Mahābhārata · Adhyāya 7.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.114.1
एवं बहुगुणं सैन्यमेवं प्रविचितं बलम् ।
व्यूढमेवं यथान्यायमेवं बहु च सञ्जय ॥ ७.११४.१ ॥
Oh Sañjaya, tal es el ejército de muchas cualidades, tal la fuerza bien examinada, dispuesta así según la regla, y así de grande.
7.114.2
नित्यं पूजितमस्माभिरभिकामं च नः सदा ।
प्रौढमत्यद्भुताकारं पुरस्ताद्दृष्टविक्रमम् ॥ ७.११४.२ ॥
Siempre honrado por nosotros y siempre deseado por nosotros, maduro y de forma maravillosa, su valor ya se ha visto antes.
7.114.3
नातिवृद्वमबालं च नाकृशं नातिपीवरम् ।
लघुवृत्तायतप्रायं सारगात्रमनामयम् ॥ ७.११४.३ ॥
Ni demasiado viejo ni niño, ni flaco ni demasiado gordo, en su mayoría ligero, redondeado y de miembros largos, de cuerpo robusto y libre de enfermedad.
7.114.4
आत्तसन्नाहसञ्छन्नं बहुशस्त्रपरिच्छदम् ।
शस्त्रग्रहणविद्यासु बह्वीषु परिनिष्ठितम् ॥ ७.११४.४ ॥
Cubierto con la armadura puesta, provisto de muchas armas y pertrechos, consumado en las muchas artes de empuñar armas.
7.114.5
आरोहे पर्यवस्कन्दे सरणे सान्तरप्लुते ।
सम्यक्प्रहरणे याने व्यपयाने च कोविदम् ॥ ७.११४.५ ॥
Diestro en montar, en descender y atacar, en moverse, en saltar sobre intervalos, en golpear correctamente, en los vehículos y en retirarse.
7.114.6
नागेष्वश्वेषु बहुशो रथेषु च परीक्षितम् ।
चर्मनिस्त्रिंशयुद्धे च नियुद्धे च विशारदम्।
परीक्ष्य च यथान्यायं वेतनेनोपपादितम् ॥ ७.११४.६ ॥
Probado de muchas maneras en elefantes, caballos y carros, experto en el combate con escudo y espada y en la lucha; habiendo sido examinado según la regla, contratado por un salario.
7.114.7
न गोष्ठ्या नोपकारेण न सम्बन्धनिमित्ततः ।
नानाहूतं नाप्यभृतं मम सैन्यं बभूव ह ॥ ७.११४.७ ॥
Mi ejército no se formó por compañerismo, ni por favor, ni por vínculos de parentesco; no fue convocado por proclamación ni contratado a sueldo.
7.114.8
कुलीनार्यजनोपेतं तुष्टपुष्टमनुद्धतम् ।
कृतमानोपचारं च यशस्वि च मनस्वि च ॥ ७.११४.८ ॥
Estaba formado por hombres de noble linaje y nobles modales, satisfechos y bien alimentados, modestos, honrados y tratados con cortesía, famosos y de ánimo elevado.
7.114.9
सचिवैश्चापरैर्मुख्यैर्बहुभिः पुण्यकर्मभिः ।
लोकपालोपमैस्तात पालितं नरसत्तमैः ॥ ७.११४.९ ॥
Oh querido, era protegido por ministros y otros jefes principales, por muchos hombres de obras meritorias, por los mejores de los hombres, semejantes a los guardianes del mundo.
7.114.10
बहुभिः पार्थिवैर्गुप्तमस्मत्प्रियचिकीर्षुभिः ।
अस्मानभिसृतैः कामात्सबलैः सपदानुगैः ॥ ७.११४.१० ॥
Estaba protegido por muchos reyes, deseosos de hacer lo que nos es grato, que vinieron hacia nosotros por deseo, con sus fuerzas, sus soldados de a pie y sus seguidores.
7.114.11
महोदधिमिवापूर्णमापगाभिः समन्ततः ।
अपक्षैः पक्षिसङ्काशै रथैरश्वैश्च संवृतम् ॥ ७.११४.११ ॥
Como un gran océano colmado por todos lados de ríos, estaba rodeado de carros y caballos, sin alas pero semejantes a aves.
7.114.12
प्रभिन्नकरटैश्चैव द्विरदैरावृतं महत् ।
यदहन्यत मे सैन्यं किमन्यद्भागधेयतः ॥ ७.११४.१२ ॥
Aquel gran ejército, rodeado de elefantes con las sienes en celo, fue destruido; ¿qué otra causa podría haber sino el destino?
7.114.13
योधाक्षय्यजलं भीमं वाहनोर्मितरङ्गिणम् ।
क्षेपण्यसिगदाशक्तिशरप्रासझषाकुलम् ॥ ७.११४.१३ ॥
Sus aguas inagotables son los guerreros; es terrible, sus olas son carros y caballos, y está poblado de peces en forma de mazas arrojadas, espadas, lanzas, flechas y jabalinas.
