มหาภารตะ · อัธยายะ 7.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.11.1
शृणु दिव्यानि कर्माणि वासुदेवस्य सञ्जय ।
कृतवान्यानि गोविन्दो यथा नान्याःपुमान्क्वचित् ॥ ७.११.१ ॥
สัญชัย จงฟังกรรมอันเป็นทิพย์ของพระวาสุเทพ ซึ่งพระโควินทะได้ทรงกระทำไว้ ที่ไม่มีบุรุษอื่นใดเคยทำได้เลย
7.11.2
संवर्धता गोपकुले बालेनैव महात्मना ।
विख्यापितं बलं बाह्वोस्त्रिषु लोकेषु सञ्जय ॥ ७.११.२ ॥
สัญชัย ขณะเติบโตอยู่ในตระกูลคนเลี้ยงวัว ทั้งยังเป็นเด็กอยู่ ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่พระองค์นั้นได้ทำให้พละกำลังแขนของพระองค์เป็นที่รู้จักทั่วสามโลก
7.11.3
पूतनां शकटं हत्वा केशिनं चैव वाजिनम् ।
ऋषभं धेनुकं चैव अरिष्टं च महाबलम् ॥ ७.११.३ ॥
พระองค์ได้ทรงสังหารปูตนา ยักษ์รถ และยักษ์ม้าเกศิน รวมทั้งยักษ์วัวฤษภะ เธนุกะ และอริษฏะผู้มีพละกำลังยิ่งใหญ่
7.11.4
दावान्मुक्त्वा महाबाहुर्धृत्वा गोवर्धनं निगिम् ।
चाणूरं मुष्टिकं चैव रङ्गमध्ये निहत्य च ॥ ७.११.४ ॥
พระผู้มีแขนทรงพลังพระองค์นั้นทรงช่วยให้พ้นจากไฟป่า ทรงยกภูเขาโควรรธนะขึ้น ทั้งทรงปราบงูนิคี และทรงสังหารจาณูระกับมุษฏิกะกลางสังเวียนมวยปล้ำ
7.11.5
प्रलम्बं नरकं जम्भं पीठं चापि महासुरम् ।
मुरुं चान्तकसङ्काशमवधीत्पुष्करेक्षणः ॥ ७.११.५ ॥
ประลัมพะ นรกะ ชัมภะ ปีฐะ และอสูรใหญ่มุระซึ่งเหมือนความตาย พระผู้มีพระเนตรดุจดอกบัวได้ทรงสังหารเหล่านี้
7.11.6
तथा कंसो महातेजा जरासन्धेन पालितः ।
विक्रमेणैव कृष्णेन सगणः पातितो रणे ॥ ७.११.६ ॥
ฝ่ายท้าวกังสะผู้มีรัศมีกล้า ซึ่งชรสันธะคุ้มครองอยู่ ก็ถูกพระกฤษณะล้มลงในสงครามพร้อมบริวาร ด้วยวิกรมของพระองค์เอง
7.11.7
सुनामा रणविक्रान्तः समग्राक्षौहिणीपतिः ।
भोजराजस्य मध्यस्थो भ्राता कंसस्य वीर्यवान् ॥ ७.११.७ ॥
สุนามาผู้กล้าหาญในการรบ เป็นเจ้าแห่งกองทัพอักษเหาหิณีเต็มกระบวน เป็นพี่น้องคนกลางของพระราชาโภชะ และเป็นพี่ชายผู้มีพลังของท้าวกังสะ
7.11.8
बलदेवद्वितीयेन कृष्णेनामित्रघातिना ।
तरस्वी समरे दग्धः ससैन्यः शूरसेनराट् ॥ ७.११.८ ॥
ท้าวศูรเสนผู้ว่องไวถูกเผาในสงครามพร้อมกองทัพ โดยพระกฤษณะผู้ทำลายศัตรู มีพระพลเทวะเป็นผู้ช่วยคู่กัน
7.11.9
दुर्वासा नाम विप्रर्षिस्तथा परमकोपनः ।
आराधितः सदारेण स चास्मै प्रददौ वरान् ॥ ७.११.९ ॥
พราหมณ์ฤๅษีนามว่าทุรวาสะ ผู้โกรธง่ายยิ่งนัก ได้รับการเอาใจพร้อมภรรยา และพระองค์ได้ประทานพรแก่ฤๅษีท่านนั้น
7.11.10
तथा गान्धारराजस्य सुतां वीरः स्वयंवरे ।
निर्जित्य पृथिवीपालानावहत्पुष्करेक्षणः ॥ ७.११.१० ॥
