മഹാഭാരതം · അധ്യായം 7.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.114.1
एवं बहुगुणं सैन्यमेवं प्रविचितं बलम् ।
व्यूढमेवं यथान्यायमेवं बहु च सञ्जय ॥ ७.११४.१ ॥
സഞ്ജയാ, ഇങ്ങനെ പല ഗുണങ്ങളുള്ള സൈന്യം, ഇങ്ങനെ നന്നായി പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ട ബലം, ഇങ്ങനെ ന്യായപ്രകാരം വ്യൂഹമാക്കപ്പെട്ടത്, ഇങ്ങനെ വളരെ വലുതും.
7.114.2
नित्यं पूजितमस्माभिरभिकामं च नः सदा ।
प्रौढमत्यद्भुताकारं पुरस्ताद्दृष्टविक्रमम् ॥ ७.११४.२ ॥
ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും ഇതിനെ ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്, ഇത് എപ്പോഴും ഞങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമാണ്. പക്വവും അത്ഭുതരൂപവുമുള്ള ഇത് മുമ്പും തന്റെ വീര്യം കാണിച്ചിട്ടുണ്ട്.
7.114.3
नातिवृद्वमबालं च नाकृशं नातिपीवरम् ।
लघुवृत्तायतप्रायं सारगात्रमनामयम् ॥ ७.११४.३ ॥
വളരെ വൃദ്ധനുമല്ല, ബാലനുമല്ല; മെലിഞ്ഞവനുമല്ല, അമിതമായി തടിച്ചവനുമല്ല; മിക്കവാറും ലഘുവും വൃത്തവും നീണ്ടതുമായ അവയവങ്ങളുള്ളവൻ; ഉറച്ച ശരീരമുള്ളവനും രോഗമില്ലാത്തവനും.
7.114.4
आत्तसन्नाहसञ्छन्नं बहुशस्त्रपरिच्छदम् ।
शस्त्रग्रहणविद्यासु बह्वीषु परिनिष्ठितम् ॥ ७.११४.४ ॥
കവചം ധരിച്ചു മൂടപ്പെട്ടവൻ, പല ആയുധങ്ങളും ഉപകരണങ്ങളുമുള്ളവൻ, ആയുധമെടുക്കുന്ന പല വിദ്യകളിലും പരിനിഷ്ഠിതൻ.
7.114.5
आरोहे पर्यवस्कन्दे सरणे सान्तरप्लुते ।
सम्यक्प्रहरणे याने व्यपयाने च कोविदम् ॥ ७.११४.५ ॥
കയറുന്നതിലും ഇറങ്ങി ആക്രമിക്കുന്നതിലും നീങ്ങുന്നതിലും ഇടവേള ചാടിക്കടക്കുന്നതിലും ശരിയായി പ്രഹരിക്കുന്നതിലും വാഹനങ്ങളിലും പിന്മാറുന്നതിലും വിദഗ്ധൻ.
7.114.6
नागेष्वश्वेषु बहुशो रथेषु च परीक्षितम् ।
चर्मनिस्त्रिंशयुद्धे च नियुद्धे च विशारदम्।
परीक्ष्य च यथान्यायं वेतनेनोपपादितम् ॥ ७.११४.६ ॥
ആനകളിലും കുതിരകളിലും രഥങ്ങളിലും പലവിധത്തിൽ പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടവൻ; പരിചയും വാളും കൊണ്ടുള്ള യുദ്ധത്തിലും മല്ലയുദ്ധത്തിലും വിദഗ്ധൻ. ന്യായപ്രകാരം പരീക്ഷിച്ച് വേതനം നൽകി നിയമിക്കപ്പെട്ടവൻ.
7.114.7
न गोष्ठ्या नोपकारेण न सम्बन्धनिमित्ततः ।
नानाहूतं नाप्यभृतं मम सैन्यं बभूव ह ॥ ७.११४.७ ॥
എന്റെ സൈന്യം സഹവാസത്താലോ ഉപകാരത്താലോ ബന്ധുത്വകാരണത്താലോ അല്ല; വിളിക്കപ്പെട്ടതോ കൂലിക്കെടുത്തതോ അല്ല.
7.114.8
कुलीनार्यजनोपेतं तुष्टपुष्टमनुद्धतम् ।
कृतमानोपचारं च यशस्वि च मनस्वि च ॥ ७.११४.८ ॥
അത് കുലീനരും ആര്യരുമായ ആളുകളാൽ നിറഞ്ഞതും, തൃപ്തവും പുഷ്ടവും, വിനീതവും, ആദരവും സൽക്കാരവും ലഭിച്ചതും, യശസ്വിയും മനസ്വിയുമായിരുന്നു.
7.114.9
सचिवैश्चापरैर्मुख्यैर्बहुभिः पुण्यकर्मभिः ।
लोकपालोपमैस्तात पालितं नरसत्तमैः ॥ ७.११४.९ ॥
കുഞ്ഞേ, അത് മന്ത്രിമാരാലും മറ്റു പ്രമുഖരാലും, പുണ്യകർമ്മികളായ പലരാലും, ലോകപാലന്മാർക്കു തുല്യരായ നരോത്തമരാലും സംരക്ഷിതമായിരുന്നു.
7.114.10
बहुभिः पार्थिवैर्गुप्तमस्मत्प्रियचिकीर्षुभिः ।
अस्मानभिसृतैः कामात्सबलैः सपदानुगैः ॥ ७.११४.१० ॥
ഞങ്ങൾക്ക് പ്രിയം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച് പല രാജാക്കന്മാരാൽ സംരക്ഷിതമായിരുന്നു; സേനയോടും കാലാളുകളോടും അനുചരന്മാരോടും ഞങ്ങളുടെ നേർക്ക് കാമത്താൽ വന്നവരാൽ.
7.114.11
महोदधिमिवापूर्णमापगाभिः समन्ततः ।
अपक्षैः पक्षिसङ्काशै रथैरश्वैश्च संवृतम् ॥ ७.११४.११ ॥
മഹാസമുദ്രം എല്ലാ ഭാഗത്തും നദികളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ, ചിറകില്ലാത്തവയെങ്കിലും പക്ഷികൾക്ക് സമാനമായ രഥങ്ങളാലും കുതിരകളാലും അത് ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു.
7.114.12
प्रभिन्नकरटैश्चैव द्विरदैरावृतं महत् ।
यदहन्यत मे सैन्यं किमन्यद्भागधेयतः ॥ ७.११४.१२ ॥
മദം പൊഴിക്കുന്ന ആനകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ആ മഹാസേന നശിച്ചു; വിധിയല്ലാതെ മറ്റെന്താണ് കാരണം?
