ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.11.1
शृणु दिव्यानि कर्माणि वासुदेवस्य सञ्जय ।
कृतवान्यानि गोविन्दो यथा नान्याःपुमान्क्वचित् ॥ ७.११.१ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਉਹ ਦਿਵ ਕਰਮ ਸੁਣ, ਜੋ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਕੀਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ।
7.11.2
संवर्धता गोपकुले बालेनैव महात्मना ।
विख्यापितं बलं बाह्वोस्त्रिषु लोकेषु सञ्जय ॥ ७.११.२ ॥
ਗੋਪ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਵਧਦਿਆਂ ਹੀ, ਬਾਲਕ ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦਾ ਬਲ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਸੰਜਯ!
7.11.3
पूतनां शकटं हत्वा केशिनं चैव वाजिनम् ।
ऋषभं धेनुकं चैव अरिष्टं च महाबलम् ॥ ७.११.३ ॥
ਪੂਤਨਾ, ਸ਼ਕਟ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਰੂਪ ਕੇਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ; ਰਿਸ਼ਭ, ਧੇਨੁਕ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਅਰਿਸ਼ਟ ਨੂੰ ਵੀ (ਮਾਰਿਆ)।
7.11.4
दावान्मुक्त्वा महाबाहुर्धृत्वा गोवर्धनं निगिम् ।
चाणूरं मुष्टिकं चैव रङ्गमध्ये निहत्य च ॥ ७.११.४ ॥
ਦਾਵਾਗਨੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ, ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਨਿਗਿ (ਨਾਗ) ਨੂੰ; ਰੰਗ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਚਾਣੂਰ ਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਬਾਹੂ ਨੇ।
7.11.5
प्रलम्बं नरकं जम्भं पीठं चापि महासुरम् ।
मुरुं चान्तकसङ्काशमवधीत्पुष्करेक्षणः ॥ ७.११.५ ॥
ਪ੍ਰਲੰਬ, ਨਰਕ, ਜੰਭ, ਪੀਠ, ਮਹਾਸੁਰ ਮੁਰ ਅਤੇ ਯਮ ਵਰਗੇ ਮੁਰ ਨੂੰ ਕਮਲਨੈਣ ਨੇ ਮਾਰਿਆ।
7.11.6
तथा कंसो महातेजा जरासन्धेन पालितः ।
विक्रमेणैव कृष्णेन सगणः पातितो रणे ॥ ७.११.६ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਰਾਸੰਧ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਕੰਸ, ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਰਣ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
7.11.7
सुनामा रणविक्रान्तः समग्राक्षौहिणीपतिः ।
भोजराजस्य मध्यस्थो भ्राता कंसस्य वीर्यवान् ॥ ७.११.७ ॥
ਸੁਨਾਮਾ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰਮੀ, ਸੰਪੂਰਨ ਅਕਸ਼ੌਹਿਣੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਭੋਜਰਾਜ ਦਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਭਰਾ, ਕੰਸ ਦਾ ਵੀਰਯਵਾਨ ਭਰਾ।
7.11.8
बलदेवद्वितीयेन कृष्णेनामित्रघातिना ।
तरस्वी समरे दग्धः ससैन्यः शूरसेनराट् ॥ ७.११.८ ॥
ਬਲਦੇਵ ਦੂਜਾ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ, ਉਸ ਵੈਰੀਨਾਸ਼ਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਰਣ ਵਿੱਚ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਵੇਗਵਾਨ ਸ਼ੂਰਸੈਨ ਰਾਜਾ ਸੜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
7.11.9
दुर्वासा नाम विप्रर्षिस्तथा परमकोपनः ।
आराधितः सदारेण स चास्मै प्रददौ वरान् ॥ ७.११.९ ॥
ਦੁਰਵਾਸਾ ਨਾਮ ਦੇ ਵਿਪ੍ਰਰਿਸ਼ੀ, ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧੀ, ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਪੂਜੇ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤੇ।
7.11.10
तथा गान्धारराजस्य सुतां वीरः स्वयंवरे ।