ในทำนองเดียวกัน พระผู้มีพระเนตรดุจดอกบัวและผู้กล้าหาญพระองค์นั้น เมื่อได้เอาชนะบรรดากษัตริย์ผู้ปกครองแผ่นดินในพิธีสวยัมวร ก็ทรงรับธิดาของกษัตริย์แคว้นคันธาระเป็นมเหสี
7.11.11
अमृष्यमाणा राजानो यस्य जात्या हया इव ।
रथे वैवाहिके युक्ताः प्रतोदेन कृतव्रणाः ॥ ७.११.११ ॥
บรรดากษัตริย์ที่ไม่อาจทนได้ ถูกผูกเข้ากับรถในพิธีอภิเษกสมรสเหมือนม้าตามชาติกำเนิดของตน และถูกไม้ค้อนแทงจนเป็นแผล
7.11.12
जरासन्धं महाबाहुमुपायेन जनार्दनः ।
परेण घातयामास समग्राक्षौहिणीपतिम् ॥ ७.११.१२ ॥
ชนารทนะผู้มีแขนทรงพลังทรงใช้อุบายให้ชรสันธะผู้เป็นเจ้าแห่งกองทัพอักษเหาหิณีเต็มกระบวนถูกคนอื่นสังหาร
7.11.13
चेदिराजं च विक्रान्तं राजसेनापतिं बली ।
अर्घे विवदमानं च जघान पशुवत्तदा ॥ ७.११.१३ ॥
ผู้มีพลังพระองค์นั้นจึงทรงสังหารท้าวเจทิราชผู้กล้าหาญ ซึ่งเป็นแม่ทัพของกองทัพหลวง และผู้ที่กำลังทะเลาะกันเรื่องอรรฆ์ ประหนึ่งสัตว์เดรัจฉาน
7.11.14
सौभं दैत्यपुरं खस्थं शाल्वगुप्तं दुरासदम् ।
समुद्रकुक्षौ विक्रम्य पातयामास माधवः ॥ ७.११.१४ ॥
พระมาธวะทรงทำให้เมืองสౌภะของพวกไทตยะที่ลอยอยู่บนฟ้า ซึ่งศาลวะคุ้มครองและเข้าถึงได้ยาก ตกลงไปในท้องมหาสมุทรด้วยวิกรม
7.11.15
अङ्गान्वङ्गान्कलिङ्गंश्च मागधान्काशिकोसलान् ।
वात्स्यगार्ग्यकरूषांश्च पौण्ड्रांश्चाप्यजयद्रणे ॥ ७.११.१५ ॥
ในสงคราม พระองค์ยังทรงพิชิตแคว้นอังคะ วังคะ กลิงคะ มคธ กาศี โกศล วาตสยะ คารคยะ กรูษะ และปุณฑระ
7.11.16
आवन्त्यान्दाक्षिणात्यांश्च पार्वतीयान्दशेरकान् ।
काश्मीरकानौरसिकान्पिशाचांश्च समुद्गलान् ॥ ७.११.१६ ॥
พระองค์ยังทรงพิชิตชาวอาวันตี ชาวใต้ ชาวเทือกเขาเทศรกะ กาศมีระกะ เอารสิกะ ปิศาจ และสมุทคละ
7.11.17
काम्भोजान्वाटधानांश्च चोलान्पाण्ड्यांश्च सञ्जय ।
त्रिगर्तान्मालवांश्चैव दरदांश्च सुदुर्जयान् ॥ ७.११.१७ ॥
สัญชัย พระองค์ยังทรงพิชิตกัมโพชะ วาฏธานะ โจละ ปาณฑยะ ตริคารตะ มาลวะ และทารทะ ซึ่งพิชิตได้ยากยิ่ง
7.11.18
नानादिग्भ्यश्च सम्प्राप्तान्खशांश्चैव शकांस्तथा ।
जितवान्पुण्डरीकाक्षो यवनं च सहानुगम् ॥ ७.११.१८ ॥
พระผู้มีพระเนตรดุจดอกบัวยังทรงพิชิตชาวขศะและศกะที่มาจากทิศต่างๆ และพวกยวนะพร้อมบริวารด้วย
7.11.19
प्रविश्य मकरावासं यादोगणनिषेवितम् ।
जिगाय वरुणं सङ्ख्ये सलिलान्तर्गतं पुरा ॥ ७.११.१९ ॥
พระองค์เสด็จเข้าสู่ที่อยู่ของมกร อันเป็นที่อาศัยของฝูงสัตว์น้ำ และทรงพิชิตพระวรุณในสงคราม ผู้ซึ่งเคยอยู่ในใต้น้ำมาแต่ก่อน
7.11.20
युधि पञ्चजनं हत्वा दैत्यं पातालवासिनम् ।
पाञ्चजन्यं हृषीकेशो दिव्यं शङ्खमवाप्तवान् ॥ ७.११.२० ॥
พระหฤษีเกศทรงสังหารไทตยะปัญจชนะผู้อาศัยอยู่ในบาดาล ในการรบ แล้วทรงได้สังข์ทิพย์ปาญจชันยะมา