7.114.13
योधाक्षय्यजलं भीमं वाहनोर्मितरङ्गिणम् ।
क्षेपण्यसिगदाशक्तिशरप्रासझषाकुलम् ॥ ७.११४.१३ ॥
യോദ്ധാക്കളാകുന്ന അക്ഷയമായ ജലവും, രഥങ്ങളും കുതിരകളും തിരമാലകളുമായുള്ള, ഭയങ്കരമായ, എറിയപ്പെടുന്ന ഗദകളും വാളുകളും ശക്തികളും അമ്പുകളും കുന്തങ്ങളുമാകുന്ന മത്സ്യങ്ങൾ നിറഞ്ഞ സമുദ്രം.
7.114.14
ध्वजभूषणसम्बाधरत्नोपलसुसञ्चितम् ।
वाहनैरभिधावद्भिर्वायुवेगविकम्पितम् ॥ ७.११४.१४ ॥
കൊടികളും അലങ്കാരങ്ങളും നിറഞ്ഞ്, രത്നസമാനമായ കല്ലുകൾ നിറഞ്ഞ്, പായുന്ന വാഹനങ്ങളാൽ, കാറ്റിന്റെ വേഗത്തിൽ വിറച്ച.
7.114.15
द्रोणगम्भीरपातालं कृतवर्ममहाहदम् ।
जलसन्धमहाग्राहं कर्मचन्द्रोदयोद्धतम् ॥ ७.११४.१५ ॥
ദ്രോണൻ ആഴമുള്ള പാതാളമായും, കൃതവർമ്മാവ് മഹാ തടാകമായും, ജലസന്ധൻ മഹാമുതലയായും, കർമ്മചന്ദ്രോദയത്താൽ ഉയർന്നു കലങ്ങിയ.
7.114.16
गते सैन्यार्णवं भित्त्वा तरसा पाण्डवर्षभे ।
सञ्जयैकरथेनैव युयुधाने च मामकम् ॥ ७.११४.१६ ॥
പാണ്ഡവർഷഭൻ സൈന്യസമുദ്രത്തെ വേഗത്തിൽ പിളർന്നു പോയപ്പോൾ, സഞ്ജയന്റെ ഒറ്റ രഥവുമായി യുയുധാനനും; എന്റെ സൈന്യവും.
7.114.17
तत्र शेषं न पश्यामि प्रविष्टे सव्यसाचिनि ।
सात्वते च रथोदारे मम सैन्यस्य सञ्जय ॥ ७.११४.१७ ॥
അവിടെ സവ്യസാചി കടന്നപ്പോൾ, ഉദാരനായ രഥിയായ സാത്യകിയും കടന്നപ്പോൾ, സഞ്ജയാ, എന്റെ സൈന്യത്തിൽ ശേഷിച്ചത് ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
7.114.18
तौ तत्र समतिक्रान्तौ दृष्ट्वाऽतीव तरस्विनौ ।
सिन्धुराजं तु सम्प्रेक्ष्य गाण्डीवस्य च गोचरम् ॥ ७.११४.१८ ॥
അവിടെ ആ രണ്ടുപേരും അതിവേഗത്തിൽ കടന്നുപോകുന്നത് കണ്ട്, സിന്ധുരാജനെ ഗാണ്ഡീവത്തിന്റെ പരിധിയിൽ കണ്ട്.
7.114.19
किं नु वा कुरवः कृत्यं विदधुः कालचोदिताः ।
दारुणैकायनेऽकाले कथं वा प्रतिपेदिरे ॥ ७.११४.१९ ॥
കാലചോദിതരായ കുരുക്കൾ എന്തു കർത്തവ്യമാണ് ചെയ്തത്? ആ ഭയങ്കരമായ അന്ത്യമാർഗ്ഗത്തിൽ, അകാലത്തിൽ, അവർ എങ്ങനെ അതിൽ പ്രവേശിച്ചു?
7.114.20
ग्रस्तान्हि कौरवान्मन्ये मृत्युना तात सङ्गतान् ।
विक्रमोऽपि रणे तेषां न तथा दृश्यते हि वै ॥ ७.११४.२० ॥
പ്രിയനേ, മരണത്താൽ ഗ്രസിക്കപ്പെട്ട് ഒരുമിച്ചുകൂടിയ കൗരവരെ ഞാൻ കാണുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ അവരുടെ വിക്രമവും അങ്ങനെ കാണുന്നില്ല.
7.114.21
अक्षतौ संयुगे तत्र प्रविष्टौ कृष्णपाण्डवौ ।
न च वारयिता कश्चित्तयोरस्तीह सञ्जय ॥ ७.११४.२१ ॥
സഞ്ജയാ, യുദ്ധത്തിൽ അവിടെ പ്രവേശിച്ച കൃഷ്ണനും പാണ്ഡവനും അക്ഷതരാണ്; അവരെ തടയാൻ ഇവിടെ ആരുമില്ല.
7.114.22
भृताश्च बहवो योधाः परीक्ष्यैव महारथाः ।
वेतनेन यथायोगं प्रियवादेन चापरे ॥ ७.११४.२२ ॥
പരീക്ഷിച്ച് നിയമിച്ച അനേകം യോദ്ധാക്കളും മഹാരഥന്മാരും ഉണ്ട്; വേതനംകൊണ്ടും യോഗ്യതയ്ക്കനുസരിച്ചും, മറ്റുള്ളവർ പ്രിയവാക്കുകൊണ്ടും നിയമിക്കപ്പെട്ടവരാണ്.
7.114.23
असत्कारभृतस्तात मम सैन्ये न विद्यते ।
कर्मणा ह्यनुरूपेण लभ्यते भक्तवेतनम् ॥ ७.११४.२३ ॥
പ്രിയനേ, എന്റെ സൈന്യത്തിൽ സത്കാരമില്ലാതെ നിയമിക്കപ്പെട്ടവർ ഇല്ല; കർമ്മത്തിന് അനുരൂപമായാണ് ഭക്ഷണവും വേതനവും ലഭിക്കുന്നത്.
7.114.24
न च योधोऽभवत्कश्चिन्मम सैन्ये तु सञ्जय ।
अल्पदानभृतस्तात तथा चाभृतको नरः ॥ ७.११४.२४ ॥
സഞ്ജയാ, എന്റെ സൈന്യത്തിൽ ഒരു യോദ്ധാവും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; പ്രിയനേ, ചെറിയ ദാനംകൊണ്ട് പോഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടവനും, അങ്ങനെതന്നെ വേതനമില്ലാത്ത മനുഷ്യനും.
7.114.25
पूजितो हि यथाशक्त्या दानमानासनैर्मया ।
तथा पुत्रैश्च मे तात ज्ञातिभिश्च सबान्धवैः ॥ ७.११४.२५ ॥
പ്രിയനേ, ഞാൻ യഥാശക്തി ദാനംകൊണ്ടും മാനംകൊണ്ടും ആസനംകൊണ്ടും അവരെ ആദരിച്ചു; എന്റെ പുത്രന്മാരും ജ്ഞാതികളും ബന്ധുക്കളും അങ്ങനെതന്നെ ചെയ്തു.