निर्जित्य पृथिवीपालानावहत्पुष्करेक्षणः ॥ ७.११.१० ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵੀਰ, ਕਮਲ-ਨੈਣ ਨੇ ਸਵੈਂਵਰ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਲਕ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਗੰਧਾਰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।
7.11.11
अमृष्यमाणा राजानो यस्य जात्या हया इव ।
रथे वैवाहिके युक्ताः प्रतोदेन कृतव्रणाः ॥ ७.११.११ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਆਹ-ਰੱਥ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਜਾਤੀ ਤੋਂ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਾ-ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਰਾਜੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ।
7.11.12
जरासन्धं महाबाहुमुपायेन जनार्दनः ।
परेण घातयामास समग्राक्षौहिणीपतिम् ॥ ७.११.१२ ॥
ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਯੁਕਤੀ ਨਾਲ, ਸੰਪੂਰਨ ਅਕਸ਼ੌਹਿਣੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਮਹਾਬਾਹੂ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਰਵਾਇਆ।
7.11.13
चेदिराजं च विक्रान्तं राजसेनापतिं बली ।
अर्घे विवदमानं च जघान पशुवत्तदा ॥ ७.११.१३ ॥
ਬਲਵਾਨ ਨੇ ਉਦੋਂ ਚੇਦੀਰਾਜ, ਬਹਾਦਰ ਰਾਜਸੈਨਾਪਤੀ ਅਤੇ ਅਰਘ੍ਯ ਉੱਤੇ ਝਗੜ ਰਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਵਾਂਗ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
7.11.14
सौभं दैत्यपुरं खस्थं शाल्वगुप्तं दुरासदम् ।
समुद्रकुक्षौ विक्रम्य पातयामास माधवः ॥ ७.११.१४ ॥
ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ, ਸ਼ਾਲਵ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਅਤ, ਅਪਹੁੰਚ ਦੈਂਤ-ਨਗਰ ਸੌਭ ਨੂੰ ਮਾਧਵ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਰਾਕਰਮ ਨਾਲ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।
7.11.15
अङ्गान्वङ्गान्कलिङ्गंश्च मागधान्काशिकोसलान् ।
वात्स्यगार्ग्यकरूषांश्च पौण्ड्रांश्चाप्यजयद्रणे ॥ ७.११.१५ ॥
ਅੰਗ, ਵੰਗ, ਕਲਿੰਗ, ਮਾਗਧ, ਕਾਸ਼ੀ-ਕੋਸਲ, ਵਾਤਸ੍ਯ-ਗਾਰਗ੍ਯ-ਕਰੂਸ਼ ਅਤੇ ਪੌਂਡ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
7.11.16
आवन्त्यान्दाक्षिणात्यांश्च पार्वतीयान्दशेरकान् ।
काश्मीरकानौरसिकान्पिशाचांश्च समुद्गलान् ॥ ७.११.१६ ॥
ਆਵੰਤ੍ਯ, ਦੱਖਣੀ, ਪਹਾੜੀ ਦਸ਼ੇਰਕ, ਕਸ਼ਮੀਰਕ, ਔਰਸਿਕ, ਪਿਸ਼ਾਚ ਅਤੇ ਸਮੁਦ੍ਗਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
7.11.17
काम्भोजान्वाटधानांश्च चोलान्पाण्ड्यांश्च सञ्जय ।
त्रिगर्तान्मालवांश्चैव दरदांश्च सुदुर्जयान् ॥ ७.११.१७ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ! ਕੰਬੋਜ, ਵਾਟਧਾਨ, ਚੋਲ, ਪਾਂਡਯ, ਤ੍ਰਿਗਰਤ, ਮਾਲਵ ਅਤੇ ਦਰਦ—ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਜਯ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
7.11.18
नानादिग्भ्यश्च सम्प्राप्तान्खशांश्चैव शकांस्तथा ।
जितवान्पुण्डरीकाक्षो यवनं च सहानुगम् ॥ ७.११.१८ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਖਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਅਨੁਚਰਾਂ ਸਮੇਤ ਯਵਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਮਲ-ਨੈਣ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
7.11.19
प्रविश्य मकरावासं यादोगणनिषेवितम् ।
जिगाय वरुणं सङ्ख्ये सलिलान्तर्गतं पुरा ॥ ७.११.१९ ॥
ਮਕਰਾਂ ਦੇ ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਜਲਚਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਸ ਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ।