7.11.21
खाण्डवे पार्थसहितस्तोषयित्वा हुताशनम् ।
आग्नेयमस्त्रं दुर्धर्षं चक्रं लेभे महाबलः ॥ ७.११.२१ ॥
ที่ขาณฑวะ ปารถะพร้อมด้วยผู้อื่น เมื่อทำให้พระอัคนีพอพระทัยแล้ว ผู้มีกำลังมหาศาลนั้นได้รับอาคเนยาสตระอันไม่อาจต้านทานได้ และได้จักรมาด้วย
7.11.22
वैनतेयं समारुह्य त्रासयित्वाऽमरावतीम् ।
महेन्द्रभवनाद्वीरः पारिजातमुपानयत् ॥ ७.११.२२ ॥
ทรงขึ้นขี่พระวินเตยะ (ครุฑ) และทำให้อมราวดีหวาดกลัว วีรบุรุษนั้นได้นำต้นปาริชาตมาจากวิมานของพระมเหนทร์ผู้ยิ่งใหญ่
7.11.23
तच्च मर्षितवाञ्शक्रो जानंस्तस्य पराक्रमम् ।
राज्ञां चाप्यजितं कंचित्कृष्णेनेह न शुश्रुम ॥ ७.११.२३ ॥
พระศักระก็ทรงอดทนต่อเรื่องนั้น เพราะทรงรู้ถึงความกล้าหาญของพระองค์ เราไม่เคยได้ยินที่นี่ว่ากษัตริย์องค์ใดที่พระกฤษณะไม่อาจปราบได้
7.11.24
यच्च तन्महदाश्चर्यं सभायां मम सञ्जय ।
कृतवान्पुण्डरीकाक्षः कस्तदन्य इहार्हति ॥ ७.११.२४ ॥
และความอัศจรรย์อันยิ่งใหญ่ที่ผู้มีดวงเนตรดุจดอกบัวได้ทรงกระทำในที่ประชุมของข้า ข้าแต่สัญชัย ใครนอกจากพระองค์ในที่นี้จะสมควรกระทำได้
7.11.25
यच्च भक्त्या प्रसन्नोऽहमद्राक्षं कृष्णमीश्वरम् ।
तन्मे सुविदितं सर्वं प्रत्यक्षमिव चागमम् ॥ ७.११.२५ ॥
ส่วนที่ข้าได้เห็นพระกฤษณะ พระผู้เป็นใหญ่ ซึ่งทรงพอพระทัยด้วยความภักดี ทั้งหมดนั้นข้ารู้แจ้งดีแล้ว ราวกับได้ประจักษ์แก่ตา
7.11.26
नान्तो विक्रमयुक्तस्य बुद्ध्या युक्तस्य वा पुनः ।
कर्मणां शक्यते गन्तुं हृषीकेशस्य सञ्जय ॥ ७.११.२६ ॥
ข้าแต่สัญชัย กิจการของพระหฤษีเกศะผู้ประกอบด้วยความกล้าหาญและปัญญา ไม่อาจสิ้นสุดได้
7.11.27
तथा गदश्च साम्बश्च प्रद्युम्नोऽथ विदूरथः ।
अगावहोऽनिरुद्धश्च चारुदेष्णः ससारणः ॥ ७.११.२७ ॥
เช่นเดียวกัน คทะ สามพะ และประทยุมนะ ต่อจากนั้นวิทูรถะ อคาวหะ อนิรุทธะ จารุเทษณะ และสารณะ
7.11.28
उल्मुको निशठश्चैव झिल्ली बभ्रुश्च वीर्यवान् ।
पृथुश्च विपृथुश्चैव शमीङ्कोऽथारिमेजयः ॥ ७.११.२८ ॥
อุลมุกะ นิศฐะ ฌิลลี วีรบุรุษบภรุ ปฤถุ วิปฤถุ ศมีงกะ และอริเมชยะ
7.11.29
एतेऽन्ये बलवन्तश्च वृष्णिवीराः प्रहारिणः ।
कथंचित्पाण्जवानीकं श्रयेयुः समरे स्थिताः ॥ ७.११.२९ ॥
วีรบุรุษวฤษณีผู้มีกำลังเหล่านี้และคนอื่นๆ ผู้ยืนหยัดในการรบ ผู้ฟาดฟันได้ อาจจะหาที่พึ่งในกองทัพของปาณฑพได้บ้างกระมัง
7.11.30
आहूता वृष्णिवीरेण केशवेन महात्मना ।
ततः संशयितं सर्वे भवेदिति मतिर्मम ॥ ७.११.३० ॥
บรรดาผู้ที่ถูกเรียกมาโดยวีรบุรุษแห่งวฤษณี พระเกศวะผู้มีพระทัยยิ่งใหญ่ ข้าคิดว่าทุกคนจะตกอยู่ในความสงสัย
7.11.31
नागायुतबलो वीरः कैलासशिखरोपमः ।
