ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 7.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.11.1
शृणु दिव्यानि कर्माणि वासुदेवस्य सञ्जय ।
कृतवान्यानि गोविन्दो यथा नान्याःपुमान्क्वचित् ॥ ७.११.१ ॥
ಸಂಜಯ, ವಾಸುದೇವನ ಆ ದಿವ್ಯ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಕೇಳು; ಗೋವಿಂದನು ಮಾಡಿದಂತೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ಪುರುಷನೂ ಎಂದಿಗೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.
7.11.2
संवर्धता गोपकुले बालेनैव महात्मना ।
विख्यापितं बलं बाह्वोस्त्रिषु लोकेषु सञ्जय ॥ ७.११.२ ॥
ಗೋಪಕುಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ, ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ತನ್ನ ತೋಳ್ಬಲವನ್ನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದನು. ಸಂಜಯ!
7.11.3
पूतनां शकटं हत्वा केशिनं चैव वाजिनम् ।
ऋषभं धेनुकं चैव अरिष्टं च महाबलम् ॥ ७.११.३ ॥
ಪೂತನೆ, ಶಕಟಾಸುರ, ಕುದುರೆ ರೂಪದ ಕೇಶಿ ಇವರನ್ನು ಕೊಂದು; ಋಷಭ, ಧೇನುಕ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಅರಿಷ್ಟರನ್ನೂ ಕೊಂದನು.
7.11.4
दावान्मुक्त्वा महाबाहुर्धृत्वा गोवर्धनं निगिम् ।
चाणूरं मुष्टिकं चैव रङ्गमध्ये निहत्य च ॥ ७.११.४ ॥
ದಾವಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಗೋವರ್ಧನ ಪರ್ವತವನ್ನು ಎತ್ತಿ, ನಿಗಿ (ನಾಗ) ಯನ್ನು; ರಂಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣೂರ ಮತ್ತು ಮುಷ್ಟಿಕರನ್ನು ಕೊಂದ ಆ ಮಹಾಬಾಹು.
7.11.5
प्रलम्बं नरकं जम्भं पीठं चापि महासुरम् ।
मुरुं चान्तकसङ्काशमवधीत्पुष्करेक्षणः ॥ ७.११.५ ॥
ಪ್ರಲಂಬ, ನರಕ, ಜಂಭ, ಪೀಠ, ಮಹಾಸುರ ಮುರ, ಯಮನಂತಿದ್ದ ಮುರನನ್ನೂ ಕಮಲನಯನನು ಕೊಂದನು.
7.11.6
तथा कंसो महातेजा जरासन्धेन पालितः ।
विक्रमेणैव कृष्णेन सगणः पातितो रणे ॥ ७.११.६ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಜರಾಸಂಧನಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಕಂಸನು ತನ್ನ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಕೃಷ್ಣನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ರಣದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದನು.
7.11.7
सुनामा रणविक्रान्तः समग्राक्षौहिणीपतिः ।
भोजराजस्य मध्यस्थो भ्राता कंसस्य वीर्यवान् ॥ ७.११.७ ॥
ಸುನಾಮ, ರಣದಲ್ಲಿ ಪರಾಕ್ರಮಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಸೇನೆಯ ಅಧಿಪತಿ, ಭೋಜರಾಜನ ಮಧ್ಯಮ ಸಹೋದರ, ಕಂಸನ ಶೂರ ಸೋದರ.
7.11.8
बलदेवद्वितीयेन कृष्णेनामित्रघातिना ।
तरस्वी समरे दग्धः ससैन्यः शूरसेनराट् ॥ ७.११.८ ॥
ಬಲದೇವನನ್ನು ಎರಡನೆಯವನಾಗಿ ಹೊಂದಿದ ಶತ್ರುಘಾತಕ ಕೃಷ್ಣನಿಂದ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೇಗಶಾಲಿ ಶೂರಸೇನ ರಾಜ ಸೇನೆಯೊಡನೆ ಸುಟ್ಟುಹೋದನು.
7.11.9
दुर्वासा नाम विप्रर्षिस्तथा परमकोपनः ।
आराधितः सदारेण स चास्मै प्रददौ वरान् ॥ ७.११.९ ॥
ದುರ್ವಾಸ ಎಂಬ ವಿಪ್ರರ್ಷಿ, ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಿಷ್ಠನು, ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ಅವನು ಇವನಿಗೆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು.
7.11.10
तथा गान्धारराजस्य सुतां वीरः स्वयंवरे ।
निर्जित्य पृथिवीपालानावहत्पुष्करेक्षणः ॥ ७.११.१० ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಆ ವೀರ, ಕಮಲನಯನನು, ಸ್ವಯಂವರದಲ್ಲಿ ಭೂಪಾಲರನ್ನು ಗೆದ್ದು ಗಾಂಧಾರರಾಜನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ವರಿಸಿದನು.
