మహాభారతం · అధ్యాయం 7.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.114.1
एवं बहुगुणं सैन्यमेवं प्रविचितं बलम् ।
व्यूढमेवं यथान्यायमेवं बहु च सञ्जय ॥ ७.११४.१ ॥
ఓ సంజయా, ఇలా బహు గుణాలతో కూడిన సైన్యం, ఇలా బాగా పరీక్షించబడిన బలం, ఇలా నియమానుసారం వ్యూహంగా అమర్చబడినది, ఇలా ఎంతో పెద్దది కూడా.
7.114.2
नित्यं पूजितमस्माभिरभिकामं च नः सदा ।
प्रौढमत्यद्भुताकारं पुरस्ताद्दृष्टविक्रमम् ॥ ७.११४.२ ॥
మేము ఎల్లప్పుడూ దీనిని గౌరవించాము, ఇది ఎల్లప్పుడూ మాకు ప్రియమైనది. పరిణతి చెందినది, అద్భుత రూపం కలది, ఇది పూర్వం కూడా తన పరాక్రమాన్ని చూపింది.
7.114.3
नातिवृद्वमबालं च नाकृशं नातिपीवरम् ।
लघुवृत्तायतप्रायं सारगात्रमनामयम् ॥ ७.११४.३ ॥
ఎక్కువ ముసలివాడు కాదు, బాలుడు కాదు; సన్నగా కాదు, మరీ బలిసినవాడూ కాదు; ఎక్కువగా తేలికైన, గుండ్రటి, పొడవైన అవయవాలు కలవాడు; దృఢమైన దేహం, రోగం లేనివాడు.
7.114.4
आत्तसन्नाहसञ्छन्नं बहुशस्त्रपरिच्छदम् ।
शस्त्रग्रहणविद्यासु बह्वीषु परिनिष्ठितम् ॥ ७.११४.४ ॥
కవచం ధరించి కప్పబడినవాడు, అనేక ఆయుధాలు మరియు సామగ్రి కలవాడు, ఆయుధ ప్రయోగ విద్యలలో అనేకంగా నిష్ణాతుడు.
7.114.5
आरोहे पर्यवस्कन्दे सरणे सान्तरप्लुते ।
सम्यक्प्रहरणे याने व्यपयाने च कोविदम् ॥ ७.११४.५ ॥
ఎక్కడం, దిగి దాడి చేయడం, కదలడం, అంతరాలను దాటడం, సరిగ్గా ప్రహరించడం, వాహనాలు, వెనుకకు తగ్గడం వంటి వాటిలో నిపుణుడు.
7.114.6
नागेष्वश्वेषु बहुशो रथेषु च परीक्षितम् ।
चर्मनिस्त्रिंशयुद्धे च नियुद्धे च विशारदम्।
परीक्ष्य च यथान्यायं वेतनेनोपपादितम् ॥ ७.११४.६ ॥
ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలపై అనేక విధాలుగా పరీక్షించబడినవాడు; డాలు-కత్తి పోరాటంలో మరియు మల్లయుద్ధంలో నిపుణుడు. న్యాయప్రకారం పరీక్షించి జీతంతో నియమించబడినవాడు.
7.114.7
न गोष्ठ्या नोपकारेण न सम्बन्धनिमित्ततः ।
नानाहूतं नाप्यभृतं मम सैन्यं बभूव ह ॥ ७.११४.७ ॥
నా సైన్యం సహవాసం వల్లనో, ఉపకారం వల్లనో, బంధుత్వం కారణంగానో కాదు; పిలవబడినది కాదు, జీతానికి తీసుకున్నది కాదు.
7.114.8
कुलीनार्यजनोपेतं तुष्टपुष्टमनुद्धतम् ।
कृतमानोपचारं च यशस्वि च मनस्वि च ॥ ७.११४.८ ॥
అది కులీనులు, ఆర్యులు కలిగినది; సంతృప్తిగా, బలంగా, వినయంగా ఉన్నది; గౌరవం, ఆదరణ పొందినది; కీర్తిమంతమైనది, మనస్విఅయినది.
7.114.9
सचिवैश्चापरैर्मुख्यैर्बहुभिः पुण्यकर्मभिः ।
लोकपालोपमैस्तात पालितं नरसत्तमैः ॥ ७.११४.९ ॥
ఓ తాతా, అది మంత్రులచేతను ఇతర ముఖ్యులచేతను, పుణ్యకర్ములైన అనేకులచేతను, లోకపాలకులతో సమానులైన నరశ్రేష్ఠులచేతను రక్షించబడినది.
7.114.10
बहुभिः पार्थिवैर्गुप्तमस्मत्प्रियचिकीर्षुभिः ।
अस्मानभिसृतैः कामात्सबलैः सपदानुगैः ॥ ७.११४.१० ॥
మాకు ప్రియం చేయాలనే కోరికతో, ఎందరో రాజులచేత రక్షించబడినది; సైన్యాలతో, పదాతులు అనుచరులతో మా వైపు కామంతో వచ్చినవారిచేత.
7.114.11
महोदधिमिवापूर्णमापगाभिः समन्ततः ।
अपक्षैः पक्षिसङ्काशै रथैरश्वैश्च संवृतम् ॥ ७.११४.११ ॥
మహాసముద్రం చుట్టూ నదులతో నిండినట్లు, రెక్కలు లేకున్నా పక్షులను పోలిన రథాలు, అశ్వాలతో అది చుట్టబడి ఉండెను.
7.114.12
प्रभिन्नकरटैश्चैव द्विरदैरावृतं महत् ।
यदहन्यत मे सैन्यं किमन्यद्भागधेयतः ॥ ७.११४.१२ ॥
మదించిన ఏనుగులతో చుట్టబడిన ఆ మహా సైన్యం నశించిపోయింది; దైవాన్ని తప్ప మరేమిటి కారణం?