वनमाली हली रामस्तत्र यत्र जनार्दनः ॥ ७.११.३१ ॥
ที่ใดมีพระชนารทนะ ที่นั่นก็มีวีรบุรุษพระราม ผู้มีกำลังเท่าช้างหมื่นเชือก ดุจยอดเขาไกรลาส ทรงพวงมาลัยดอกไม้ป่า ผู้ถือคันไถ
7.11.32
यमाहुः सर्वपितरं वासुदेवं द्विजातयः ।
अपि वा ह्येष पाण्डूनां योत्स्यतेऽर्थाय सञ्जय ॥ ७.११.३२ ॥
พระวาสุเทพที่พวกทวิชาติเรียกว่าบิดาของทุกสิ่ง จะทรงรบเพื่อประโยชน์ของปาณฑพหรือไม่ ข้าแต่สัญชัย
7.11.33
स यदा तात सन्नह्येत्पाण्डवार्थाय सञ्जय ।
न तदा प्रतिसंयोद्धा भविता तत्र कश्चन ॥ ७.११.३३ ॥
ข้าแต่สัญชัยลูกรัก เมื่อใดพระองค์ทรงเตรียมพร้อมเพื่อประโยชน์ของปาณฑพ เมื่อนั้นจะไม่มีใครที่นั่นเป็นคู่ต่อสู้ในการรบของพระองค์
7.11.34
यदि स्म कुरवः सर्वे जयेयुर्नाम पाण्डवान् ।
वार्ष्णेयोऽर्थाय तेषां वै गृह्णीयाच्छस्त्रमुत्तमम् ॥ ७.११.३४ ॥
แม้เการพทั้งหมดจะพึงเอาชนะปาณฑพได้ พระวารษเณยะก็จะทรงถืออาวุธอันสูงสุดเพื่อประโยชน์ของพวกเขา
7.11.35
ततः सर्वान्नरव्याघ्रो हत्वा नरपतीन्रणे ।
कौरवांश्च महाबाहुःकुन्त्यै दद्यात्स मेदिनीम् ॥ ७.११.३५ ॥
แล้วพระองค์ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ พระผู้มีพระพาหาใหญ่ เมื่อทรงสังหารบรรดาเจ้าแผ่นดินและเการพในการรบแล้ว ก็จะทรงมอบแผ่นดินนั้นแก่กุนตี
7.11.36
यस्य यन्ता हृषीकेशो योद्धा यस्य धनञ्जयः ।
रथस्य तस्य कः सङ्ख्ये प्रत्यनीको भवेद्रथः ॥ ७.११.३६ ॥
รถของผู้ที่มีหฤษีเกศะเป็นสารถี และมีธนัญชัยเป็นนักรบ ใครในการรบจะยืนต้านรถคันนั้นได้
7.11.37
न केनचिदुपायेन कुरूणां दृश्यते जयः ।
तस्मान्मे सर्वमाचक्ष्व यथा युद्धमवर्तत ॥ ७.११.३७ ॥
ด้วยอุบายใดๆ ชัยชนะของเการพก็ไม่ปรากฏ ฉะนั้นจงเล่าให้ข้าฟังทั้งหมด ว่าการรบได้ดำเนินไปอย่างไร
7.11.38
अर्जुनः केशवस्यात्मा कृष्णोऽप्यात्मा किरीटिनः ।
अर्जुने विजयो नित्यं कृष्णे कीर्तिश्च शाश्वती ॥ ७.११.३८ ॥
อรชุนคือพระอาตมันของพระเกศวะ และพระกฤษณะก็คืออาตมันของผู้ทรงมงกุฎ ชัยชนะย่อมเป็นของอรชุนเสมอ และเกียรติอันยั่งยืนเป็นของพระกฤษณะ
7.11.39
सर्वेष्वपि च लोकेषु बीभत्सुरपराजितः ।
प्राधान्येनैव भूयिष्ठममेयाः केशवे गुणाः ॥ ७.११.३९ ॥
ในบรรดาโลกทั้งปวง พีภัตสุผู้ไม่เคยพ่ายแพ้ และคุณความดีอันหาประมาณมิได้ มีอยู่ในพระเกศวะเป็นส่วนใหญ่ที่สุด
7.11.40
मोहाद्दुर्योधनः कृष्णं यो न वेत्तीह केशवम् ।
मोहितो दैवयोगेन मृत्युपाशपुरस्कृतः। ॥ ७.११.४० ॥
ทุรโยธน์เพราะความหลง จึงไม่รู้จักพระกฤษณะ พระเกศวะ ณ ที่นี่ ถูกความหลงครอบงำด้วยพลังแห่งโชคชะตา จึงถูกบ่วงแห่งความตายนำหน้าไป
7.11.41
न वेद कृष्णं दाशार्हमर्जुनं चैव पाण्डवम् ।
पूर्वदेवौ महात्मानौ नरनारायणावुभौ ॥ ७.११.४१ ॥