7.11.11
अमृष्यमाणा राजानो यस्य जात्या हया इव ।
रथे वैवाहिके युक्ताः प्रतोदेन कृतव्रणाः ॥ ७.११.११ ॥
ವಿವಾಹ ರಥಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ, ಜಾತಿಯಿಂದ ಕುದುರೆಗಳಂತೆ ಸಹಿಸದ ರಾಜರು ಅಂಕುಶದಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡರು.
7.11.12
जरासन्धं महाबाहुमुपायेन जनार्दनः ।
परेण घातयामास समग्राक्षौहिणीपतिम् ॥ ७.११.१२ ॥
ಜನಾರ್ದನನು, ಉಪಾಯದಿಂದ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಸೇನೆಯ ಅಧಿಪತಿ ಮಹಾಬಾಹು ಜರಾಸಂಧನನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬನ ಮೂಲಕ ಕೊಲ್ಲಿಸಿದನು.
7.11.13
चेदिराजं च विक्रान्तं राजसेनापतिं बली ।
अर्घे विवदमानं च जघान पशुवत्तदा ॥ ७.११.१३ ॥
ಬಲಶಾಲಿಯು ಆಗ ಚೇದಿರಾಜನನ್ನು, ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ರಾಜಸೇನಾಪತಿಯನ್ನು, ಅರ್ಘ್ಯದ ಮೇಲೆ ವಿವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದವನನ್ನು ಪಶುವಿನಂತೆ ಕೊಂದನು.
7.11.14
सौभं दैत्यपुरं खस्थं शाल्वगुप्तं दुरासदम् ।
समुद्रकुक्षौ विक्रम्य पातयामास माधवः ॥ ७.११.१४ ॥
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ, ಶಾಲ್ವನಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾದ, ಸಮೀಪಿಸಲಾಗದ ದೈತ್ಯನಗರ ಸೌಭವನ್ನು ಮಾಧವನು ಸಮುದ್ರದ ಒಡಲಲ್ಲಿ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಬೀಳಿಸಿದನು.
7.11.15
अङ्गान्वङ्गान्कलिङ्गंश्च मागधान्काशिकोसलान् ।
वात्स्यगार्ग्यकरूषांश्च पौण्ड्रांश्चाप्यजयद्रणे ॥ ७.११.१५ ॥
ಅಂಗ, ವಂಗ, ಕಳಿಂಗ, ಮಾಗಧ, ಕಾಶಿ-ಕೋಸಲ, ವಾತ್ಸ್ಯ-ಗಾರ್ಗ್ಯ-ಕರೂಷ ಮತ್ತು ಪೌಂಡ್ರರನ್ನೂ ಅವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದನು.
7.11.16
आवन्त्यान्दाक्षिणात्यांश्च पार्वतीयान्दशेरकान् ।
काश्मीरकानौरसिकान्पिशाचांश्च समुद्गलान् ॥ ७.११.१६ ॥
ಆವಂತ್ಯರು, ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯರು, ಪರ್ವತವಾಸಿ ದಶೇರಕರು, ಕಾಶ್ಮೀರಕರು, ಔರಸಿಕರು, ಪಿಶಾಚರು, ಸಮುದ್ಗಲರನ್ನೂ ಅವನು ಗೆದ್ದನು.
7.11.17
काम्भोजान्वाटधानांश्च चोलान्पाण्ड्यांश्च सञ्जय ।
त्रिगर्तान्मालवांश्चैव दरदांश्च सुदुर्जयान् ॥ ७.११.१७ ॥
ಸಂಜಯ! ಕಾಂಬೋಜರು, ವಾಟಧಾನರು, ಚೋಳರು, ಪಾಂಡ್ಯರು, ತ್ರಿಗರ್ತರು, ಮಾಳವರು, ದರದರು—ಅತಿ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಗೆಲ್ಲಲ್ಪಡುವವರನ್ನೂ ಅವನು ಗೆದ್ದನು.
7.11.18
नानादिग्भ्यश्च सम्प्राप्तान्खशांश्चैव शकांस्तथा ।
जितवान्पुण्डरीकाक्षो यवनं च सहानुगम् ॥ ७.११.१८ ॥
ನಾನಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಬಂದ ಖಶರನ್ನು ಮತ್ತು ಶಕರನ್ನು, ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ ಯವನರನ್ನೂ ಕಮಲನಯನನು ಗೆದ್ದನು.
7.11.19
प्रविश्य मकरावासं यादोगणनिषेवितम् ।
जिगाय वरुणं सङ्ख्ये सलिलान्तर्गतं पुरा ॥ ७.११.१९ ॥
ಮಕರಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಜಲಚರ ಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಸೇವಿತವಾದ ಅದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ನೀರಿನೊಳಗಿದ್ದ ವರುಣನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನು ಜಯಿಸಿದನು.