7.114.13
योधाक्षय्यजलं भीमं वाहनोर्मितरङ्गिणम् ।
क्षेपण्यसिगदाशक्तिशरप्रासझषाकुलम् ॥ ७.११४.१३ ॥
యోధులే అక్షయ జలంగా, భయంకరంగా, రథాలు అశ్వాలు అలలుగా, విసరబడే గదలు ఖడ్గాలు శక్తులు బాణాలు ప్రాసాలు అనే చేపలతో నిండినది.
7.114.14
ध्वजभूषणसम्बाधरत्नोपलसुसञ्चितम् ।
वाहनैरभिधावद्भिर्वायुवेगविकम्पितम् ॥ ७.११४.१४ ॥
ధ్వజాలు ఆభరణాలతో నిండి, రత్నరాళ్లతో దట్టంగా ఉండి, పరుగెత్తే వాహనాలచే, వాయువేగంతో కంపించినది.
7.114.15
द्रोणगम्भीरपातालं कृतवर्ममहाहदम् ।
जलसन्धमहाग्राहं कर्मचन्द्रोदयोद्धतम् ॥ ७.११४.१५ ॥
ద్రోణుడు లోతైన పాతాళంగా, కృతవర్ముడు మహా సరస్సుగా, జలసంధుడు మహా మకరంగా, కర్మచంద్రోదయంతో ఉప్పొంగినది.
7.114.16
गते सैन्यार्णवं भित्त्वा तरसा पाण्डवर्षभे ।
सञ्जयैकरथेनैव युयुधाने च मामकम् ॥ ७.११४.१६ ॥
పాండవర్షభుడు సైన్య సముద్రాన్ని వేగంగా చీల్చి వెళ్లగా, సంజయుని ఏకరథంతో యుయుధానుడు కూడా వెళ్ళాడు; నా సైన్యము.
7.114.17
तत्र शेषं न पश्यामि प्रविष्टे सव्यसाचिनि ।
सात्वते च रथोदारे मम सैन्यस्य सञ्जय ॥ ७.११४.१७ ॥
అక్కడ సవ్యసాచి ప్రవేశించగా, ఉదారరథుడైన సాత్యకియు ప్రవేశించగా, సంజయా, నా సైన్యంలో మిగిలినది నేను చూడను.
7.114.18
तौ तत्र समतिक्रान्तौ दृष्ट्वाऽतीव तरस्विनौ ।
सिन्धुराजं तु सम्प्रेक्ष्य गाण्डीवस्य च गोचरम् ॥ ७.११४.१८ ॥
అక్కడ ఆ ఇద్దరు అతివేగవంతులు దాటిపోవడం చూసి, సింధురాజును గాండీవ పరిధిలో చూసి.
7.114.19
किं नु वा कुरवः कृत्यं विदधुः कालचोदिताः ।
दारुणैकायनेऽकाले कथं वा प्रतिपेदिरे ॥ ७.११४.१९ ॥
కాలముచే ప్రేరితులైన కురువీరులు ఏ కర్తవ్యాన్ని నిర్వహించారు? ఆ భయంకర అంతిమ మార్గంలో, అకాలంలో, వారు ఎలా అందులో ప్రవేశించారు?
7.114.20
ग्रस्तान्हि कौरवान्मन्ये मृत्युना तात सङ्गतान् ।
विक्रमोऽपि रणे तेषां न तथा दृश्यते हि वै ॥ ७.११४.२० ॥
కుమారా, మృత్యువుచే పట్టబడి ఒకచోట చేరిన కౌరవులను నేను చూస్తున్నాను. యుద్ధంలో వారి పరాక్రమం కూడా అలా కనిపించడం లేదు.
7.114.21
अक्षतौ संयुगे तत्र प्रविष्टौ कृष्णपाण्डवौ ।
न च वारयिता कश्चित्तयोरस्तीह सञ्जय ॥ ७.११४.२१ ॥
సంజయా, యుద్ధంలో అక్కడ ప్రవేశించిన కృష్ణుడు, పాండవుడు గాయపడకుండా ఉన్నారు; వారిద్దరినీ ఆపగలవాడు ఇక్కడ ఎవరూ లేరు.
7.114.22
भृताश्च बहवो योधाः परीक्ष्यैव महारथाः ।
वेतनेन यथायोगं प्रियवादेन चापरे ॥ ७.११४.२२ ॥
పరీక్షించి నియమించిన అనేకమంది యోధులు, మహారథులు ఉన్నారు; వేతనంతో తగినట్లుగా, ఇతరులు ప్రియవచనాలతో కూడా నియమించబడ్డారు.
7.114.23
असत्कारभृतस्तात मम सैन्ये न विद्यते ।
कर्मणा ह्यनुरूपेण लभ्यते भक्तवेतनम् ॥ ७.११४.२३ ॥
కుమారా, నా సైన్యంలో గౌరవం లేక నియమించబడినవారు లేరు; ఎందుకంటే భోజనమూ వేతనమూ కర్మకు తగినట్లుగానే లభిస్తాయి.
7.114.24
न च योधोऽभवत्कश्चिन्मम सैन्ये तु सञ्जय ।
अल्पदानभृतस्तात तथा चाभृतको नरः ॥ ७.११४.२४ ॥
సంజయా, నా సైన్యంలో ఒక్క యోధుడూ లేడు; కుమారా, స్వల్ప దానంతో పోషించబడినవాడు, అలాగే వేతనం లేనివాడు కూడా.
7.114.25
पूजितो हि यथाशक्त्या दानमानासनैर्मया ।
तथा पुत्रैश्च मे तात ज्ञातिभिश्च सबान्धवैः ॥ ७.११४.२५ ॥
ఓ తాతా, నేను యథాశక్తి దానమానాసనాలతో వారిని సత్కరించాను; నా పుత్రులు, జ్ఞాతులు, బంధువులూ అలాగే చేశారు.
