మహాభారతం · అధ్యాయం 7.110
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.110.1
भारद्वाजं कथं युद्धे युयुधानो न्यवारयत् ।
सञ्जयाचक्ष्व तत्त्वेन परं कौतूहलं हि मे ॥ ७.११०.१ ॥
సంజయా, యుద్ధంలో యుయుధానుడు భారద్వాజుడైన ద్రోణుని ఎలా అడ్డుకున్నాడో యథార్థంగా చెప్పు. నాకు ఎంతో ఆసక్తిగా ఉంది.
7.110.2
शृणु राजन्महाप्राज्ञ सङ्ग्रामं रोमहर्षणम् ।
द्रोणस्य पाण्डवैः सार्धं युयुधानपुरोगमैः ॥ ७.११०.२ ॥
రాజా, మహాప్రాజ్ఞా, వినుము. యుయుధానుడు ముందుండగా పాండవులతో ద్రోణునికి జరిగిన రోమాంచకరమైన యుద్ధాన్ని విను.
7.110.3
वध्यमानं बलं दृष्ट्वा युयुधानेन मारिष ।
अभ्यद्रवत्स्वयं द्रोणः सात्यकिं सत्यविक्रमम् ॥ ७.११०.३ ॥
మారిష, యుయుధానుని చేత సైన్యం చంపబడటం చూసి ద్రోణుడే సత్యపరాక్రముడైన సాత్యకి వైపు దూసుకెళ్లాడు.
7.110.4
तमापतन्तं सहसा भारद्वाजं महारथम् ।
सात्यकिः पञ्चविंशत्या क्षुद्रकाणां समार्पयत् ॥ ७.११०.४ ॥
అకస్మాత్తుగా దూసుకువచ్చిన ఆ మహారథుడైన భారద్వాజుని (ద్రోణుని) సాత్యకి ఇరవైఐదు చిన్న బాణాలతో కొట్టాడు.
7.110.5
द्रोणोऽपि युधि विक्रान्तो युयुधानं समाहितः ।
अविध्यत्पञ्चभिस्तूर्णं हेमपुङ्खैः शरैः शितैः ॥ ७.११०.५ ॥
యుద్ధంలో పరాక్రమవంతుడైన ద్రోణుడు కూడా ఏకాగ్రతతో యుయుధానుని బంగారు రెక్కల పదునైన ఐదు బాణాలతో వెంటనే గుచ్చాడు.
7.110.6
ते वर्म भित्त्वा सुदृढं द्विषत्पिशितभोजनाः ।
अभ्ययुर्धरणीं राजन्वल्मीकमिव पन्नगाः ॥ ७.११०.६ ॥
రాజా, శత్రువుల మాంసాన్ని తినే ఆ బాణాలు అత్యంత దృఢమైన కవచాన్ని చీల్చి, పుట్టలోకి పాములు దూరినట్లు భూమిలోకి దూసుకెళ్లాయి.
7.110.7
दीर्घबाहुरभिक्रुद्धस्तोत्रार्दित इव द्विपः ।
द्रोणं पञ्चाशताऽविध्यन्नाराचैरग्निसन्निभैः ॥ ७.११०.७ ॥
దీర్ఘబాహువు అయిన సాత్యకి అత్యంత కోపంతో, అంకుశంతో బాధింపబడిన ఏనుగులా, అగ్నిసమానమైన యాభై నారాచ బాణాలతో ద్రోణుని గుచ్చాడు.
7.110.8
भारद्वाजो रणे विद्धो युयुधानेन सत्वरम् ।
सात्यकिं बहुभिर्बाणैर्यतमानमविध्यत ॥ ७.११०.८ ॥
యుద్ధంలో యుయుధానుని చేత వేగంగా గాయపరచబడిన భారద్వాజ ద్రోణుడు, ప్రయత్నిస్తున్న సాత్యకిని అనేక బాణాలతో గుచ్చాడు.
7.110.9
ततः क्रुद्धो महेष्वासो भूय एव महाबलः ।
सात्वतं पीडयामास व्रातेन नतपर्वणाम् ॥ ७.११०.९ ॥
అప్పుడు కోపించిన మహాధనుర్ధరుడు, మహాబలుడు అయిన ద్రోణుడు మరల సాత్వత సాత్యకిని వంగిన కీలుల బాణ సమూహంతో బాధించాడు.
7.110.10
स वध्यमानः समरे भारद्वाजेन सात्यकिः ।
नान्वपद्यत कर्तव्यं किञ्चिदेव विशाम्पते ॥ ७.११०.१० ॥
ప్రజాపతీ! యుద్ధంలో భారద్వాజ ద్రోణునిచే బాధింపబడిన సాత్యకి, చేయదగినది ఏదీ తోచలేదు.
7.110.11
विषण्णवदनश्चापि युयुधानोऽभवन्नृप ।
भारद्वाजं रणे दृष्ट्वा विसृजन्तं शिताञ्शरान् ॥ ७.११०.११ ॥
రాజా! యుద్ధంలో భారద్వాజ ద్రోణుడు వాడి బాణాలను ప్రయోగించడం చూసి యుయుధానుడు (సాత్యకి) కూడా విచారవదనుడయ్యాడు.
7.110.12
तं तु सम्प्रेक्ष्य ते पुत्राः सैनिकाश्च विशाम्पते ।
प्रहृष्टमनसो भूत्वा सिंहवद्व्यनदन्मुहुः ॥ ७.११०.१२ ॥
ప్రజాపతీ! అతన్ని చూసి నీ కుమారులు, సైనికులు సంతోషించిన మనస్సుతో సింహాల వలె పదేపదే గర్జించారు.
7.110.13
तं श्रुत्वा निनदं घोरं पीड्यमानं च माधवम् ।
युधिष्ठिरोऽब्रवीद्राजा सर्वसैन्यानि भारत ॥ ७.११०.१३ ॥
ఆ భయంకరమైన గర్జనను విని, మాధవుడు (సాత్యకి) పీడింపబడుతున్నాడని తెలిసి, రాజు యుధిష్ఠిరుడు, ఓ భారతా, సమస్త సేనలతో ఇలా అన్నాడు.