7.11.20
युधि पञ्चजनं हत्वा दैत्यं पातालवासिनम् ।
पाञ्चजन्यं हृषीकेशो दिव्यं शङ्खमवाप्तवान् ॥ ७.११.२० ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾತಾಳವಾಸಿ ದೈತ್ಯ ಪಂಚಜನನನ್ನು ಕೊಂದು, ಹೃಷೀಕೇಶನು ದಿವ್ಯ ಶಂಖ ಪಾಂಚಜನ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದನು.
7.11.21
खाण्डवे पार्थसहितस्तोषयित्वा हुताशनम् ।
आग्नेयमस्त्रं दुर्धर्षं चक्रं लेभे महाबलः ॥ ७.११.२१ ॥
ಖಾಂಡವದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥನೊಡನೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ, ಮಹಾಬಲನು ಅಜೇಯವಾದ ಆಗ್ನೇಯಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವನ್ನು ಪಡೆದನು.
7.11.22
वैनतेयं समारुह्य त्रासयित्वाऽमरावतीम् ।
महेन्द्रभवनाद्वीरः पारिजातमुपानयत् ॥ ७.११.२२ ॥
ವೈನತೇಯನನ್ನು (ಗರುಡನನ್ನು) ಏರಿ, ಅಮರಾವತಿಯನ್ನು ಭಯಪಡಿಸಿ, ಆ ವೀರನು ಮಹೇಂದ್ರನ ಭವನದಿಂದ ಪಾರಿಜಾತ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ತಂದನು.
7.11.23
तच्च मर्षितवाञ्शक्रो जानंस्तस्य पराक्रमम् ।
राज्ञां चाप्यजितं कंचित्कृष्णेनेह न शुश्रुम ॥ ७.११.२३ ॥
ಅವನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಇಂದ್ರನು ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡನು. ಇಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಜಯಿಸಲ್ಪಡದ ಯಾವ ರಾಜನನ್ನೂ ನಾವು ಕೇಳಿಲ್ಲ.
7.11.24
यच्च तन्महदाश्चर्यं सभायां मम सञ्जय ।
कृतवान्पुण्डरीकाक्षः कस्तदन्य इहार्हति ॥ ७.११.२४ ॥
ಸಂಜಯ, ನನ್ನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷನು (ಕೃಷ್ಣನು) ಮಾಡಿದ ಈ ಮಹಾ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು, ಅವನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರು ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡಲು ಅರ್ಹ?
7.11.25
यच्च भक्त्या प्रसन्नोऽहमद्राक्षं कृष्णमीश्वरम् ।
तन्मे सुविदितं सर्वं प्रत्यक्षमिव चागमम् ॥ ७.११.२५ ॥
ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಈಶ್ವರ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನಾನು ಕಂಡೆನು; ಅದೆಲ್ಲವೂ ನನಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದೆ, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವೆಂಬಂತೆ.
7.11.26
नान्तो विक्रमयुक्तस्य बुद्ध्या युक्तस्य वा पुनः ।
कर्मणां शक्यते गन्तुं हृषीकेशस्य सञ्जय ॥ ७.११.२६ ॥
ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹೃಷೀಕೇಶನ ಕರ್ಮಗಳ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಸಂಜಯ.
7.11.27
तथा गदश्च साम्बश्च प्रद्युम्नोऽथ विदूरथः ।
अगावहोऽनिरुद्धश्च चारुदेष्णः ससारणः ॥ ७.११.२७ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಗದ, ಸಾಂಬ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಅನಂತರ ವಿದೂರಥ, ಅಗಾವಹ, ಅನಿರುದ್ಧ, ಚಾರುದೇಷ್ಣ ಮತ್ತು ಸಾರಣ.
7.11.28
उल्मुको निशठश्चैव झिल्ली बभ्रुश्च वीर्यवान् ।
पृथुश्च विपृथुश्चैव शमीङ्कोऽथारिमेजयः ॥ ७.११.२८ ॥
ಉಲ್ಮುಕ, ನಿಶಠ, ಝಿಲ್ಲಿ, ಪರಾಕ್ರಮಿ ಬಭ್ರು, ಪೃಥು, ವಿಪೃಥು, ಶಮೀಂಕ ಮತ್ತು ಅರಿಮೇಜಯ.
7.11.29
एतेऽन्ये बलवन्तश्च वृष्णिवीराः प्रहारिणः ।
कथंचित्पाण्जवानीकं श्रयेयुः समरे स्थिताः ॥ ७.११.२९ ॥
ಇವರೂ ಇತರ ಬಲಿಷ್ಠ ವೃಷ್ಣಿ ವೀರರೂ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಹಾರಿಗಳಾಗಿ ನಿಂತು, ಹೇಗಾದರೂ ಪಾಂಡವ ಸೇನೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬಹುದು.