7.114.26
ते च प्राप्यैव सङ्ग्रामे निर्जिताः सव्यसाचिना ।
शैनेयेन परामृष्टाः किमन्यद्भागधेयतः ॥ ७.११४.२६ ॥
వారు యుద్ధంలో సవ్యసాచి (అర్జునుడు) చేత ఓడింపబడ్డారు; శైనేయుడు (సాత్యకి) చేత కొట్టబడ్డారు; దైవం తప్ప దీనికి వేరే కారణం ఏముంది?
7.114.27
रक्ष्यते यश्च सङ्ग्रामे ये च सञ्जय रक्षिणः ।
एकः साधारणः पन्थार रक्ष्यस्य सह रक्षिभिः ॥ ७.११४.२७ ॥
ఓ సంజయా, యుద్ధంలో రక్షించబడేవాడు, రక్షకులు — రక్షింపబడేవానికి, రక్షకులకు మార్గం ఒక్కటే, సాధారణమైనది.
7.114.28
अर्जुनं समरे दृष्ट्वा सैन्धवस्याग्रतः स्थितम् ।
पुत्रो मम भृशं मूढः किं कार्यं प्रत्यपद्यत ॥ ७.११४.२८ ॥
యుద్ధంలో సైంధవుని (జయద్రథుని) ముందు నిలిచిన అర్జునుని చూసి, నా కుమారుడు మిక్కిలి మూఢుడై ఏ కార్యాన్ని చేపట్టాడు?
7.114.29
सात्यकिं च रणे दृष्ट्वा प्रविशन्तमभीतवत् ।
किं नु दुर्योधनः कृत्यं प्राप्तकालममन्यत ॥ ७.११४.२९ ॥
యుద్ధంలో సాత్యకి భయంలేనివానిలా ప్రవేశించడం చూసి, దుర్యోధనుడు సమయోచితమైన ఏ కర్తవ్యాన్ని భావించాడు?
7.114.30
सर्वशस्त्रातिगौ सेनां प्रविष्टौ रथिसत्तमौ ।
दृष्ट्वा कां वै धृतिं युद्धे प्रत्यपद्यन्त मामकाः ॥ ७.११४.३० ॥
సర్వశస్త్రాలలో శ్రేష్ఠులైన, రథికులలో ఉత్తములైన ఆ ఇద్దరు సేనలోకి ప్రవేశించడం చూసి, నా వారు యుద్ధంలో ఏ ధైర్యాన్ని పొందారు?
7.114.31
दृष्ट्वा कृष्णं तु दाशार्हमर्जुनार्थे व्यवस्थितम् ।
शिनीनामृषभं चैव मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३१ ॥
అర్జునుని కోసం నిలిచి ఉన్న దాశార్హ కృష్ణుడిని, శినుల వృషభుడిని చూసి, నా కుమారులు శోకిస్తున్నారని నేను భావిస్తున్నాను.
7.114.32
दृष्टा सेनां व्यतिक्रान्तां सात्वतेनार्जुनेन च ।
पलायमानांश्च कुरून्मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३२ ॥
సాత్వతుడు, అర్జునుడు చేత చెదరగొట్టబడిన సైన్యాన్ని, పారిపోతున్న కురువీరులను చూసి, నా కుమారులు శోకిస్తున్నారని నేను భావిస్తున్నాను.
7.114.33
विद्रुतान्रथिनो दृष्ट्वा निरुत्साहान्द्विषज्जये ।
पलायनकृतोत्साहान्मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३३ ॥
శత్రువులపై విజయంలో ఉత్సాహం కోల్పోయి చెదరిపోతున్న రథికులను, పారిపోవడంలోనే ఉత్సాహం చూపుతున్న వారిని చూసి, నా కుమారులు శోకిస్తున్నారని నేను భావిస్తున్నాను.
7.114.34
शून्यान्कृतान्रथोपस्थान्सात्वतेनार्जुनेन च ।
हतांश्च योधान्संदृश्य मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३४ ॥
సాత్వతుడు, అర్జునుడు చేత ఖాళీ చేయబడిన రథాసనాలను, చంపబడిన యోధులను చూసి, నా కుమారులు శోకిస్తున్నారని నేను భావిస్తున్నాను.
7.114.35
व्यश्वनागरथान्दृष्ट्वा तत्र वीरान्सहृस्रशः ।
धावमानान्रणे व्यग्रामन्यन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३५ ॥
గుర్రాలు, ఏనుగులు, రథాలు లేకుండా, యుద్ధంలో కలవరపడి వేలాది వీరులు పరుగెత్తుతుండటం చూసి, నా ఇతర కుమారులు శోకిస్తున్నారని నేను భావిస్తున్నాను.
7.114.36
महानागान्विद्रवतो दृष्ट्वाऽर्जुनशराहतान् ।
पतितान्पततश्चान्यान्मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३६ ॥
అర్జునుని బాణాలచే గాయపడి పారిపోతున్న మహాగజాలను, పడిపోయిన వారిని, పడుతున్న వారిని చూసి, నా కుమారులు శోకిస్తున్నారని నేను భావిస్తున్నాను.
7.114.37
विहीनांश्च कृतानश्वान्विरथांश्च कृतान्नरान् ।
तत्र सात्यकिपार्थाभ्यां मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३७ ॥
సాత్యకి మరియు పార్థుల చేత అక్కడ గుర్రాలు నశింపజేయబడటం, రథాలు లేక నరికివేయబడిన మనుషులను చూసి నా కుమారులు దుఃఖిస్తున్నారని నేను భావిస్తున్నాను.
7.114.38
हयौघान्निहतान्दृष्ट्वा द्रवमाणांस्ततस्ततः ।
रणे माधवपार्थाभ्यां मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३८ ॥
యుద్ధంలో మాధవుడు మరియు పార్థుడు గుర్రాల సమూహాలను చంపి, అటు ఇటు పరిగెత్తడం చూసి నా కుమారులు దుఃఖిస్తున్నారని నేను భావిస్తున్నాను.