7.110.14
एष वृष्णिवरो वीरः सात्यकिः सत्यविक्रमः ।
ग्रस्यते युधि वीरेण भानुमानिव राहुणा।
अभिद्रवत गच्छध्वं सात्यकिर्यत्र युध्यते ॥ ७.११०.१४ ॥
వృష్ణి వీరులలో శ్రేష్ఠుడు, సత్యపరాక్రముడు అయిన వీరుడు సాత్యకి యుద్ధంలో ఒక వీరునిచే రాహువు సూర్యుని పట్టుకున్నట్లు పట్టబడుతున్నాడు. సాత్యకి పోరాడుతున్న చోటికి పరుగెత్తి వెళ్ళండి.
7.110.15
अभिद्रवत गच्छद्वं सात्यकिर्यत्र युध्यते ।
धृष्टद्युम्नं च पाञ्चाल्यमिदमाह जनाधिपः।
द्रोणं वारय सुक्षित्रं सात्यकिं मावधीद्द्विजः ॥ ७.११०.१५ ॥
సాత్యకి పోరాడుతున్న చోటికి పరుగెత్తి వెళ్ళండి. అప్పుడు జనాధిపతి పాంచాల్య ధృష్టద్యుమ్నునితో ఇలా అన్నాడు: ద్రోణుని అడ్డగించండి, ఆ ద్విజుడు సాత్యకిని చంపకుండునట్లు.
7.110.16
अभिद्रव द्रुतं द्रोणं किमु तिष्ठसि पार्पत ।
न पश्यसि भयं द्रोणाद्धोरं नः समुपस्थितम् ॥ ७.११०.१६ ॥
వేగంగా ద్రోణునిపై దాడి చేయండి. ఓ పార్షతా, ఎందుకు నిలబడ్డావు? ద్రోణుని నుండి మనపై వస్తున్న భయంకరమైన ప్రమాదాన్ని నీవు చూడటం లేదా?
7.110.17
असौ द्रोणो महेष्वासो युयुधानेन संयुगे ।
क्रीडते सूत्रबद्धेन पक्षिणा बालको यथा ॥ ७.११०.१७ ॥
ఆ మహాధనుర్ధరుడు ద్రోణుడు యుద్ధంలో యుయుధానునితో (సాత్యకితో) ఆడుతున్నాడు, ఒక బాలుడు దారంతో కట్టిన పక్షితో ఆడుకున్నట్లు.
7.110.18
तत्रैव सर्वे गच्छन्तु भीमसेनपुरोगमाः ।
त्वयैव सहिताः सर्वे युयुधानरथं प्रति ॥ ७.११०.१८ ॥
అక్కడికే అందరూ వెళ్ళనివ్వండి, భీమసేనుడు ముందు నడవగా; నీతో కలిసి అందరూ యుయుధానుని రథం వైపు వెళ్ళండి.
7.110.19
पृष्ठतोऽनुगमिष्यामि त्वामहं सहसैनिकः ।
सात्यकिं मोक्षयस्वाद्य यमदंष्ट्रान्तरं गतम् ॥ ७.११०.१९ ॥
నేను సైన్యంతో నీ వెనుక అనుసరిస్తాను. ఈ రోజు యముని కోరల మధ్యకు వెళ్ళిన సాత్యకిని విడిపించు.
7.110.20
सञ्जय उवाच ।
एवमुक्त्वा ततो राजा सर्वसैन्येन भारत।
अभ्यद्रवद्रणे द्रोणं युयुधानस्य कारणात् ॥ ७.११०.२० ॥
ఇలా చెప్పి, అప్పుడు రాజు సర్వ సైన్యంతో యుయుధానుని కారణంగా యుద్ధంలో ద్రోణునిపై దూకాడు, భారతా.
7.110.21
तत्रारावो महानासीद्द्रोणमेकं युयुत्सताम् ।
पाण्डवानां च भद्रं ते सृञ्जयानां च सर्वशः ॥ ७.११०.२१ ॥
అక్కడ ద్రోణుడొక్కడినే ఎదిరించాలనుకున్న పాండవులు, సృంజయుల మహా ధ్వని పుట్టింది. నీకు శుభం కలుగుగాక.
7.110.22
ते समेत्य नरव्याघ्रा भारद्वाजं महारथम् ।
अभ्यवर्षञ्शरैस्तीक्ष्णैः कङ्कबर्हिणवाजितैः ॥ ७.११०.२२ ॥
ఆ నరవ్యాఘ్రులు కలిసి, మహారథుడైన భారద్వాజునిపై కంక, నెమలి రెక్కలతో కూడిన తీక్ష్ణ బాణాలను కురిపించారు.
7.110.23
स्मयन्नेव तु तान्वीरान्द्रोणः प्रत्यग्रहीत्स्वयम् ।
अतिथीनागतान्यद्वत्सलिलेनासनेन च ॥ ७.११०.२३ ॥
అయితే ద్రోణుడు నవ్వుతూ ఆ వీరులను స్వయంగా ఎదుర్కొన్నాడు, వచ్చిన అతిథులకు నీళ్ళు, ఆసనంతో స్వాగతం చెప్పినట్లు.
7.110.24
तर्पितास्ते शरैस्तस्य भारद्वाजस्य धन्विनः ।
आतिथेयं गृहं प्राप्य तर्प्यन्तेऽतिथयो यथा ॥ ७.११०.२४ ॥
ఆ విలుకాడైన భారద్వాజుని బాణాలతో వారు తృప్తి చెందారు; ఆతిథ్యగృహానికి చేరిన అతిథులు తృప్తి పొందినట్లు.
7.110.25
भारद्वाजं च ते सर्वे न शेकुः प्रतिवीक्षितुम् ।
मध्यन्दिनमनुप्राप्तं सहस्रांशुमिव प्रभो ॥ ७.११०.२५ ॥
ఓ ప్రభూ, వారందరూ భారద్వాజుని (ద్రోణుని) నేరుగా చూడలేకపోయారు; మధ్యాహ్నం నడినెత్తిన ఉన్న సహస్రాంశువును చూడలేనట్లు.
7.110.26
तांस्तु सर्वान्महेष्वासान्द्रोणः शस्त्रभृतां वरः ।
अतापयच्छरव्रातैर्गभस्तिभिरिवांशुमान् ॥ ७.११०.२६ ॥
శస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుడు ఆ మహావిల్లాళ్లందరినీ బాణసమూహాలతో సూర్యుడు తన కిరణాలతో తపింపజేసినట్లు తపింపజేశాడు.
