మహాభారతం · అధ్యాయం 7.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.11.1
शृणु दिव्यानि कर्माणि वासुदेवस्य सञ्जय ।
कृतवान्यानि गोविन्दो यथा नान्याःपुमान्क्वचित् ॥ ७.११.१ ॥
సంజయా, వాసుదేవుని ఆ దివ్య కర్మలను వినుము. గోవిందుడు చేసిన వాటిని మరే పురుషుడూ ఎప్పుడూ చేయలేదు.
7.11.2
संवर्धता गोपकुले बालेनैव महात्मना ।
विख्यापितं बलं बाह्वोस्त्रिषु लोकेषु सञ्जय ॥ ७.११.२ ॥
గోపకులంలో పెరుగుతూ, బాలుడిగానే ఆ మహాత్ముడు తన బాహుబలాన్ని మూడు లోకాలలోనూ ప్రసిద్ధం చేశాడు. సంజయా!
7.11.3
पूतनां शकटं हत्वा केशिनं चैव वाजिनम् ।
ऋषभं धेनुकं चैव अरिष्टं च महाबलम् ॥ ७.११.३ ॥
పూతనను, శకటాసురుని, గుర్రరూపుడైన కేశిని చంపి; ఋషభుని, ధేనుకుని, మహాబలుడైన అరిష్టుని కూడా (చంపాడు).
7.11.4
दावान्मुक्त्वा महाबाहुर्धृत्वा गोवर्धनं निगिम् ।
चाणूरं मुष्टिकं चैव रङ्गमध्ये निहत्य च ॥ ७.११.४ ॥
దావాగ్ని నుండి విడిపించి, గోవర్ధన పర్వతాన్ని ఎత్తి, నిగి (నాగుడు) ను; రంగమధ్యంలో చాణూరుని, ముష్టికుని చంపి, ఆ మహాబాహుడు.
7.11.5
प्रलम्बं नरकं जम्भं पीठं चापि महासुरम् ।
मुरुं चान्तकसङ्काशमवधीत्पुष्करेक्षणः ॥ ७.११.५ ॥
ప్రలంబుడు, నరకుడు, జంభుడు, పీఠుడు, మహాసురుడు మురుడు, యముని పోలిన మురుడు ... పుష్కరేక్షణుడు (కృష్ణుడు) చంపాడు.
7.11.6
तथा कंसो महातेजा जरासन्धेन पालितः ।
विक्रमेणैव कृष्णेन सगणः पातितो रणे ॥ ७.११.६ ॥
అలాగే జరాసంధునిచే రక్షింపబడిన మహాతేజస్వి కంసుడు, తన గణములతో కృష్ణుని పరాక్రమముతో రణంలో కూలిపోయాడు.
7.11.7
सुनामा रणविक्रान्तः समग्राक्षौहिणीपतिः ।
भोजराजस्य मध्यस्थो भ्राता कंसस्य वीर्यवान् ॥ ७.११.७ ॥
సునామా, యుద్ధంలో పరాక్రమశాలి, సంపూర్ణ అక్షౌహిణి సేనాధిపతి, భోజరాజు మధ్య సోదరుడు, కంసుని పరాక్రమవంతమైన సోదరుడు.
7.11.8
बलदेवद्वितीयेन कृष्णेनामित्रघातिना ।
तरस्वी समरे दग्धः ससैन्यः शूरसेनराट् ॥ ७.११.८ ॥
బలదేవుడు రెండవవాడిగా ఉన్న, శత్రుసంహారకుడైన కృష్ణునిచే, యుద్ధంలో వేగవంతుడైన శూరసేనరాజు సైన్యంతో సహా దహించబడ్డాడు.
7.11.9
दुर्वासा नाम विप्रर्षिस्तथा परमकोपनः ।
आराधितः सदारेण स चास्मै प्रददौ वरान् ॥ ७.११.९ ॥
దుర్వాసుడనే విప్రఋషి, అత్యంత కోపస్వభావుడు, భార్యతో సహా ఆరాధించబడ్డాడు; అతడు ఇతనికి వరాలు ఇచ్చాడు.
7.11.10
तथा गान्धारराजस्य सुतां वीरः स्वयंवरे ।
निर्जित्य पृथिवीपालानावहत्पुष्करेक्षणः ॥ ७.११.१० ॥
అలాగే ఆ వీరుడు, పద్మనేత్రుడు, స్వయంవరంలో భూపాలురను జయించి గాంధారరాజు కుమార్తెను వివాహమాడాడు.