7.114.39
पत्तिसङ्घान्रणे दृष्ट्वा धावमानांश्च सर्वशः ।
निराशा विजये सर्वे मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३९ ॥
యుద్ధంలో పదాతి సైన్యపు గుంపులు నలువైపులా పరుగెత్తడం చూసి, విజయంపై ఆశ కోల్పోయి నా కుమారులందరూ దుఃఖిస్తున్నారని నేను భావిస్తున్నాను.
7.114.40
द्रोणस्य समतिक्रान्तावनीकमपराजितौ ।
क्षणेन दृष्ट्वा तौ वीरौ मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.४० ॥
ద్రోణుని సైన్యాన్ని క్షణంలో దాటిపోయిన ఆ అజేయ వీరులను చూసి నా కుమారులు దుఃఖిస్తున్నారని నేను భావిస్తున్నాను.
7.114.41
सम्मूढोऽस्मि भृशं तात श्रुत्वा कृष्णधनञ्जयौ ।
प्रविष्टौ मामकं सैन्यं सात्वतेन सहाच्युतौ ॥ ७.११४.४१ ॥
ప్రియ కుమారా, కృష్ణుడు మరియు ధనంజయుడు సాత్వతుడితో కలిసి నా సైన్యంలో ప్రవేశించారని విని నేను అత్యంత గందరగోళంలో ఉన్నాను.
7.114.42
तस्मिन्प्रविष्टे पृतनां शिनीनां प्रवरे रथे ।
भोजानीकं व्यतिक्रान्ते किमकुर्वत कौरवाः ॥ ७.११४.४२ ॥
శినుల సైన్యంలోని శ్రేష్ఠ రథికుడు ప్రవేశించి, భోజుల సైన్యాన్ని దాటిపోయినప్పుడు కౌరవులు ఏమి చేశారు?
7.114.43
तथा द्रोणेन समरे निगृहीतेषु पाण्डुषु ।
कथं युद्धमभूत्तत्र तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.११४.४३ ॥
యుద్ధంలో ద్రోణుడు పాండవులను అడ్డుకున్నప్పుడు అక్కడ యుద్ధం ఎలా జరిగింది? సంజయా, అది నాకు చెప్పు.
7.114.44
द्रोणो हि बलवान्श्रेष्ठः कृतास्त्रो युद्धदुर्मदः ।
पाञ्चालास्तं महेष्वासं प्रत्ययुध्यन्कथं रणे ॥ ७.११४.४४ ॥
ద్రోణుడు బలవంతుడు, శ్రేష్ఠుడు, అస్త్రవిద్యలో నిపుణుడు, యుద్ధంలో గర్విష్ఠుడు; పాంచాలులు ఆ మహాధనుర్ధారితో రణంలో ఎలా పోరాడారు?
7.114.45
बद्धवैरास्ततो द्रोणे धनञ्जयजयैषिणः ।
भारद्वाजसुतस्तेषु दृढवैरो महारथः ॥ ७.११४.४५ ॥
అప్పుడు ద్రోణునిపై వైరం కట్టుకున్నవారు, ధనంజయుని విజయాన్ని కోరేవారు; వారిలో దృఢ వైరం కలిగిన భారద్వాజుని కుమారుడు మహారథుడు ద్రోణుడు.
7.114.46
अर्जुनश्चापि यच्चक्रे सिन्धुराजवधं प्रति ।
तन्मे सर्वं समाचक्ष्व कुशलो ह्यसि सञ्जय ॥ ७.११४.४६ ॥
అర్జునుడు సింధురాజు వధ విషయంలో చేసినదంతా నాకు పూర్తిగా చెప్పు; సంజయా, నీవు నైపుణ్యుడివి కదా.
7.114.47
आत्मापराधात्सम्भूतं व्यसनं भरतर्षभ ।
प्राप्य प्राकृतवद्वीर न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ ७.११४.४७ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, నీ స్వీయ దోషం వల్ల కలిగిన విపత్తును పొంది, వీరా, సామాన్యుడిలా నీవు శోకించడం తగదు.
7.114.48
पुरा यदुच्यसे प्राज्ञैः सुहृद्भिर्विदुरादिभिः ।
मा हार्षीः पाण्डवान्राजन्निति तन्न त्वया श्रुतम् ॥ ७.११४.४८ ॥
రాజా, పూర్వం విదురుడు మొదలైన జ్ఞానులైన హితులు 'పాండవులను అపహరించకు' అని నీకు చెప్పినది నీవు వినలేదు.
7.114.49
सुहृदां हितकामानां वाक्यं यो न शृणोति ह ।
स महद्व्यसनं प्राप्य शोचते वै यथा भवान् ॥ ७.११४.४९ ॥
హితం కోరే మిత్రుల మాటలను వినని వాడు, గొప్ప విపత్తును పొంది, మీరు దుఃఖిస్తున్నట్లుగానే దుఃఖిస్తాడు.
7.114.50
याचितोऽसि पुरा राजन्दाशार्हेण शमं प्रति ।
न च तं लब्धवान्कामं त्वत्तः कृष्णो महायशाः ॥ ७.११४.५० ॥
రాజా, పూర్వం దాశార్హుడు (కృష్ణుడు) శాంతి కోసం నిన్ను అర్థించాడు; కానీ మహాయశస్వి కృష్ణుడు నీ నుండి ఆ కోరికను పొందలేకపోయాడు.
7.114.51
तव निर्गुणतां ज्ञात्वा पक्षपातं सुतेषु च ।
द्वैधीभावं तथा धर्मे पाण्डवेषु च मत्सरम् ॥ ७.११४.५१ ॥
నీ గుణహీనతను, కుమారుల పట్ల పక్షపాతాన్ని, ధర్మంలో ద్వైధీభావాన్ని, పాండవుల పట్ల మాత్సర్యాన్ని తెలిసి (నేను చెబుతున్నాను).