7.110.27
वध्यमाना महाराज पाण्डवाः सृञ्जयास्तथा ।
त्रातारं नाध्यगच्छन्त पङ्कमग्ना इव द्विपाः ॥ ७.११०.२७ ॥
మహారాజా, చంపబడుతున్న పాండవులు, సృంజయులు, బురదలో కూరుకుపోయిన ఏనుగుల వలె రక్షకుడిని పొందలేకపోయారు.
7.110.28
द्रोणस्य च व्यदृश्यन्त विसर्पन्तो महाशराः ।
गभस्तय इवार्कस्य प्रतपन्तः समन्ततः ॥ ७.११०.२८ ॥
ద్రోణుని మహాబాణాలు సూర్యుని కిరణాల వలె నలువైపులా వ్యాపించి తపింపజేస్తూ కనిపించాయి.
7.110.29
तस्मिन्द्रोणेन निहताः पाञ्चालाः पञ्चविंशतिः ।
महारथाः समाख्याता धृष्टद्युम्नस्य सम्मताः ॥ ७.११०.२९ ॥
ఆ యుద్ధంలో ద్రోణునిచే హతులైన ఇరవై ఐదుగురు పాంచాల మహారథులు, ప్రసిద్ధులు, ధృష్టద్యుమ్నునికి ప్రియులైనవారు.
7.110.30
पाण्डूनां सर्वसैन्येषु पाञ्चालानां तथैव च ।
द्रोणं स्म ददृशुः शूरं विनिघ्नन्तं वरान्वरान् ॥ ७.११०.३० ॥
పాండవుల, పాంచాలుల సమస్త సేనలలో వారందరూ వీరుడైన ద్రోణుడు శ్రేష్ఠులలో శ్రేష్ఠులను హతమారుస్తుండగా చూశారు.
7.110.31
केकयानां शतं हत्वा विद्राव्य च समन्ततः ।
द्रोणस्तस्थौ महाराज व्यादितास्य इवान्तकः ॥ ७.११०.३१ ॥
మహారాజా, కేకయుల వంద మందిని చంపి, అన్ని వైపులా చెదరగొట్టి, తెరచిన నోటితో ఉన్న యముడిలా ద్రోణుడు నిలిచాడు.
7.110.32
पाञ्चालान्सृञ्जयान्मत्स्यान्केकयांश्च नराधिप ।
द्रोणोऽजयन्महाबाहुः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.११०.३२ ॥
నరాధిపా, మహాబాహువైన ద్రోణుడు పాంచాలులను, సృంజయులను, మత్స్యులను, కేకయులను వందలు వేలుగా జయించాడు.
7.110.33
तेषां समभवच्छब्दो विद्धानां द्रोणसायकैः ।
वनौकसामिवारण्ये व्याप्तानां धृमकेतुना ॥ ७.११०.३३ ॥
ద్రోణుని బాణాలచే గుచ్చబడినవారి ఆక్రందన లేచింది, అడవిలో అగ్నితో చుట్టుముట్టబడిన అడవి ప్రాణుల ఆర్తనాదంలా.
7.110.34
तत्र देवाः सगन्धर्वाः पितरश्चाब्रुवन्नृप ।
एते द्रवन्ति पाञ्चालाः पाण्डवाश्च ससैनिकाः ॥ ७.११०.३४ ॥
అక్కడ దేవతలు, గంధర్వులు, పితరులు ఇలా అన్నారు: రాజా, ఇదిగో పాంచాలులు, పాండవులు తమ సైన్యంతో పారిపోతున్నారు.
7.110.35
तं तथा समरे द्रोणं निघ्नन्तं सौमकान्रणे ।
न चाप्यभिययुः केचिदपरे नैव विव्यधुः ॥ ७.११०.३५ ॥
యుద్ధంలో సౌమకులను చంపుతున్న ద్రోణుని కొందరు సమీపించలేదు, ఇతరులు అతనిని కొట్టనూ లేదు.
7.110.36
वर्तमाने तथा रौद्रे तस्मिन्वीरवरक्षये ।
अशृणोत्सहसा पार्थः पाञ्चजन्यस्य निःस्वनम् ॥ ७.११०.३६ ॥
ఆ భయంకరమైన, వీరోత్తములు నశించిపోతున్న సమయంలో, పార్థుడు అకస్మాత్తుగా పాంచజన్య శంఖధ్వనిని విన్నాడు.
7.110.37
पूरिते वासुदेवेन शङ्खराजे महात्मना ।
युध्यमानेषु वीरेषु सैन्धवस्याभिरक्षिषु ॥ ७.११०.३७ ॥
మహాత్ముడు వాసుదేవుడు శంఖరాజును పూరించగా, సైంధవుని రక్షకులైన వీరులు యుద్ధం చేస్తుండగా.
7.110.38
नदत्सु धार्तराष्ट्रेषु विजयस्य रथं प्रति ।
गाण्डीवस्य च निर्घोषे विप्रनष्टे समन्ततः ॥ ७.११०.३८ ॥
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు విజయుని రథం వైపు గర్జిస్తుండగా, గాండీవ ధ్వని నలువైపులా అంతరించిపోయింది.
7.110.39
कश्मलाभिहतो राजा चिन्तयामास पाण्डवः ।
न नूनं स्वस्ति पार्थाय यथा नदति शङ्खराट् ॥ ७.११०.३९ ॥
మోహంతో కుంగిపోయిన పాండవ రాజు ఆలోచించాడు: 'నిశ్చయంగా పార్థునికి క్షేమం లేదు; శంఖరాజు ధ్వనిస్తున్నాడు.'
7.110.40
कौरवाश्च यथा हृष्टा विनदन्ति मुहुर्मुहुः ।
व्यक्तमद्य विनश्यन्ति सर्वलोकमहारथाः ॥ ७.११०.४० ॥
కౌరవులు సంతోషంతో మళ్ళీ మళ్ళీ గర్జిస్తున్నారు; నేడు సర్వలోక మహారథులు నశిస్తారనేది స్పష్టం.