7.114.26
ते च प्राप्यैव सङ्ग्रामे निर्जिताः सव्यसाचिना ।
शैनेयेन परामृष्टाः किमन्यद्भागधेयतः ॥ ७.११४.२६ ॥
അവർ യുദ്ധത്തിൽ സവ്യസാചിയാൽ (അർജുനനാൽ) തോൽപ്പിക്കപ്പെട്ടു; ശൈനേയനാൽ (സാത്യകിയാൽ) പ്രഹരിക്കപ്പെട്ടു; വിധിയല്ലാതെ മറ്റെന്താണ് കാരണം?
7.114.27
रक्ष्यते यश्च सङ्ग्रामे ये च सञ्जय रक्षिणः ।
एकः साधारणः पन्थार रक्ष्यस्य सह रक्षिभिः ॥ ७.११४.२७ ॥
സഞ്ജയാ, യുദ്ധത്തിൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നവനും സംരക്ഷകരും — സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നവനും സംരക്ഷകരും ചേർന്നുള്ള പാത ഒന്നുതന്നെ, പൊതുവായത്.
7.114.28
अर्जुनं समरे दृष्ट्वा सैन्धवस्याग्रतः स्थितम् ।
पुत्रो मम भृशं मूढः किं कार्यं प्रत्यपद्यत ॥ ७.११४.२८ ॥
യുദ്ധത്തിൽ സൈന്ധവന്റെ (ജയദ്രഥന്റെ) മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന അർജുനനെ കണ്ടപ്പോൾ എന്റെ മകൻ അത്യന്തം മൂഢനായി ഏത് കർമ്മമാണ് ഏറ്റെടുത്തത്?
7.114.29
सात्यकिं च रणे दृष्ट्वा प्रविशन्तमभीतवत् ।
किं नु दुर्योधनः कृत्यं प्राप्तकालममन्यत ॥ ७.११४.२९ ॥
യുദ്ധത്തിൽ സാത്യകി ഭയമില്ലാത്തവനെപ്പോലെ പ്രവേശിക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ ദുര്യോധനൻ കാലോചിതമായ ഏത് കർത്തവ്യമാണ് കരുതിയത്?
7.114.30
सर्वशस्त्रातिगौ सेनां प्रविष्टौ रथिसत्तमौ ।
दृष्ट्वा कां वै धृतिं युद्धे प्रत्यपद्यन्त मामकाः ॥ ७.११४.३० ॥
സർവ്വശസ്ത്രങ്ങളെയും അതിക്രമിച്ച, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ ആ ഇരുവരും സേനയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ എന്റെ പക്ഷക്കാർ യുദ്ധത്തിൽ ഏത് ധൈര്യമാണ് കൈക്കൊണ്ടത്?
7.114.31
दृष्ट्वा कृष्णं तु दाशार्हमर्जुनार्थे व्यवस्थितम् ।
शिनीनामृषभं चैव मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३१ ॥
അർജുനനുവേണ് though നിൽക്കുന്ന ദാശാർഹ കൃഷ്ണനെയും ശിനികളിലെ വൃഷഭനെയും കണ്ടിട്ട് എന്റെ പുത്രന്മാർ ശോകിക്കുന്നുണ്ടാകുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
7.114.32
दृष्टा सेनां व्यतिक्रान्तां सात्वतेनार्जुनेन च ।
पलायमानांश्च कुरून्मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३२ ॥
സാത്വതനും അർജുനനും ചേർന്ന് തകർത്ത സേനയെയും ഓടിപ്പോകുന്ന കുരുക്കളെയും കണ്ടിട്ട് എന്റെ പുത്രന്മാർ ശോകിക്കുന്നുണ്ടാകുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
7.114.33
विद्रुतान्रथिनो दृष्ट्वा निरुत्साहान्द्विषज्जये ।
पलायनकृतोत्साहान्मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३३ ॥
ശത്രുജയത്തിൽ ഉത്സാഹം നഷ്ടപ്പെട്ട് ചിതറി ഓടുന്ന രഥികളെയും ഓടുന്നതിൽ മാത്രം ഉത്സാഹം കാണിക്കുന്നവരെയും കണ്ടിട്ട് എന്റെ പുത്രന്മാർ ശോകിക്കുന്നുണ്ടാകുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
7.114.34
शून्यान्कृतान्रथोपस्थान्सात्वतेनार्जुनेन च ।
हतांश्च योधान्संदृश्य मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३४ ॥
സാത്വതനും അർജുനനും ചേർന്ന് ശൂന്യമാക്കിയ രഥാസനങ്ങളെയും കൊല്ലപ്പെട്ട യോദ്ധാക്കളെയും കണ്ടിട്ട് എന്റെ പുത്രന്മാർ ശോകിക്കുന്നുണ്ടാകുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
7.114.35
व्यश्वनागरथान्दृष्ट्वा तत्र वीरान्सहृस्रशः ।
धावमानान्रणे व्यग्रामन्यन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३५ ॥
കുതിരകളും ആനകളും രഥങ്ങളുമില്ലാതെ, യുദ്ധത്തിൽ കലങ്ങി ഓടുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് വീരന്മാരെ കണ്ടിട്ട് എന്റെ മറ്റു പുത്രന്മാർ ശോകിക്കുന്നുണ്ടാകുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
7.114.36
महानागान्विद्रवतो दृष्ट्वाऽर्जुनशराहतान् ।
पतितान्पततश्चान्यान्मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३६ ॥
അർജുനന്റെ ശരങ്ങളേറ്റ് ഓടുന്ന മഹാഗജങ്ങളെയും, വീണവരെയും വീഴുന്നവരെയും കണ്ടിട്ട് എന്റെ പുത്രന്മാർ ശോകിക്കുന്നുണ്ടാകുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
7.114.37
विहीनांश्च कृतानश्वान्विरथांश्च कृतान्नरान् ।
तत्र सात्यकिपार्थाभ्यां मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३७ ॥
സാത്യകിയും പാർത്ഥനും ചേർന്ന് അവിടെ കുതിരകൾ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടതും രഥമില്ലാതെ വെട്ടിവീഴ്ത്തപ്പെട്ട മനുഷ്യരെയും കണ്ട് എന്റെ പുത്രന്മാർ ദുഃഖിക്കുന്നുണ്ടാകുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
7.114.38
हयौघान्निहतान्दृष्ट्वा द्रवमाणांस्ततस्ततः ।
रणे माधवपार्थाभ्यां मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३८ ॥
യുദ്ധത്തിൽ മാധവനും പാർത്ഥനും ചേർന്ന് കുതിരക്കൂട്ടങ്ങളെ കൊന്നൊടുക്കുന്നതും ഇവിടെയുമവിടെയും ഓടുന്നതും കണ്ട് എന്റെ പുത്രന്മാർ ദുഃഖിക്കുന്നുണ്ടാകുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
7.114.39
पत्तिसङ्घान्रणे दृष्ट्वा धावमानांश्च सर्वशः ।
निराशा विजये सर्वे मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३९ ॥
യുദ്ധത്തിൽ കാലാൾപ്പടയുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നാലുപാടും ഓടുന്നതു കണ്ട് വിജയത്തിൽ നിരാശരായ എന്റെ പുത്രന്മാരെല്ലാം ദുഃഖിക്കുന്നുണ്ടാകുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
7.114.40
द्रोणस्य समतिक्रान्तावनीकमपराजितौ ।
क्षणेन दृष्ट्वा तौ वीरौ मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.४० ॥
ദ്രോണന്റെ സൈന്യത്തെ ഒരു നിമിഷത്തിൽ കടന്നുപോയ ആ അപരാജിതരായ വീരന്മാരെ കണ്ട് എന്റെ പുത്രന്മാർ ദുഃഖിക്കുന്നുണ്ടാകുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
7.114.41
सम्मूढोऽस्मि भृशं तात श्रुत्वा कृष्णधनञ्जयौ ।
प्रविष्टौ मामकं सैन्यं सात्वतेन सहाच्युतौ ॥ ७.११४.४१ ॥
പ്രിയനേ, കൃഷ്ണനും ധനഞ്ജയനും സാത്വതനോടൊപ്പം എന്റെ സൈന്യത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു എന്ന് കേട്ട് ഞാൻ അത്യന്തം വ്യാകുലനായിരിക്കുന്നു.