7.114.14
ध्वजभूषणसम्बाधरत्नोपलसुसञ्चितम् ।
वाहनैरभिधावद्भिर्वायुवेगविकम्पितम् ॥ ७.११४.१४ ॥
Abarrotado de estandartes y adornos, densamente sembrado de piedras como gemas, sacudido por la velocidad del viento mientras los vehículos avanzaban a la carrera.
7.114.15
द्रोणगम्भीरपातालं कृतवर्ममहाहदम् ।
जलसन्धमहाग्राहं कर्मचन्द्रोदयोद्धतम् ॥ ७.११४.१५ ॥
Su profundo abismo es Droṇa, su gran lago es Kṛtavarman, su gran caimán es Jalasandha, y está agitado por el ascenso de la luna de la acción.
7.114.16
गते सैन्यार्णवं भित्त्वा तरसा पाण्डवर्षभे ।
सञ्जयैकरथेनैव युयुधाने च मामकम् ॥ ७.११४.१६ ॥
Cuando el toro de los Pāṇḍava atravesó con rapidez el océano del ejército y pasó, y Yuyudhāna también con el carro único de Sañjaya, mi propio ejército...
7.114.17
तत्र शेषं न पश्यामि प्रविष्टे सव्यसाचिनि ।
सात्वते च रथोदारे मम सैन्यस्य सञ्जय ॥ ७.११४.१७ ॥
Allí, habiendo entrado Savyasācin y también el noble auriga Sātyaki, oh Sañjaya, no veo resto de mi ejército.
7.114.18
तौ तत्र समतिक्रान्तौ दृष्ट्वाऽतीव तरस्विनौ ।
सिन्धुराजं तु सम्प्रेक्ष्य गाण्डीवस्य च गोचरम् ॥ ७.११४.१८ ॥
Habiendo visto a aquellos dos guerreros velocísimos pasar por allí, y habiendo contemplado al rey de los Sindhu al alcance del arco Gāṇḍīva.
7.114.19
किं नु वा कुरवः कृत्यं विदधुः कालचोदिताः ।
दारुणैकायनेऽकाले कथं वा प्रतिपेदिरे ॥ ७.११४.१९ ॥
¿Qué deber cumplieron los Kurus, impulsados por el tiempo? En aquel terrible camino final, en un momento inoportuno, ¿cómo emprendieron ese rumbo?
7.114.20
ग्रस्तान्हि कौरवान्मन्ये मृत्युना तात सङ्गतान् ।
विक्रमोऽपि रणे तेषां न तथा दृश्यते हि वै ॥ ७.११४.२० ॥
Querido, creo que los Kauravas, atrapados por la muerte y reunidos, están perdidos; y su valor en la batalla no se ve como antes.
7.114.21
अक्षतौ संयुगे तत्र प्रविष्टौ कृष्णपाण्डवौ ।
न च वारयिता कश्चित्तयोरस्तीह सञ्जय ॥ ७.११४.२१ ॥
Sañjaya, Kṛṣṇa y el Pāṇḍava, que entraron allí en la batalla, están ilesos; y aquí no hay nadie que pueda detener a ambos.
7.114.22
भृताश्च बहवो योधाः परीक्ष्यैव महारथाः ।
वेतनेन यथायोगं प्रियवादेन चापरे ॥ ७.११४.२२ ॥
Muchos guerreros y grandes guerreros de carro fueron contratados tras ser probados, cada uno según el salario conveniente, y otros con palabras agradables.
7.114.23
असत्कारभृतस्तात मम सैन्ये न विद्यते ।
कर्मणा ह्यनुरूपेण लभ्यते भक्तवेतनम् ॥ ७.११४.२३ ॥
Querido, en mi ejército no hay nadie mantenido sin honor; pues el sustento y el salario se obtienen en proporción a las obras.
7.114.24
न च योधोऽभवत्कश्चिन्मम सैन्ये तु सञ्जय ।
अल्पदानभृतस्तात तथा चाभृतको नरः ॥ ७.११४.२४ ॥
Sañjaya, en mi ejército no hubo ningún guerrero; querido, un hombre mantenido con pequeñas dádivas, y asimismo un hombre sin salario.
7.114.25
पूजितो हि यथाशक्त्या दानमानासनैर्मया ।
तथा पुत्रैश्च मे तात ज्ञातिभिश्च सबान्धवैः ॥ ७.११४.२५ ॥
Querido, los honré según mis posibilidades con dones, honores y asientos, y así lo hicieron mis hijos, mis parientes y mis allegados.