7.110.41
एवं सञ्चिन्तयित्वा तु व्याकुलेनान्तरात्मना ।
अजताशत्रुः कौन्तेयः सात्वतं प्रत्यभाषत ॥ ७.११०.४१ ॥
ఇలా ఆలోచించి, కలత చెందిన అంతరాత్మతో కుంతీపుత్రుడు అజాతశత్రువు సాత్వతునితో మాట్లాడాడు.
7.110.42
बाष्पगद्गदया वाचा मुह्यमानो मुहुर्मुहुः ।
कृत्यस्यानन्तरापेक्षी शैनेयं शिनिपुङ्गवम् ॥ ७.११०.४२ ॥
కన్నీటితో గద్గదమైన స్వరంతో, మళ్ళీ మళ్ళీ మోహం చెంది, తదుపరి కార్యం కోసం ఎదురుచూస్తూ, శినిపుంగవుడైన శైనేయునితో మాట్లాడాడు.
7.110.43
यः स धर्मः पुरा दृष्टः सद्भिः शैनेय शाश्वतः ।
साम्पराये सुहृत्कृत्ये तस्य कालोऽयमागतः ॥ ७.११०.४३ ॥
పూర్వం సజ్జనులు చూసిన ఏ ధర్మమో, ఓ శైనేయా, అది శాశ్వతమైనది. యుద్ధంలో మిత్రుని కర్తవ్యానికి ఆ కాలం ఇప్పుడు వచ్చింది.
7.110.44
सर्वेष्वपि च योधेषु चिन्तयञ्शिनिपुङ्गव ।
त्वत्तः सुहृत्तमं कञ्चिन्नाभिजानामि सात्यके ॥ ७.११०.४४ ॥
శిని వంశ శ్రేష్ఠుడా, యోధులందరినీ ఆలోచించినా, ఓ సాత్యకీ, నీ కంటే ఎక్కువ ప్రియమైన మిత్రుడెవరినీ నేను ఎరుగను.
7.110.45
यो हि प्रीतमना नित्यं यश्च नित्यमनुव्रतः ।
स कार्ये साम्पराये तु नियोज्य इति मे मतिः ॥ ७.११०.४५ ॥
ఎల్లప్పుడూ ప్రసన్న మనస్కుడై, ఎల్లప్పుడూ అనుసరించేవాడే యుద్ధ కార్యంలో నియమించదగినవాడని నా అభిప్రాయం.
7.110.46
यथा च केशवो नित्यं पाण्डवानानं परायणम् ।
तथा त्वमपि वार्ष्णेय कृष्णतुल्यपराक्रमः ॥ ७.११०.४६ ॥
కేశవుడు ఎల్లప్పుడూ పాండవులకు ఆశ్రయంగా ఉన్నట్లే, నీవు కూడా వార్ష్ణేయా, కృష్ణునితో సమానమైన పరాక్రమం కలవాడివి.
7.110.47
सोऽहं भारं समाधास्ये त्वयि तं वोढुमर्हसि ।
अभिप्रायं च मे नित्यं न वृथा कर्तुमर्हसि ॥ ७.११०.४७ ॥
కాబట్టి నేను ఈ భారాన్ని నీపై ఉంచుతాను; దానిని మోయడానికి నీవు అర్హుడవు. నా అభిప్రాయాన్ని ఎప్పుడూ వృథా చేయకూడదు.
7.110.48
स त्वं भ्रातुर्वयस्यस्य गुरोरपि च संयुगे ।
कुरु कृच्छ्रे सहायार्थमर्जुनस्य नरर्षभ ॥ ७.११०.४८ ॥
నీవు, నరశ్రేష్ఠుడా, యుద్ధంలో సోదరుని కోసం, మిత్రుని కోసం, గురువు కోసం కూడా, కష్టంలో అర్జునునికి సహాయం చేయడానికి అలా చేయి.
7.110.49
त्वं हि सत्यव्रतः शूरो मित्राणामभयङ्करः ।
लोके विख्यायसे वीर कर्मभिः सत्यवागिति ॥ ७.११०.४९ ॥
నీవు సత్యవ్రతుడవు, శూరుడవు, మిత్రులకు అభయాన్ని ఇచ్చేవాడవు. వీరుడా, నీ కర్మల ద్వారా నీవు లోకంలో సత్యవాది అని ప్రసిద్ధుడవు.
7.110.50
यो हि शैनेय मित्रार्थे युध्यमानस्त्यजेत्तनुम् ।
पृथिवीं च द्विजातिभ्यो यो दद्यात्स समो भवेत् ॥ ७.११०.५० ॥
శైనేయా, మిత్రుని కోసం యుద్ధం చేస్తూ తన దేహాన్ని త్యజించేవాడు, బ్రాహ్మణులకు భూమిని దానం చేసేవాడు—వారిద్దరూ సమానులే.
7.110.51
श्रुताश्च बहवोऽस्माभी राजानो ये दिवं गताः ।
दत्त्वेमां पृथिवीं कृत्स्नां ब्राह्मणेभ्यो यथाविधि ॥ ७.११०.५१ ॥
ఈ సమస్త భూమిని విధిప్రకారం బ్రాహ్మణులకు దానం చేసి స్వర్గానికి వెళ్లిన అనేక రాజుల గురించి మేము విన్నాము.
7.110.52
दीयमाना च बहुभिर्दास्यते च मुहुर्मही ।
न हि कश्चिद्रणे प्राणान्मित्रार्थे त्यक्तवानिह ॥ ७.११०.५२ ॥
ఈ భూమిని అనేకులు పదే పదే దానం చేశారు, ఇకపై కూడా చేస్తారు; కానీ ఇక్కడ యుద్ధంలో మిత్రుని కోసం ప్రాణాలు త్యజించిన వారు ఎవరూ లేరు.
7.110.53
एवं त्वामपि धर्मात्मन्प्रयाचेऽहं कृताञ्जलिः ।
पृथिवीदानतुल्यं स्यादधिकं वा फलं विभो ॥ ७.११०.५३ ॥
అదే విధంగా, ధర్మాత్మా, నేను చేతులు జోడించి నిన్ను వేడుకుంటున్నాను. విభూ, దాని ఫలం భూదానంతో సమానంగా లేదా అంతకంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది.