7.11.11
अमृष्यमाणा राजानो यस्य जात्या हया इव ।
रथे वैवाहिके युक्ताः प्रतोदेन कृतव्रणाः ॥ ७.११.११ ॥
వివాహరథంలో కట్టబడి, జాతిచేత గుర్రాలవలె సహించలేని రాజులు, అంకుశంతో గాయపడ్డారు.
7.11.12
जरासन्धं महाबाहुमुपायेन जनार्दनः ।
परेण घातयामास समग्राक्षौहिणीपतिम् ॥ ७.११.१२ ॥
జనార్దనుడు, ఉపాయంతో, సంపూర్ణ అక్షౌహిణి సేనాధిపతియైన మహాబాహువు జరాసంధుని మరొకరి చేత చంపించాడు.
7.11.13
चेदिराजं च विक्रान्तं राजसेनापतिं बली ।
अर्घे विवदमानं च जघान पशुवत्तदा ॥ ७.११.१३ ॥
బలవంతుడు ఆ సమయంలో చేదిరాజును, పరాక్రమశాలియైన రాజసేనాపతిని, అర్ఘ్యంపై వివాదపడుతున్నవానిని పశువువలె చంపాడు.
7.11.14
सौभं दैत्यपुरं खस्थं शाल्वगुप्तं दुरासदम् ।
समुद्रकुक्षौ विक्रम्य पातयामास माधवः ॥ ७.११.१४ ॥
ఆకాశంలో నిలిచిన, శాల్వునిచే రక్షింపబడిన, సమీపించరాని రాక్షసనగరమైన సౌభాన్ని మాధవుడు సముద్రగర్భంలో పరాక్రమంతో కూల్చాడు.
7.11.15
अङ्गान्वङ्गान्कलिङ्गंश्च मागधान्काशिकोसलान् ।
वात्स्यगार्ग्यकरूषांश्च पौण्ड्रांश्चाप्यजयद्रणे ॥ ७.११.१५ ॥
అంగులు, వంగులు, కళింగులు, మాగధులు, కాశీ-కోసలులు, వాత్స్య-గార్గ్య-కరూషులు, పౌండ్రులు కూడా అతడు యుద్ధంలో జయించాడు.
7.11.16
आवन्त्यान्दाक्षिणात्यांश्च पार्वतीयान्दशेरकान् ।
काश्मीरकानौरसिकान्पिशाचांश्च समुद्गलान् ॥ ७.११.१६ ॥
ఆవంత్యులు, దక్షిణదేశీయులు, పర్వతవాసులైన దశేరకులు, కాశ్మీరకులు, ఔరసికులు, పిశాచులు, సముద్గలులను కూడా అతడు జయించాడు.
7.11.17
काम्भोजान्वाटधानांश्च चोलान्पाण्ड्यांश्च सञ्जय ।
त्रिगर्तान्मालवांश्चैव दरदांश्च सुदुर्जयान् ॥ ७.११.१७ ॥
ఓ సంజయా! కాంబోజులు, వాటధానులు, చోళులు, పాండ్యులు, త్రిగర్తులు, మాళవులు, దరదులు—జయించరానివారిని కూడా అతడు జయించాడు.
7.11.18
नानादिग्भ्यश्च सम्प्राप्तान्खशांश्चैव शकांस्तथा ।
जितवान्पुण्डरीकाक्षो यवनं च सहानुगम् ॥ ७.११.१८ ॥
నానా దిక్కుల నుండి వచ్చిన ఖశులను, శకులను, అనుచరులతో కూడిన యవనులను కూడా పుండరీకాక్షుడు జయించాడు.
7.11.19
प्रविश्य मकरावासं यादोगणनिषेवितम् ।
जिगाय वरुणं सङ्ख्ये सलिलान्तर्गतं पुरा ॥ ७.११.१९ ॥
మకరాల నివాసంలో ప్రవేశించి, జలచరాల సమూహాలు సేవించే చోట, పూర్వం నీటిలో ఉన్న వరుణుడిని అతడు యుద్ధంలో జయించాడు.
7.11.20
युधि पञ्चजनं हत्वा दैत्यं पातालवासिनम् ।
पाञ्चजन्यं हृषीकेशो दिव्यं शङ्खमवाप्तवान् ॥ ७.११.२० ॥
యుద్ధంలో పాతాళంలో నివసించే దైత్యుడు పంచజనుడిని చంపి, హృషీకేశుడు దివ్యమైన పాంచజన్య శంఖాన్ని పొందాడు.