7.114.42
तस्मिन्प्रविष्टे पृतनां शिनीनां प्रवरे रथे ।
भोजानीकं व्यतिक्रान्ते किमकुर्वत कौरवाः ॥ ७.११४.४२ ॥
ശിനികളുടെ സൈന്യത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ ആ രഥി പ്രവേശിച്ച് ഭോജസൈന്യത്തെ കടന്നുപോയപ്പോൾ കൗരവർ എന്ത് ചെയ്തു?
7.114.43
तथा द्रोणेन समरे निगृहीतेषु पाण्डुषु ।
कथं युद्धमभूत्तत्र तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.११४.४३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണനാൽ പാണ്ഡവർ തടയപ്പെട്ടപ്പോൾ അവിടെ യുദ്ധം എങ്ങനെ നടന്നു? സഞ്ജയാ, അത് എന്നോടു പറയൂ.
7.114.44
द्रोणो हि बलवान्श्रेष्ठः कृतास्त्रो युद्धदुर्मदः ।
पाञ्चालास्तं महेष्वासं प्रत्ययुध्यन्कथं रणे ॥ ७.११४.४४ ॥
ദ്രോണൻ ബലവാനും ശ്രേഷ്ഠനും അസ്ത്രവിദ്യയിൽ നിപുണനും യുദ്ധത്തിൽ അഹങ്കാരിയുമായിരുന്നു; പാഞ്ചാലർ ആ മഹാധനുർധരനോടു രണത്തിൽ എങ്ങനെ പൊരുതി?
7.114.45
बद्धवैरास्ततो द्रोणे धनञ्जयजयैषिणः ।
भारद्वाजसुतस्तेषु दृढवैरो महारथः ॥ ७.११४.४५ ॥
അപ്പോൾ ദ്രോണനോടു വൈരം പുലർത്തുന്നവരും ധനഞ്ജയന്റെ വിജയം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരുമായവർ; അവരിൽ ദൃഢവൈരിയായ ഭരദ്വാജപുത്രനായ മഹാരഥൻ.
7.114.46
अर्जुनश्चापि यच्चक्रे सिन्धुराजवधं प्रति ।
तन्मे सर्वं समाचक्ष्व कुशलो ह्यसि सञ्जय ॥ ७.११४.४६ ॥
അർജ്ജുനൻ സിന്ധുരാജന്റെ വധത്തെക്കുറിച്ച് ചെയ്തതെല്ലാം എനിക്ക് വിശദമായി പറയൂ; സഞ്ജയാ, നീ കുശലനല്ലോ.
7.114.47
आत्मापराधात्सम्भूतं व्यसनं भरतर्षभ ।
प्राप्य प्राकृतवद्वीर न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ ७.११४.४७ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, സ്വന്തം തെറ്റിൽ നിന്നുണ്ടായ ദുരന്തം നേരിട്ട്, വീരാ, സാധാരണ മനുഷ്യനെപ്പോലെ നീ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
7.114.48
पुरा यदुच्यसे प्राज्ञैः सुहृद्भिर्विदुरादिभिः ।
मा हार्षीः पाण्डवान्राजन्निति तन्न त्वया श्रुतम् ॥ ७.११४.४८ ॥
രാജാവേ, മുമ്പ് വിദുരൻ മുതലായ ജ്ഞാനികളായ സുഹൃത്തുക്കൾ 'പാണ്ഡവരെ നശിപ്പിക്കരുത്' എന്ന് പറഞ്ഞത് നീ കേട്ടില്ല.
7.114.49
सुहृदां हितकामानां वाक्यं यो न शृणोति ह ।
स महद्व्यसनं प्राप्य शोचते वै यथा भवान् ॥ ७.११४.४९ ॥
ഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്ന സുഹൃത്തുക്കളുടെ വാക്ക് കേൾക്കാത്തവൻ വലിയ ആപത്തിൽപ്പെട്ട് അങ്ങ് ദുഃഖിക്കുന്നതുപോലെ ദുഃഖിക്കുന്നു.
7.114.50
याचितोऽसि पुरा राजन्दाशार्हेण शमं प्रति ।
न च तं लब्धवान्कामं त्वत्तः कृष्णो महायशाः ॥ ७.११४.५० ॥
രാജാവേ, മുൻപ് ദാശാർഹൻ (കൃഷ്ണൻ) സമാധാനത്തിനായി അങ്ങയോട് യാചിച്ചു; എന്നാൽ മഹായശസ്വിയായ കൃഷ്ണന് അങ്ങയിൽനിന്ന് ആ ആഗ്രഹം ലഭിച്ചില്ല.
7.114.51
तव निर्गुणतां ज्ञात्वा पक्षपातं सुतेषु च ।
द्वैधीभावं तथा धर्मे पाण्डवेषु च मत्सरम् ॥ ७.११४.५१ ॥
അങ്ങയുടെ ഗുണമില്ലായ്മയും മക്കളോടുള്ള പക്ഷപാതവും ധർമ്മത്തിലുള്ള ദ്വൈധീഭാവവും പാണ്ഡവരോടുള്ള അസൂയയും അറിഞ്ഞാണ് (ഞാൻ പറയുന്നത്).