เขาไม่รู้จักกฤษณะแห่งทายารห์ และอรชุนแห่งปาณฑพ สองพระองค์นี้คือเทพผู้เป็นต้นเดิม คือนรและนารายณ์ ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ทั้งสองพระองค์
7.11.42
एकात्मानौ द्विधाभूतौ दृश्येते मानवैर्भुवि ।
मनसापि हि दुर्धर्षौ सेनामेतां यशस्विनौ ॥ ७.११.४२ ॥
ทั้งสองพระองค์มีอาตมันเดียวกัน แต่ปรากฏบนแผ่นดินแก่มนุษย์ราวกับแยกเป็นสององค์ แม้ในใจก็ไม่มีผู้ใดข่มให้พ่ายได้ สองพระองค์ผู้มีเกียรติยศนี้ ..... กองทัพนี้
7.11.43
नाशयेतामिहेच्छन्तौ मानुषत्वाच्च नेच्छतः ।
युगस्येव विपर्यासो लोकानामिव मोहनम् ॥ ७.११.४३ ॥
ทั้งสองพระองค์ปรารถนาจะทำลายที่นี่ แต่เพราะเป็นมนุษย์และไม่ปรารถนาเช่นนั้น ความพินาศจะเกิดขึ้น ดุจการกลับด้านของยุค ดุจความหลงของโลกทั้งหลาย
7.11.44
भीष्मस्य च वधस्तात द्रोणस्य च महात्मनः ।
न ह्येव ब्रह्मचर्येण न वेदाध्ययनेन च ॥ ७.११.४४ ॥
ลูกรัก การสังหารภีษมะและโทรณะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้น ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ แม้ด้วยการถือพรหมจรรย์หรือด้วยการศึกษาพระเวท
7.11.45
न क्रियाभिर्न चास्त्रेण मृत्योः कश्चिन्निर्वायते ।
लोकसम्भावितौ वीरौ कृतास्त्रौ युद्धदुर्मदौ ॥ ७.११.४५ ॥
ไม่มีผู้ใดจะรอดพ้นจากความตายได้ ไม่ว่าด้วยพิธีกรรมหรือด้วยอาวุธ วีรบุรุษทั้งสองซึ่งเป็นที่ยกย่องในโลก ชำนาญในศาสตร์อาวุธ และเมามันด้วยความภาคภูมิในการรบ
7.11.46
भीष्मद्रोणौ हतौ श्रुत्वा किन्नु जीवामि सञ्जय ।
यां तां श्रियमसूयामः पुरा दृष्ट्वा युधिष्ठिरे ॥ ७.११.४६ ॥
เมื่อได้ยินว่าภีษมะและโทรณะถูกสังหารแล้ว ข้าพเจ้ายังมีชีวิตอยู่ได้อย่างไร สัญชัยเอ๋ย ความรุ่งเรืองที่เราเคยริษยาเมื่อได้เห็นในยุธิษฐิระนั้น
7.11.47
अद्य तामनुजानीमो भीष्मद्रोणवधेन ह ।
मत्कृते चाप्यनुप्राप्तः कुरूणामेष सङ्क्षयः ॥ ७.११.४७ ॥
วันนี้ เพราะการสังหารภีษมะและโทรณะ เราจึงยอมสละความรุ่งเรืองนั้นจริงๆ และเพราะข้าพเจ้า ความพินาศนี้จึงได้มาถึงเหล่ากุรุ
7.11.48
पक्वानां हि वधे सूत वज्रायन्ते तृणान्युत ।
अनन्तमिदमैश्वर्यं लोके प्राप्तो युधिष्ठिरः ॥ ७.११.४८ ॥
สารถีเอ๋ย ในการสังหารสิ่งที่สุกงอมแล้ว แม้หญ้าก็กลายเป็นสายฟ้า และอำนาจอันไพศาลนี้ ยุธิษฐิระได้บรรลุในโลกแล้ว
7.11.49
यस्य कोपान्महात्मानौ भीष्मद्रोणौ निपातितौ ।
प्राप्तः प्रकृतितो धर्मो न धर्मो मामकान्प्रति ॥ ७.११.४९ ॥
เพราะความโกรธของผู้ใด ภีษมะและโทรณะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่สองพระองค์จึงถูกล้มลง ธรรมนั้นมาถึงโดยธรรมชาติของมัน มิใช่ธรรมต่อประชาชนของข้าพเจ้า