7.110.54
एक एव सदा कृष्णो मित्राणामभयङ्करः ।
रणे सन्तजति प्राणान्द्वितीयस्त्वं च सात्यके ॥ ७.११०.५४ ॥
మిత్రులకు అభయాన్నిచ్చే కృష్ణుడు ఒక్కడే ఎల్లప్పుడూ యుద్ధంలో ప్రాణాలను త్యజిస్తాడు; సాత్యకీ, రెండవవాడివి నీవు.
7.110.55
विक्रान्तस्य च वीरस्य युद्धे प्रार्थयतो यशः ।
शूर एव सहायः स्यान्नेतरः प्राकृतो जनः ॥ ७.११०.५५ ॥
యుద్ధంలో పరాక్రమంగా కీర్తిని కోరే వీరునికి సహాయకుడు శూరుడే కావాలి, సామాన్యుడు కాదు.
7.110.56
ईदृशे तु परामर्दे वर्तमानस्य माधव ।
त्वदन्यो हि रणे गोप्ता विजयस्य न विद्यते ॥ ७.११०.५६ ॥
మాధవా, ఇటువంటి ఘోర సంహారంలో నిమగ్నమైన నాకు, యుద్ధంలో విజయాన్ని కాపాడేవాడు నీవు తప్ప మరొకడు లేడు.
7.110.57
श्लाघन्नेव हि कर्माणि शतशस्तव पाण्डवः ।
मम सञ्चनयन्हर्षं पुनः पुनरकीर्तयत् ॥ ७.११०.५७ ॥
పాండవుడు నీ వందలాది కర్మలను ప్రశంసిస్తూ, నాలో ఆనందాన్ని కలిగిస్తూ, మళ్ళీ మళ్ళీ వాటిని పేర్కొన్నాడు.
7.110.58
लघुहस्तश्चित्रयोधी तथा लघुपराक्रमः ।
प्राज्ञः सर्वास्त्रविच्छूरो मुह्यते न च संयुगे ॥ ७.११०.५८ ॥
చురుకైన చేతులు, అద్భుత యోధత్వం, వేగవంతమైన పరాక్రమం, జ్ఞానం, అన్ని అస్త్రాలను తెలిసిన శూరుడు — అతడు యుద్ధంలో ఎప్పుడూ మోహంలో పడడు.
7.110.59
महास्कन्धो महोरस्को महाबाहुर्महाहनुः ।
महाबलो महावीर्यः स महात्मा महारथः ॥ ७.११०.५९ ॥
విశాల భుజాలు, విశాల వక్షస్థలం, మహాబాహువు, పెద్ద దవడలు కలవాడు, గొప్ప బలం మరియు మహా పరాక్రమం కలవాడు — ఆ మహాత్ముడు మహారథుడు.
7.110.60
शिष्यो मम सखा चैव प्रियोऽस्याहं प्रियश्च मे ।
युयुधानः सहायो मे प्रमथिष्यति कौरवान् ॥ ७.११०.६० ॥
యుయుధానుడు నా శిష్యుడు, మిత్రుడు, సహాయకుడు; నేను అతనికి ప్రియుడను, అతడు నాకు ప్రియుడు — యుయుధానుడు కౌరవులను సంహరిస్తాడు.
7.110.61
अस्मदर्थं च राजेन्द्र सन्नह्येद्यदि केशवः ।
रामो वाप्यनिरुद्धो वा प्रद्युम्नो वा महारथः ॥ ७.११०.६१ ॥
ఓ రాజేంద్రా, మనకోసం కేశవుడు కవచం ధరిస్తే, లేదా రాముడు, అనిరుద్ధుడు, లేదా మహారథుడు ప్రద్యుమ్నుడు.
7.110.62
गदो वा मारणो वापि साम्वो वा सह वृष्णिभिः ।
सहायार्थं महाराज सङ्ग्रामोत्तममूर्धनि ॥ ७.११०.६२ ॥
లేదా గదుడు, మారణుడు, సాంబుడు వృష్ణులతో కలిసి, ఓ మహారాజా, గొప్ప యుద్ధ ముఖంలో సహాయంగా.
7.110.63
तथाप्यहं नरव्याघ्रं शैनेयं सत्यविक्रमम् ।
साहाय्ये विनियोक्ष्यामि नास्ति मेऽन्योहि तत्समः ॥ ७.११०.६३ ॥
అయినా, సత్యపరాక్రమశాలి నరవ్యాఘ్రుడు శైనేయుణ్ణి (సాత్యకిని) సహాయ కార్యంలో నియోగిస్తాను; ఆయనకు సమానుడు నాకు మరొకడు లేడు.
7.110.64
इति द्वैतवने तात मामुवाच धनञ्जयः ।
परोक्षे त्वद्गुणांस्तथ्यान्कथयन्नार्यसंसदि ॥ ७.११०.६४ ॥
తాతా, ఇలా ద్వైతవనంలో ధనంజయుడు నాతో అన్నాడు; ఆర్యుల సభలో, నీ అసాన్నిధ్యంలో నీ గుణాలను సత్యంగా వర్ణిస్తూ.
7.110.65
तस्य त्वमेवं सङ्कल्पं न वृथा कर्तुमर्हसि ।
धनञ्जयस्य वार्ष्णेय मम भीमस्य चोभयोः ॥ ७.११०.६५ ॥
కాబట్టి అతని ఈ సంకల్పాన్ని వృథా చేయకూడదు, ఓ వార్ష్ణేయా; ధనంజయుడిది, నాది, భీముడిది, ఇద్దరిదీ.
7.110.66
यच्चापि तीर्थानि चरन्नगच्छं द्वारकां प्रति ।
तत्राहमपि ते भक्तिमर्जुनं प्रति दृष्टवान् ॥ ७.११०.६६ ॥
ఇంకా, తీర్థాలు తిరుగుతూ నేను ద్వారకకు వెళ్ళాను; అక్కడ అర్జునుని పట్ల నీ భక్తిని నేనూ చూశాను.
7.110.67
न तन्सौहृदनन्येपु मया शैनेय लक्षितम् ।
यथा त्वमस्मान्भजसे वर्तमानानुपप्लवे ॥ ७.११०.६७ ॥
ఓ శైనేయా, ఈ ఆపదలో ఉన్న మమ్మల్ని నీవు ఆదరించినట్లు ఇతరులలో నేను ఆ స్నేహాన్ని చూడలేదు.