7.11.20
युधि पञ्चजनं हत्वा दैत्यं पातालवासिनम् ।
पाञ्चजन्यं हृषीकेशो दिव्यं शङ्खमवाप्तवान् ॥ ७.११.२० ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਤਾਲ ਵਾਸੀ ਦੈਂਤ ਪੰਚਜਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਦਿਵਯ ਸ਼ੰਖ ਪਾਂਚਜਨ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
7.11.21
खाण्डवे पार्थसहितस्तोषयित्वा हुताशनम् ।
आग्नेयमस्त्रं दुर्धर्षं चक्रं लेभे महाबलः ॥ ७.११.२१ ॥
ਖਾਂਡਵ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਸਮੇਤ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਅਜੇਯ ਆਗਨੇਯ ਅਸਤਰ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
7.11.22
वैनतेयं समारुह्य त्रासयित्वाऽमरावतीम् ।
महेन्द्रभवनाद्वीरः पारिजातमुपानयत् ॥ ७.११.२२ ॥
ਵੈਨਤੇਯ (ਗਰੁੜ) ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਅਮਰਾਵਤੀ ਨੂੰ ਡਰਾ ਕੇ, ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਮਹੇਂਦਰ ਦੇ ਭਵਨ ਤੋਂ ਪਾਰਿਜਾਤ ਬ੍ਰਿਛ ਲਿਆਂਦਾ।
7.11.23
तच्च मर्षितवाञ्शक्रो जानंस्तस्य पराक्रमम् ।
राज्ञां चाप्यजितं कंचित्कृष्णेनेह न शुश्रुम ॥ ७.११.२३ ॥
ਉਸ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਜਾਣਦਿਆਂ ਵੀ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਹ ਸਹਿ ਲਿਆ। ਇੱਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਨਾ ਜਿੱਤੇ ਗਏ ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ।
7.11.24
यच्च तन्महदाश्चर्यं सभायां मम सञ्जय ।
कृतवान्पुण्डरीकाक्षः कस्तदन्य इहार्हति ॥ ७.११.२४ ॥
ਸੰਜਯ, ਮੇਰੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੁੰਡਰੀਕਾਕਸ਼ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨੇ ਜੋ ਇਹ ਮਹਾਨ ਅਚੰਭਾ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਇੱਥੇ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ?
7.11.25
यच्च भक्त्या प्रसन्नोऽहमद्राक्षं कृष्णमीश्वरम् ।
तन्मे सुविदितं सर्वं प्रत्यक्षमिव चागमम् ॥ ७.११.२५ ॥
ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਈਸ਼ਵਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਪਤਾ ਹੈ, ਮਾਨੋ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋਵੇ।
7.11.26
नान्तो विक्रमयुक्तस्य बुद्ध्या युक्तस्य वा पुनः ।
कर्मणां शक्यते गन्तुं हृषीकेशस्य सञ्जय ॥ ७.११.२६ ॥
ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਪਹੁੰਚਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਸੰਜਯ।
7.11.27
तथा गदश्च साम्बश्च प्रद्युम्नोऽथ विदूरथः ।
अगावहोऽनिरुद्धश्च चारुदेष्णः ससारणः ॥ ७.११.२७ ॥
ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਦ, ਸਾਂਬ, ਪ੍ਰਦਿਊਮਨ, ਫਿਰ ਵਿਦੂਰਥ, ਅਗਾਵਹ, ਅਨਿਰੁੱਧ, ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਾਰਣ।
7.11.28
उल्मुको निशठश्चैव झिल्ली बभ्रुश्च वीर्यवान् ।
पृथुश्च विपृथुश्चैव शमीङ्कोऽथारिमेजयः ॥ ७.११.२८ ॥
ਉਲਮੁਕ, ਨਿਸ਼ਠ, ਝਿੱਲੀ, ਬਲਵਾਨ ਬਭ੍ਰੂ, ਪ੍ਰਿਥੂ, ਵਿਪ੍ਰਿਥੂ, ਸ਼ਮੀਂਕ ਅਤੇ ਅਰਿਮੇਜਯ।
7.11.29
एतेऽन्ये बलवन्तश्च वृष्णिवीराः प्रहारिणः ।
कथंचित्पाण्जवानीकं श्रयेयुः समरे स्थिताः ॥ ७.११.२९ ॥
ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਲਵਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਵੀਰ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਂਡਵ ਸੈਨਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣਗੇ।