7.11.50
क्रूरः सर्वविनाशाय कालोऽसौ नातिवर्तते ।
अन्यथा चिन्तिता ह्यर्था नरैस्तात मनस्विभिः।
अन्यथैव प्रपद्यन्ते दैवादिति मतिर्मम ॥ ७.११.५० ॥
กาลอันโหดร้ายนั้นมีไว้เพื่อความพินาศของทุกสิ่ง ไม่อาจล่วงพ้นไปได้ ลูกรัก แม้สิ่งที่ปราชญ์คิดไว้ ก็ย่อมเกิดขึ้นเป็นอย่างอื่นด้วยโชคชะตา นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า
7.11.51
तस्मादपरिहार्येऽर्थे सम्प्राप्ते कृच्छ्र उत्तमे ।
अपारणीये दुश्चिन्त्ये यथाभूतं प्रचक्ष्व मे ॥ ७.११.५१ ॥
ฉะนั้น ในเรื่องที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ซึ่งได้มาถึงแล้วในความทุกข์ยากสูงสุด ข้ามได้ยาก และยากแม้จะคิดตรึกตรอง จงบอกข้าพเจ้าให้ตรงตามที่เป็นจริงเถิด
7.11.53
क्षत्रञ्जयः क्षत्रदेवः क्षत्रवर्मा च मानदः ।
धृष्टद्युम्नात्मजा वीराः के तान्द्रोणादवारयन् ॥ ७.११.५३ ॥
กษัตริยัญชยะ กษัตริยเทวะ กษัตริยวรรมัน และมานทะ วีรบุตรของธฤษฏทยุมน์เหล่านั้น ใครเป็นผู้ยับยั้งพวกเขาไว้มิให้เข้าถึงโทรณะ
7.11.54
शताद्विशिष्टं यं युद्धे सममन्यन्त वृष्णयः ।
चेकितानं महेष्वासं कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.११.५४ ॥
ใครเป็นผู้ยับยั้งเจกิตานะ นักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ซึ่งพวกวฤษณีในการรบถือว่าเหนือกว่าหนึ่งร้อยคน และเสมอด้วยทุกคน มิให้เข้าถึงโทรณะ
7.11.55
वार्धक्षेमिः कलिङ्गानां यः कन्यामाहरद्युधि ।
अनाधृष्टिरदीनात्मा कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.११.५५ ॥
ใครเป็นผู้ยับยั้งวารธักเษมี ผู้ได้พาหญิงสาวแห่งกลิงคะไปในการรบ และอนาธฤษฏิผู้มีจิตใจไม่ท้อถอย มิให้เข้าถึงโทรณะ
7.11.56
भ्रातरः पञ्च कैकेया धार्मिकाः सत्यविक्रमाः ।
इन्द्रगोपकसङ्काशा रक्तवर्मायुधध्वजाः ॥ ७.११.५६ ॥
พี่น้องห้าคนแห่งไกเกยะ ผู้ชอบธรรมและมีความกล้าหาญแท้จริง มีรูปร่างคล้ายด้วงอินทรโคปกะ สวมเกราะแดง ถืออาวุธและธงแดง
7.11.57
मातृष्वसुः सुता वीराः पाण्डवानां जयार्थिनः ।
तान्द्रोणं हन्तुमायातान्के वीराः पर्यवारयन् ॥ ७.११.५७ ॥
บรรดาวีรบุตรของน้าสาวของปาณฑพ ผู้ปรารถนาชัยชนะ ซึ่งมาเพื่อสังหารโทรณะ วีรบุรุษผู้ใดได้ยับยั้งพวกเขาไว้
7.11.58
यं योधयन्तो राजानो नाजयन्वारणावते। ॥ ७.११.५८ ॥
ผู้ที่บรรดากษัตริย์ซึ่งรบอยู่ที่วารณาวตะ ไม่อาจชนะได้
7.11.59
धनुष्मतां वरं शूरं सत्यसन्धं महाबलम् ।
द्रोणात्कस्तं नरव्याघ्रं युयुत्सुं पर्यवारयत् ॥ ७.११.५९ ॥
ใครเป็นผู้ยับยั้งยุยุตสุ ผู้เป็นยอดนักธนู กล้าหาญ ซื่อตรงต่อคำมั่น มีกำลังมหาศาล เป็นดั่งเสือในหมู่มนุษย์ มิให้เข้าถึงโทรณะ