7.11.30
आहूता वृष्णिवीरेण केशवेन महात्मना ।
ततः संशयितं सर्वे भवेदिति मतिर्मम ॥ ७.११.३० ॥
ವೃಷ್ಣಿ ವೀರನೂ ಮಹಾತ್ಮನೂ ಆದ ಕೇಶವನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವರೆಲ್ಲರೂ ಆಗ ಸಂದೇಹದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
7.11.31
नागायुतबलो वीरः कैलासशिखरोपमः ।
वनमाली हली रामस्तत्र यत्र जनार्दनः ॥ ७.११.३१ ॥
ಜನಾರ್ದನನು ಎಲ್ಲಿರುವನೋ ಅಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳ ಬಲವುಳ್ಳ, ಕೈಲಾಸ ಶಿಖರದಂತಿರುವ, ವನಮಾಲೆ ಧರಿಸಿದ, ನೇಗಿಲನ್ನು ಹಿಡಿದ ವೀರ ರಾಮನೂ ಇದ್ದಾನೆ.
7.11.32
यमाहुः सर्वपितरं वासुदेवं द्विजातयः ।
अपि वा ह्येष पाण्डूनां योत्स्यतेऽर्थाय सञ्जय ॥ ७.११.३२ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸರ್ವರ ತಂದೆ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ವಾಸುದೇವನು, ಓ ಸಂಜಯ, ಪಾಂಡವರಿಗಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವನೋ?
7.11.33
स यदा तात सन्नह्येत्पाण्डवार्थाय सञ्जय ।
न तदा प्रतिसंयोद्धा भविता तत्र कश्चन ॥ ७.११.३३ ॥
ಪ್ರಿಯ ಸಂಜಯ, ಅವನು ಪಾಂಡವರಿಗಾಗಿ ಕವಚ ಧರಿಸಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಹೋರಾಡುವವನು ಯಾರೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
7.11.34
यदि स्म कुरवः सर्वे जयेयुर्नाम पाण्डवान् ।
वार्ष्णेयोऽर्थाय तेषां वै गृह्णीयाच्छस्त्रमुत्तमम् ॥ ७.११.३४ ॥
ಕೌರವರೆಲ್ಲರೂ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಗೆದ್ದರೂ, ವಾರ್ಷ್ಣೇಯನು ಅವರಿಗಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವನು.
7.11.35
ततः सर्वान्नरव्याघ्रो हत्वा नरपतीन्रणे ।
कौरवांश्च महाबाहुःकुन्त्यै दद्यात्स मेदिनीम् ॥ ७.११.३५ ॥
ಆಗ ಆ ನರವ್ಯಾಘ್ರ, ಮಹಾಬಾಹು, ರಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರನ್ನೂ ಕೌರವರನ್ನೂ ಕೊಂದು, ಆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕುಂತಿಗೆ ಕೊಡುವನು.
7.11.36
यस्य यन्ता हृषीकेशो योद्धा यस्य धनञ्जयः ।
रथस्य तस्य कः सङ्ख्ये प्रत्यनीको भवेद्रथः ॥ ७.११.३६ ॥
ಯಾವ ರಥಕ್ಕೆ ಸಾರಥಿ ಹೃಷೀಕೇಶನೋ, ಯಾರ ಯೋಧ ಧನಂಜಯನೋ, ಆ ರಥಕ್ಕೆ ರಣದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ರಥ ಯಾವುದು?
7.11.37
न केनचिदुपायेन कुरूणां दृश्यते जयः ।
तस्मान्मे सर्वमाचक्ष्व यथा युद्धमवर्तत ॥ ७.११.३७ ॥
ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದಲೂ ಕುರುಗಳ ಜಯ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯುದ್ಧ ಹೇಗೆ ನಡೆಯಿತೆಂದು ನನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳು.
7.11.38
अर्जुनः केशवस्यात्मा कृष्णोऽप्यात्मा किरीटिनः ।
अर्जुने विजयो नित्यं कृष्णे कीर्तिश्च शाश्वती ॥ ७.११.३८ ॥
ಅರ್ಜುನನು ಕೇಶವನ ಆತ್ಮ; ಕೃಷ್ಣನೂ ಕಿರೀಟಿಯ ಆತ್ಮ. ಅರ್ಜುನನಲ್ಲಿ ಸದಾ ವಿಜಯ, ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಕೀರ್ತಿ.
7.11.39
सर्वेष्वपि च लोकेषु बीभत्सुरपराजितः ।
प्राधान्येनैव भूयिष्ठममेयाः केशवे गुणाः ॥ ७.११.३९ ॥
ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬೀಭತ್ಸು ಅಪರಾಜಿತನು. ಕೇಶವನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಪಾರ ಗುಣಗಳಿವೆ.