7.114.52
तव जिह्ममभिप्रायं विदित्वा पाण्डवान्प्रति ।
आर्तप्रलापांश्च बहून्मनुजाधिप सत्तम ॥ ७.११४.५२ ॥
പാണ്ഡവരോടുള്ള അങ്ങയുടെ വക്ര അഭിപ്രായം അറിഞ്ഞു; മനുഷ്യാധിപാ, ഉത്തമാ, അങ്ങയുടെ ഏറെ ആർത്തവിലാപങ്ങളും (ഞാൻ അറിഞ്ഞു).
7.114.53
सर्वलोकस्य तत्त्वज्ञः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः ।
वासुदेवस्ततो युद्धं कुरूणामकरोन्महत् ॥ ७.११४.५३ ॥
സർവലോകങ്ങളുടെയും തത്ത്വമറിയുന്ന, സർവലോകേശ്വരനായ പ്രഭു വാസുദേവൻ അപ്പോൾ കുരുക്കൾക്കിടയിൽ മഹായുദ്ധം ഉണ്ടാക്കി.
7.114.54
आत्मापराधात्सुमहान्प्राप्तस्ते विपुलः क्षयः ।
नैनं दुर्योधने दोषं कर्तुमर्हसि मानद ॥ ७.११४.५४ ॥
അങ്ങയുടെ സ്വന്തം തെറ്റുകൊണ്ടാണ് ഈ വലിയ നാശം അങ്ങയിൽ വന്നുചേർന്നത്. മാനദാ, ഈ ദോഷം ദുര്യോധനന്റെമേൽ ചാർത്തുന്നത് അങ്ങേക്ക് യോജിച്ചതല്ല.
7.114.55
न हि तै सुकृतं किञ्चिदादौ मध्ये च भारत ।
दृश्यते पृष्ठतश्चैव त्वन्मूलो हि पराजयः ॥ ७.११४.५५ ॥
ഭരതവംശജനേ, ആരംഭത്തിലും മധ്യത്തിലും പിന്നിലും നിന്റെ ഒരു പുണ്യകർമവും കാണുന്നില്ല; ഈ പരാജയം നിന്നിൽ നിന്നുതന്നെയാണ്.
7.114.56
तस्मादद्य स्थिरो भूत्वा ज्ञात्वा लोकस्य निर्णयम् ।
शृणु युद्धं यथावृत्तं घोरं देवासुरोपमम् ॥ ७.११४.५६ ॥
അതിനാൽ ഇന്ന് സ്ഥിരചിത്തനായി ലോകത്തിന്റെ വിധി മനസ്സിലാക്കി, ദേവാസുരയുദ്ധം പോലെയുള്ള ഘോരയുദ്ധം നടന്നതുപോലെ കേൾക്കുക.
7.114.57
प्रविष्टे तव सैन्यं तु शैनेये सत्यविक्रमे ।
भीमसेनमुखाः पार्थाः प्रतीयुर्वाहिनीं तव ॥ ७.११४.५७ ॥
നിന്റെ സൈന്യത്തിൽ സത്യപരാക്രമനായ ശൈനേയൻ (സാത്യകി) പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, ഭീമസേനനെ മുൻനിരയിലാക്കി പൃഥയുടെ പുത്രന്മാർ നിന്റെ സേനയ്ക്കെതിരെ മുന്നേറി.
7.114.58
आगच्छतस्तान्सहसा क्रुद्धरूपान्सहानुगान् ।
दधारैको रणे पाण्डून्कृतवर्मा महारथः ॥ ७.११४.५८ ॥
പാണ്ഡവർ കോപിച്ച രൂപത്തിൽ, അനുചരന്മാരോടൊപ്പം പെട്ടെന്ന് മുന്നോട്ടു വന്നപ്പോൾ, മഹാരഥനായ കൃതവർമ്മാവ് ഒറ്റയ്ക്ക് യുദ്ധത്തിൽ അവരെ തടഞ്ഞുനിർത്തി.
7.114.59
यथोद्वृत्तं वारयते वेला वै सलिलार्णवम् ।
पाण्डुसैन्यं तथा सङ्ख्ये हार्दिक्यः समवारयत् ॥ ७.११४.५९ ॥
കരയ്ക്ക് പൊങ്ങുന്ന കടലിനെ തീരം തടയുന്നതുപോലെ, യുദ്ധത്തിൽ ഹാർദിക്യൻ (കൃതവർമ്മാവ്) പാണ്ഡവസേനയെ പൂർണ്ണമായി തടഞ്ഞു.
7.114.60
तत्राद्भुतमपश्याम हार्दिक्यस्य पराक्रमम् ।
यदेनं सहिताः पार्था नातिचक्रमुराहवे ॥ ७.११४.६० ॥
അവിടെ ഹാർദിക്യന്റെ പരാക്രമത്തിന്റെ അത്ഭുതം ഞങ്ങൾ കണ്ടു; പൃഥയുടെ പുത്രന്മാർ ഒന്നിച്ചിട്ടും യുദ്ധത്തിൽ അവനെ മറികടക്കാനായില്ല.
7.114.61
ततो भीमस्त्रिभिर्विद्ध्वा कृतवर्माणमाशुगैः ।
शङ्खं दध्मौ महाबाहुर्हर्षुयन्सर्वपाण्डवान् ॥ ७.११४.६१ ॥
അനന്തരം മഹാബാഹുവായ ഭീമൻ മൂന്ന് അമ്പുകളാൽ കൃതവർമ്മാവിനെ തുളച്ച്, ശംഖൂതി എല്ലാ പാണ്ഡവരെയും സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
7.114.62
सहदेवस्तु विंशत्या धर्मराजश्च पञ्चभिः ।
शतेन नकुलश्चापि हार्दिक्यं समविध्यत ॥ ७.११४.६२ ॥
സഹദേവൻ ഇരുപത് അമ്പുകളാലും, ധർമ്മരാജാവ് അഞ്ചിനാലും, നകുലൻ നൂറിനാലും ഹാർദിക്യനെ നന്നായി തുളച്ചു.
7.114.63
द्रौपदेयास्त्रिसप्तत्या सप्तभिश्च घटोत्कचः ।
धृष्टद्युम्नस्त्रिभिश्चापि कृतवर्माणमार्दयत् ॥ ७.११४.६३ ॥
ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രന്മാർ എഴുപത്തിമൂന്ന് അമ്പുകളാലും, ഘടോത്കചൻ ഏഴിനാലും, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ മൂന്നിനാലും കൃതവർമ്മാവിനെ പീഡിപ്പിച്ചു.
7.114.64
विराटो द्रुपदश्चैव याज्ञसेनिश्च पञ्चभिः ।
शिखण्डी चैव हार्दिक्यं विद्ध्वा पञ्चभिराशुगैः ॥ ७.११४.६४ ॥
വിരാടനും ദ്രുപദനും, യാജ്ഞസേനിയും അഞ്ചു വീതം അമ്പുകളാലും, ശിഖണ്ഡിയും ഹാർദിക്യനെ അഞ്ച് വേഗമുള്ള അമ്പുകളാലും തുളച്ചു.