7.114.26
ते च प्राप्यैव सङ्ग्रामे निर्जिताः सव्यसाचिना ।
शैनेयेन परामृष्टाः किमन्यद्भागधेयतः ॥ ७.११४.२६ ॥
Al encontrarse con ellos en la batalla, fueron vencidos por Savyasācin y derribados por el descendiente de Śini; ¿qué otra causa hay sino el destino?
7.114.27
रक्ष्यते यश्च सङ्ग्रामे ये च सञ्जय रक्षिणः ।
एकः साधारणः पन्थार रक्ष्यस्य सह रक्षिभिः ॥ ७.११४.२७ ॥
Sañjaya, en la batalla, quien es protegido y quienes lo protegen comparten un solo camino común.
7.114.28
अर्जुनं समरे दृष्ट्वा सैन्धवस्याग्रतः स्थितम् ।
पुत्रो मम भृशं मूढः किं कार्यं प्रत्यपद्यत ॥ ७.११४.२८ ॥
Al ver a Arjuna de pie frente al rey de Sindhu en la batalla, ¿qué curso de acción emprendió mi muy insensato hijo?
7.114.29
सात्यकिं च रणे दृष्ट्वा प्रविशन्तमभीतवत् ।
किं नु दुर्योधनः कृत्यं प्राप्तकालममन्यत ॥ ७.११४.२९ ॥
Al ver a Sātyaki entrar en la batalla como si no temiera nada, ¿qué deber consideró oportuno Duryodhana?
7.114.30
सर्वशस्त्रातिगौ सेनां प्रविष्टौ रथिसत्तमौ ।
दृष्ट्वा कां वै धृतिं युद्धे प्रत्यपद्यन्त मामकाः ॥ ७.११४.३० ॥
Al ver a esos dos mejores aurigas, superiores en todas las armas, entrar en el ejército, ¿qué entereza adoptaron mis hombres en la batalla?
7.114.31
दृष्ट्वा कृष्णं तु दाशार्हमर्जुनार्थे व्यवस्थितम् ।
शिनीनामृषभं चैव मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३१ ॥
Al ver a Kṛṣṇa, descendiente de Daśārha, firme por causa de Arjuna, y al toro de los Śinis, creo que mis hijos se lamentan.
7.114.32
दृष्टा सेनां व्यतिक्रान्तां सात्वतेनार्जुनेन च ।
पलायमानांश्च कुरून्मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३२ ॥
Al ver el ejército arrollado por el Sātvata y por Arjuna, y a los Kurus huyendo, creo que mis hijos se lamentan.
7.114.33
विद्रुतान्रथिनो दृष्ट्वा निरुत्साहान्द्विषज्जये ।
पलायनकृतोत्साहान्मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३३ ॥
Al ver a los aurigas dispersos y desanimados en la victoria sobre sus enemigos, y a los que solo ansían huir, creo que mis hijos se lamentan.
7.114.34
शून्यान्कृतान्रथोपस्थान्सात्वतेनार्जुनेन च ।
हतांश्च योधान्संदृश्य मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३४ ॥
Al ver los asientos de los carros vaciados y a los guerreros muertos por el Sātvata y por Arjuna, creo que mis hijos se lamentan.
7.114.35
व्यश्वनागरथान्दृष्ट्वा तत्र वीरान्सहृस्रशः ।
धावमानान्रणे व्यग्रामन्यन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३५ ॥
Al ver allí a miles de héroes sin caballos, elefantes ni carros, corriendo confundidos en la batalla, creo que mis otros hijos se lamentan.
7.114.36
महानागान्विद्रवतो दृष्ट्वाऽर्जुनशराहतान् ।
पतितान्पततश्चान्यान्मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३६ ॥
Al ver a los grandes elefantes huyendo, heridos por las flechas de Arjuna, y a otros caídos y cayendo, creo que mis hijos se lamentan.
7.114.37
विहीनांश्च कृतानश्वान्विरथांश्च कृतान्नरान् ।
तत्र सात्यकिपार्थाभ्यां मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३७ ॥
Creo que mis hijos se lamentan al ver allí los caballos destruidos y los hombres abatidos, privados de sus carros, por Sātyaki y Pārtha.
7.114.38
हयौघान्निहतान्दृष्ट्वा द्रवमाणांस्ततस्ततः ।
रणे माधवपार्थाभ्यां मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३८ ॥
Creo que mis hijos se lamentan al ver en la batalla las manadas de caballos muertas y huyendo de un lado a otro, por Mādhava y Pārtha.
7.114.39
पत्तिसङ्घान्रणे दृष्ट्वा धावमानांश्च सर्वशः ।
निराशा विजये सर्वे मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३९ ॥
Creo que todos mis hijos, desesperados por la victoria, se lamentan al ver en la batalla las huestes de infantes corriendo por todas partes.
7.114.40
द्रोणस्य समतिक्रान्तावनीकमपराजितौ ।
क्षणेन दृष्ट्वा तौ वीरौ मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.४० ॥
Creo que mis hijos se lamentan al ver a esos dos héroes invencibles que en un instante atravesaron el ejército de Droṇa.