7.11.60
यः पुत्रं काशिराजस्य वाराणस्यां महारथम् ।
समरे स्त्रीषु गृध्यन्तं भल्लेनापाहरद्रथात् ॥ ७.११.६० ॥
ผู้ที่ด้วยหอกภัลละ ได้ลากโอรสของกษัตริย์แห่งกาศี นักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่แห่งวาราณสี ซึ่งหลงใหลในสตรี ออกจากรถศึกในการรบ
7.11.61
धृष्टद्युम्नं महेष्वासं पार्थानां मन्त्रधारिणम् ।
युक्तं दुर्योधनानर्थे सृष्टं द्रोणवधाय च ॥ ७.११.६१ ॥
ธฤษฏทยุมน์ นักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ที่ปรึกษาของบรรดาปารถะ ซึ่งถูกแต่งตั้งเพื่อประโยชน์ของทุรโยธน์ และถูกส่งมาเพื่อการสังหารโทรณะ
7.11.62
निर्दहन्तं रणे योधान्दारयन्तं च सर्वतः ।
द्रोणाभिमुखमायान्तं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.११.६२ ॥
ผู้ใดเผาผลาญนักรบในสนามรบ และฉีกทำลายพวกเขาไปทุกทิศ กำลังพุ่งเข้าหาโทรณะ มีวีรบุรุษกลุ่มใดกันที่ขวางเขาไว้
7.11.63
उत्सङ्ग इव सम्वृद्धं द्रुपदस्यास्त्रवित्तमम् ।
शैखण्डिनं शस्त्रगुप्तं के द्रोणादवारयन् ॥ ७.११.६३ ॥
มีวีรบุรุษกลุ่มใดกันที่คุ้มครองศิขัณฑินจากโทรณะ ศิขัณฑินผู้เชี่ยวชาญอาวุธยิ่งกว่าผู้ใด ได้รับการคุ้มกันด้วยอาวุธ และเติบโตขึ้นราวกับอยู่บนตักของท้าวทรุปท
7.11.64
य इमां पृथिवीं कृत्स्नां चर्मवत्समवेष्टयत् ।
महता रथघोषेण मुख्यारिघ्नो महारथः ॥ ७.११.६४ ॥
ผู้ที่โอบล้อมแผ่นดินทั้งผืนนี้ราวกับหนังหุ้ม เป็นมหารถีผู้สังหารศัตรูหัวหน้า ด้วยเสียงกึกก้องแห่งรถศึกอันยิ่งใหญ่
7.11.65
दशाश्वमेधानाजहे स्वन्नपानाप्तदक्षिणान् ।
निरर्गलान्सर्वमेधान्पुत्रवत्पालयन्प्रजाः ॥ ७.११.६५ ॥
ท่านประกอบพิธีอัศวเมธสิบครั้ง ซึ่งมีอาหาร เครื่องดื่ม และทักษิณาอันอุดมบริบูรณ์ พิธียัญทั้งปวงดำเนินไปโดยไม่มีอุปสรรค และท่านปกป้องประชาราษฎร์เสมือนบุตรของตน
7.11.66
विसृष्टा दक्षिणा यस्य गङ्गाजलमवारयत् ।
गङ्गास्रोतसि यावत्यः सिकता अप्यशेषतः।
तावतीर्गा ददौ वीर उशीनरसुतोऽध्वरे ॥ ७.११.६६ ॥
ทักษิณาที่ท่านถวายนั้นถึงกับกั้นน้ำแห่งแม่คงคาไว้ ท่านวีรบุรุษ โอรสของท้าวอุศีนระ ได้ถวายโคในพิธียัญเป็นจำนวนเท่ากับเม็ดทรายทั้งหมดในกระแสแม่คงคา
7.11.67
न पूर्वे नापरे चक्रुरिदं केचन मानवाः ।
इतीदं चुक्रुशुर्देवाः कृते कर्मणि दुष्करे ॥ ७.११.६७ ॥
ไม่มีมนุษย์ทั้งในอดีตและอนาคตที่ทำกรรมเช่นนี้ได้ และเมื่อกรรมอันยากยิ่งนี้สำเร็จลง เหล่าเทวดาจึงร้องประกาศเช่นนี้
7.11.68
पश्यामस्त्रिषु लोकेषु न तं संस्थास्नुचारिषु ।
जातं चापि जनिष्यन्तं द्वितीयं चापि साम्प्रतम् ॥ ७.११.६८ ॥