7.11.30
आहूता वृष्णिवीरेण केशवेन महात्मना ।
ततः संशयितं सर्वे भवेदिति मतिर्मम ॥ ७.११.३० ॥
ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਵੀਰ ਮਹਾਤਮਾ ਕੇਸ਼ਵ ਦੁਆਰਾ ਬੁਲਾਏ ਗਏ ਸਭ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਹੋਣਗੇ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।
7.11.31
नागायुतबलो वीरः कैलासशिखरोपमः ।
वनमाली हली रामस्तत्र यत्र जनार्दनः ॥ ७.११.३१ ॥
ਜਿੱਥੇ ਜਨਾਰਦਨ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਬਲ ਵਾਲੇ, ਕੈਲਾਸ਼ ਸ਼ਿਖਰ ਵਰਗੇ, ਵਨਮਾਲਾ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ, ਹਲ ਧਾਰੀ ਵੀਰ ਰਾਮ ਵੀ ਹਨ।
7.11.32
यमाहुः सर्वपितरं वासुदेवं द्विजातयः ।
अपि वा ह्येष पाण्डूनां योत्स्यतेऽर्थाय सञ्जय ॥ ७.११.३२ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਦਾ ਪਿਤਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਹੇ ਸੰਜਯ, ਕੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਲਈ ਯੁੱਧ ਕਰਨਗੇ?
7.11.33
स यदा तात सन्नह्येत्पाण्डवार्थाय सञ्जय ।
न तदा प्रतिसंयोद्धा भविता तत्र कश्चन ॥ ७.११.३३ ॥
ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਸੰਜਯ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਾਂਡਵਾਂ ਲਈ ਕਵਚ ਧਾਰਨ ਕਰੇਗਾ, ਤਦ ਉੱਥੇ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
7.11.34
यदि स्म कुरवः सर्वे जयेयुर्नाम पाण्डवान् ।
वार्ष्णेयोऽर्थाय तेषां वै गृह्णीयाच्छस्त्रमुत्तमम् ॥ ७.११.३४ ॥
ਜੇ ਸਾਰੇ ਕੌਰਵ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਵੀ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਵਾਰਸ਼ਨੇਯ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉੱਤਮ ਸ਼ਸਤਰ ਚੁੱਕੇਗਾ।
7.11.35
ततः सर्वान्नरव्याघ्रो हत्वा नरपतीन्रणे ।
कौरवांश्च महाबाहुःकुन्त्यै दद्यात्स मेदिनीम् ॥ ७.११.३५ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਨਰਵਿਆਘਰ, ਮਹਾਬਾਹੂ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇਗਾ।
7.11.36
यस्य यन्ता हृषीकेशो योद्धा यस्य धनञ्जयः ।
रथस्य तस्य कः सङ्ख्ये प्रत्यनीको भवेद्रथः ॥ ७.११.३६ ॥
ਜਿਸ ਰਥ ਦਾ ਸਾਰਥੀ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਯੋਧਾ ਧਨੰਜਯ ਹੈ, ਉਸ ਰਥ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਰਥ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
7.11.37
न केनचिदुपायेन कुरूणां दृश्यते जयः ।
तस्मान्मे सर्वमाचक्ष्व यथा युद्धमवर्तत ॥ ७.११.३७ ॥
ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਿਸਦੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਦੱਸੋ ਕਿ ਯੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ।
7.11.38
अर्जुनः केशवस्यात्मा कृष्णोऽप्यात्मा किरीटिनः ।
अर्जुने विजयो नित्यं कृष्णे कीर्तिश्च शाश्वती ॥ ७.११.३८ ॥
ਅਰਜੁਨ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੀ ਕਿਰੀਟੀ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹਨ। ਅਰਜੁਨ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਜਿੱਤ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਦੀਵੀ ਯਸ਼ ਹੈ।
7.11.39
सर्वेष्वपि च लोकेषु बीभत्सुरपराजितः ।
प्राधान्येनैव भूयिष्ठममेयाः केशवे गुणाः ॥ ७.११.३९ ॥
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਭਤਸੂ ਅਜੇਤੂ ਹੈ। ਕੇਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸੀਮ ਗੁਣ ਹਨ।