7.11.21
खाण्डवे पार्थसहितस्तोषयित्वा हुताशनम् ।
आग्नेयमस्त्रं दुर्धर्षं चक्रं लेभे महाबलः ॥ ७.११.२१ ॥
ఖాండవంలో పార్థునితో కలిసి అగ్నిని సంతోషపెట్టి, మహాబలుడు అజేయమైన ఆగ్నేయాస్త్రాన్ని, చక్రాన్ని పొందాడు.
7.11.22
वैनतेयं समारुह्य त्रासयित्वाऽमरावतीम् ।
महेन्द्रभवनाद्वीरः पारिजातमुपानयत् ॥ ७.११.२२ ॥
వైనతేయుని (గరుడుడు) ఎక్కి, అమరావతిని భయపెట్టి, ఆ వీరుడు మహేంద్రుని భవనం నుండి పారిజాత వృక్షాన్ని తెచ్చాడు.
7.11.23
तच्च मर्षितवाञ्शक्रो जानंस्तस्य पराक्रमम् ।
राज्ञां चाप्यजितं कंचित्कृष्णेनेह न शुश्रुम ॥ ७.११.२३ ॥
అతని పరాక్రమాన్ని తెలిసినప్పటికీ ఇంద్రుడు దానిని సహించాడు. ఇక్కడ కృష్ణుడి చేత జయించబడని ఏ రాజునూ మేము వినలేదు.
7.11.24
यच्च तन्महदाश्चर्यं सभायां मम सञ्जय ।
कृतवान्पुण्डरीकाक्षः कस्तदन्य इहार्हति ॥ ७.११.२४ ॥
సంజయా, నా సభలో పుండరీకాక్షుడు (కృష్ణుడు) చేసిన ఈ గొప్ప ఆశ్చర్యాన్ని, ఆయన తప్ప మరెవరు ఇక్కడ చేయగలరు?
7.11.25
यच्च भक्त्या प्रसन्नोऽहमद्राक्षं कृष्णमीश्वरम् ।
तन्मे सुविदितं सर्वं प्रत्यक्षमिव चागमम् ॥ ७.११.२५ ॥
భక్తితో ప్రసన్నుడనై ఈశ్వరుడైన కృష్ణుని నేను దర్శించాను; అదంతా నాకు బాగా తెలుసు, ప్రత్యక్షంగా చూసినట్లే.
7.11.26
नान्तो विक्रमयुक्तस्य बुद्ध्या युक्तस्य वा पुनः ।
कर्मणां शक्यते गन्तुं हृषीकेशस्य सञ्जय ॥ ७.११.२६ ॥
పరాక్రమము, బుద్ధి కలిగిన హృషీకేశుని కర్మల అంతాన్ని చేరడం సాధ్యం కాదు, సంజయా.
7.11.27
तथा गदश्च साम्बश्च प्रद्युम्नोऽथ विदूरथः ।
अगावहोऽनिरुद्धश्च चारुदेष्णः ससारणः ॥ ७.११.२७ ॥
అలాగే గదుడు, సాంబుడు, ప్రద్యుమ్నుడు, తరువాత విదూరథుడు, అగావహుడు, అనిరుద్ధుడు, చారుదేష్ణుడు, సారణుడూ.
7.11.28
उल्मुको निशठश्चैव झिल्ली बभ्रुश्च वीर्यवान् ।
पृथुश्च विपृथुश्चैव शमीङ्कोऽथारिमेजयः ॥ ७.११.२८ ॥
ఉల్ముకుడు, నిశఠుడు, ఝిల్లి, పరాక్రమవంతుడైన బభ్రువు, పృథుడు, విపృథుడు, శమీంకుడు, అరిమేజయుడు.
7.11.29
एतेऽन्ये बलवन्तश्च वृष्णिवीराः प्रहारिणः ।
कथंचित्पाण्जवानीकं श्रयेयुः समरे स्थिताः ॥ ७.११.२९ ॥
ఈ మరియు ఇతర బలవంతులైన వృష్ణి వీరులు, యుద్ధంలో నిలిచి ప్రహరించువారు, ఏదో విధంగా పాండవ సేనను ఆశ్రయించవచ్చు.
