॥
Querido, la muerte de Bhīṣma y del magnánimo Droṇa — no puede evitarse, ni siquiera con la castidad ni con el estudio de los Vedas.
7.11.45
न क्रियाभिर्न चास्त्रेण मृत्योः कश्चिन्निर्वायते ।
लोकसम्भावितौ वीरौ कृतास्त्रौ युद्धदुर्मदौ ॥ ७.११.४५ ॥
Ni por ritos ni por arma escapa nadie a la muerte; los dos héroes, honrados en el mundo, diestros en las armas, ebrios del orgullo de la batalla.
7.11.46
भीष्मद्रोणौ हतौ श्रुत्वा किन्नु जीवामि सञ्जय ।
यां तां श्रियमसूयामः पुरा दृष्ट्वा युधिष्ठिरे ॥ ७.११.४६ ॥
Al oír que Bhīṣma y Droṇa han sido muertos, ¿cómo sigo vivo, oh Sañjaya? Aquella misma gloria que antes envidiábamos al verla en Yudhiṣṭhira.
7.11.47
अद्य तामनुजानीमो भीष्मद्रोणवधेन ह ।
मत्कृते चाप्यनुप्राप्तः कुरूणामेष सङ्क्षयः ॥ ७.११.४७ ॥
Hoy, por la muerte de Bhīṣma y Droṇa, verdaderamente cedemos aquella gloria; y por mi causa ha caído sobre los Kurus esta destrucción.
7.11.48
पक्वानां हि वधे सूत वज्रायन्ते तृणान्युत ।
अनन्तमिदमैश्वर्यं लोके प्राप्तो युधिष्ठिरः ॥ ७.११.४८ ॥
Oh auriga, en la muerte de los maduros hasta las briznas de hierba se vuelven rayos; y este poder sin límites lo ha alcanzado Yudhiṣṭhira en el mundo.
7.11.49
यस्य कोपान्महात्मानौ भीष्मद्रोणौ निपातितौ ।
प्राप्तः प्रकृतितो धर्मो न धर्मो मामकान्प्रति ॥ ७.११.४९ ॥
Por cuya ira fueron derribados los dos magnánimos, Bhīṣma y Droṇa; ese dharma ha llegado por su propia naturaleza, no es dharma hacia los míos.
7.11.50
क्रूरः सर्वविनाशाय कालोऽसौ नातिवर्तते ।
अन्यथा चिन्तिता ह्यर्था नरैस्तात मनस्विभिः।
अन्यथैव प्रपद्यन्ते दैवादिति मतिर्मम ॥ ७.११.५० ॥
Ese cruel tiempo es para la destrucción de todos; no puede ser sobrepasado. Querido, incluso los propósitos que los hombres sabios han concebido se cumplen de otro modo, por el destino; tal es mi opinión.
7.11.51
तस्मादपरिहार्येऽर्थे सम्प्राप्ते कृच्छ्र उत्तमे ।
अपारणीये दुश्चिन्त्ये यथाभूतं प्रचक्ष्व मे ॥ ७.११.५१ ॥
Por tanto, en este asunto inevitable que ha llegado en la suprema angustia, insuperable y difícil de pensar, dime tal como realmente es.
7.11.53
क्षत्रञ्जयः क्षत्रदेवः क्षत्रवर्मा च मानदः ।
धृष्टद्युम्नात्मजा वीराः के तान्द्रोणादवारयन् ॥ ७.११.५३ ॥
¿Quiénes Kṣatrañjaya, Kṣatradeva, Kṣatravarman y Mānada — los héroes hijos de Dhṛṣṭadyumna — los contuvo de Droṇa?
7.11.54
शताद्विशिष्टं यं युद्धे सममन्यन्त वृष्णयः ।
चेकितानं महेष्वासं कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.११.५४ ॥
¿Quién detuvo de Droṇa a Cekitāna, el gran arquero, a quien los Vṛṣṇis consideraban superior a cien en la batalla?
7.11.55
वार्धक्षेमिः कलिङ्गानां यः कन्यामाहरद्युधि ।
अनाधृष्टिरदीनात्मा कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.११.५५ ॥
¿Quién detuvo de Droṇa a Vārdhakṣemi, que en la batalla raptó a la doncella de los Kaliṅgas, y a Anādhṛṣṭi, de ánimo indómito?