7.11.40
मोहाद्दुर्योधनः कृष्णं यो न वेत्तीह केशवम् ।
मोहितो दैवयोगेन मृत्युपाशपुरस्कृतः। ॥ ७.११.४० ॥
ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਦੁਰਯੋਧਨ ਇਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਦੈਵ-ਯੋਗ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਫੰਦੇ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
7.11.41
न वेद कृष्णं दाशार्हमर्जुनं चैव पाण्डवम् ।
पूर्वदेवौ महात्मानौ नरनारायणावुभौ ॥ ७.११.४१ ॥
ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁਰਾਤਨ ਦੇਵਤੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਹਨ।
7.11.42
एकात्मानौ द्विधाभूतौ दृश्येते मानवैर्भुवि ।
मनसापि हि दुर्धर्षौ सेनामेतां यशस्विनौ ॥ ७.११.४२ ॥
ਇੱਕ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਮਨ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਅਜੇਯ ਹਨ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਯਸ਼ਸਵੀ ਇਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ...
7.11.43
नाशयेतामिहेच्छन्तौ मानुषत्वाच्च नेच्छतः ।
युगस्येव विपर्यासो लोकानामिव मोहनम् ॥ ७.११.४३ ॥
ਇੱਥੇ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਾਸ਼ ਕਰਨਗੇ; ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ; ਜਿਵੇਂ ਯੁਗ ਦਾ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੋਹ।
7.11.44
भीष्मस्य च वधस्तात द्रोणस्य च महात्मनः ।
न ह्येव ब्रह्मचर्येण न वेदाध्ययनेन च ॥ ७.११.४४ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਵਧ — ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਜਾਂ ਵੇਦ ਪਾਠ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
7.11.45
न क्रियाभिर्न चास्त्रेण मृत्योः कश्चिन्निर्वायते ।
लोकसम्भावितौ वीरौ कृतास्त्रौ युद्धदुर्मदौ ॥ ७.११.४५ ॥
ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਸ਼ਸਤਰ ਨਾਲ ਮੌਤ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ; ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਅਸਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਯੁੱਧ-ਮਦ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਦੋ ਵੀਰ ਵੀ।
7.11.46
भीष्मद्रोणौ हतौ श्रुत्वा किन्नु जीवामि सञ्जय ।
यां तां श्रियमसूयामः पुरा दृष्ट्वा युधिष्ठिरे ॥ ७.११.४६ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਸੰਜਯ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ? ਪਹਿਲਾਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਉਸ ਸ਼੍ਰੀ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਈਰਖਾ ਕਰਦੇ ਸੀ।
7.11.47
अद्य तामनुजानीमो भीष्मद्रोणवधेन ह ।
मत्कृते चाप्यनुप्राप्तः कुरूणामेष सङ्क्षयः ॥ ७.११.४७ ॥
ਅੱਜ ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਵਧ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਕੁਰੂਆਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਵਿਨਾਸ਼ ਆਇਆ ਹੈ।
7.11.48
पक्वानां हि वधे सूत वज्रायन्ते तृणान्युत ।
अनन्तमिदमैश्वर्यं लोके प्राप्तो युधिष्ठिरः ॥ ७.११.४८ ॥
ਹੇ ਸੂਤ, ਪੱਕਿਆਂ ਦੇ ਵਧ ਵਿੱਚ ਤੀਲੇ ਵੀ ਵਜ੍ਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਹ ਅਨੰਤ ਐਸ਼ਵਰਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
7.11.49