7.114.52
तव जिह्ममभिप्रायं विदित्वा पाण्डवान्प्रति ।
आर्तप्रलापांश्च बहून्मनुजाधिप सत्तम ॥ ७.११४.५२ ॥
పాండవుల పట్ల నీ కుటిల అభిప్రాయాన్ని తెలిసి, మనుజాధిపా, ఉత్తమా, నీ అనేక ఆర్త విలాపాలను (నేను తెలుసుకున్నాను).
7.114.53
सर्वलोकस्य तत्त्वज्ञः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः ।
वासुदेवस्ततो युद्धं कुरूणामकरोन्महत् ॥ ७.११४.५३ ॥
సర్వలోకాల తత్త్వం తెలిసిన, సర్వలోకేశ్వరుడైన ప్రభువు వాసుదేవుడు అప్పుడు కురువుల మధ్య మహా యుద్ధాన్ని చేయించాడు.
7.114.54
आत्मापराधात्सुमहान्प्राप्तस्ते विपुलः क्षयः ।
नैनं दुर्योधने दोषं कर्तुमर्हसि मानद ॥ ७.११४.५४ ॥
నీ స్వయం అపరాధం వల్లనే నీకు ఈ మహా వినాశం వచ్చిపడింది. మానదా, ఈ దోషాన్ని దుర్యోధనుడిపై మోపడం నీకు తగదు.
7.114.55
न हि तै सुकृतं किञ्चिदादौ मध्ये च भारत ।
दृश्यते पृष्ठतश्चैव त्वन्मूलो हि पराजयः ॥ ७.११४.५५ ॥
భరతవంశీయుడా, ఆరంభంలోనూ మధ్యలోనూ వెనుకటిలోనూ నీ ఏ పుణ్యకార్యమూ కనబడటం లేదు; ఈ ఓటమి నీ వల్లనే కలిగింది.
7.114.56
तस्मादद्य स्थिरो भूत्वा ज्ञात्वा लोकस्य निर्णयम् ।
शृणु युद्धं यथावृत्तं घोरं देवासुरोपमम् ॥ ७.११४.५६ ॥
కాబట్టి ఈ రోజు స్థిరంగా ఉండి, లోక నిర్ణయాన్ని గ్రహించి, దేవాసురయుద్ధం లాంటి ఘోరయుద్ధాన్ని జరిగినట్లే విను.
7.114.57
प्रविष्टे तव सैन्यं तु शैनेये सत्यविक्रमे ।
भीमसेनमुखाः पार्थाः प्रतीयुर्वाहिनीं तव ॥ ७.११४.५७ ॥
నీ సైన్యంలోకి సత్యపరాక్రమశాలి శైనేయుడు (సాత్యకి) ప్రవేశించగా, భీమసేనుడు ముందుండగా పృథ కుమారులు నీ సైన్యంపై ముందుకు వచ్చారు.
7.114.58
आगच्छतस्तान्सहसा क्रुद्धरूपान्सहानुगान् ।
दधारैको रणे पाण्डून्कृतवर्मा महारथः ॥ ७.११४.५८ ॥
పాండవులు కోపంతో, తమ అనుచరులతో అకస్మాత్తుగా ముందుకు వస్తుండగా, మహారథుడు కృతవర్మ ఒంటరిగా యుద్ధంలో వారిని అడ్డుకున్నాడు.
7.114.59
यथोद्वृत्तं वारयते वेला वै सलिलार्णवम् ।
पाण्डुसैन्यं तथा सङ्ख्ये हार्दिक्यः समवारयत् ॥ ७.११४.५९ ॥
తీరం ఉప్పొంగే సముద్రాన్ని ఆపినట్లు, యుద్ధంలో హార్దిక్యుడు (కృతవర్మ) పాండవ సైన్యాన్ని పూర్తిగా అడ్డుకున్నాడు.
7.114.60
तत्राद्भुतमपश्याम हार्दिक्यस्य पराक्रमम् ।
यदेनं सहिताः पार्था नातिचक्रमुराहवे ॥ ७.११४.६० ॥
అక్కడ హార్దిక్యుని పరాక్రమం అద్భుతంగా చూశాం; పృథ కుమారులు అందరూ కలిసినా యుద్ధంలో అతన్ని దాటలేకపోయారు.
7.114.61
ततो भीमस्त्रिभिर्विद्ध्वा कृतवर्माणमाशुगैः ।
शङ्खं दध्मौ महाबाहुर्हर्षुयन्सर्वपाण्डवान् ॥ ७.११४.६१ ॥
అప్పుడు మహాబాహువు భీముడు మూడు బాణాలతో కృతవర్మను గుచ్చి, శంఖాన్ని ఊది పాండవులందరినీ సంతోషపెట్టాడు.
7.114.62
सहदेवस्तु विंशत्या धर्मराजश्च पञ्चभिः ।
शतेन नकुलश्चापि हार्दिक्यं समविध्यत ॥ ७.११४.६२ ॥
సహదేవుడు ఇరవై బాణాలతో, ధర్మరాజు ఐదింటితో, నకులుడు కూడా వందతో హార్దిక్యుని బాగుగా గుచ్చారు.
7.114.63
द्रौपदेयास्त्रिसप्तत्या सप्तभिश्च घटोत्कचः ।
धृष्टद्युम्नस्त्रिभिश्चापि कृतवर्माणमार्दयत् ॥ ७.११४.६३ ॥
ద్రౌపది కుమారులు డెబ్భై మూడు బాణాలతో, ఘటోత్కచుడు ఏడింటితో, ధృష్టద్యుమ్నుడు మూడింటితో కృతవర్మను బాధించారు.
7.114.64
विराटो द्रुपदश्चैव याज्ञसेनिश्च पञ्चभिः ।
शिखण्डी चैव हार्दिक्यं विद्ध्वा पञ्चभिराशुगैः ॥ ७.११४.६४ ॥
విరాటుడు, ద్రుపదుడు, యాజ్ఞసేని కూడా ఐదేసి బాణాలతో, శిఖండి కూడా హార్దిక్యుని ఐదు వేగ బాణాలతో గుచ్చారు.