เราไม่เห็นผู้ใดในสามโลก ทั้งในหมู่สิ่งที่อยู่นิ่งและสิ่งที่เคลื่อนไหว ที่เหมือนท่าน ทั้งที่เกิดแล้ว ที่จะเกิดต่อไป หรือที่บัดนี้เป็นคู่หนึ่ง
7.11.69
अन्यमौशीनराच्छेब्याद्धुरो वोढारमित्युत ।
गतिं यस्य न यास्यन्ति मानुषा लोकवासिनः ॥ ७.११.६९ ॥
นอกจากศัยพยะแห่งวงศ์อุศีนระ ผู้แบกแอกได้อีกผู้หนึ่ง ซึ่งมนุษย์ผู้อาศัยอยู่ในโลกจะไม่อาจดำเนินตามรอยได้
7.11.70
तस्य नप्तारमायान्तं शैब्यं कः समवारयत् ।
द्रोणायाभिमुखं यत्तं व्यात्ताननमिवान्तकम् ॥ ७.११.७० ॥
เมื่อหลานชายของท่านศัยพยะมาถึง พุ่งตรงเข้าหาโทรณะ ดุจยมราชอ้าปากกว้าง ผู้ใดเล่าที่ขวางเขาไว้ได้
7.11.71
विराटस्य रथानीकं मत्स्यस्यामित्रघातिनः ।
प्रेप्सन्तं समरे द्रोणं के वीराः पर्यवारयन् ॥ ७.११.७१ ॥
วีรบุรุษกลุ่มใดที่ล้อมและขวางผู้ที่ในสนามรบ ปรารถนาจะถึงโทรณะ ซึ่งเป็นกองรถศึกของท้าววิราฏ และของท้าวมัตสยะ ผู้สังหารศัตรู
7.11.72
सद्यो वृकोदराज्जातो महाबलपराक्रमः ।
मायावी राक्षसो वीरो यस्मान्मम महद्भयम् ॥ ७.११.७२ ॥
เพิ่งเกิดจากวฤโกทร (ภีมะ) เป็นวีรรากษสผู้มีกำลังและความกล้าหาญอันยิ่งใหญ่ ชำนาญในมายา ซึ่งข้าพเจ้ามีความหวาดกลัวอย่างยิ่ง
7.11.73
पार्थानां जयकामं तं तं पुत्राणां मम कण्टकम् ।
घटोत्कचं महात्मानं कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.११.७३ ॥
ผู้ใดขวางโฆฏกจ์ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ไว้ไม่ให้เข้าหาโทรณะได้ โฆฏกจ์ผู้ปรารถนาชัยชนะแก่บุตรแห่งปฤถา และเป็นหนามยอกอกแก่บุตรทั้งหลายของข้าพเจ้า
7.11.74
एते चान्ये च बहवो येषामजितं युधि ।
त्यक्तारः संयुगे प्राणान्किं तेषामजितं युधि ॥ ७.११.७४ ॥
ทั้งเหล่านี้และอีกมากมาย ที่ไม่เคยพ่ายแพ้ในการรบ ได้สละชีวิตในการต่อสู้แล้ว ก็แล้วพลังอันไม่พ่ายแพ้ในการรบของพวกเขาจะเป็นอย่างไรเล่า
7.11.75
येषां च पुरुषव्याघ्रः शार्ङ्गधन्वा व्यपाश्रयः ।
लोकानां गुरुरत्यर्थं लोकनाथः सनातनः। ॥ ७.११.७५ ॥
พระผู้เป็นเกาะคุ้มครองแก่ผู้เหล่านั้น คือปุรุษวยาฆระผู้ถือธนูศารังคะ เป็นครูยิ่งของโลกทั้งหลาย เป็นเจ้าแห่งโลก เป็นนิรันดร
7.11.76
नारायणोरणे नाथो दिव्यो दिव्यात्मकः प्रभुः ।
यस्य दिव्यानि कर्माणि प्रवदन्ति मनीषिणः। ॥ ७.११.७६ ॥
นารายณ์ เจ้าแห่งการรบ ทรงเป็นทิพย์ มีธรรมชาติอันเป็นทิพย์ เป็นพระผู้เป็นใหญ่ ผู้ที่บรรดาปราชญ์ย่อมประกาศกิจอันเป็นทิพย์ของพระองค์
7.11.77
तान्यहं कीर्तयिष्यामि भक्त्या स्थैर्यार्थमात्मनः ॥ ७.११.७७ ॥
ข้าพเจ้าจะกล่าวถึงกิจเหล่านั้นด้วยความภักดี เพื่อให้จิตของข้าพเจ้ามั่นคง
7.11.88
षण्मासानपि संरब्धा जिघांसन्तो युधां पतिं ॥ ७.११.८८ ॥
แม้โกรธเคืองอยู่ถึงหกเดือน ปรารถนาจะสังหารจอมนักรบ