7.11.30
आहूता वृष्णिवीरेण केशवेन महात्मना ।
ततः संशयितं सर्वे भवेदिति मतिर्मम ॥ ७.११.३० ॥
వృష్ణి వీరుడు, మహాత్ముడు కేశవునిచే పిలవబడినవారందరూ అప్పుడు సందేహంలో ఉంటారని నా అభిప్రాయం.
7.11.31
नागायुतबलो वीरः कैलासशिखरोपमः ।
वनमाली हली रामस्तत्र यत्र जनार्दनः ॥ ७.११.३१ ॥
జనార్దనుడు ఎక్కడ ఉన్నాడో అక్కడ పదివేల ఏనుగుల బలం కలవాడు, కైలాస శిఖరంతో సమానుడు, వనమాల ధరించినవాడు, నాగలి ధరించిన వీరుడు రాముడు కూడా ఉన్నాడు.
7.11.32
यमाहुः सर्वपितरं वासुदेवं द्विजातयः ।
अपि वा ह्येष पाण्डूनां योत्स्यतेऽर्थाय सञ्जय ॥ ७.११.३२ ॥
బ్రాహ్మణులు సర్వులకు తండ్రి అని పిలిచే వాసుదేవుడు, ఓ సంజయా, పాండవుల కోసం యుద్ధం చేస్తాడా?
7.11.33
स यदा तात सन्नह्येत्पाण्डवार्थाय सञ्जय ।
न तदा प्रतिसंयोद्धा भविता तत्र कश्चन ॥ ७.११.३३ ॥
ప్రియ సంజయా, అతడు పాండవుల కోసం కవచం ధరించినప్పుడు, అక్కడ అతనితో పోరాడగలవాడు ఎవ్వడూ ఉండడు.
7.11.34
यदि स्म कुरवः सर्वे जयेयुर्नाम पाण्डवान् ।
वार्ष्णेयोऽर्थाय तेषां वै गृह्णीयाच्छस्त्रमुत्तमम् ॥ ७.११.३४ ॥
కౌరవులందరూ పాండవులను జయించగలిగినా, వార్ష్ణేయుడు వారి కోసం ఉత్తమ ఆయుధాన్ని చేపడతాడు.
7.11.35
ततः सर्वान्नरव्याघ्रो हत्वा नरपतीन्रणे ।
कौरवांश्च महाबाहुःकुन्त्यै दद्यात्स मेदिनीम् ॥ ७.११.३५ ॥
అప్పుడు ఆ నరవ్యాఘ్రుడు, మహాబాహువు, యుద్ధంలో రాజులందరినీ, కౌరవులనూ చంపి, ఆ భూమిని కుంతికి ఇస్తాడు.
7.11.36
यस्य यन्ता हृषीकेशो योद्धा यस्य धनञ्जयः ।
रथस्य तस्य कः सङ्ख्ये प्रत्यनीको भवेद्रथः ॥ ७.११.३६ ॥
ఎవరి రథానికి సారథి హృషీకేశుడో, ఎవరి యోధుడు ధనంజయుడో, ఆ రథానికి యుద్ధంలో ఎదురుగా నిలిచే రథం ఏది?
7.11.37
न केनचिदुपायेन कुरूणां दृश्यते जयः ।
तस्मान्मे सर्वमाचक्ष्व यथा युद्धमवर्तत ॥ ७.११.३७ ॥
ఏ ఉపాయంతోనూ కురువుల విజయం కనిపించడం లేదు. కాబట్టి యుద్ధం ఎలా జరిగిందో నాకు అంతా చెప్పు.
7.11.38
अर्जुनः केशवस्यात्मा कृष्णोऽप्यात्मा किरीटिनः ।
अर्जुने विजयो नित्यं कृष्णे कीर्तिश्च शाश्वती ॥ ७.११.३८ ॥
అర్జునుడు కేశవుని ఆత్మ; కృష్ణుడు కూడా కిరీటి ఆత్మ. అర్జునునిలో సదా విజయం ఉంది, కృష్ణునిలో శాశ్వత కీర్తి ఉంది.
7.11.39
सर्वेष्वपि च लोकेषु बीभत्सुरपराजितः ।
प्राधान्येनैव भूयिष्ठममेयाः केशवे गुणाः ॥ ७.११.३९ ॥
అన్ని లోకాలలోనూ బీభత్సుడు అజేయుడు. కేశవునిలో ముఖ్యంగా అపరిమిత గుణాలు ఉన్నాయి.