7.114.41
सम्मूढोऽस्मि भृशं तात श्रुत्वा कृष्णधनञ्जयौ ।
प्रविष्टौ मामकं सैन्यं सात्वतेन सहाच्युतौ ॥ ७.११४.४१ ॥
Querido, al oír que Kṛṣṇa y Dhanañjaya, junto con el Sātvata, han entrado en mi ejército, estoy muy confundido.
7.114.42
तस्मिन्प्रविष्टे पृतनां शिनीनां प्रवरे रथे ।
भोजानीकं व्यतिक्रान्ते किमकुर्वत कौरवाः ॥ ७.११४.४२ ॥
Cuando aquel primer auriga del ejército de los Śinis hubo entrado y atravesado el ejército de los Bhojas, ¿qué hicieron los Kauravas?
7.114.43
तथा द्रोणेन समरे निगृहीतेषु पाण्डुषु ।
कथं युद्धमभूत्तत्र तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.११४.४३ ॥
Cuando los Pāṇḍavas fueron detenidos así por Droṇa en la batalla, ¿cómo se desarrolló allí el combate? Cuéntamelo, Sañjaya.
7.114.44
द्रोणो हि बलवान्श्रेष्ठः कृतास्त्रो युद्धदुर्मदः ।
पाञ्चालास्तं महेष्वासं प्रत्ययुध्यन्कथं रणे ॥ ७.११४.४४ ॥
Droṇa, el poderoso, el mejor, diestro en las armas, arrogante en la batalla: ¿cómo lucharon los Pañcālas contra aquel gran arquero en el campo?
7.114.45
बद्धवैरास्ततो द्रोणे धनञ्जयजयैषिणः ।
भारद्वाजसुतस्तेषु दृढवैरो महारथः ॥ ७.११४.४५ ॥
Entonces, aquellos ligados por enemistad hacia Droṇa, anhelando la victoria de Dhanañjaya; y entre ellos, el hijo de Bharadvāja, gran auriga, de firme hostilidad.
7.114.46
अर्जुनश्चापि यच्चक्रे सिन्धुराजवधं प्रति ।
तन्मे सर्वं समाचक्ष्व कुशलो ह्यसि सञ्जय ॥ ७.११४.४६ ॥
Y lo que Arjuna hizo respecto a la muerte del rey de Sindhu, cuéntamelo todo, pues tú eres diestro, Sañjaya.
7.114.47
आत्मापराधात्सम्भूतं व्यसनं भरतर्षभ ।
प्राप्य प्राकृतवद्वीर न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ ७.११४.४७ ॥
Oh toro de los Bharatas, habiendo sufrido una desgracia nacida de tu propia falta, oh héroe, no debes lamentarte como un hombre común.
7.114.48
पुरा यदुच्यसे प्राज्ञैः सुहृद्भिर्विदुरादिभिः ।
मा हार्षीः पाण्डवान्राजन्निति तन्न त्वया श्रुतम् ॥ ७.११४.४८ ॥
Oh rey, lo que te dijeron antes los sabios bienquerientes encabezados por Vidura — 'no despojes a los Pāṇḍavas' — eso no lo escuchaste.
7.114.49
सुहृदां हितकामानां वाक्यं यो न शृणोति ह ।
स महद्व्यसनं प्राप्य शोचते वै यथा भवान् ॥ ७.११४.४९ ॥
Quien no escucha las palabras de amigos que desean su bien, al caer en gran desgracia se lamenta igual que vos.
7.114.50
याचितोऽसि पुरा राजन्दाशार्हेण शमं प्रति ।
न च तं लब्धवान्कामं त्वत्तः कृष्णो महायशाः ॥ ७.११४.५० ॥
Oh rey, antes el Dāśārha (Kṛṣṇa) te pidió la paz; pero Kṛṣṇa, de gran fama, no obtuvo de ti aquel deseo.
7.114.51
तव निर्गुणतां ज्ञात्वा पक्षपातं सुतेषु च ।
द्वैधीभावं तथा धर्मे पाण्डवेषु च मत्सरम् ॥ ७.११४.५१ ॥
Sabiendo de tu falta de virtud, de tu parcialidad hacia tus hijos, de tu vacilación en el dharma y de tu envidia hacia los Pāṇḍavas —
7.114.52
तव जिह्ममभिप्रायं विदित्वा पाण्डवान्प्रति ।
आर्तप्रलापांश्च बहून्मनुजाधिप सत्तम ॥ ७.११४.५२ ॥
Conociendo tu intención torcida hacia los Pāṇḍava y tus muchos lamentos de angustia, oh señor de los hombres, oh mejor de todos —
7.114.53
सर्वलोकस्य तत्त्वज्ञः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः ।
वासुदेवस्ततो युद्धं कुरूणामकरोन्महत् ॥ ७.११४.५३ ॥
Vāsudeva, conocedor de la verdad de todos los mundos, señor de todos los mundos, el poderoso señor, entonces provocó una gran batalla entre los Kuru.