यस्य कोपान्महात्मानौ भीष्मद्रोणौ निपातितौ ।
प्राप्तः प्रकृतितो धर्मो न धर्मो मामकान्प्रति ॥ ७.११.४९ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮਹਾਤਮਾ ਭੀਸ਼ਮ ਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਡਿੱਗੇ, ਉਹ ਧਰਮ ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਆਇਆ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਇਹ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ।
7.11.50
क्रूरः सर्वविनाशाय कालोऽसौ नातिवर्तते ।
अन्यथा चिन्तिता ह्यर्था नरैस्तात मनस्विभिः।
अन्यथैव प्रपद्यन्ते दैवादिति मतिर्मम ॥ ७.११.५० ॥
ਉਹ ਕ੍ਰੂਰ ਕਾਲ ਸਭ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਘਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਹੇ ਤਾਤ, ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸੋਚੇ ਉਦੇਸ਼ ਵੀ ਦੈਵ ਨਾਲ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ — ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।
7.11.51
तस्मादपरिहार्येऽर्थे सम्प्राप्ते कृच्छ्र उत्तमे ।
अपारणीये दुश्चिन्त्ये यथाभूतं प्रचक्ष्व मे ॥ ७.११.५१ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਅਟੱਲ, ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਆਈ, ਲੰਘੀ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ, ਸੋਚਣੀ ਵੀ ਔਖੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
7.11.53
क्षत्रञ्जयः क्षत्रदेवः क्षत्रवर्मा च मानदः ।
धृष्टद्युम्नात्मजा वीराः के तान्द्रोणादवारयन् ॥ ७.११.५३ ॥
ਕਸ਼ਤ੍ਰੰਜਯ, ਕਸ਼ਤ੍ਰਦੇਵ, ਕਸ਼ਤ੍ਰਵਰਮਾ ਅਤੇ ਮਾਨਦ — ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਦੇ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਕਿਸ ਨੇ ਰੋਕਿਆ?
7.11.54
शताद्विशिष्टं यं युद्धे सममन्यन्त वृष्णयः ।
चेकितानं महेष्वासं कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.११.५४ ॥
ਜਿਸ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੌ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਸਮਝਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਚੇਕਿਤਾਨ ਨੂੰ ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਕਿਸ ਨੇ ਰੋਕਿਆ?
7.11.55
वार्धक्षेमिः कलिङ्गानां यः कन्यामाहरद्युधि ।
अनाधृष्टिरदीनात्मा कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.११.५५ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਹਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਰਧਕਸ਼ੇਮੀ ਅਤੇ ਨਿਡਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਅਨਾਧ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਕਿਸ ਨੇ ਰੋਕਿਆ?
7.11.56
भ्रातरः पञ्च कैकेया धार्मिकाः सत्यविक्रमाः ।
इन्द्रगोपकसङ्काशा रक्तवर्मायुधध्वजाः ॥ ७.११.५६ ॥
ਕੈਕੇਯ ਦੇ ਪੰਜ ਭਰਾ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕਰਮੀ, ਇੰਦਰਗੋਪ ਕੀੜੇ ਵਰਗੇ, ਲਾਲ ਕਵਚ, ਸ਼ਸਤਰ ਅਤੇ ਧੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੇ।
7.11.57
मातृष्वसुः सुता वीराः पाण्डवानां जयार्थिनः ।
तान्द्रोणं हन्तुमायातान्के वीराः पर्यवारयन् ॥ ७.११.५७ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਮਾਸੀ ਦੇ ਉਹ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ, ਜਿੱਤ ਦੇ ਇੱਛੁਕ, ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਆਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਰੋਕਿਆ?