7.11.40
मोहाद्दुर्योधनः कृष्णं यो न वेत्तीह केशवम् ।
मोहितो दैवयोगेन मृत्युपाशपुरस्कृतः। ॥ ७.११.४० ॥
మోహం వల్ల దుర్యోధనుడు ఇక్కడ కృష్ణ కేశవుని తెలుసుకోలేదు; దైవయోగంతో మోహితుడై మృత్యుపాశానికి లోనయ్యాడు.
7.11.41
न वेद कृष्णं दाशार्हमर्जुनं चैव पाण्डवम् ।
पूर्वदेवौ महात्मानौ नरनारायणावुभौ ॥ ७.११.४१ ॥
దాశార్హ కృష్ణుని, పాండవ అర్జునుని అతడు తెలుసుకోలేదు. వీరిద్దరూ పూర్వదేవులు, మహాత్ములైన నర నారాయణులు.
7.11.42
एकात्मानौ द्विधाभूतौ दृश्येते मानवैर्भुवि ।
मनसापि हि दुर्धर्षौ सेनामेतां यशस्विनौ ॥ ७.११.४२ ॥
ఏక ఆత్మ కలిగిన ఈ ఇద్దరు భూమిపై మనుషులకు రెండు రూపాలుగా కనిపిస్తారు. మనసుతో కూడా వీరిని ఎదిరించలేరు; ఈ యశస్వులిద్దరూ ఈ సేనను...
7.11.43
नाशयेतामिहेच्छन्तौ मानुषत्वाच्च नेच्छतः ।
युगस्येव विपर्यासो लोकानामिव मोहनम् ॥ ७.११.४३ ॥
ఇక్కడ కోరికతో ఉన్న వారిద్దరూ నాశనం చేస్తారు; మానవులు కావడం వల్ల, కోరని వారైనా కూడా; యుగపు తలకిందులు వలె, లోకాల మోహం వలె.
7.11.44
भीष्मस्य च वधस्तात द्रोणस्य च महात्मनः ।
न ह्येव ब्रह्मचर्येण न वेदाध्ययनेन च ॥ ७.११.४४ ॥
ఓ ప్రియా, భీష్ముడు మరియు మహాత్ముడైన ద్రోణుని వధ — బ్రహ్మచర్యం వల్ల కాదు, వేద అధ్యయనం వల్ల కూడా కాదు.
7.11.45
न क्रियाभिर्न चास्त्रेण मृत्योः कश्चिन्निर्वायते ।
लोकसम्भावितौ वीरौ कृतास्त्रौ युद्धदुर्मदौ ॥ ७.११.४५ ॥
కర్మల వల్ల గానీ, ఆయుధం వల్ల గానీ మృత్యువు నుండి ఎవరూ తప్పించుకోలేరు; లోకంలో గౌరవింపబడిన, అస్త్రవిద్యలో నిపుణులైన, యుద్ధమదంతో ఉన్న ఇద్దరు వీరులు.
7.11.46
भीष्मद्रोणौ हतौ श्रुत्वा किन्नु जीवामि सञ्जय ।
यां तां श्रियमसूयामः पुरा दृष्ट्वा युधिष्ठिरे ॥ ७.११.४६ ॥
భీష్ముడు, ద్రోణుడు హతమయ్యారని విని, ఓ సంజయా, నేను ఎలా జీవించి ఉన్నాను? పూర్వం యుధిష్ఠిరునిలో చూసిన ఆ శ్రీని మేము అసూయపడ్డాము.
7.11.47
अद्य तामनुजानीमो भीष्मद्रोणवधेन ह ।
मत्कृते चाप्यनुप्राप्तः कुरूणामेष सङ्क्षयः ॥ ७.११.४७ ॥
ఈ రోజు భీష్ముడు, ద్రోణుడు వధతో ఆ శ్రీని మేము నిజంగా ఇచ్చివేశాము; నా కారణంగానే కురువంశానికి ఈ వినాశం వచ్చింది.
7.11.48
पक्वानां हि वधे सूत वज्रायन्ते तृणान्युत ।
अनन्तमिदमैश्वर्यं लोके प्राप्तो युधिष्ठिरः ॥ ७.११.४८ ॥
ఓ సూతా, పండిన వారి వధలో గడ్డి పరకలు కూడా వజ్రాలవుతాయి; ఈ అనంతమైన ఐశ్వర్యాన్ని యుధిష్ఠిరుడు లోకంలో పొందాడు.