7.114.65
पुनर्विव्याध विंशत्या सायकानां हसन्निव ।
कृतवर्मा ततो राजन्सर्वतस्तान्महारथान् ॥ ७.११४.६५ ॥
అప్పుడు కృతవర్మ నవ్వుతున్నట్లుగా ఇరవై బాణాలతో మళ్ళీ గుచ్చాడు; ఓ రాజా, అతడు నలువైపుల ఆ మహారథులను బాధించాడు.
7.114.66
एकैकं पञ्चभिर्विद्ध्वा भीमं विव्याध सप्तभिः ।
धनुर्ध्वजं चास्य तदा रथाद्भूमावपातयत् ॥ ७.११४.६६ ॥
ప్రతి ఒక్కరినీ ఐదేసి బాణాలతో గుచ్చి, భీముని ఏడు బాణాలతో గుచ్చాడు; అప్పుడు అతని విల్లు, ధ్వజాన్ని రథం నుండి నేలపై పడగొట్టాడు.
7.114.67
अथैनं छिन्नधन्वानं त्वरमाणो महारथः ।
आजघानोरसि क्रुद्धः सप्तत्या निशितैः शरैः ॥ ७.११४.६७ ॥
అప్పుడు విల్లు తెగిపోయిన అతన్ని త్వరపడుతున్న ఆ మహారథుడు కోపంతో పదునైన డెబ్బై బాణాలతో రొమ్ముపై కొట్టాడు.
7.114.68
स गाढविद्धो बलवान्हार्दिक्यस्य शरोत्तमैः ।
चचाल रथमध्यस्थः क्षितिकम्पे यथाऽचलः ॥ ७.११४.६८ ॥
హార్దిక్యుని ఉత్తమ బాణాలచే లోతుగా గాయపడిన ఆ బలవంతుడు రథం మధ్యలో నిలిచి, భూకంపంలో పర్వతం కంపించినట్లు కంపించాడు.
7.114.69
भीमसेनं तथा दृष्ट्वा धर्मराजपुरोगमाः ।
विसृजन्तः शरान्राजन्कृतवर्माणमार्दयन् ॥ ७.११४.६९ ॥
ఓ రాజా, భీమసేనుని అలా చూసి ధర్మరాజును ముందుంచుకున్న యోధులు బాణాలు వర్షించి కృతవర్మను పీడించారు.
7.114.70
तं तथा कोष्ठकीकृत्य रथवंशेन मारिष ।
विव्यधुः सायकैर्हृष्टा रक्षार्थं मारुतेर्मृधे ॥ ७.११४.७० ॥
పూజ్యుడా, అతన్ని ఈ విధంగా రథశ్రేణితో ధాన్యాగారంలా చుట్టుముట్టి, మారుతి (భీముని) రక్షణ కోసం సంతోషంగా యుద్ధంలో బాణాలతో కొట్టారు.
7.114.71
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां भीमसेनो महाबलः ।
शक्तिं जग्राह समरे हेमदण्डामयस्मायीम् ॥ ७.११४.७१ ॥
అప్పుడు స్పృహ తిరిగి పొందిన మహాబలుడైన భీమసేనుడు యుద్ధంలో బంగారు దండం గల ఇనుప శక్తిని (ఈటెను) పట్టుకున్నాడు.
7.114.72
चिक्षेप च रथात्तूर्णं कृतवर्मरथं प्रति ।
सा भीमभुजनिर्मुक्ता निर्मुक्तोरगसन्निभा ॥ ७.११४.७२ ॥
రథం నుండి వేగంగా కృతవర్మ రథం వైపు దానిని విసిరాడు; భీముని బాహువు నుండి విడుదలైన అది విడుదలైన సర్పంలా ఉంది.
7.114.73
कृतवर्माणमभितः प्रजज्वाल सुदारुणा ।
तामापतन्तीं सहसा युगान्ताग्निसमप्रभाम् ॥ ७.११४.७३ ॥
ఆ అత్యంత భయంకర శక్తి కృతవర్మ చుట్టూ అకస్మాత్తుగా మండింది. యుగాంత అగ్ని కాంతితో దూసుకువస్తున్న ఆ శక్తిని
7.114.74
द्वाभ्यां शराभ्यां हार्दिक्यो निजघान द्विधा तदा ।
सा छिन्ना पतिता भूमौ शक्तिः कनकभूषणा ॥ ७.११४.७४ ॥
అప్పుడు హార్దిక్యుడు రెండు బాణాలతో దానిని రెండు ముక్కలుగా నరికాడు. బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న ఆ శక్తి తెగి నేలపై పడింది.
7.114.75
द्योतयन्ती दिशो राजन्महोल्केव नभश्च्युता ।
शक्तिं विनिहतां दृष्ट्वा भीमश्चुक्रोध वै भृशम् ॥ ७.११४.७५ ॥
ఓ రాజా, ఆకాశం నుండి రాలిన మహా ఉల్కవలె దిక్కులను ప్రకాశింపజేసిన ఆ శక్తి నాశనమవడం చూసి భీముడు అత్యంత కోపగించాడు.
7.114.76
ततोऽन्यद्धनुरादाय वेगवत्सुमहास्वनम् ।
भीमसेनो रणे क्रुद्धो हार्दिक्यं समवारयत् ॥ ७.११४.७६ ॥
అప్పుడు భీమసేనుడు వేగవంతమైన, అత్యంత మహా ధ్వని గల మరొక ధనుస్సును తీసుకుని, రణంలో కోపంతో హార్దిక్యుని అడ్డుకున్నాడు.
7.114.77
अथैनं पञ्चभिर्बाणैराजघान स्तनान्तरे ।
भीमो भीमबलो राजंस्तव दुर्मन्त्रितेन च ॥ ७.११४.७७ ॥
అప్పుడు భయంకర బలముడైన భీముడు ఐదు బాణాలతో అతని రొమ్ముపై కొట్టాడు. ఓ రాజా, నీ దుర్మంత్రణ వల్లనే ఇవన్నీ జరిగాయి.