7.110.68
सोऽभिजात्या च भक्त्या च सख्यस्याचार्यकस्य च ।
सौहृदस्य च वीर्यस्य कुलीनत्वस्य माधव ॥ ७.११०.६८ ॥
ఓ మాధవా, ఉత్తమ కులం, భక్తి, స్నేహం, ఆచార్యత్వం, సౌహార్దం, పరాక్రమం, కులీనత్వం కలిగినవాడవు నీవే.
7.110.69
सत्यस्य च महावाहो अनुकम्पार्थमेव च ।
अनुरूपं महेप्वास कर्म त्वं कर्तुमर्हसि ॥ ७.११०.६९ ॥
ఓ మహాబాహో, సత్యం కొరకు, దయ కొరకు, ఓ మహావిలుకాడా, తగిన కార్యాన్ని నీవు చేయాలి.
7.110.70
सुयोधनो हि सहसा गतो द्रोणेन दंशितः ।
पूर्वमेवानुयातास्ते कौरवाणां महारथाः ॥ ७.११०.७० ॥
సుయోధనుడు ద్రోణునిచే ప్రేరేపించబడి అకస్మాత్తుగా వెళ్లాడు; కౌరవుల మహారథులు ముందే అతనిని అనుసరించారు.
7.110.71
सुमहान्निनदश्चैव श्रूयते विजयं प्रति ।
स शैनेय जवेनाशु गन्तुमर्हसि मानद ॥ ७.११०.७१ ॥
విజయం వైపు నుండి ఒక గొప్ప గర్జన వినిపిస్తోంది; కాబట్టి ఓ శైనేయా, ఓ మానదా, నీవు వేగంగా అక్కడికి వెళ్లాలి.
7.110.72
भीमसेनो वयं चैव संयत्ताः सहसैनिकाः ।
द्रोणमावारयिष्यामो यदि त्वां प्रतियोत्स्यते ॥ ७.११०.७२ ॥
భీమసేనుడు, మేము సైనికులతో కలిసి సిద్ధంగా ఉన్నాము; ద్రోణుడు నీతో పోరాడితే, మేము ద్రోణుని అడ్డుకుంటాము.
7.110.73
पश्य शैनेय सैन्यानि द्रवमाणानि संयुगे ।
महान्तं चरणे शब्दं दीर्यमाणां च भारतीम् ॥ ७.११०.७३ ॥
శైనేయా, యుద్ధంలో పారిపోతున్న సేనలను చూడు; చీలిపోతున్న భారతుల మహాశబ్దాన్ని కూడా చూడు.
7.110.74
महामारुतवेगेन समुद्रमिव पर्वसु ।
धार्तराष्टबलं तात विक्षिप्तं सव्यसाचिना ॥ ७.११०.७४ ॥
తాతా, మహావాయువు వేగంతో పౌర్ణమి నాటి సముద్రంలా, ధార్తరాష్ట్రుల సేన సవ్యసాచిచే చెదరగొట్టబడింది.
7.110.75
रथैर्विपरिधावद्भिर्मनुष्यैश्च हयैश्च ह ।
सैन्यं रजःसमुद्भूतमेतत्सम्परिवर्तते ॥ ७.११०.७५ ॥
రథాలు, మనుషులు, గుర్రాలు అన్నివైపులా పరుగెత్తడంతో ఈ సేన ధూళి లేపుతూ తిరుగుతోంది.
7.110.76
संवृतः सिन्धुसौवीरैर्नखरप्रासयोधिभिः ।
अत्यन्तोपचितैः शूरैः फल्गुनः परवीरहा ॥ ७.११०.७६ ॥
సింధు, సౌవీరుల నఖరప్రాస యోధులతో చుట్టుముట్టబడి, శత్రువీరులను సంహరించే ఫల్గునుడు ...
7.110.77
नैतद्बलमसंवार्यं शक्यो जेतुं जयद्रथः ।
एते हि सैन्धवस्यार्थे सर्वे सन्त्यक्तजीविताः ॥ ७.११०.७७ ॥
ఈ సేన ఓడించలేనిది కాదు; జయద్రథుడిని జయించవచ్చు; ఎందుకంటే వీరంతా సైంధవుని కోసం ప్రాణాలను త్యజించారు.
7.110.78
शरशक्तिध्वजवरं हयनागसमाकुलम् ।
पश्यैतद्धार्तराष्ट्राणामनीकं सुदुरासदम् ॥ ७.११०.७८ ॥
బాణాలు, శక్తులు, శ్రేష్ఠ ధ్వజాలతో, గుర్రాలు ఏనుగులతో నిండిన ఈ ధార్తరాష్ట్రుల సేనను చూడు; దీనిని సమీపించడం అత్యంత కష్టం.
7.110.79
शृणु दुन्दुभिनिर्घोषं शङ्खशब्दांश्च पुष्कलान् ।
सिंहनादरवांश्चैव रथनेमिस्वनांस्तथा ॥ ७.११०.७९ ॥
దుందుభుల ఘోషను, అనేక శంఖధ్వనులను, సింహనాదపు గర్జనలను, రథచక్రాల ధ్వనులను వినుము.
7.110.80
नागानां शृणु शब्दं च पत्तीनां च सहस्रशः ।
सादिनां द्रवतां चैव शृणु कम्पयतां महीम् ॥ ७.११०.८० ॥
ఏనుగుల ధ్వనిని, వేలకొలది కాల్బలాల ధ్వనిని, గుర్రపు రౌతుల ధ్వనిని, పరుగెత్తేవారి, భూమిని కంపింపజేసేవారి ధ్వనిని వినుము.
7.110.81
पुरस्तात्सैन्धवानीकं द्रोणानीकं च पृष्ठतः ।
बहुत्वाद्धि नरव्याघ्र देवेन्द्रमपि पीडयेत् ॥ ७.११०.८१ ॥
ముందు సైంధవ సేన, వెనుక ద్రోణ సేన ఉన్నాయి; నరవ్యాఘ్రమా, వాటి బహుళత్వం దేవేంద్రుణ్ణైనా బాధించగలదు.