7.11.56
भ्रातरः पञ्च कैकेया धार्मिकाः सत्यविक्रमाः ।
इन्द्रगोपकसङ्काशा रक्तवर्मायुधध्वजाः ॥ ७.११.५६ ॥
Los cinco hermanos de los Kaikeyas, justos y de verdadero valor, semejantes al escarabajo indragopa, con armaduras, armas y estandartes rojos.
7.11.57
मातृष्वसुः सुता वीराः पाण्डवानां जयार्थिनः ।
तान्द्रोणं हन्तुमायातान्के वीराः पर्यवारयन् ॥ ७.११.५७ ॥
¿Qué héroes contuvieron a aquellos valientes hijos de la tía materna de los Pāṇḍavas, que buscaban la victoria y habían venido a matar a Droṇa?
7.11.58
यं योधयन्तो राजानो नाजयन्वारणावते। ॥ ७.११.५८ ॥
A quien los reyes, combatiendo en Vāraṇāvata, no pudieron vencer.
7.11.59
धनुष्मतां वरं शूरं सत्यसन्धं महाबलम् ।
द्रोणात्कस्तं नरव्याघ्रं युयुत्सुं पर्यवारयत् ॥ ७.११.५९ ॥
¿Quién detuvo a Yuyutsu ante Droṇa, el mejor de los arqueros, heroico, fiel a su voto, de gran fuerza, tigre entre los hombres?
7.11.60
यः पुत्रं काशिराजस्य वाराणस्यां महारथम् ।
समरे स्त्रीषु गृध्यन्तं भल्लेनापाहरद्रथात् ॥ ७.११.६० ॥
Aquel que, con un bhalla, derribó de su carro al hijo del rey de Kāśi, el gran auriga de Vārāṇasī, ansioso de mujeres en la batalla.
7.11.61
धृष्टद्युम्नं महेष्वासं पार्थानां मन्त्रधारिणम् ।
युक्तं दुर्योधनानर्थे सृष्टं द्रोणवधाय च ॥ ७.११.६१ ॥
Dhṛṣṭadyumna, gran arquero, consejero de los Pārtha, designado en favor de Duryodhana y enviado para la muerte de Droṇa.
7.11.62
निर्दहन्तं रणे योधान्दारयन्तं च सर्वतः ।
द्रोणाभिमुखमायान्तं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.११.६२ ॥
¿Qué héroes lo contuvieron, a él que abrasaba a los guerreros en la batalla y los desgarraba por todos lados, mientras avanzaba hacia Droṇa?
7.11.63
उत्सङ्ग इव सम्वृद्धं द्रुपदस्यास्त्रवित्तमम् ।
शैखण्डिनं शस्त्रगुप्तं के द्रोणादवारयन् ॥ ७.११.६३ ॥
¿Qué héroes protegieron a Śaikhaṇḍin, el más diestro en armas, protegido por las armas y criado como en el regazo de Drupada, de Droṇa?
7.11.64
य इमां पृथिवीं कृत्स्नां चर्मवत्समवेष्टयत् ।
महता रथघोषेण मुख्यारिघ्नो महारथः ॥ ७.११.६४ ॥
Aquel que envolvió toda esta tierra como si fuera un cuero, el gran guerrero de carro que mató a los principales enemigos con el gran estruendo de su carro.
7.11.65
दशाश्वमेधानाजहे स्वन्नपानाप्तदक्षिणान् ।
निरर्गलान्सर्वमेधान्पुत्रवत्पालयन्प्रजाः ॥ ७.११.६५ ॥
Realizó diez sacrificios del caballo, en los que se dieron abundantes alimentos, bebidas y donativos; todos los sacrificios se llevaron a cabo sin obstáculos, y protegió a sus súbditos como si fueran sus hijos.
7.11.66
विसृष्टा दक्षिणा यस्य गङ्गाजलमवारयत् ।
गङ्गास्रोतसि यावत्यः सिकता अप्यशेषतः।
तावतीर्गा ददौ वीर उशीनरसुतोऽध्वरे ॥ ७.११.६६ ॥
Cuya dádiva incluso obstruyó las aguas del Ganges; tantas vacas como granos de arena hay en la corriente del Ganges, tantas las dio en el sacrificio el héroe, hijo de Uśīnara.