7.114.65
पुनर्विव्याध विंशत्या सायकानां हसन्निव ।
कृतवर्मा ततो राजन्सर्वतस्तान्महारथान् ॥ ७.११४.६५ ॥
പിന്നെ കൃതവർമ്മാവ് ചിരിക്കുന്നതുപോലെ ഇരുപത് അമ്പുകളാൽ വീണ്ടും തുളച്ചു; രാജാവേ, അവൻ എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും ആ മഹാരഥന്മാരെ പീഡിപ്പിച്ചു.
7.114.66
एकैकं पञ्चभिर्विद्ध्वा भीमं विव्याध सप्तभिः ।
धनुर्ध्वजं चास्य तदा रथाद्भूमावपातयत् ॥ ७.११४.६६ ॥
ഓരോരുത്തരെയും അഞ്ച് അമ്പുകളാൽ തുളച്ച്, ഭീമനെ ഏഴ് അമ്പുകളാൽ തുളച്ചു; അപ്പോൾ അവന്റെ വില്ലും കൊടിയും രഥത്തിൽ നിന്ന് നിലത്ത് വീഴ്ത്തി.
7.114.67
अथैनं छिन्नधन्वानं त्वरमाणो महारथः ।
आजघानोरसि क्रुद्धः सप्तत्या निशितैः शरैः ॥ ७.११४.६७ ॥
വില്ലൊടിഞ്ഞ അവനെ ധൃതിയോടെ എത്തിയ ആ മഹാരഥൻ കോപത്തോടെ മൂർച്ചയുള്ള എഴുപത് ബാണങ്ങൾകൊണ്ട് നെഞ്ചിൽ പ്രഹരിച്ചു.
7.114.68
स गाढविद्धो बलवान्हार्दिक्यस्य शरोत्तमैः ।
चचाल रथमध्यस्थः क्षितिकम्पे यथाऽचलः ॥ ७.११४.६८ ॥
ഹാർദിക്യന്റെ ഉത്തമ ബാണങ്ങളാൽ ആഴത്തിൽ മുറിവേറ്റ ആ ബലവാൻ രഥമധ്യത്തിൽ നിന്ന് ഭൂകമ്പത്തിൽ പർവതം എന്നപോലെ വിറച്ചു.
7.114.69
भीमसेनं तथा दृष्ट्वा धर्मराजपुरोगमाः ।
विसृजन्तः शरान्राजन्कृतवर्माणमार्दयन् ॥ ७.११४.६९ ॥
രാജാവേ, ഭീമസേനന്റെ അവസ്ഥ കണ്ട് ധർമ്മരാജനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ വീരന്മാർ ബാണങ്ങൾ വർഷിച്ച് കൃതവർമ്മാവിനെ പീഡിപ്പിച്ചു.
7.114.70
तं तथा कोष्ठकीकृत्य रथवंशेन मारिष ।
विव्यधुः सायकैर्हृष्टा रक्षार्थं मारुतेर्मृधे ॥ ७.११४.७० ॥
മാന്യനേ, അവനെ ധാന്യപ്പുരപോലെ രഥനിര കൊണ്ട് വളഞ്ഞ് മാരുതിയുടെ (ഭീമന്റെ) രക്ഷയ്ക്കായി സന്തോഷത്തോടെ യുദ്ധത്തിൽ അമ്പുകളാൽ എയ്തു.
7.114.71
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां भीमसेनो महाबलः ।
शक्तिं जग्राह समरे हेमदण्डामयस्मायीम् ॥ ७.११४.७१ ॥
പിന്നെ ബോധം വീണ്ടെടുത്ത മഹാബലനായ ഭീമസേനൻ യുദ്ധത്തിൽ സ്വർണ്ണദണ്ഡമുള്ള ഇരുമ്പ് ശക്തി (കുന്തം) പിടിച്ചു.
7.114.72
चिक्षेप च रथात्तूर्णं कृतवर्मरथं प्रति ।
सा भीमभुजनिर्मुक्ता निर्मुक्तोरगसन्निभा ॥ ७.११४.७२ ॥
രഥത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ കൃതവർമ്മാവിന്റെ രഥത്തിന് നേരെ അതെറിഞ്ഞു; ഭീമന്റെ ഭുജത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തമായ അത് വിട്ടയച്ച സർപ്പത്തെപ്പോലെയായിരുന്നു.
7.114.73
कृतवर्माणमभितः प्रजज्वाल सुदारुणा ।
तामापतन्तीं सहसा युगान्ताग्निसमप्रभाम् ॥ ७.११४.७३ ॥
ആ അതിഭയങ്കര ശക്തി കൃതവർമ്മാവിന് ചുറ്റും പെട്ടെന്ന് ജ്വലിച്ചു. യുഗാന്താഗ്നിയുടെ പ്രഭയോടെ പാഞ്ഞടുക്കുന്ന ആ ശക്തിയെ
7.114.74
द्वाभ्यां शराभ्यां हार्दिक्यो निजघान द्विधा तदा ।
सा छिन्ना पतिता भूमौ शक्तिः कनकभूषणा ॥ ७.११४.७४ ॥
അപ്പോൾ ഹാർദിക്യൻ രണ്ട് ശരങ്ങൾകൊണ്ട് അതിനെ രണ്ടായി മുറിച്ചു. സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളണിഞ്ഞ ആ ശക്തി മുറിഞ്ഞ് ഭൂമിയിൽ വീണു.
7.114.75
द्योतयन्ती दिशो राजन्महोल्केव नभश्च्युता ।
शक्तिं विनिहतां दृष्ट्वा भीमश्चुक्रोध वै भृशम् ॥ ७.११४.७५ ॥
രാജാവേ, ആകാശത്തുനിന്ന് വീണ മഹോൽക്കപോലെ ദിക്കുകളെ പ്രകാശിപ്പിച്ച ആ ശക്തി തകർക്കപ്പെട്ടതു കണ്ട് ഭീമൻ അത്യന്തം കോപിച്ചു.
7.114.76
ततोऽन्यद्धनुरादाय वेगवत्सुमहास्वनम् ।
भीमसेनो रणे क्रुद्धो हार्दिक्यं समवारयत् ॥ ७.११४.७६ ॥
പിന്നെ ഭീമസേനൻ വേഗമേറിയതും അതിമഹത്തായ മുഴക്കമുള്ളതുമായ മറ്റൊരു വില്ലെടുത്ത് യുദ്ധത്തിൽ കോപത്തോടെ ഹാർദിക്യനെ തടഞ്ഞു.
7.114.77
अथैनं पञ्चभिर्बाणैराजघान स्तनान्तरे ।
भीमो भीमबलो राजंस्तव दुर्मन्त्रितेन च ॥ ७.११४.७७ ॥
പിന്നെ ഭയങ്കരബലനായ ഭീമൻ അഞ്ചു ശരങ്ങൾകൊണ്ട് അവന്റെ മാറിൽ പ്രഹരിച്ചു. രാജാവേ, നിന്റെ ദുരുപദേശം കൊണ്ടാണ് ഇതെല്ലാം സംഭവിച്ചത്.