7.11.58
यं योधयन्तो राजानो नाजयन्वारणावते। ॥ ७.११.५८ ॥
ਵਾਰਣਾਵਤ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ ਰਾਜੇ ਜਿਸਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਾ ਸਕੇ।
7.11.59
धनुष्मतां वरं शूरं सत्यसन्धं महाबलम् ।
द्रोणात्कस्तं नरव्याघ्रं युयुत्सुं पर्यवारयत् ॥ ७.११.५९ ॥
ਧਨੁੱਖਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੂਰਵੀਰ, ਸੱਚੇ ਵਚਨ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਬਲੀ, ਨਰਵਿਆਘਰ ਯੁਯੁਤਸੂ ਨੂੰ ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਕਿਸਨੇ ਰੋਕਿਆ?
7.11.60
यः पुत्रं काशिराजस्य वाराणस्यां महारथम् ।
समरे स्त्रीषु गृध्यन्तं भल्लेनापाहरद्रथात् ॥ ७.११.६० ॥
ਕਾਸ਼ੀਰਾਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਰਥੀ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੱਲ ਲਾਲਸਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਸਨੇ ਭੱਲ ਨਾਲ ਰੱਥ ਤੋਂ ਡੇਗਿਆ।
7.11.61
धृष्टद्युम्नं महेष्वासं पार्थानां मन्त्रधारिणम् ।
युक्तं दुर्योधनानर्थे सृष्टं द्रोणवधाय च ॥ ७.११.६१ ॥
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ, ਮਹਾਧਨੁਖਧਾਰੀ, ਪਾਰਥਾਂ ਦਾ ਮੰਤਰੀ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ, ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।
7.11.62
निर्दहन्तं रणे योधान्दारयन्तं च सर्वतः ।
द्रोणाभिमुखमायान्तं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.११.६२ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦੇ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਚੀਰਦੇ, ਦ੍ਰੋਣ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਸੂਰਵੀਰਾਂ ਨੇ ਰੋਕਿਆ?
7.11.63
उत्सङ्ग इव सम्वृद्धं द्रुपदस्यास्त्रवित्तमम् ।
शैखण्डिनं शस्त्रगुप्तं के द्रोणादवारयन् ॥ ७.११.६३ ॥
ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਪਲੇ, ਅਸਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਗਿਆਤਾ, ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸ਼ੈਖੰਡੀ ਨੂੰ ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਕਿਹੜੇ ਸੂਰਵੀਰਾਂ ਨੇ ਬਚਾਇਆ?
7.11.64
य इमां पृथिवीं कृत्स्नां चर्मवत्समवेष्टयत् ।
महता रथघोषेण मुख्यारिघ्नो महारथः ॥ ७.११.६४ ॥
ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚਮੜੇ ਵਾਂਗ ਲਪੇਟ ਲਿਆ ਸੀ, ਰਥ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮਹਾਰਥੀ।
7.11.65
दशाश्वमेधानाजहे स्वन्नपानाप्तदक्षिणान् ।
निरर्गलान्सर्वमेधान्पुत्रवत्पालयन्प्रजाः ॥ ७.११.६५ ॥
ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕੀਤੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਅੰਨ-ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਸਾਰੇ ਯੱਗ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਰਜਾ ਦੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
7.11.66
विसृष्टा दक्षिणा यस्य गङ्गाजलमवारयत् ।
गङ्गास्रोतसि यावत्यः सिकता अप्यशेषतः।
तावतीर्गा ददौ वीर उशीनरसुतोऽध्वरे ॥ ७.११.६६ ॥
ਜਿਸ ਦੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕ ਲਿਆ; ਗੰਗਾ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੇ ਰੇਤ ਦੇ ਕਣ ਹਨ, ਉਨੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਉਸ ਉਸ਼ੀਨਰ-ਪੁੱਤਰ ਵੀਰ ਨੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ।
7.11.67
न पूर्वे नापरे चक्रुरिदं केचन मानवाः ।
इतीदं चुक्रुशुर्देवाः कृते कर्मणि दुष्करे ॥ ७.११.६७ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਦੁਸ਼ਕਰ ਕਰਮ ਦੇ ਹੋਣ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਇੰਝ ਪੁਕਾਰ ਉੱਠੇ।
7.11.68