7.114.78
भोजस्तु क्षतसर्वाङ्गो भीमसेनेन मारिष ।
रक्ताशोक इवोत्फुल्लो व्यभ्राजत रणाजिरे ॥ ७.११४.७८ ॥
ఓ పూజ్యుడా, భోజుడు (కృతవర్మ) భీమసేనుని చేత సర్వాంగాలలో గాయపడి, రణభూమిలో వికసించిన ఎర్ర అశోకవృక్షంలా ప్రకాశించాడు.
7.114.79
ततः क्रुद्धस्त्रिभिर्बाणैर्भीमसेनं हसन्निव ।
अभिहत्य दृढं युद्धे तान्सर्वान्प्रत्यविध्यत ॥ ७.११४.७९ ॥
అప్పుడు కోపించి అతడు మూడు బాణాలతో భీమసేనుణ్ణి నవ్వుతున్నట్లుగా కొట్టి, యుద్ధంలో గట్టిగా వారందరినీ ప్రతిగా గ్రుచ్చాడు.
7.114.80
त्रिभिस्त्रिभिर्महेष्वासो यतमानान्महारथान् ।
तेऽपि तं प्रत्यविध्यन्त सप्तभिः सप्तभिः शरैः ॥ ७.११४.८० ॥
ప్రయత్నిస్తున్న ఆ గొప్ప విలుకాండ్ర మహారథులు మూడేసి బాణాలతో, వారు కూడా అతణ్ణి ఏడేసి బాణాలతో ప్రతిగా గ్రుచ్చారు.
7.114.81
शिखण्डिनस्ततः क्रुद्धः क्षुरप्रेण महारथः ।
धनुश्चिच्छेद सामरे प्रहसन्निव सात्वतः ॥ ७.११४.८१ ॥
అప్పుడు కోపించిన మహారథుడు సాత్వతుడు క్షురప్ర బాణంతో శిఖండి ధనుస్సును యుద్ధంలో నవ్వుతున్నట్లుగా ఖండించాడు.
7.114.82
शिखण्डी तु ततः क्रुद्धश्छिन्ने धनुषि सत्वरः ।
असिं जग्राह समरे शतचन्द्रं च भास्वरम् ॥ ७.११४.८२ ॥
అయితే అప్పుడు కోపించిన శిఖండి, ధనుస్సు ఖండితమవగానే, త్వరగా యుద్ధంలో ప్రకాశించే శతచంద్ర ఖడ్గాన్ని పట్టుకున్నాడు.
7.114.83
भ्रामयित्वा महच्चर्म चामीकरविभूषितम् ।
तमसिं प्रेषयामात कृतवर्मरथं प्रति ॥ ७.११४.८३ ॥
బంగారు అలంకరణతో మెరిసే పెద్ద డాలును తిప్పి, అతడు ఆ ఖడ్గాన్ని కృతవర్మ రథం వైపు విసిరాడు.
7.114.84
स तस्य सशरं चापं छित्त्वा राजन्महानसिः ।
अभ्यगाद्धरणीं राजंश्च्युतं ज्योतिरिवाम्बरात् ॥ ७.११४.८४ ॥
ఆ మహా ఖడ్గం అతని బాణంతో కూడిన ధనుస్సును ఖండించి, ఓ రాజా, ఆకాశం నుండి జారిపడిన కాంతిలా భూమిని చేరింది.
7.114.85
एतस्मिन्नेव काले तु त्वरमाणं महारथाः ।
विव्यधुः सायकैर्गाढं कृतवर्माणमाहवे ॥ ७.११४.८५ ॥
అదే సమయంలో మహారథులు వేగంగా ముందుకు వస్తున్న కృతవర్మను యుద్ధంలో బాణాలతో లోతుగా గుచ్చారు.
7.114.86
अथान्यद्धनुरादाय त्यक्त्वा तच्च महद्धनुः ।
विशीर्णं भरतश्रेष्ठ हार्दिक्यः परवीरहा ॥ ७.११४.८६ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, అప్పుడు ఆ విరిగిన పెద్ద ధనువును విడిచి, మరో ధనువును తీసుకుని శత్రువీరులను సంహరించే హార్దిక్యుడు...
7.114.87
विव्याध पाण्डवान्युद्धे त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ।
शिखण्डिनं च विव्याध त्रिभिः पञ्चभिरेव च ॥ ७.११४.८७ ॥
యుద్ధంలో పాండవులను సరళంగా సాగే బాణాలతో ఒక్కొక్కరిని మూడేసి చొప్పున గుచ్చాడు; శిఖండిని మూడు, ఐదు బాణాలతో గుచ్చాడు.
7.114.88
धनुरन्यत्समादाय शिखण्डी तु महायशाः ।
अवारयत्कूर्मनखैराशुगैर्हृदिकात्मजम् ॥ ७.११४.८८ ॥
అప్పుడు మరో ధనువును పట్టుకున్న మహాయశస్వి శిఖండి, తాబేలు గోళ్ల వంటి వేగమైన బాణాలతో హృదికుని కుమారుని ఆపాడు.
7.114.89
ततः क्रुद्धो रणे राजन्हृदिकस्यात्मसम्भवः ।
अभिदुद्राव वेगेन याज्ञसेनिं महारथम् ॥ ७.११४.८९ ॥
అప్పుడు రాజా, యుద్ధంలో కోపించిన హృదికుని కుమారుడు వేగంగా మహారథుడైన యాజ్ఞసేనిపై దూకాడు.
7.114.90
भीष्मस्य समरे राजन्मृत्योर्हेतुं महात्मनः ।
विदर्शयन्बलं शूरः शार्दूल इव कुञ्जरम् ॥ ७.११४.९० ॥
రాజా, యుద్ధంలో భీష్ముని మరణానికి హేతువైన మహాత్ముని బలాన్ని చూపుతూ, ఆ శూరుడు ఏనుగుపై పడే పులిలా ఉన్నాడు.