7.114.54
आत्मापराधात्सुमहान्प्राप्तस्ते विपुलः क्षयः ।
नैनं दुर्योधने दोषं कर्तुमर्हसि मानद ॥ ७.११४.५४ ॥
Por tu propia falta ha caído sobre ti esta vasta ruina. Oh dador de honor, no te corresponde echar esta culpa sobre Duryodhana.
7.114.55
न हि तै सुकृतं किञ्चिदादौ मध्ये च भारत ।
दृश्यते पृष्ठतश्चैव त्वन्मूलो हि पराजयः ॥ ७.११४.५५ ॥
Oh Bhārata, no se ve ninguna buena acción tuya al principio, en medio ni después; esta derrota tiene su raíz en ti.
7.114.56
तस्मादद्य स्थिरो भूत्वा ज्ञात्वा लोकस्य निर्णयम् ।
शृणु युद्धं यथावृत्तं घोरं देवासुरोपमम् ॥ ७.११४.५६ ॥
Por eso, ahora permanece firme, comprendiendo el juicio del mundo, y escucha la terrible batalla tal como ocurrió, semejante a la lucha de dioses y asuras.
7.114.57
प्रविष्टे तव सैन्यं तु शैनेये सत्यविक्रमे ।
भीमसेनमुखाः पार्थाः प्रतीयुर्वाहिनीं तव ॥ ७.११४.५७ ॥
Cuando Śaineya (Sātyaki), de verdadero valor, había entrado en tu ejército, los hijos de Pṛthā, encabezados por Bhīmasena, avanzaron contra tu hueste.
7.114.58
आगच्छतस्तान्सहसा क्रुद्धरूपान्सहानुगान् ।
दधारैको रणे पाण्डून्कृतवर्मा महारथः ॥ ७.११४.५८ ॥
Cuando los Pāṇḍavas avanzaban de repente, con aspecto airado y con sus seguidores, el gran guerrero de carro Kṛtavarman los contuvo solo en la batalla.
7.114.59
यथोद्वृत्तं वारयते वेला वै सलिलार्णवम् ।
पाण्डुसैन्यं तथा सङ्ख्ये हार्दिक्यः समवारयत् ॥ ७.११४.५९ ॥
Como la orilla contiene el océano embravecido, así Hārdikya (Kṛtavarman) contuvo por completo al ejército pāṇḍava en la batalla.
7.114.60
तत्राद्भुतमपश्याम हार्दिक्यस्य पराक्रमम् ।
यदेनं सहिताः पार्था नातिचक्रमुराहवे ॥ ७.११४.६० ॥
Allí presenciamos el asombroso valor de Hārdikya: que los hijos de Pṛthā, aun juntos, no pudieron superarlo en la batalla.
7.114.61
ततो भीमस्त्रिभिर्विद्ध्वा कृतवर्माणमाशुगैः ।
शङ्खं दध्मौ महाबाहुर्हर्षुयन्सर्वपाण्डवान् ॥ ७.११४.६१ ॥
Entonces Bhīma, de brazos poderosos, hirió a Kṛtavarman con tres flechas veloces y sopló su caracola, alegrando a todos los Pāṇḍavas.
7.114.62
सहदेवस्तु विंशत्या धर्मराजश्च पञ्चभिः ।
शतेन नकुलश्चापि हार्दिक्यं समविध्यत ॥ ७.११४.६२ ॥
Sahadeva hirió a Hārdikya con veinte flechas, Dharmarāja con cinco, y también Nakula con cien.
7.114.63
द्रौपदेयास्त्रिसप्तत्या सप्तभिश्च घटोत्कचः ।
धृष्टद्युम्नस्त्रिभिश्चापि कृतवर्माणमार्दयत् ॥ ७.११४.६३ ॥
Los hijos de Draupadī hirieron a Kṛtavarman con setenta y tres flechas, Ghaṭotkaca con siete, y Dhṛṣṭadyumna con tres.
7.114.64
विराटो द्रुपदश्चैव याज्ञसेनिश्च पञ्चभिः ।
शिखण्डी चैव हार्दिक्यं विद्ध्वा पञ्चभिराशुगैः ॥ ७.११४.६४ ॥
Virāṭa y Drupada, y también Yājñasenī, hirieron a Hārdikya con cinco flechas cada uno, y Śikhaṇḍin lo hirió con cinco flechas veloces.
7.114.65
पुनर्विव्याध विंशत्या सायकानां हसन्निव ।
कृतवर्मा ततो राजन्सर्वतस्तान्महारथान् ॥ ७.११४.६५ ॥
Entonces Kṛtavarman, como riendo, los hirió de nuevo con veinte flechas; oh rey, afligió a aquellos grandes guerreros por todos lados.