7.110.82
अपर्यन्ते बले मग्नो जह्यादपि च जीवितम् ।
तस्मिंश्च निहते युद्धे कथं जीवेत मादृशः ॥ ७.११०.८२ ॥
అంతులేని సేనలో మునిగినవాడు ప్రాణాన్నైనా విడిచిపెట్టవచ్చు; ఆ యుద్ధంలో వారు హతమైతే నాలాంటివాడు ఎలా బ్రతకగలడు?
7.110.83
सर्वथा समनुप्राप्तः सुकृच्छ्रं त्वयि जीवति ।
श्यामो युवा गुडाकेशो दर्शनीयश्च पाण्डवः ॥ ७.११०.८३ ॥
నువ్వు బ్రతికి ఉండగా అన్ని విధాలా మహాకష్టంలో ఉన్నాం; శ్యామవర్ణుడు, యువకుడు, గుడాకేశుడు, దర్శనీయుడైన పాండవుడు (అర్జునుడు).
7.110.84
लघ्वस्त्रश्चित्रयोधी च प्रविष्टस्यात भारतीम् ।
सूर्योदये महाबाहुर्दिवसश्चातिवर्तते ॥ ७.११०.८४ ॥
శీఘ్రాస్త్రుడు, అద్భుత యోధుడు భారతసేనలో ప్రవేశించి ఉంటాడు; సూర్యోదయ సమయానికి ఆ మహాబాహుడు పగటిని దాటిపోతాడు.
7.110.85
तन्न जानामि वार्ष्णेय यदि जीवति वा न वा ।
कुरूणां चापि तत्सैन्यं सागरप्रतिमं महत् ॥ ७.११०.८५ ॥
వార్ష్ణేయా, అతడు జీవించి ఉన్నాడో లేదో నాకు తెలియదు; కురువుల ఆ మహా సైన్యమూ సముద్రంలా ఉంది.
7.110.86
एक एव च बीभत्सुः प्रविष्टस्तात भारतीम् ।
अविपह्यां महाबाहुः सुरैरपि महाहवे ॥ ७.११०.८६ ॥
ప్రియుడా, ఒంటరిగానే బీభత్సుడు—ఆ మహాబాహువు—భారత సైన్యంలో ప్రవేశించాడు; మహాయుద్ధంలో దేవతలకూ అతడిని ఆపడం కష్టం.
7.110.87
न हि मे वर्तते बुद्धिरद्य युद्धे कथञ्चन ।
द्रोणोऽपि रभसो युद्धे मम पीडयते बलम् ॥ ७.११०.८७ ॥
ఈరోజు యుద్ధంలో నాకు ఏ విధంగానూ స్థిర నిశ్చయం లేదు; యుద్ధంలో ఉగ్రుడైన ద్రోణుడు కూడా నా బలాన్ని బాధిస్తున్నాడు.
7.110.88
प्रत्यक्षं ते महाबाहो यथाऽसौ चरति द्विजः ।
युगपच्च समेतानां कार्याणां त्वं विचक्षणः।
महार्थं लघुसंयुक्तं कर्तुमर्हसि मानद ॥ ७.११०.८८ ॥
మహాబాహువా, ఆ బ్రాహ్మణుడు (ద్రోణుడు) ఎలా సంచరిస్తున్నాడో నీకు ప్రత్యక్షమే; ఒకేసారి వచ్చిన పనులలో నీవు నేర్పరివి; మానదా, గొప్ప ప్రయోజనం గల పనిని తేలికగా చేయడం నీకు తగును.
7.110.89
तस्य मे सर्वकार्येषु कार्यमेतन्मतं महत् ।
अर्जुनस्य परित्राणां कर्तव्यमिति संयुगे ॥ ७.११०.८९ ॥
నా అన్ని కార్యాలలోనూ ఇదే గొప్ప కార్యమని భావిస్తున్నాను—యుద్ధంలో అర్జునుడిని రక్షించడమే చేయాలి.
7.110.90
नाहं शोचामि दाशार्हं गोप्तारं जगतः पतिम् ।
स हि शक्तो रणे तात त्रीँल्लोकानपि सङ्गतान् ॥ ७.११०.९० ॥
దాశార్హుడు, జగత్తుకు రక్షకుడు, ప్రభువు అయిన వానికోసం నేను దుఃఖించను; ప్రియుడా, యుద్ధంలో కలిసి వచ్చిన మూడు లోకాలను కూడా అతడు ఎదుర్కోగలడు.
7.110.91
विजेतुं पुरुषव्याघ्रः सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ।
किम्पुनर्धार्तराष्ट्रस्य बलमेतत्सुदुर्बलम् ॥ ७.११०.९१ ॥
పురుషవ్యాఘ్రుడా, నేను నీకు సత్యం చెబుతున్నాను: ధృతరాష్ట్రుని కుమారుని ఈ సైన్యం అత్యంత బలహీనమైనది; దీనిని జయించడం నీకు సులభమే.
7.110.92
अर्जुनस्त्वेष वार्ष्णेय पीडितो बहुभिर्युधि ।
प्रजह्यात्समरे प्राणांस्तस्माद्विन्दामि कश्मलम् ॥ ७.११०.९२ ॥
వార్ష్ణేయా, అర్జునుడు యుద్ధంలో అనేకుల చేత పీడించబడుతున్నాడు; అతడు యుద్ధంలో ప్రాణాలు వదిలివేయవచ్చు; అందుచేత నేను దుఃఖంలో ఉన్నాను.
7.110.93
तस्य त्वं पदवीं गच्छ गच्छेयुस्त्वादृशा यथा ।
तादृशस्येदृशे काले मादृशेनाभिनोदितः ॥ ७.११०.९३ ॥
అతని మార్గాన్నే నీవు అనుసరించు; నీలాంటి వారు నడిచినట్లే; ఇటువంటి సమయంలో నాలాంటి వాడి ప్రేరణతో, అతని లాంటి వాని పథంలో నడువు.
7.110.94
रणे वृष्णिप्रवीराणां द्वावेवातिरथौ स्मृतौ ।
प्रद्युम्नश्च महाबाहुस्त्वं च सात्वत विश्रुतः ॥ ७.११०.९४ ॥
యుద్ధంలో వృష్ణి వీరులలో ఇద్దరే అతిరథులుగా స్మరించబడతారు: మహాబాహువైన ప్రద్యుమ్నుడు, మరియు ప్రసిద్ధుడవైన సాత్వతా, నీవు.