7.114.78
भोजस्तु क्षतसर्वाङ्गो भीमसेनेन मारिष ।
रक्ताशोक इवोत्फुल्लो व्यभ्राजत रणाजिरे ॥ ७.११४.७८ ॥
ആദരണീയനേ, ഭോജൻ (കൃതവർമ്മാവ്) ഭീമസേനനാൽ സർവാംഗങ്ങളിലും മുറിവേറ്റ് യുദ്ധഭൂമിയിൽ പൂത്ത ചുവന്ന അശോകവൃക്ഷംപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
7.114.79
ततः क्रुद्धस्त्रिभिर्बाणैर्भीमसेनं हसन्निव ।
अभिहत्य दृढं युद्धे तान्सर्वान्प्रत्यविध्यत ॥ ७.११४.७९ ॥
അപ്പോൾ കോപിച്ച് അവൻ മൂന്ന് അമ്പുകളാൽ ഭീമസേനനെ ചിരിക്കുന്നതുപോലെ ആക്രമിച്ചു; യുദ്ധത്തിൽ ദൃഢമായി അവരെല്ലാവരെയും അവൻ തിരിച്ചും തുളച്ചു.
7.114.80
त्रिभिस्त्रिभिर्महेष्वासो यतमानान्महारथान् ।
तेऽपि तं प्रत्यविध्यन्त सप्तभिः सप्तभिः शरैः ॥ ७.११४.८० ॥
പരിശ്രമിച്ചിരുന്ന ആ മഹാധനുർധര മഹാരഥന്മാർ മൂന്നുവീതം അമ്പുകളാൽ, അവരും അവനെ ഏഴേഴു അമ്പുകളാൽ തിരിച്ചും തുളച്ചു.
7.114.81
शिखण्डिनस्ततः क्रुद्धः क्षुरप्रेण महारथः ।
धनुश्चिच्छेद सामरे प्रहसन्निव सात्वतः ॥ ७.११४.८१ ॥
അപ്പോൾ കോപിച്ച മഹാരഥൻ സാത്വതൻ ക്ഷുരപ്രം കൊണ്ട് ശിഖണ്ഡിയുടെ വില്ല് യുദ്ധത്തിൽ ചിരിക്കുന്നതുപോലെ മുറിച്ചു.
7.114.82
शिखण्डी तु ततः क्रुद्धश्छिन्ने धनुषि सत्वरः ।
असिं जग्राह समरे शतचन्द्रं च भास्वरम् ॥ ७.११४.८२ ॥
എന്നാൽ അപ്പോൾ കോപിച്ച ശിഖണ്ഡി വില്ല് മുറിഞ്ഞപ്പോൾ വേഗത്തിൽ യുദ്ധത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന ശതചന്ദ്രം എന്ന വാൾ പിടിച്ചു.
7.114.83
भ्रामयित्वा महच्चर्म चामीकरविभूषितम् ।
तमसिं प्रेषयामात कृतवर्मरथं प्रति ॥ ७.११४.८३ ॥
സ്വർണ്ണാലങ്കാരമുള്ള വലിയ പരിചയെ ചുഴറ്റി, ആ വാൾ അവൻ കൃതവർമ്മാവിന്റെ രഥത്തിലേക്ക് എറിഞ്ഞു.
7.114.84
स तस्य सशरं चापं छित्त्वा राजन्महानसिः ।
अभ्यगाद्धरणीं राजंश्च्युतं ज्योतिरिवाम्बरात् ॥ ७.११४.८४ ॥
ആ മഹാവാൾ അവന്റെ അമ്പുസഹിതമുള്ള വില്ല് മുറിച്ച്, രാജാവേ, ആകാശത്തുനിന്ന് വീഴുന്ന പ്രകാശംപോലെ ഭൂമിയിലേക്ക് പോയി.
7.114.85
एतस्मिन्नेव काले तु त्वरमाणं महारथाः ।
विव्यधुः सायकैर्गाढं कृतवर्माणमाहवे ॥ ७.११४.८५ ॥
ആ സമയത്ത് മഹാരഥന്മാർ വേഗത്തിൽ മുന്നേറിയ കൃതവർമ്മനെ യുദ്ധത്തിൽ അമ്പുകളാൽ ആഴത്തിൽ തുളച്ചു.
7.114.86
अथान्यद्धनुरादाय त्यक्त्वा तच्च महद्धनुः ।
विशीर्णं भरतश्रेष्ठ हार्दिक्यः परवीरहा ॥ ७.११४.८६ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, പിന്നെ ഒടിഞ്ഞ ആ വലിയ വില്ല് ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊരു വില്ലെടുത്ത് ശത്രുവീരന്മാരെ വധിക്കുന്ന ഹാർദിക്യൻ...
7.114.87
विव्याध पाण्डवान्युद्धे त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ।
शिखण्डिनं च विव्याध त्रिभिः पञ्चभिरेव च ॥ ७.११४.८७ ॥
യുദ്ധത്തിൽ അവൻ പാണ്ഡവന്മാരെ നേരെ പായുന്ന അമ്പുകളാൽ മൂന്നു വീതം തുളച്ചു; ശിഖണ്ഡിയെ മൂന്നും അഞ്ചും അമ്പുകളാൽ തുളച്ചു.
7.114.88
धनुरन्यत्समादाय शिखण्डी तु महायशाः ।
अवारयत्कूर्मनखैराशुगैर्हृदिकात्मजम् ॥ ७.११४.८८ ॥
മറ്റൊരു വില്ലെടുത്ത മഹായശസ്വിയായ ശിഖണ്ഡി ആമയുടെ നഖം പോലെയുള്ള വേഗമുള്ള അമ്പുകളാൽ ഹൃദികപുത്രനെ തടഞ്ഞു.
7.114.89
ततः क्रुद्धो रणे राजन्हृदिकस्यात्मसम्भवः ।
अभिदुद्राव वेगेन याज्ञसेनिं महारथम् ॥ ७.११४.८९ ॥
അപ്പോൾ രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ കോപിച്ച ഹൃദികപുത്രൻ വേഗത്തിൽ മഹാരഥനായ യാജ്ഞസേനിയുടെ നേരെ പാഞ്ഞു.
7.114.90
भीष्मस्य समरे राजन्मृत्योर्हेतुं महात्मनः ।
विदर्शयन्बलं शूरः शार्दूल इव कुञ्जरम् ॥ ७.११४.९० ॥
രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മരുടെ മരണത്തിന് കാരണമായ മഹാത്മാവിന്റെ ബലം കാണിച്ചുകൊണ്ട് ആ വീരൻ ആനയുടെ മേൽ ചാടുന്ന കടുവ പോലെയായിരുന്നു.