7.114.66
एकैकं पञ्चभिर्विद्ध्वा भीमं विव्याध सप्तभिः ।
धनुर्ध्वजं चास्य तदा रथाद्भूमावपातयत् ॥ ७.११४.६६ ॥
Tras herir a cada uno con cinco flechas, hirió a Bhīma con siete y luego hizo caer su arco y su estandarte del carro al suelo.
7.114.67
अथैनं छिन्नधन्वानं त्वरमाणो महारथः ।
आजघानोरसि क्रुद्धः सप्तत्या निशितैः शरैः ॥ ७.११४.६७ ॥
Entonces el gran auriga, enfurecido y apresurándose contra aquel cuyo arco había sido cortado, lo hirió en el pecho con setenta flechas afiladas.
7.114.68
स गाढविद्धो बलवान्हार्दिक्यस्य शरोत्तमैः ।
चचाल रथमध्यस्थः क्षितिकम्पे यथाऽचलः ॥ ७.११४.६८ ॥
Profundamente herido por las excelentes flechas de Hārdikya, el poderoso guerrero tembló de pie en medio de su carro, como una montaña en un terremoto.
7.114.69
भीमसेनं तथा दृष्ट्वा धर्मराजपुरोगमाः ।
विसृजन्तः शरान्राजन्कृतवर्माणमार्दयन् ॥ ७.११४.६९ ॥
Oh rey, al ver así a Bhīmasena, los guerreros encabezados por el rey de la justicia, Yudhiṣṭhira, lanzando flechas, afligieron a Kṛtavarman.
7.114.70
तं तथा कोष्ठकीकृत्य रथवंशेन मारिष ।
विव्यधुः सायकैर्हृष्टा रक्षार्थं मारुतेर्मृधे ॥ ७.११४.७० ॥
Señor, habiéndolo encerrado así como un granero con una línea de carros, los guerreros complacidos lo traspasaron con flechas en la batalla para proteger a Māruti (Bhīma).
7.114.71
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां भीमसेनो महाबलः ।
शक्तिं जग्राह समरे हेमदण्डामयस्मायीम् ॥ ७.११४.७१ ॥
Entonces, recobrando el sentido, el muy fuerte Bhīmasena empuñó en la batalla una lanza de hierro con asta de oro.
7.114.72
चिक्षेप च रथात्तूर्णं कृतवर्मरथं प्रति ।
सा भीमभुजनिर्मुक्ता निर्मुक्तोरगसन्निभा ॥ ७.११४.७२ ॥
Y desde su carro la arrojó rápidamente hacia el carro de Kṛtavarman; liberada del brazo de Bhīma, era como una serpiente liberada.
7.114.73
कृतवर्माणमभितः प्रजज्वाल सुदारुणा ।
तामापतन्तीं सहसा युगान्ताग्निसमप्रभाम् ॥ ७.११४.७३ ॥
Ardió de repente en torno a Kṛtavarman, terrible, y al precipitarse sobre él, brillante como el fuego del fin de una era,
7.114.74
द्वाभ्यां शराभ्यां हार्दिक्यो निजघान द्विधा तदा ।
सा छिन्ना पतिता भूमौ शक्तिः कनकभूषणा ॥ ७.११४.७४ ॥
Entonces Hārdikya la partió en dos con dos flechas, y aquella lanza adornada de oro, cortada, cayó al suelo.
7.114.75
द्योतयन्ती दिशो राजन्महोल्केव नभश्च्युता ।
शक्तिं विनिहतां दृष्ट्वा भीमश्चुक्रोध वै भृशम् ॥ ७.११४.७५ ॥
Oh rey, al ver aquella lanza que iluminaba las direcciones como un gran meteoro caído del cielo, derribada, Bhīma se enfureció en gran medida.
7.114.76
ततोऽन्यद्धनुरादाय वेगवत्सुमहास्वनम् ।
भीमसेनो रणे क्रुद्धो हार्दिक्यं समवारयत् ॥ ७.११४.७६ ॥
Entonces Bhīmasena, tomando otro arco de vibración veloz y muy fuerte, contuvo con ira a Hārdikya en la batalla.
7.114.77
अथैनं पञ्चभिर्बाणैराजघान स्तनान्तरे ।
भीमो भीमबलो राजंस्तव दुर्मन्त्रितेन च ॥ ७.११४.७७ ॥
Entonces Bhīma, de fuerza terrible, lo hirió en el pecho con cinco flechas. Oh rey, todo esto ocurrió por tu funesto consejo.
7.114.78
भोजस्तु क्षतसर्वाङ्गो भीमसेनेन मारिष ।
रक्ताशोक इवोत्फुल्लो व्यभ्राजत रणाजिरे ॥ ७.११४.७८ ॥
Oh venerable, Bhoja, herido en todos sus miembros por Bhīmasena, resplandecía en el campo de batalla como un árbol aśoka rojo en flor.