7.110.95
अस्त्रे नारायणसमः सङ्कर्षणसमो बले ।
वीरतायां नरव्याघ्र धनञ्जयसमो ह्यसि ॥ ७.११०.९५ ॥
అస్త్రవిద్యలో నీవు నారాయణునితో సమానుడవు, బలంలో సంకర్షణునితో సమానుడవు; నరవ్యాఘ్రుడా, వీరత్వంలో నీవు ధనంజయునితో (అర్జునునితో) సమానుడవే.
7.110.96
भीष्मद्रोणावतिक्रम्य सर्वयुद्धविशारदम् ।
त्वामेव पुरुषव्याघ्रं लोके सन्तः प्रचक्षते ॥ ७.११०.९६ ॥
భీష్ముడు, ద్రోణుడు ఇద్దరినీ అధిగమించి, అన్ని యుద్ధవిద్యలలో నిపుణుడైన నిన్నే, పురుషవ్యాఘ్రుడా, లోకంలో సజ్జనులు ప్రశంసిస్తారు.
7.110.97
सदेवासुरगन्धर्वान्सकिन्नरमहोरगान् ।
योधयेच्च जगत्सर्वं विजयेत रिपून्बहून् ॥ ७.११०.९७ ॥
దేవతలు, అసురులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు, మహోరగులతో సహా సమస్త లోకంతో యుద్ధం చేసి, అనేక శత్రువులను జయించనీ.
7.110.98
इति ब्रुवन्ति लोकेषु जनास्तव गुणांस्तथा ।
समागमेषु सर्वेषु पृथगेव च सर्वदा।
नाशक्यं विद्यते लोके सात्यकेरिति माधव ॥ ७.११०.९८ ॥
లోకంలో ప్రజలు నీ గుణాలను ఇలాగే చెబుతారు—అన్ని సభల్లోనూ, విడివిడిగా కూడా ఎల్లప్పుడూ. ఓ మాధవా, లోకంలో సాత్యకికి అసాధ్యం ఏదీ లేదు.
7.110.99
तत्त्वां यदभिवक्ष्यामि तत्कुरुष्व महाबल ॥ ७.११०.९९ ॥
కాబట్టి ఓ మహాబలుడా, నేను నీతో చెప్పబోయేదాన్ని అలాగే చేయి.
7.110.100
सम्भावना हि लोकस्य मम पार्थस्य चोभयोः ।
नान्यथा तां महाबाहो सम्प्रकर्तुमिहार्हसि ॥ ७.११०.१०० ॥
లోకానికి, నాకు, అర్జునుడికి ఇద్దరికీ ఉన్న ఆశ ఇదే. ఓ మహాబాహూ, దీన్ని ఇక్కడ వేరుగా కాకుండా నెరవేర్చడం నీకు తగినది.
7.110.101
परित्यज्य प्रियान्प्राणान्रणे चर विभीतवत् ।
न हि शैनेय दाशार्हा रणे रक्षन्ति जीवितम् ॥ ७.११०.१०१ ॥
ప్రియమైన ప్రాణాలను త్యజించి, యుద్ధంలో భయం లేనివానిలా సంచరించు. ఓ శైనేయా, దాశార్హులు యుద్ధంలో తమ ప్రాణాన్ని రక్షించుకోరు.
7.110.102
अयुद्धमनवस्थानं सङ्ग्रामे च पलायनम् ।
भीरूणामसतां मार्गे नैष दाशार्हसेवितः ॥ ७.११०.१०२ ॥
యుద్ధం చేయకపోవడం, స్థిరంగా నిలబడకపోవడం, యుద్ధంలో పారిపోవడం—ఇవి పిరికివారూ నీచులూ నడిచే మార్గం; దాశార్హులు దీన్ని అనుసరించలేదు.
7.110.103
तवार्जुनो गुरुस्तात धर्मात्मा शिनिपुङ्गच ।
वासुदेवो गुरुश्चापि तव पार्थस्य धीमतः ॥ ७.११०.१०३ ॥
ప్రియమైనవాడా, శిని వంశశ్రేష్ఠా, ధర్మాత్ముడైన అర్జునుడు నీకు గురువు; వాసుదేవుడు కూడా నీకు గురువు, బుద్ధిమంతుడైన పార్థునికీ గురువే.
7.110.104
कारणद्वयमेतद्धि जानंस्त्वामहमब्रुवम् ।
मावमंस्था वचो मह्यं गुरुस्तव गुरोर्ह्यहम् ॥ ७.११०.१०४ ॥
ఈ రెండు కారణాలను తెలిసే నేను నీతో చెప్పాను; నా మాటను అవమానించకు, ఎందుకంటే నేను నీకు గురువును, గురువుకు కూడా గురువును.
7.110.105
वासुदेवमतं चैव मम चैवार्जुनस्य च ।
सत्यमेतन्मयोक्तं ते याहि यत्र धनञ्जयः ॥ ७.११०.१०५ ॥
వాసుదేవుని అభిప్రాయం, నా అభిప్రాయం, అర్జునుని అభిప్రాయం కూడా ఇదే; నేను నీకు చెప్పినది సత్యం. ధనంజయుడు ఎక్కడ ఉన్నాడో అక్కడికి వెళ్ళు.
7.110.106
एतद्वचनमाज्ञाय मम सत्यपराक्रम ।
प्रविशैतद्बलं तात धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः ॥ ७.११०.१०६ ॥
నా ఈ మాటను గ్రహించి, సత్యపరాక్రమా, ప్రియమైనవాడా, దుర్బుద్ధి ధృతరాష్ట్రుని కుమారుని ఈ సేనలో ప్రవేశించు.
7.110.107
प्रविश्य च यथान्यायं सङ्गम्य च महारथैः ।
यथार्हमात्मनः कर्म रणे सात्वत दर्शय ॥ ७.११०.१०७ ॥
యథావిధిగా ప్రవేశించి, మహారథులను ఎదుర్కొని, సాత్వతా, యుద్ధంలో నీకు తగిన పరాక్రమాన్ని ప్రదర్శించు.