7.11.49
यस्य कोपान्महात्मानौ भीष्मद्रोणौ निपातितौ ।
प्राप्तः प्रकृतितो धर्मो न धर्मो मामकान्प्रति ॥ ७.११.४९ ॥
ఎవరి కోపం వల్ల మహాత్ములైన భీష్ముడు, ద్రోణుడు కూలిపోయారో, ఆ ధర్మం స్వభావరీత్యా వచ్చింది; నా వారి పట్ల ఇది ధర్మం కాదు.
7.11.50
क्रूरः सर्वविनाशाय कालोऽसौ नातिवर्तते ।
अन्यथा चिन्तिता ह्यर्था नरैस्तात मनस्विभिः।
अन्यथैव प्रपद्यन्ते दैवादिति मतिर्मम ॥ ७.११.५० ॥
ఆ క్రూరమైన కాలం సర్వ వినాశనానికే; దాన్ని అతిక్రమించలేము. ప్రియుడా, బుద్ధిమంతులు ఆలోచించిన ప్రయోజనాలు కూడా దైవవశాత్తు వేరుగానే జరుగుతాయి అన్నది నా అభిప్రాయం.
7.11.51
तस्मादपरिहार्येऽर्थे सम्प्राप्ते कृच्छ्र उत्तमे ।
अपारणीये दुश्चिन्त्ये यथाभूतं प्रचक्ष्व मे ॥ ७.११.५१ ॥
కాబట్టి, తప్పించుకోలేని, అత్యంత కష్టమైన ఈ విషయం ముంచుకువచ్చినప్పుడు, దాటలేనిదిగా, ఆలోచించడానికే భారంగా ఉన్న దానిని, అది నిజంగా ఎలా ఉందో అలాగే నాకు చెప్పు.
7.11.53
क्षत्रञ्जयः क्षत्रदेवः क्षत्रवर्मा च मानदः ।
धृष्टद्युम्नात्मजा वीराः के तान्द्रोणादवारयन् ॥ ७.११.५३ ॥
క్షత్రంజయుడు, క్షత్రదేవుడు, క్షత్రవర్మ, మానదుడు — ధృష్టద్యుమ్నుని వీర కుమారులను ద్రోణుని నుండి ఎవరు ఆపారు?
7.11.54
शताद्विशिष्टं यं युद्धे सममन्यन्त वृष्णयः ।
चेकितानं महेष्वासं कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.११.५४ ॥
యుద్ధంలో వందమంది కంటే ఉన్నతుడని వృష్ణులు భావించిన, మహాధనుర్ధారి చేకితానుడిని ద్రోణుని నుండి ఎవరు ఆపారు?
7.11.55
वार्धक्षेमिः कलिङ्गानां यः कन्यामाहरद्युधि ।
अनाधृष्टिरदीनात्मा कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.११.५५ ॥
యుద్ధంలో కళింగుల కన్యను అపహరించిన వార్ధక్షేమిని, నిర్భయ హృదయుడైన అనాధృష్టిని ద్రోణుని నుండి ఎవరు ఆపారు?
7.11.56
भ्रातरः पञ्च कैकेया धार्मिकाः सत्यविक्रमाः ।
इन्द्रगोपकसङ्काशा रक्तवर्मायुधध्वजाः ॥ ७.११.५६ ॥
కైకేయుల ఐదుగురు సోదరులు, ధార్మికులు, సత్యపరాక్రములు, ఇంద్రగోపక కీటకంలా ఎర్రని కవచం, ఆయుధాలు, ధ్వజాలు కలవారు.
7.11.57
मातृष्वसुः सुता वीराः पाण्डवानां जयार्थिनः ।
तान्द्रोणं हन्तुमायातान्के वीराः पर्यवारयन् ॥ ७.११.५७ ॥
పాండవుల మేనత్త కుమారులైన ఆ వీరులు, విజయాన్ని కోరి, ద్రోణుని చంపడానికి వచ్చినవారిని ఏ వీరులు అడ్డుకున్నారు?
7.11.58
यं योधयन्तो राजानो नाजयन्वारणावते। ॥ ७.११.५८ ॥
వారణావతంలో యుద్ధం చేసిన రాజులు ఎవరిని జయించలేకపోయారో.
7.11.59
धनुष्मतां वरं शूरं सत्यसन्धं महाबलम् ।
द्रोणात्कस्तं नरव्याघ्रं युयुत्सुं पर्यवारयत् ॥ ७.११.५९ ॥
విలుకాండ్రలో శ్రేష్ఠుడు, శూరుడు, సత్యసంధుడు, మహాబలుడు, నరవ్యాఘ్రుడు యుయుత్సువును ద్రోణుని నుండి ఎవరు అడ్డుకున్నారు?