7.114.91
तौ दिशागजसङ्काशौ ज्वलिताविव पावकौ ।
समापेततुरन्योन्यं शरसङ्घैररिन्दमौ ॥ ७.११४.९१ ॥
ദിഗ്ഗജങ്ങൾക്ക് തുല്യരായ ആ ഇരുവരും, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നികളെപ്പോലെ, ശത്രുക്കളെ അമർത്തുന്നവർ, അമ്പുകളുടെ കൂട്ടങ്ങളാൽ പരസ്പരം ആക്രമിച്ചു.
7.114.92
विधुन्वानौ धनुःश्रेष्ठे सन्दधानौ च सायकान् ।
विसृजन्तौ च शतशो गभस्तीनिव भास्करौ ॥ ७.११४.९२ ॥
ശ്രേഷ്ഠമായ വില്ലുകൾ വീശിക്കൊണ്ട്, അമ്പുകൾ തൊടുത്തുകൊണ്ട്, നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകൾ വിടുന്ന ആ ഇരുവരും രശ്മികൾ ചൊരിയുന്ന രണ്ടു സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ആയിരുന്നു.
7.114.93
तापयन्तौ शरैस्तीक्ष्णैरन्योन्यं तौ महारथौ ।
युगान्तप्रतिमौ वीरौ रेजतुर्भास्कराविव ॥ ७.११४.९३ ॥
മൂർച്ചയേറിയ അമ്പുകളാൽ പരസ്പരം പൊള്ളിച്ച്, യുഗാന്തത്തിന് തുല്യരായ ആ മഹാരഥ വീരർ സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ തിളങ്ങി.
7.114.94
कृतवर्मा च समरे याज्ञसेनिं महारथम् ।
विद्ध्वेषुभिस्त्रिसप्तत्या पुनर्विव्याध सप्तभिः ॥ ७.११४.९४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ കൃതവർമ്മാവ് മഹാരഥൻ യാജ്ഞസേനിയെ എഴുപത്തിമൂന്ന് അമ്പുകളാൽ തുളച്ച്, പിന്നെയും ഏഴെണ്ണംകൊണ്ട് വീണ്ടും തുളച്ചു.
7.114.95
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थ उपाविशत् ।
विसृज्य सशरं चापं मूर्च्छयाऽभिपरिप्लुतः ॥ ७.११४.९५ ॥
ആഴത്തിൽ മുറിവേറ്റ് വേദനിച്ച അവൻ, അമ്പോടുകൂടിയ വില്ല് ഉപേക്ഷിച്ച് രഥത്തട്ടിൽ ഇരുന്നു; മൂർച്ഛയാൽ പൂർണ്ണമായി മൂടപ്പെട്ടു.
7.114.96
तं विषण्णं रणे दृष्ट्वा तावकाः पुरुषर्षभ ।
हार्दिक्यं पूजयामासुर्वासांस्यादुधुवुश्च ह ॥ ७.११४.९६ ॥
ഓ പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ! യുദ്ധത്തിൽ അവൻ വിഷണ്ണനായിരിക്കുന്നത് കണ്ട് നിങ്ങളുടെ പക്ഷക്കാർ ഹാർദിക്യനെ (കൃതവർമ്മാവിനെ) പൂജിച്ചു, വസ്ത്രങ്ങൾ വീശി.
7.114.97
शिखण्डिनं तथा ज्ञात्वा हार्दिक्यशरपीडितम् ।
अपोवाह रणाद्यन्ता त्वरमाणो महारथम् ॥ ७.११४.९७ ॥
ഹാർദിക്യന്റെ അമ്പുകളാൽ പീഡിതനായ ശിഖണ്ഡിയെ അറിഞ്ഞ് സാരഥി വേഗത്തിൽ ആ മഹാരഥനെ രണഭൂമിയിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുപോയി.
7.114.98
सादितं तु रथोपस्थे दृष्ट्वा पार्थाः शिखण्डिनम् ।
परिवव्रू रथैस्तूर्णं कृतवर्माणमाहवे ॥ ७.११४.९८ ॥
രഥത്തട്ടിൽ വീണുകിടന്ന ശിഖണ്ഡിയെ കണ്ട പാർഥന്മാർ വേഗത്തിൽ രഥങ്ങളാൽ യുദ്ധത്തിൽ കൃതവർമ്മാവിനെ വളഞ്ഞു.
7.114.99
तत्राद्भुतं परं चक्रे कृतवर्मा महारथः ।
यदेकः समरे पार्थान्वारयामास सानुगान् ॥ ७.११४.९९ ॥
അവിടെ മഹാരഥനായ കൃതവർമ്മാവ് അത്യത്ഭുതമായൊരു കർമ്മം ചെയ്തു; ഒറ്റയ്ക്ക് അനുചരരോടൊപ്പമുള്ള പാർഥന്മാരെ യുദ്ധത്തിൽ തടഞ്ഞു.
7.114.100
पार्थाञ्जित्वाऽजयच्चेदीन्पाञ्चालान्सृञ्जयानपि ।
केकयांश्च महावीर्यान्कृतवर्मा महारथः ॥ ७.११४.१०० ॥
പാർഥന്മാരെ ജയിച്ച് മഹാരഥനായ കൃതവർമ്മാവ് ചേദികളെയും പാഞ്ചാലന്മാരെയും സൃഞ്ജയന്മാരെയും ജയിച്ചു; മഹാവീര്യരായ കേകയരെയും ജയിച്ചു.
7.114.101
ते वध्यमानाः समरे हार्दिक्येन स्म पाण्डवाः ।
इतश्चेतश्च धावन्तो नैव चक्रुर्धृतिं रणे ॥ ७.११४.१०१ ॥
ഹാർദിക്യനാൽ യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ട പാണ്ഡവന്മാർ ഇതുമിതും ഓടി, യുദ്ധത്തിൽ ധൈര്യം കാണിച്ചില്ല.
7.114.102
जित्वा पाण्डुसुतान्युद्धे भीमसेनपुरोगमान् ।
हार्दिक्यः समरेऽतिष्ठद्विधूम इव पावकः ॥ ७.११४.१०२ ॥
ഭീമസേനനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ പാണ്ഡുപുത്രന്മാരെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ച് ഹാർദിക്യൻ പുകയില്ലാത്ത അഗ്നിപോലെ യുദ്ധത്തിൽ നിന്നു.
7.114.103
ते द्राव्यमाणाः समरे हार्दिक्येन महारथाः ।
विमुखाः समपद्यन्त शरवृष्टिभिरार्दिताः ॥ ७.११४.१०३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഹാർദിക്യനാൽ ഓടിക്കപ്പെട്ട ആ മഹാരഥന്മാർ അമ്പുമഴയാൽ പീഡിതരായി പിന്തിരിഞ്ഞോടി.