पश्यामस्त्रिषु लोकेषु न तं संस्थास्नुचारिषु ।
जातं चापि जनिष्यन्तं द्वितीयं चापि साम्प्रतम् ॥ ७.११.६८ ॥
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਖੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਚੱਲਦੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਜਨਮਿਆ, ਜਨਮੇਗਾ ਜਾਂ ਹੁਣ ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
7.11.69
अन्यमौशीनराच्छेब्याद्धुरो वोढारमित्युत ।
गतिं यस्य न यास्यन्ति मानुषा लोकवासिनः ॥ ७.११.६९ ॥
ਉਸ਼ੀਨਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ੈਬ੍ਯ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਰ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ ਨਾਇਕ; ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਦੇ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਗੇ।
7.11.70
तस्य नप्तारमायान्तं शैब्यं कः समवारयत् ।
द्रोणायाभिमुखं यत्तं व्यात्ताननमिवान्तकम् ॥ ७.११.७० ॥
ਉਸ ਦਾ ਪੋਤਾ ਸ਼ੈਬ੍ਯ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਯਮ ਵਾਂਗ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਸੀ—ਕਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ?
7.11.71
विराटस्य रथानीकं मत्स्यस्यामित्रघातिनः ।
प्रेप्सन्तं समरे द्रोणं के वीराः पर्यवारयन् ॥ ७.११.७१ ॥
ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਰਥ-ਸੈਨਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਮਤਸਯ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੈਨਾ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਕੇ ਰੋਕਿਆ?
7.11.72
सद्यो वृकोदराज्जातो महाबलपराक्रमः ।
मायावी राक्षसो वीरो यस्मान्मम महद्भयम् ॥ ७.११.७२ ॥
ਹੁਣੇ ਹੀ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਮਹਾਬਲ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ, ਮਾਇਆਵੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀਰ; ਜਿਸ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਭਉ ਹੈ।
7.11.73
पार्थानां जयकामं तं तं पुत्राणां मम कण्टकम् ।
घटोत्कचं महात्मानं कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.११.७३ ॥
ਪਾਰਥਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਕੰਡਾ ਬਣੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਘਟੋਤਕਚ ਨੂੰ ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਕਿਸ ਨੇ ਰੋਕਿਆ?
7.11.74
एते चान्ये च बहवो येषामजितं युधि ।
त्यक्तारः संयुगे प्राणान्किं तेषामजितं युधि ॥ ७.११.७४ ॥
ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਈ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਜੇਯਤਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੀ?
7.11.75
येषां च पुरुषव्याघ्रः शार्ङ्गधन्वा व्यपाश्रयः ।
लोकानां गुरुरत्यर्थं लोकनाथः सनातनः। ॥ ७.११.७५ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਸੀ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰ, ਸ਼ਾਰਙ੍ਗ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਤਿ ਗੁਰੂ, ਲੋਕਨਾਥ, ਸਨਾਤਨ।
7.11.76
नारायणोरणे नाथो दिव्यो दिव्यात्मकः प्रभुः ।
यस्य दिव्यानि कर्माणि प्रवदन्ति मनीषिणः। ॥ ७.११.७६ ॥
ਨਾਰਾਇਣ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਾਥ, ਦਿਵ੍ਯ, ਦਿਵ੍ਯਸਵਰੂਪ, ਪ੍ਰਭੂ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
7.11.77
तान्यहं कीर्तयिष्यामि भक्त्या स्थैर्यार्थमात्मनः ॥ ७.११.७७ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਦੱਸਾਂਗਾ।
7.11.88
षण्मासानपि संरब्धा जिघांसन्तो युधां पतिं ॥ ७.११.८८ ॥
ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।