7.11.60
यः पुत्रं काशिराजस्य वाराणस्यां महारथम् ।
समरे स्त्रीषु गृध्यन्तं भल्लेनापाहरद्रथात् ॥ ७.११.६० ॥
కాశిరాజు కుమారుడు, మహారథుడు, యుద్ధంలో స్త్రీలపై మోహం కలవాడైన వారాణసి వీరుడిని, భల్లంతో రథం నుండి పడగొట్టినవాడు.
7.11.61
धृष्टद्युम्नं महेष्वासं पार्थानां मन्त्रधारिणम् ।
युक्तं दुर्योधनानर्थे सृष्टं द्रोणवधाय च ॥ ७.११.६१ ॥
ధృష్టద్యుమ్నుడు, మహాధనుర్ధరుడు, పార్థుల మంత్రి, దుర్యోధనుని కోసం నియమించబడినవాడు, ద్రోణ వధకై పంపబడినవాడు.
7.11.62
निर्दहन्तं रणे योधान्दारयन्तं च सर्वतः ।
द्रोणाभिमुखमायान्तं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.११.६२ ॥
యుద్ధంలో యోధులను దహిస్తూ, అన్ని వైపులా వారిని చీల్చుతూ, ద్రోణుని వైపు వస్తున్న అతడిని ఏ శూరులు అడ్డుకున్నారు?
7.11.63
उत्सङ्ग इव सम्वृद्धं द्रुपदस्यास्त्रवित्तमम् ।
शैखण्डिनं शस्त्रगुप्तं के द्रोणादवारयन् ॥ ७.११.६३ ॥
ద్రుపదుని ఒడిలో పెరిగిన, అస్త్రవిద్యలో అగ్రగణ్యుడైన, శస్త్రాలచే రక్షితుడైన శైఖండిని ద్రోణుని నుండి ఏ శూరులు అడ్డుకున్నారు?
7.11.64
य इमां पृथिवीं कृत्स्नां चर्मवत्समवेष्टयत् ।
महता रथघोषेण मुख्यारिघ्नो महारथः ॥ ७.११.६४ ॥
ఈ సమస్త భూమిని చర్మంలా చుట్టివేసిన, రథ ఘోషతో ప్రధాన శత్రువులను సంహరించిన ఆ మహారథుడు.
7.11.65
दशाश्वमेधानाजहे स्वन्नपानाप्तदक्षिणान् ।
निरर्गलान्सर्वमेधान्पुत्रवत्पालयन्प्रजाः ॥ ७.११.६५ ॥
అతడు పది అశ్వమేధ యాగాలు చేశాడు; వాటిలో సమృద్ధిగా అన్నపానాలు, దక్షిణలు ఇవ్వబడ్డాయి; అన్ని యాగాలు అడ్డులేకుండా జరిగాయి, అతడు ప్రజలను కొడుకుల్లా పాలించాడు.
7.11.66
विसृष्टा दक्षिणा यस्य गङ्गाजलमवारयत् ।
गङ्गास्रोतसि यावत्यः सिकता अप्यशेषतः।
तावतीर्गा ददौ वीर उशीनरसुतोऽध्वरे ॥ ७.११.६६ ॥
ఎవని దక్షిణ గంగాజలాన్ని కూడా అడ్డుకుంది; గంగాప్రవాహంలోని ఇసుక రేణువులంత గోవులను, ఉశీనరుని కుమారుడైన ఆ వీరుడు యాగంలో ఇచ్చాడు.
7.11.67
न पूर्वे नापरे चक्रुरिदं केचन मानवाः ।
इतीदं चुक्रुशुर्देवाः कृते कर्मणि दुष्करे ॥ ७.११.६७ ॥
ముందు వారు గాని, తర్వాతి వారు గాని ఎవరూ ఇది చేయలేదు; ఈ దుష్కరమైన కర్మ జరిగినప్పుడు దేవతలు ఇలా కేకలు వేశారు.
7.11.68
पश्यामस्त्रिषु लोकेषु न तं संस्थास्नुचारिषु ।
जातं चापि जनिष्यन्तं द्वितीयं चापि साम्प्रतम् ॥ ७.११.६८ ॥
మూడు లోకాలలో, స్థిరంగా ఉన్నవారిలో, కదిలేవారిలో, అతనివంటి వాడు పుట్టినట్లు, పుట్టబోయేవాడు, ప్రస్తుతం రెండవవాడు ఎవరూ కనబడరు.