7.11.40
मोहाद्दुर्योधनः कृष्णं यो न वेत्तीह केशवम् ।
मोहितो दैवयोगेन मृत्युपाशपुरस्कृतः। ॥ ७.११.४० ॥
ಮೋಹದಿಂದ ದುರ್ಯೋಧನನು ಇಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಕೇಶವನನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ದೈವಯೋಗದಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿ ಮೃತ್ಯುಪಾಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾನೆ.
7.11.41
न वेद कृष्णं दाशार्हमर्जुनं चैव पाण्डवम् ।
पूर्वदेवौ महात्मानौ नरनारायणावुभौ ॥ ७.११.४१ ॥
ದಾಶಾರ್ಹ ಕೃಷ್ಣನನ್ನೂ ಪಾಂಡವ ಅರ್ಜುನನನ್ನೂ ಅವನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಪೂರ್ವದೇವತೆಗಳು, ಮಹಾತ್ಮರಾದ ನರ-ನಾರಾಯಣರು.
7.11.42
एकात्मानौ द्विधाभूतौ दृश्येते मानवैर्भुवि ।
मनसापि हि दुर्धर्षौ सेनामेतां यशस्विनौ ॥ ७.११.४२ ॥
ಒಂದೇ ಆತ್ಮವುಳ್ಳ ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಇವರನ್ನು ಎದುರಿಸಲಾಗದು; ಈ ಯಶಸ್ವಿಗಳಿಬ್ಬರೂ ಈ ಸೇನೆಯನ್ನು...
7.11.43
नाशयेतामिहेच्छन्तौ मानुषत्वाच्च नेच्छतः ।
युगस्येव विपर्यासो लोकानामिव मोहनम् ॥ ७.११.४३ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಬಯಸುವ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ನಾಶಮಾಡುವರು; ಮನುಷ್ಯರಾದ್ದರಿಂದ, ಬಯಸದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ; ಯುಗದ ತಲೆಕೆಳಗಾಗುವಿಕೆಯಂತೆ, ಲೋಕಗಳ ಮೋಹದಂತೆ.
7.11.44
भीष्मस्य च वधस्तात द्रोणस्य च महात्मनः ।
न ह्येव ब्रह्मचर्येण न वेदाध्ययनेन च ॥ ७.११.४४ ॥
ಮಗೇ, ಭೀಷ್ಮ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ದ್ರೋಣರ ವಧೆ — ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಿಂದಲೂ ವೇದಾಧ್ಯಯನದಿಂದಲೂ ತಡೆಯಲಾಗದು.
7.11.45
न क्रियाभिर्न चास्त्रेण मृत्योः कश्चिन्निर्वायते ।
लोकसम्भावितौ वीरौ कृतास्त्रौ युद्धदुर्मदौ ॥ ७.११.४५ ॥
ಕರ್ಮಗಳಿಂದಲೂ ಆಯುಧದಿಂದಲೂ ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ಯಾರೂ ಪಾರಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ, ಯುದ್ಧಮದದಲ್ಲಿ ಉನ್ಮತ್ತರಾದ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು.
7.11.46
भीष्मद्रोणौ हतौ श्रुत्वा किन्नु जीवामि सञ्जय ।
यां तां श्रियमसूयामः पुरा दृष्ट्वा युधिष्ठिरे ॥ ७.११.४६ ॥
ಭೀಷ್ಮ ದ್ರೋಣರು ಹತರಾದರೆಂದು ಕೇಳಿ, ಸಂಜಯಾ, ನಾನು ಹೇಗೆ ಬದುಕಿದ್ದೇನೆ? ಹಿಂದೆ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಆ ಶ್ರೀಯನ್ನು ನಾವು ಅಸೂಯೆಯಿಂದ ನೋಡಿದ್ದೆವು.
7.11.47
अद्य तामनुजानीमो भीष्मद्रोणवधेन ह ।
मत्कृते चाप्यनुप्राप्तः कुरूणामेष सङ्क्षयः ॥ ७.११.४७ ॥
ಇಂದು ಭೀಷ್ಮ ದ್ರೋಣರ ವಧೆಯಿಂದ ಆ ಶ್ರೀಯನ್ನು ನಾವು ನಿಜವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ; ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಕುರುಗಳಿಗೆ ಈ ನಾಶ ಬಂದಿದೆ.
7.11.48
पक्वानां हि वधे सूत वज्रायन्ते तृणान्युत ।
अनन्तमिदमैश्वर्यं लोके प्राप्तो युधिष्ठिरः ॥ ७.११.४८ ॥
ಓ ಸೂತನೇ, ಹಣ್ಣಾದವರ ವಧೆಯಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲಿನ ಕಡ್ಡಿಗಳೂ ವಜ್ರದಂತಾಗುತ್ತವೆ; ಈ ಅನಂತ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ.