7.114.79
ततः क्रुद्धस्त्रिभिर्बाणैर्भीमसेनं हसन्निव ।
अभिहत्य दृढं युद्धे तान्सर्वान्प्रत्यविध्यत ॥ ७.११४.७९ ॥
Entonces, enfurecido, hirió a Bhīmasena con tres flechas como riendo, y firmemente los atravesó a todos en respuesta en la batalla.
7.114.80
त्रिभिस्त्रिभिर्महेष्वासो यतमानान्महारथान् ।
तेऽपि तं प्रत्यविध्यन्त सप्तभिः सप्तभिः शरैः ॥ ७.११४.८० ॥
Los grandes arqueros, grandes guerreros de carro que se esforzaban, lo atravesaron a su vez con tres flechas cada uno, y también ellos lo atravesaron con siete flechas cada uno.
7.114.81
शिखण्डिनस्ततः क्रुद्धः क्षुरप्रेण महारथः ।
धनुश्चिच्छेद सामरे प्रहसन्निव सात्वतः ॥ ७.११४.८१ ॥
Entonces el gran guerrero de carro Sātvata, enfurecido, como riendo, cortó en batalla el arco de Śikhaṇḍin con una flecha de cabeza de navaja.
7.114.82
शिखण्डी तु ततः क्रुद्धश्छिन्ने धनुषि सत्वरः ।
असिं जग्राह समरे शतचन्द्रं च भास्वरम् ॥ ७.११४.८२ ॥
Pero entonces Śikhaṇḍin, enfurecido, al ser cortado su arco, tomó rápidamente en la batalla la brillante espada llamada Śatacandra.
7.114.83
भ्रामयित्वा महच्चर्म चामीकरविभूषितम् ।
तमसिं प्रेषयामात कृतवर्मरथं प्रति ॥ ७.११४.८३ ॥
Haciendo girar un gran escudo adornado de oro, arrojó esa espada hacia el carro de Kṛtavarman.
7.114.84
स तस्य सशरं चापं छित्त्वा राजन्महानसिः ।
अभ्यगाद्धरणीं राजंश्च्युतं ज्योतिरिवाम्बरात् ॥ ७.११४.८४ ॥
Aquella gran espada, cortando su arco con su flecha, descendió a la tierra, oh rey, como una luz caída del cielo.
7.114.85
एतस्मिन्नेव काले तु त्वरमाणं महारथाः ।
विव्यधुः सायकैर्गाढं कृतवर्माणमाहवे ॥ ७.११४.८५ ॥
En ese mismo momento, los grandes guerreros en carro atravesaron profundamente con flechas a Kṛtavarman, que avanzaba apresuradamente en la batalla.
7.114.86
अथान्यद्धनुरादाय त्यक्त्वा तच्च महद्धनुः ।
विशीर्णं भरतश्रेष्ठ हार्दिक्यः परवीरहा ॥ ७.११४.८६ ॥
Entonces, oh mejor de los Bhāratas, Hārdikya, el matador de héroes enemigos, tomó otro arco, habiendo abandonado aquel gran arco destrozado...
7.114.87
विव्याध पाण्डवान्युद्धे त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ।
शिखण्डिनं च विव्याध त्रिभिः पञ्चभिरेव च ॥ ७.११४.८७ ॥
En la batalla atravesó a los Pāṇḍavas con tres flechas rectas cada uno, y atravesó a Śikhaṇḍin con tres y con cinco.
7.114.88
धनुरन्यत्समादाय शिखण्डी तु महायशाः ।
अवारयत्कूर्मनखैराशुगैर्हृदिकात्मजम् ॥ ७.११४.८८ ॥
Tomando otro arco, el muy famoso Śikhaṇḍin detuvo al hijo de Hṛdika con flechas veloces con forma de garras de tortuga.
7.114.89
ततः क्रुद्धो रणे राजन्हृदिकस्यात्मसम्भवः ।
अभिदुद्राव वेगेन याज्ञसेनिं महारथम् ॥ ७.११४.८९ ॥
Entonces, oh rey, enfurecido en la batalla, el hijo de Hṛdika arremetió con rapidez contra el gran guerrero en carro, Yājñasenī.
7.114.90
भीष्मस्य समरे राजन्मृत्योर्हेतुं महात्मनः ।
विदर्शयन्बलं शूरः शार्दूल इव कुञ्जरम् ॥ ७.११४.९० ॥
Oh rey, mostrando la fuerza del magnánimo que fue causa de la muerte de Bhīṣma en la batalla, aquel héroe era como un tigre que se abalanza sobre un elefante.