7.11.67
न पूर्वे नापरे चक्रुरिदं केचन मानवाः ।
इतीदं चुक्रुशुर्देवाः कृते कर्मणि दुष्करे ॥ ७.११.६७ ॥
Ningún hombre, ni antes ni después, hizo esto; y cuando se realizó esta acción difícil, los dioses clamaron así.
7.11.68
पश्यामस्त्रिषु लोकेषु न तं संस्थास्नुचारिषु ।
जातं चापि जनिष्यन्तं द्वितीयं चापि साम्प्रतम् ॥ ७.११.६८ ॥
No vemos en los tres mundos, entre los que están firmes y los que se mueven, a nadie como él, nacido, por nacer o ahora un segundo.
7.11.69
अन्यमौशीनराच्छेब्याद्धुरो वोढारमित्युत ।
गतिं यस्य न यास्यन्ति मानुषा लोकवासिनः ॥ ७.११.६९ ॥
Otro, distinto de Śaibya del linaje de Uśīnara, portador del yugo, cuyo camino no seguirán los hombres que habitan el mundo.
7.11.70
तस्य नप्तारमायान्तं शैब्यं कः समवारयत् ।
द्रोणायाभिमुखं यत्तं व्यात्ताननमिवान्तकम् ॥ ७.११.७० ॥
Cuando su nieto Śaibya venía, dirigido hacia Droṇa como la Muerte con la boca abierta, ¿quién lo detuvo?
7.11.71
विराटस्य रथानीकं मत्स्यस्यामित्रघातिनः ।
प्रेप्सन्तं समरे द्रोणं के वीराः पर्यवारयन् ॥ ७.११.७१ ॥
¿Qué héroes rodearon y detuvieron a quien en la batalla quería alcanzar a Droṇa, la hueste de carros de Virāṭa y del rey de los Matsya, matador de enemigos?
7.11.72
सद्यो वृकोदराज्जातो महाबलपराक्रमः ।
मायावी राक्षसो वीरो यस्मान्मम महद्भयम् ॥ ७.११.७२ ॥
Recién nacido de Vṛkodara (Bhīma), un héroe rākṣasa de gran fuerza y valor, diestro en la ilusión, por quien siento gran temor.
7.11.73
पार्थानां जयकामं तं तं पुत्राणां मम कण्टकम् ।
घटोत्कचं महात्मानं कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.११.७३ ॥
¿Quién detuvo de Droṇa a aquel magnánimo Ghaṭotkaca, que desea la victoria para los hijos de Pṛthā y es una espina para mis hijos?
7.11.74
एते चान्ये च बहवो येषामजितं युधि ।
त्यक्तारः संयुगे प्राणान्किं तेषामजितं युधि ॥ ७.११.७४ ॥
Estos y otros muchos, invencibles en la batalla, han entregado sus vidas en el combate. ¿De qué sirve entonces su invencibilidad en la batalla?
7.11.75
येषां च पुरुषव्याघ्रः शार्ङ्गधन्वा व्यपाश्रयः ।
लोकानां गुरुरत्यर्थं लोकनाथः सनातनः। ॥ ७.११.७५ ॥
Aquel para quien era refugio el tigre entre los hombres, portador del arco Śārṅga, el supremo maestro de los mundos, señor de los mundos, el eterno.
7.11.76
नारायणोरणे नाथो दिव्यो दिव्यात्मकः प्रभुः ।
यस्य दिव्यानि कर्माणि प्रवदन्ति मनीषिणः। ॥ ७.११.७६ ॥
Nārāyaṇa, señor en la batalla, divino, de naturaleza divina, el soberano cuyas acciones divinas proclaman los sabios.
7.11.77
तान्यहं कीर्तयिष्यामि भक्त्या स्थैर्यार्थमात्मनः ॥ ७.११.७७ ॥
Esas hazañas las relataré con devoción, para afirmar mi propio ánimo.
7.11.88
षण्मासानपि संरब्धा जिघांसन्तो युधां पतिं ॥ ७.११.८८ ॥
Aun durante seis meses, enfurecidos y deseando matar al señor de los guerreros.