7.114.91
तौ दिशागजसङ्काशौ ज्वलिताविव पावकौ ।
समापेततुरन्योन्यं शरसङ्घैररिन्दमौ ॥ ७.११४.९१ ॥
దిగ్గజాల వంటి ఆ ఇద్దరు, మండుతున్న అగ్నుల వలె, శత్రువులను అణచువారు, బాణ సమూహాలతో ఒకరిపై ఒకరు దూకారు.
7.114.92
विधुन्वानौ धनुःश्रेष्ठे सन्दधानौ च सायकान् ।
विसृजन्तौ च शतशो गभस्तीनिव भास्करौ ॥ ७.११४.९२ ॥
శ్రేష్ఠమైన ధనుస్సులను ఆడిస్తూ, బాణాలు సంధిస్తూ, వందల కొద్దీ బాణాలను విడిచిపెడుతూ ఆ ఇద్దరు కిరణాలను వెదజల్లే ఇద్దరు సూర్యుల వలె ఉన్నారు.
7.114.93
तापयन्तौ शरैस्तीक्ष्णैरन्योन्यं तौ महारथौ ।
युगान्तप्रतिमौ वीरौ रेजतुर्भास्कराविव ॥ ७.११४.९३ ॥
తీక్ష్ణ బాణాలతో ఒకరినొకరు తపింపజేసుకుంటూ, యుగాంతాన్ని పోలిన ఆ మహారథ వీరులిద్దరు సూర్యుల వలె ప్రకాశించారు.
7.114.94
कृतवर्मा च समरे याज्ञसेनिं महारथम् ।
विद्ध्वेषुभिस्त्रिसप्तत्या पुनर्विव्याध सप्तभिः ॥ ७.११४.९४ ॥
యుద్ధంలో కృతవర్మ మహారథుడైన యాజ్ఞసేనిని డెబ్భై మూడు బాణాలతో గుచ్చి, మళ్లీ ఏడు బాణాలతో మరింత గుచ్చాడు.
7.114.95
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थ उपाविशत् ।
विसृज्य सशरं चापं मूर्च्छयाऽभिपरिप्लुतः ॥ ७.११४.९५ ॥
గాఢంగా గాయపడి బాధపడుతూ, బాణంతో సహా ధనుస్సును వదిలి, రథం వేదికపై కూర్చున్నాడు; మూర్ఛతో పూర్తిగా ఆవరించబడ్డాడు.
7.114.96
तं विषण्णं रणे दृष्ट्वा तावकाः पुरुषर्षभ ।
हार्दिक्यं पूजयामासुर्वासांस्यादुधुवुश्च ह ॥ ७.११४.९६ ॥
ఓ పురుషశ్రేష్ఠా! యుద్ధంలో అతడు విషాదంగా ఉండటం చూసి మీ వీరులు హార్దిక్యుడిని (కృతవర్మను) గౌరవించి వస్త్రాలను ఊపారు.
7.114.97
शिखण्डिनं तथा ज्ञात्वा हार्दिक्यशरपीडितम् ।
अपोवाह रणाद्यन्ता त्वरमाणो महारथम् ॥ ७.११४.९७ ॥
హార్దిక్య బాణాలతో పీడితుడైన శిఖండిని తెలుసుకొని, సారథి త్వరగా ఆ మహారథుడిని రణరంగం నుండి తీసుకెళ్లాడు.
7.114.98
सादितं तु रथोपस्थे दृष्ट्वा पार्थाः शिखण्डिनम् ।
परिवव्रू रथैस्तूर्णं कृतवर्माणमाहवे ॥ ७.११४.९८ ॥
రథంపై కూలిన శిఖండిని చూసిన పార్థులు త్వరగా రథాలతో యుద్ధంలో కృతవర్మను చుట్టుముట్టారు.
7.114.99
तत्राद्भुतं परं चक्रे कृतवर्मा महारथः ।
यदेकः समरे पार्थान्वारयामास सानुगान् ॥ ७.११४.९९ ॥
అక్కడ మహారథుడైన కృతవర్మ అత్యద్భుతమైన పని చేశాడు; ఒక్కడే యుద్ధంలో అనుచరులతో పార్థులను అడ్డుకున్నాడు.
7.114.100
पार्थाञ्जित्वाऽजयच्चेदीन्पाञ्चालान्सृञ्जयानपि ।
केकयांश्च महावीर्यान्कृतवर्मा महारथः ॥ ७.११४.१०० ॥
పార్థులను ఓడించి, మహారథుడైన కృతవర్మ చేదులను, పాంచాలులను, సృంజయులను కూడా జయించాడు; మహావీర్యులైన కేకయులను కూడా జయించాడు.
7.114.101
ते वध्यमानाः समरे हार्दिक्येन स्म पाण्डवाः ।
इतश्चेतश्च धावन्तो नैव चक्रुर्धृतिं रणे ॥ ७.११४.१०१ ॥
హార్దిక్యుని చేత యుద్ధంలో హతులవుతున్న పాండవులు ఇటూ అటూ పరుగెత్తి, రణంలో ఏమాత్రమూ ధైర్యం చూపలేకపోయారు.
7.114.102
जित्वा पाण्डुसुतान्युद्धे भीमसेनपुरोगमान् ।
हार्दिक्यः समरेऽतिष्ठद्विधूम इव पावकः ॥ ७.११४.१०२ ॥
భీమసేనుడు ముందున్న పాండుపుత్రులను యుద్ధంలో జయించి, హార్దిక్యుడు రణంలో పొగలేని అగ్నివలె నిలిచాడు.
7.114.103
ते द्राव्यमाणाः समरे हार्दिक्येन महारथाः ।
विमुखाः समपद्यन्त शरवृष्टिभिरार्दिताः ॥ ७.११४.१०३ ॥
యుద్ధంలో హార్దిక్యుడి చేత తరమబడుతున్న ఆ మహారథులు బాణవర్షంతో పీడితులై విముఖులై పోయారు.