7.114.91
तौ दिशागजसङ्काशौ ज्वलिताविव पावकौ ।
समापेततुरन्योन्यं शरसङ्घैररिन्दमौ ॥ ७.११४.९१ ॥
Aquellos dos, semejantes a los elefantes de las direcciones, como fuegos ardientes, domadores de enemigos, se lanzaron el uno contra el otro con nubes de flechas.
7.114.92
विधुन्वानौ धनुःश्रेष्ठे सन्दधानौ च सायकान् ।
विसृजन्तौ च शतशो गभस्तीनिव भास्करौ ॥ ७.११४.९२ ॥
Sacudiendo sus mejores arcos, colocando flechas y disparándolas por centenares, aquellos dos eran como dos soles que esparcen sus rayos.
7.114.93
तापयन्तौ शरैस्तीक्ष्णैरन्योन्यं तौ महारथौ ।
युगान्तप्रतिमौ वीरौ रेजतुर्भास्कराविव ॥ ७.११४.९३ ॥
Abrasándose mutuamente con flechas agudas, aquellos dos grandes guerreros de carro, semejantes al fin de una era, brillaban como dos soles.
7.114.94
कृतवर्मा च समरे याज्ञसेनिं महारथम् ।
विद्ध्वेषुभिस्त्रिसप्तत्या पुनर्विव्याध सप्तभिः ॥ ७.११४.९४ ॥
En la batalla, Kṛtavarman, habiendo herido al gran guerrero de carro, el hijo de Yajñasena, con setenta y tres flechas, lo volvió a herir con siete.
7.114.95
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थ उपाविशत् ।
विसृज्य सशरं चापं मूर्च्छयाऽभिपरिप्लुतः ॥ ७.११४.९५ ॥
Profundamente herido y angustiado, soltó su arco con la flecha y se sentó en el suelo del carro, vencido por un desmayo.
7.114.96
तं विषण्णं रणे दृष्ट्वा तावकाः पुरुषर्षभ ।
हार्दिक्यं पूजयामासुर्वासांस्यादुधुवुश्च ह ॥ ७.११४.९६ ॥
Al verlo abatido en la batalla, oh mejor de los hombres, vuestros guerreros honraron a Hārdikya (Kṛtavarman) y agitaron sus vestiduras.
7.114.97
शिखण्डिनं तथा ज्ञात्वा हार्दिक्यशरपीडितम् ।
अपोवाह रणाद्यन्ता त्वरमाणो महारथम् ॥ ७.११४.९७ ॥
Sabiendo que Śikhaṇḍin estaba herido por las flechas de Kṛtavarman, el auriga lo llevó rápidamente lejos de la batalla, al gran guerrero de carro.
7.114.98
सादितं तु रथोपस्थे दृष्ट्वा पार्थाः शिखण्डिनम् ।
परिवव्रू रथैस्तूर्णं कृतवर्माणमाहवे ॥ ७.११४.९८ ॥
Al ver a Śikhaṇḍin caído en el suelo del carro, los Pārthas rodearon rápidamente a Kṛtavarman con sus carros en la batalla.
7.114.99
तत्राद्भुतं परं चक्रे कृतवर्मा महारथः ।
यदेकः समरे पार्थान्वारयामास सानुगान् ॥ ७.११४.९९ ॥
Allí el gran guerrero de carro Kṛtavarman realizó una hazaña sumamente asombrosa: solo en la batalla contuvo a los Pārthas junto con sus seguidores.
7.114.100
पार्थाञ्जित्वाऽजयच्चेदीन्पाञ्चालान्सृञ्जयानपि ।
केकयांश्च महावीर्यान्कृतवर्मा महारथः ॥ ७.११४.१०० ॥
Tras vencer a los Pārthas, el gran guerrero de carro Kṛtavarman conquistó también a los Cedis, a los Pañcālas y a los Sṛñjayas, y a los poderosos Kekayas.
7.114.101
ते वध्यमानाः समरे हार्दिक्येन स्म पाण्डवाः ।
इतश्चेतश्च धावन्तो नैव चक्रुर्धृतिं रणे ॥ ७.११४.१०१ ॥
Abatidos en la batalla por Hārdikya, los Pāṇḍavas corrían de aquí para allá y no lograban mantener la compostura en el combate.
7.114.102
जित्वा पाण्डुसुतान्युद्धे भीमसेनपुरोगमान् ।
हार्दिक्यः समरेऽतिष्ठद्विधूम इव पावकः ॥ ७.११४.१०२ ॥
Tras vencer en la batalla a los hijos de Pāṇḍu, encabezados por Bhīmasena, Hārdikya se mantuvo en el combate como un fuego sin humo.
7.114.103
ते द्राव्यमाणाः समरे हार्दिक्येन महारथाः ।
विमुखाः समपद्यन्त शरवृष्टिभिरार्दिताः ॥ ७.११४.१०३ ॥
Perseguidos en la batalla por Hārdikya, aquellos grandes guerreros de carro, atormentados por una lluvia de flechas, se volvieron de espaldas.