7.11.49
यस्य कोपान्महात्मानौ भीष्मद्रोणौ निपातितौ ।
प्राप्तः प्रकृतितो धर्मो न धर्मो मामकान्प्रति ॥ ७.११.४९ ॥
ಯಾರ ಕೋಪದಿಂದ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಭೀಷ್ಮ ಮತ್ತು ದ್ರೋಣರು ಬಿದ್ದರೋ, ಆ ಧರ್ಮವು ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಬಂದಿದೆ; ನನ್ನ ಜನರ ಕಡೆಗೆ ಇದು ಧರ್ಮವಲ್ಲ.
7.11.50
क्रूरः सर्वविनाशाय कालोऽसौ नातिवर्तते ।
अन्यथा चिन्तिता ह्यर्था नरैस्तात मनस्विभिः।
अन्यथैव प्रपद्यन्ते दैवादिति मतिर्मम ॥ ७.११.५० ॥
ಆ ಕ್ರೂರ ಕಾಲವು ಸರ್ವ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದೆ; ಅದನ್ನು ಮೀರಲಾಗದು. ಪ್ರಿಯನೇ, ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಯೋಚಿಸಿದ ಉದ್ದೇಶಗಳೂ ದೈವದಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
7.11.51
तस्मादपरिहार्येऽर्थे सम्प्राप्ते कृच्छ्र उत्तमे ।
अपारणीये दुश्चिन्त्ये यथाभूतं प्रचक्ष्व मे ॥ ७.११.५१ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ, ತಪ್ಪಿಸಲಾಗದ, ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಬಂದೊದಗಿದ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು, ದಾಟಲಾಗದ, ಯೋಚಿಸಲೂ ಕಷ್ಟವಾದ ಇದನ್ನು, ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಗಿದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ನನಗೆ ಹೇಳು.
7.11.53
क्षत्रञ्जयः क्षत्रदेवः क्षत्रवर्मा च मानदः ।
धृष्टद्युम्नात्मजा वीराः के तान्द्रोणादवारयन् ॥ ७.११.५३ ॥
ಕ್ಷತ್ರಂಜಯ, ಕ್ಷತ್ರದೇವ, ಕ್ಷತ್ರವರ್ಮ, ಮಾನದ — ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನ ವೀರ ಪುತ್ರರನ್ನು ದ್ರೋಣನಿಂದ ಯಾರು ತಡೆದರು?
7.11.54
शताद्विशिष्टं यं युद्धे सममन्यन्त वृष्णयः ।
चेकितानं महेष्वासं कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.११.५४ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ವೃಷ್ಣಿಗಳು ಭಾವಿಸಿದ, ಮಹಾಧನುರ್ಧರ ಚೇಕಿತಾನನನ್ನು ದ್ರೋಣನಿಂದ ಯಾರು ತಡೆದರು?
7.11.55
वार्धक्षेमिः कलिङ्गानां यः कन्यामाहरद्युधि ।
अनाधृष्टिरदीनात्मा कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.११.५५ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಳಿಂಗರ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ ವಾರ್ಧಕ್ಷೇಮಿಯನ್ನು, ದೀನತೆಯಿಲ್ಲದ ಅನಾಧೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ದ್ರೋಣನಿಂದ ಯಾರು ತಡೆದರು?
7.11.56
भ्रातरः पञ्च कैकेया धार्मिकाः सत्यविक्रमाः ।
इन्द्रगोपकसङ्काशा रक्तवर्मायुधध्वजाः ॥ ७.११.५६ ॥
ಕೈಕೇಯರ ಐವರು ಸಹೋದರರು, ಧಾರ್ಮಿಕರು, ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿಗಳು, ಇಂದ್ರಗೋಪ ಕೀಟದಂತೆ ಕೆಂಪು ಕವಚ, ಆಯುಧ ಮತ್ತು ಧ್ವಜಗಳುಳ್ಳವರು.
7.11.57
मातृष्वसुः सुता वीराः पाण्डवानां जयार्थिनः ।
तान्द्रोणं हन्तुमायातान्के वीराः पर्यवारयन् ॥ ७.११.५७ ॥
ಪಾಂಡವರ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಆ ವೀರರು, ಜಯವನ್ನು ಬಯಸಿ, ದ್ರೋಣನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಂದವರನ್ನು ಯಾವ ವೀರರು ತಡೆದರು?
7.11.58
यं योधयन्तो राजानो नाजयन्वारणावते। ॥ ७.११.५८ ॥
ವಾರಣಾವತದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದ ರಾಜರು ಯಾರನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಾರದೆ ಹೋದರೋ.