7.11.69
अन्यमौशीनराच्छेब्याद्धुरो वोढारमित्युत ।
गतिं यस्य न यास्यन्ति मानुषा लोकवासिनः ॥ ७.११.६९ ॥
ఉశీనరుని వంశంలోని శైబ్యునికి భిన్నంగా, భారాన్ని మోసే నాయకుడు మరొకడు ఉన్నాడు; లోకంలో నివసించే మనుషులు అతని మార్గంలో వెళ్ళరు.
7.11.70
तस्य नप्तारमायान्तं शैब्यं कः समवारयत् ।
द्रोणायाभिमुखं यत्तं व्यात्ताननमिवान्तकम् ॥ ७.११.७० ॥
అతని మనుమడు శైబ్యుడు వస్తూ, తెరచిన నోటితో యముని వలె ద్రోణునికి ఎదురుగా ప్రయత్నిస్తున్నప్పుడు ఎవరు అడ్డుకున్నారు?
7.11.71
विराटस्य रथानीकं मत्स्यस्यामित्रघातिनः ।
प्रेप्सन्तं समरे द्रोणं के वीराः पर्यवारयन् ॥ ७.११.७१ ॥
విరాటుని రథసైన్యాన్ని, శత్రుసంహారకుడైన మత్స్యరాజును, యుద్ధంలో ద్రోణుని చేరాలనుకున్నవానిని ఏ వీరులు చుట్టుముట్టి అడ్డుకున్నారు?
7.11.72
सद्यो वृकोदराज्जातो महाबलपराक्रमः ।
मायावी राक्षसो वीरो यस्मान्मम महद्भयम् ॥ ७.११.७२ ॥
ఇప్పుడే వృకోదరుని (భీమునికి) నుండి జన్మించిన, గొప్ప బలపరాక్రమాలు కలిగిన, మాయావి రాక్షస వీరుడు; అతని వల్ల నాకు గొప్ప భయం కలిగింది.
7.11.73
पार्थानां जयकामं तं तं पुत्राणां मम कण्टकम् ।
घटोत्कचं महात्मानं कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.११.७३ ॥
పార్థుల విజయాన్ని కోరేవాడు, నా కుమారులకు ముల్లు వంటివాడు, ఆ మహాత్ముడు ఘటోత్కచుని ద్రోణుని నుండి ఎవరు అడ్డుకున్నారు?
7.11.74
एते चान्ये च बहवो येषामजितं युधि ।
त्यक्तारः संयुगे प्राणान्किं तेषामजितं युधि ॥ ७.११.७४ ॥
ఇవారు, ఇతరులు అనేకులు, యుద్ధంలో జయం పొందనివారు; యుద్ధంలో ప్రాణాలు విడిచినవారు. అలాంటప్పుడు వారి అజేయత యుద్ధంలో ఏమిటి?
7.11.75
येषां च पुरुषव्याघ्रः शार्ङ्गधन्वा व्यपाश्रयः ।
लोकानां गुरुरत्यर्थं लोकनाथः सनातनः। ॥ ७.११.७५ ॥
ఎవరికి ఆశ్రయమో ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడు, శార్ఙ్గ ధనువును ధరించినవాడు, లోకాలకు అత్యంత గురువు, లోకనాథుడు, సనాతనుడు.
7.11.76
नारायणोरणे नाथो दिव्यो दिव्यात्मकः प्रभुः ।
यस्य दिव्यानि कर्माणि प्रवदन्ति मनीषिणः। ॥ ७.११.७६ ॥
నారాయణుడు, యుద్ధంలో నాథుడు, దివ్యుడు, దివ్యస్వరూపుడు, ప్రభువు; ఆయన దివ్య కర్మలను జ్ఞానులు చెబుతారు.
7.11.77
तान्यहं कीर्तयिष्यामि भक्त्या स्थैर्यार्थमात्मनः ॥ ७.११.७७ ॥
వాటిని నేను భక్తితో, నా స్థిరత్వం కోసం వర్ణిస్తాను.
7.11.88
षण्मासानपि संरब्धा जिघांसन्तो युधां पतिं ॥ ७.११.८८ ॥
ఆరు నెలలపాటు కూడా కోపంతో, యోధుల నాయకుడిని చంపాలనే కోరికతో.