7.11.59
धनुष्मतां वरं शूरं सत्यसन्धं महाबलम् ।
द्रोणात्कस्तं नरव्याघ्रं युयुत्सुं पर्यवारयत् ॥ ७.११.५९ ॥
ಬಿಲ್ಲುಗಾರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಶೂರ, ಸತ್ಯಸಂಧ, ಮಹಾಬಲಿ, ನರವ್ಯಾಘ್ರ ಯುಯುತ್ಸುವನ್ನು ದ್ರೋಣನಿಂದ ಯಾರು ತಡೆದರು?
7.11.60
यः पुत्रं काशिराजस्य वाराणस्यां महारथम् ।
समरे स्त्रीषु गृध्यन्तं भल्लेनापाहरद्रथात् ॥ ७.११.६० ॥
ಕಾಶಿರಾಜನ ಮಗನೂ ಮಹಾರಥನೂ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಕಡೆ ಆಸೆಪಡುತ್ತಿದ್ದ ವಾರಾಣಸಿಯ ಅವನನ್ನು ಭಲ್ಲದಿಂದ ರಥದಿಂದ ಕೆಡವಿದವನು.
7.11.61
धृष्टद्युम्नं महेष्वासं पार्थानां मन्त्रधारिणम् ।
युक्तं दुर्योधनानर्थे सृष्टं द्रोणवधाय च ॥ ७.११.६१ ॥
ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ, ಮಹಾ ಬಿಲ್ಲುಗಾರ, ಪಾರ್ಥರ ಮಂತ್ರಿ, ದುರ್ಯೋಧನನಿಗಾಗಿ ನಿಯೋಜಿತ, ದ್ರೋಣನ ವಧೆಗಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು.
7.11.62
निर्दहन्तं रणे योधान्दारयन्तं च सर्वतः ।
द्रोणाभिमुखमायान्तं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.११.६२ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯೋಧರನ್ನು ಸುಡುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸೀಳುತ್ತಾ, ದ್ರೋಣನ ಕಡೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದವನನ್ನು ಯಾವ ಶೂರರು ತಡೆದರು?
7.11.63
उत्सङ्ग इव सम्वृद्धं द्रुपदस्यास्त्रवित्तमम् ।
शैखण्डिनं शस्त्रगुप्तं के द्रोणादवारयन् ॥ ७.११.६३ ॥
ದ್ರುಪದನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ, ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾದ ಶೈಖಂಡಿಯನ್ನು ದ್ರೋಣನಿಂದ ಯಾವ ಶೂರರು ತಡೆದರು?
7.11.64
य इमां पृथिवीं कृत्स्नां चर्मवत्समवेष्टयत् ।
महता रथघोषेण मुख्यारिघ्नो महारथः ॥ ७.११.६४ ॥
ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಚರ್ಮದಂತೆ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡವನು, ರಥದ ಮಹಾ ಘೋಷದಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕೊಂದ ಆ ಮಹಾರಥ.
7.11.65
दशाश्वमेधानाजहे स्वन्नपानाप्तदक्षिणान् ।
निरर्गलान्सर्वमेधान्पुत्रवत्पालयन्प्रजाः ॥ ७.११.६५ ॥
ಅವನು ಹತ್ತು ಅಶ್ವಮೇಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇರಳ ಅನ್ನಪಾನ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು; ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳೂ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಡೆದವು, ಅವನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಪಾಲಿಸಿದನು.
7.11.66
विसृष्टा दक्षिणा यस्य गङ्गाजलमवारयत् ।
गङ्गास्रोतसि यावत्यः सिकता अप्यशेषतः।
तावतीर्गा ददौ वीर उशीनरसुतोऽध्वरे ॥ ७.११.६६ ॥
ಯಾರ ದಕ್ಷಿಣೆ ಗಂಗಾಜಲವನ್ನೂ ತಡೆಯಿತೋ; ಗಂಗಾ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಮರಳಿನ ಕಣಗಳಷ್ಟು ಗೋವುಗಳನ್ನು, ಉಶೀನರನ ಮಗನಾದ ಆ ವೀರನು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದನು.
7.11.67
न पूर्वे नापरे चक्रुरिदं केचन मानवाः ।
इतीदं चुक्रुशुर्देवाः कृते कर्मणि दुष्करे ॥ ७.११.६७ ॥
ಹಿಂದಿನವರಾಗಲಿ ಮುಂದಿನವರಾಗಲಿ ಯಾವ ಮಾನವರೂ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಈ ದುಷ್ಕರ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ದೇವತೆಗಳು ಹೀಗೆ ಕೂಗಿದರು.
7.11.68
पश्यामस्त्रिषु लोकेषु न तं संस्थास्नुचारिषु ।
जातं चापि जनिष्यन्तं द्वितीयं चापि साम्प्रतम् ॥ ७.११.६८ ॥
ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಿರರಾದವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚಲಿಸುವವರಲ್ಲಿ, ಅವನಂತಹವನು ಹುಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು, ಹುಟ್ಟಲಿರುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಈಗ ಎರಡನೆಯವನನ್ನು ನಾವು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
7.11.69
अन्यमौशीनराच्छेब्याद्धुरो वोढारमित्युत ।
गतिं यस्य न यास्यन्ति मानुषा लोकवासिनः ॥ ७.११.६९ ॥
ಉಶೀನರನ ವಂಶದ ಶೈಬ್ಯನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ, ಭಾರವನ್ನು ಹೊರುವ ನಾಯಕ; ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮನುಷ್ಯರು ಅವನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
7.11.70
तस्य नप्तारमायान्तं शैब्यं कः समवारयत् ।
द्रोणायाभिमुखं यत्तं व्यात्ताननमिवान्तकम् ॥ ७.११.७० ॥
ಅವನ ಮೊಮ್ಮಗ ಶೈಬ್ಯನು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಬಾಯಿ ತೆರೆದ ಯಮನಂತೆ ದ್ರೋಣನ ಎದುರು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಯಾರು ಅವನನ್ನು ತಡೆದರು?
7.11.71
विराटस्य रथानीकं मत्स्यस्यामित्रघातिनः ।
प्रेप्सन्तं समरे द्रोणं के वीराः पर्यवारयन् ॥ ७.११.७१ ॥
ವಿರಾಟನ ರಥಸೇನೆಯನ್ನು, ಶತ್ರುಘಾತಕ ಮತ್ಸ್ಯರಾಜನನ್ನು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣನನ್ನು ತಲುಪಲು ಬಯಸಿದವನನ್ನು ಯಾವ ವೀರರು ಸುತ್ತುವರಿದು ತಡೆದರು?
7.11.72
सद्यो वृकोदराज्जातो महाबलपराक्रमः ।
मायावी राक्षसो वीरो यस्मान्मम महद्भयम् ॥ ७.११.७२ ॥
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವೃಕೋದರನಿಂದ (ಭೀಮನಿಂದ) ಹುಟ್ಟಿದ, ಮಹಾ ಬಲ-ಪರಾಕ್ರಮದ, ಮಾಯಾವಿ ರಾಕ್ಷಸ ವೀರ; ಅವನಿಂದ ನನಗೆ ಮಹಾ ಭಯ.
7.11.73
पार्थानां जयकामं तं तं पुत्राणां मम कण्टकम् ।
घटोत्कचं महात्मानं कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.११.७३ ॥
ಪಾರ್ಥರ ಜಯವನ್ನು ಬಯಸುವ, ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮುಳ್ಳಾದ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಘಟೋತ್ಕಚನನ್ನು ದ್ರೋಣನಿಂದ ಯಾರು ತಡೆದರು?
7.11.74
एते चान्ये च बहवो येषामजितं युधि ।
त्यक्तारः संयुगे प्राणान्किं तेषामजितं युधि ॥ ७.११.७४ ॥
ಇವರು ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕರು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಲಾಗದವರು; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ತೊರೆದವರು. ಹಾಗಾದರೆ ಅವರ ಅಜೇಯತೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಏನಾಯಿತು?
7.11.75
येषां च पुरुषव्याघ्रः शार्ङ्गधन्वा व्यपाश्रयः ।
लोकानां गुरुरत्यर्थं लोकनाथः सनातनः। ॥ ७.११.७५ ॥
ಯಾರಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದ್ದನೋ ಆ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರ, ಶಾರ್ಙ್ಗ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು, ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಗುರು, ಲೋಕನಾಥ, ಸನಾತನ.
7.11.76
नारायणोरणे नाथो दिव्यो दिव्यात्मकः प्रभुः ।
यस्य दिव्यानि कर्माणि प्रवदन्ति मनीषिणः। ॥ ७.११.७६ ॥
ನಾರಾಯಣ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಾಥ, ದಿವ್ಯ, ದಿವ್ಯಸ್ವರೂಪ, ಪ್ರಭು; ಅವನ ದಿವ್ಯ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
7.11.77
तान्यहं कीर्तयिष्यामि भक्त्या स्थैर्यार्थमात्मनः ॥ ७.११.७७ ॥
ಅವುಗಳನ್ನು ನಾನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ನನ್ನ ಸ್ಥೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
7.11.88
षण्मासानपि संरब्धा जिघांसन्तो युधां पतिं ॥ ७.११.८८ ॥
ಆರು ತಿಂಗಳವರೆಗೂ ಕೋಪದಿಂದ, ಯೋಧರ ಒಡೆಯನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸಿ.