ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.114.1
एवं बहुगुणं सैन्यमेवं प्रविचितं बलम् ।
व्यूढमेवं यथान्यायमेवं बहु च सञ्जय ॥ ७.११४.१ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸੈਨਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਖੀ ਹੋਈ ਸ਼ਕਤੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਸਜਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ।
7.114.2
नित्यं पूजितमस्माभिरभिकामं च नः सदा ।
प्रौढमत्यद्भुताकारं पुरस्ताद्दृष्टविक्रमम् ॥ ७.११४.२ ॥
ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਦਾ ਸਾਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰਿਪੱਕ, ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਇਹ ਸੈਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਆਪਣਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦਿਖਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
7.114.3
नातिवृद्वमबालं च नाकृशं नातिपीवरम् ।
लघुवृत्तायतप्रायं सारगात्रमनामयम् ॥ ७.११४.३ ॥
ਨਾ ਬਹੁਤ ਬੁੱਢਾ, ਨਾ ਬਾਲਕ; ਨਾ ਦੁਬਲਾ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਮੋਟਾ; ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਲਕੇ, ਗੋਲ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ; ਠੋਸ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਰੋਗ-ਰਹਿਤ।
7.114.4
आत्तसन्नाहसञ्छन्नं बहुशस्त्रपरिच्छदम् ।
शस्त्रग्रहणविद्यासु बह्वीषु परिनिष्ठितम् ॥ ७.११४.४ ॥
ਕਵਚ ਪਹਿਨ ਕੇ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਮਾਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਸਤਰ ਫੜਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਵਿੱਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਣ।
7.114.5
आरोहे पर्यवस्कन्दे सरणे सान्तरप्लुते ।
सम्यक्प्रहरणे याने व्यपयाने च कोविदम् ॥ ७.११४.५ ॥
ਚੜ੍ਹਨ, ਉਤਰ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ, ਚਲਣ, ਪਾੜੇ ਟੱਪਣ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਨ, ਵਾਹਨਾਂ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ।
7.114.6
नागेष्वश्वेषु बहुशो रथेषु च परीक्षितम् ।
चर्मनिस्त्रिंशयुद्धे च नियुद्धे च विशारदम्।
परीक्ष्य च यथान्यायं वेतनेनोपपादितम् ॥ ७.११४.६ ॥
ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਖਿਆ ਹੋਇਆ; ਢਾਲ-ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ। ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਖ ਕੇ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦੇ ਕੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
7.114.7
न गोष्ठ्या नोपकारेण न सम्बन्धनिमित्ततः ।
नानाहूतं नाप्यभृतं मम सैन्यं बभूव ह ॥ ७.११४.७ ॥
ਮੇਰੀ ਸੈਨਾ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ, ਉਪਕਾਰ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਨਾ ਹੀ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ।
7.114.8
कुलीनार्यजनोपेतं तुष्टपुष्टमनुद्धतम् ।
कृतमानोपचारं च यशस्वि च मनस्वि च ॥ ७.११४.८ ॥
ਉਹ ਸੈਨਾ ਕੁਲੀਨ ਅਤੇ ਆਰੀਆ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਤੇ ਪੁਸ਼ਟ, ਨਿਮਰ, ਮਾਣ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਯਸ਼ਸ੍ਵੀ ਤੇ ਮਨਸਵੀ ਸੀ।
7.114.9
सचिवैश्चापरैर्मुख्यैर्बहुभिः पुण्यकर्मभिः ।
लोकपालोपमैस्तात पालितं नरसत्तमैः ॥ ७.११४.९ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਸੈਨਾ ਸਚਿਵਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਆਗੂਆਂ, ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਵਰਗੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ।
7.114.10
बहुभिः पार्थिवैर्गुप्तमस्मत्प्रियचिकीर्षुभिः ।
अस्मानभिसृतैः कामात्सबलैः सपदानुगैः ॥ ७.११४.१० ॥
ਸਾਡਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਅਤ ਸੀ, ਜੋ ਸੈਨਾ, ਪੈਦਲ ਤੇ ਅਨੁਚਰਾਂ ਸਮੇਤ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਆਏ ਸਨ।
7.114.11
महोदधिमिवापूर्णमापगाभिः समन्ततः ।
अपक्षैः पक्षिसङ्काशै रथैरश्वैश्च संवृतम् ॥ ७.११४.११ ॥
ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਸੈਨਾ ਬਿਨਾਂ ਪੰਖਾਂ ਦੇ ਪਰ ਪੰਛੀਆਂ ਵਰਗੇ ਰੱਥਾਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
7.114.12
प्रभिन्नकरटैश्चैव द्विरदैरावृतं महत् ।
यदहन्यत मे सैन्यं किमन्यद्भागधेयतः ॥ ७.११४.१२ ॥
ਮਦ ਵਗਾਉਂਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਉਹ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ; ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
7.114.13
योधाक्षय्यजलं भीमं वाहनोर्मितरङ्गिणम् ।
क्षेपण्यसिगदाशक्तिशरप्रासझषाकुलम् ॥ ७.११४.१३ ॥
ਯੋਧੇ ਹੀ ਜਿਸ ਦਾ ਅਖੁੱਟ ਜਲ ਹਨ, ਭਿਆਨਕ, ਰੱਥ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਹਨ, ਸੁੱਟੀਆਂ ਗਦਾਵਾਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਤੀਰਾਂ ਅਤੇ ਬਰਛਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ।
7.114.14
ध्वजभूषणसम्बाधरत्नोपलसुसञ्चितम् ।
वाहनैरभिधावद्भिर्वायुवेगविकम्पितम् ॥ ७.११४.१४ ॥
ਝੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਰਤਨਾਂ ਵਰਗੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਘਣਾ, ਦੌੜਦੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ, ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਕੰਬਦਾ।
7.114.15
द्रोणगम्भीरपातालं कृतवर्ममहाहदम् ।
जलसन्धमहाग्राहं कर्मचन्द्रोदयोद्धतम् ॥ ७.११४.१५ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਜਿਸ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਪਾਤਾਲ, ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਜਿਸ ਦਾ ਮਹਾਸਰੋਵਰ, ਜਲਸੰਧ ਜਿਸ ਦਾ ਮਹਾਗ੍ਰਾਹ, ਕਰਮਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਉਦੈ ਨਾਲ ਉਛਲਿਆ ਹੋਇਆ।
7.114.16
गते सैन्यार्णवं भित्त्वा तरसा पाण्डवर्षभे ।
सञ्जयैकरथेनैव युयुधाने च मामकम् ॥ ७.११४.१६ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦ ਵਰਗਾ ਉਹ ਸੈਨਾ-ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਵੇਗ ਨਾਲ ਚੀਰ ਕੇ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸੰਜਯ ਦੇ ਇਕੱਲੇ ਰੱਥ ਨਾਲ ਯੁਯੁਧਾਨ ਵੀ; ਮੇਰੀ ਸੈਨਾ।
7.114.17
तत्र शेषं न पश्यामि प्रविष्टे सव्यसाचिनि ।
सात्वते च रथोदारे मम सैन्यस्य सञ्जय ॥ ७.११४.१७ ॥
ਉੱਥੇ ਸਵ੍ਯਸਾਚੀ ਦੇ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਦਾਰ ਰਥੀ ਸਾਤਯਕੀ ਦੇ ਵੀ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਤੇ, ਹੇ ਸੰਜਯ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
7.114.18
तौ तत्र समतिक्रान्तौ दृष्ट्वाऽतीव तरस्विनौ ।
सिन्धुराजं तु सम्प्रेक्ष्य गाण्डीवस्य च गोचरम् ॥ ७.११४.१८ ॥
ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਸਿੰਧੂਰਾਜ ਨੂੰ ਗਾਂਡੀਵ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ।
7.114.19
किं नु वा कुरवः कृत्यं विदधुः कालचोदिताः ।
दारुणैकायनेऽकाले कथं वा प्रतिपेदिरे ॥ ७.११४.१९ ॥
ਕਾਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੁਰੂਆਂ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਕਰਤੱਵ ਕੀਤਾ? ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਅੰਤਿਮ ਰਾਹ ਵਿੱਚ, ਅਕਾਲ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ?
7.114.20
ग्रस्तान्हि कौरवान्मन्ये मृत्युना तात सङ्गतान् ।
विक्रमोऽपि रणे तेषां न तथा दृश्यते हि वै ॥ ७.११४.२० ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੌਤ ਦੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ। ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵੀ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
7.114.21
अक्षतौ संयुगे तत्र प्रविष्टौ कृष्णपाण्डवौ ।
न च वारयिता कश्चित्तयोरस्तीह सञ्जय ॥ ७.११४.२१ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਬਿਨਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।
7.114.22
भृताश्च बहवो योधाः परीक्ष्यैव महारथाः ।
वेतनेन यथायोगं प्रियवादेन चापरे ॥ ७.११४.२२ ॥
ਪਰਖ ਕੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਹਨ; ਤਨਖ਼ਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ।
7.114.23
असत्कारभृतस्तात मम सैन्ये न विद्यते ।
कर्मणा ह्यनुरूपेण लभ्यते भक्तवेतनम् ॥ ७.११४.२३ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਦਰ ਨਾਲ ਰੱਖੇ ਗਏ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਭੋਜਨ ਤੇ ਤਨਖ਼ਾਹ ਕਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
7.114.24
न च योधोऽभवत्कश्चिन्मम सैन्ये तु सञ्जय ।
अल्पदानभृतस्तात तथा चाभृतको नरः ॥ ७.११४.२४ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਮੇਰੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਯੋਧਾ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਨਾਂ ਤਨਖ਼ਾਹ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਵੀ।
7.114.25
पूजितो हि यथाशक्त्या दानमानासनैर्मया ।
तथा पुत्रैश्च मे तात ज्ञातिभिश्च सबान्धवैः ॥ ७.११४.२५ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਮੈਂ ਯਥਾਸ਼ਕਤੀ ਦਾਨ, ਮਾਨ ਅਤੇ ਆਸਨਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਬੰਧੂਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
7.114.26
ते च प्राप्यैव सङ्ग्रामे निर्जिताः सव्यसाचिना ।
शैनेयेन परामृष्टाः किमन्यद्भागधेयतः ॥ ७.११४.२६ ॥
ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਵਿਆਸਾਚੀ (ਅਰਜੁਨ) ਕੋਲੋਂ ਹਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ੈਨੇਯ (ਸਾਤਿਅਕੀ) ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
7.114.27
रक्ष्यते यश्च सङ्ग्रामे ये च सञ्जय रक्षिणः ।
एकः साधारणः पन्थार रक्ष्यस्य सह रक्षिभिः ॥ ७.११४.२७ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਰੱਖਿਅਕ ਹਨ — ਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗ ਇੱਕੋ ਹੈ, ਸਾਂਝਾ ਹੈ।
7.114.28
अर्जुनं समरे दृष्ट्वा सैन्धवस्याग्रतः स्थितम् ।
पुत्रो मम भृशं मूढः किं कार्यं प्रत्यपद्यत ॥ ७.११४.२८ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸੈਂਧਵ (ਜਯਦ੍ਰਥ) ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਮੂਰਖ ਬਣ ਕੇ ਕਿਹੜਾ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਲੱਗਾ?
7.114.29
सात्यकिं च रणे दृष्ट्वा प्रविशन्तमभीतवत् ।
किं नु दुर्योधनः कृत्यं प्राप्तकालममन्यत ॥ ७.११४.२९ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਤਿਅਕੀ ਨੂੰ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਹੜਾ ਕਰਤੱਵ ਸੋਚਿਆ?
7.114.30
सर्वशस्त्रातिगौ सेनां प्रविष्टौ रथिसत्तमौ ।
दृष्ट्वा कां वै धृतिं युद्धे प्रत्यपद्यन्त मामकाः ॥ ७.११४.३० ॥
ਸਭ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪੱਖ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਧੀਰਜ ਧਾਰਿਆ?
7.114.31
दृष्ट्वा कृष्णं तु दाशार्हमर्जुनार्थे व्यवस्थितम् ।
शिनीनामृषभं चैव मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३१ ॥
ਅਰਜੁਨ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਨੀਆਂ ਦੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ।
7.114.32
दृष्टा सेनां व्यतिक्रान्तां सात्वतेनार्जुनेन च ।
पलायमानांश्च कुरून्मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३२ ॥
ਸਾਤਵਤ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੁਆਰਾ ਖਿੰਡਾਈ ਗਈ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਭੱਜਦੇ ਕੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ।
7.114.33
विद्रुतान्रथिनो दृष्ट्वा निरुत्साहान्द्विषज्जये ।
पलायनकृतोत्साहान्मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३३ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਗੁਆ ਕੇ ਭੱਜਦੇ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਭੱਜਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ।
7.114.34
शून्यान्कृतान्रथोपस्थान्सात्वतेनार्जुनेन च ।
हतांश्च योधान्संदृश्य मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३४ ॥
ਸਾਤਵਤ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੁਆਰਾ ਖਾਲੀ ਕੀਤੀਆਂ ਰਥ-ਸੀਟਾਂ ਅਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ।
7.114.35
व्यश्वनागरथान्दृष्ट्वा तत्र वीरान्सहृस्रशः ।
धावमानान्रणे व्यग्रामन्यन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३५ ॥
ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਘਬਰਾ ਕੇ ਭੱਜਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ।
7.114.36
महानागान्विद्रवतो दृष्ट्वाऽर्जुनशराहतान् ।
पतितान्पततश्चान्यान्मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३६ ॥
ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ ਭੱਜਦੇ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ, ਡਿੱਗੇ ਹੋਇਆਂ ਅਤੇ ਡਿੱਗ ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ।
7.114.37
विहीनांश्च कृतानश्वान्विरथांश्च कृतान्नरान् ।
तत्र सात्यकिपार्थाभ्यां मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३७ ॥
ਸਾਤਯਕੀ ਅਤੇ ਪਾਰਥ ਦੁਆਰਾ ਉੱਥੇ ਘੋੜੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰਥਹੀਨ ਹੋ ਕੇ ਕੱਟੇ ਗਏ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।
7.114.38
हयौघान्निहतान्दृष्ट्वा द्रवमाणांस्ततस्ततः ।
रणे माधवपार्थाभ्यां मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३८ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਧਵ ਅਤੇ ਪਾਰਥ ਦੁਆਰਾ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭੱਜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।
7.114.39
पत्तिसङ्घान्रणे दृष्ट्वा धावमानांश्च सर्वशः ।
निराशा विजये सर्वे मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.३९ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪੈਦਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਦੌੜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਏ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।
7.114.40
द्रोणस्य समतिक्रान्तावनीकमपराजितौ ।
क्षणेन दृष्ट्वा तौ वीरौ मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ७.११४.४० ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ ਉਹਨਾਂ ਅਜਿੱਤ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।
7.114.41
सम्मूढोऽस्मि भृशं तात श्रुत्वा कृष्णधनञ्जयौ ।
प्रविष्टौ मामकं सैन्यं सात्वतेन सहाच्युतौ ॥ ७.११४.४१ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ ਸਾਤਵਤ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
7.114.42
तस्मिन्प्रविष्टे पृतनां शिनीनां प्रवरे रथे ।
भोजानीकं व्यतिक्रान्ते किमकुर्वत कौरवाः ॥ ७.११४.४२ ॥
ਸ਼ਿਨੀਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥੀ ਦੇ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਭੋਜਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?
7.114.43
तथा द्रोणेन समरे निगृहीतेषु पाण्डुषु ।
कथं युद्धमभूत्तत्र तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.११४.४३ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਯੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਹੇ ਸੰਜਯ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
7.114.44
द्रोणो हि बलवान्श्रेष्ठः कृतास्त्रो युद्धदुर्मदः ।
पाञ्चालास्तं महेष्वासं प्रत्ययुध्यन्कथं रणे ॥ ७.११४.४४ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਬਲਵਾਨ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਦਮਸਤ ਸਨ; ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਨਾਲ ਰਣ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ?
7.114.45
बद्धवैरास्ततो द्रोणे धनञ्जयजयैषिणः ।
भारद्वाजसुतस्तेषु दृढवैरो महारथः ॥ ७.११४.४५ ॥
ਫਿਰ ਦ੍ਰੋਣ ਨਾਲ ਵੈਰ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਧਨੰਜਯ ਦੀ ਜਿੱਤ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ; ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਵੈਰੀ ਮਹਾਰਥੀ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ ਪੁੱਤਰ।
7.114.46
अर्जुनश्चापि यच्चक्रे सिन्धुराजवधं प्रति ।
तन्मे सर्वं समाचक्ष्व कुशलो ह्यसि सञ्जय ॥ ७.११४.४६ ॥
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸਿੰਧੂਰਾਜ ਦੇ ਵਧ ਬਾਰੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ; ਹੇ ਸੰਜਯ, ਤੂੰ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈਂ।
7.114.47
आत्मापराधात्सम्भूतं व्यसनं भरतर्षभ ।
प्राप्य प्राकृतवद्वीर न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ ७.११४.४७ ॥
ਹੇ ਭਰਤਰਖਭ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਸੂਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਬਿਪਤਾ ਪਾ ਕੇ, ਹੇ ਵੀਰ, ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਤੈਨੂੰ ਸੋਗ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
7.114.48
पुरा यदुच्यसे प्राज्ञैः सुहृद्भिर्विदुरादिभिः ।
मा हार्षीः पाण्डवान्राजन्निति तन्न त्वया श्रुतम् ॥ ७.११४.४८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਦੁਰ ਆਦਿ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸੁਹਿਰਦਾਂ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ 'ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਖੋਹ', ਉਹ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ।
7.114.49
सुहृदां हितकामानां वाक्यं यो न शृणोति ह ।
स महद्व्यसनं प्राप्य शोचते वै यथा भवान् ॥ ७.११४.४९ ॥
ਜੋ ਹਿਤ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਆਪ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।
7.114.50
याचितोऽसि पुरा राजन्दाशार्हेण शमं प्रति ।
न च तं लब्धवान्कामं त्वत्तः कृष्णो महायशाः ॥ ७.११४.५० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਸ਼ਾਰਹ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਆਪ ਤੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਪਰ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਪ ਤੋਂ ਉਹ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
7.114.51
तव निर्गुणतां ज्ञात्वा पक्षपातं सुतेषु च ।
द्वैधीभावं तथा धर्मे पाण्डवेषु च मत्सरम् ॥ ७.११४.५१ ॥
ਆਪ ਦੀ ਨਿਰਗੁਣਤਾ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪੱਖਪਾਤ, ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਦੁਬਿਧਾ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਈਰਖਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ (ਮੈਂ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ)।
7.114.52
तव जिह्ममभिप्रायं विदित्वा पाण्डवान्प्रति ।
आर्तप्रलापांश्च बहून्मनुजाधिप सत्तम ॥ ७.११४.५२ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪ ਦਾ ਟੇਢਾ ਇਰਾਦਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਆਪ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੁਖੀ ਵਿਰਲਾਪ ਵੀ (ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ)।
7.114.53
सर्वलोकस्य तत्त्वज्ञः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः ।
वासुदेवस्ततो युद्धं कुरूणामकरोन्महत् ॥ ७.११४.५३ ॥
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਫਿਰ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਕਰਵਾਇਆ।
7.114.54
आत्मापराधात्सुमहान्प्राप्तस्ते विपुलः क्षयः ।
नैनं दुर्योधने दोषं कर्तुमर्हसि मानद ॥ ७.११४.५४ ॥
ਆਪਣੇ ਹੀ ਅਪਰਾਧ ਕਾਰਨ ਆਪ ਉੱਤੇ ਇਹ ਵੱਡਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਮਾਨਦ, ਇਹ ਦੋਸ਼ ਦੁਰਯੋਧਨ ਉੱਤੇ ਪਾਉਣਾ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਦਾ ਨਹੀਂ।
7.114.55
न हि तै सुकृतं किञ्चिदादौ मध्ये च भारत ।
दृश्यते पृष्ठतश्चैव त्वन्मूलो हि पराजयः ॥ ७.११४.५५ ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਦਿੱਸਦਾ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਹਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ।
7.114.56
तस्मादद्य स्थिरो भूत्वा ज्ञात्वा लोकस्य निर्णयम् ।
शृणु युद्धं यथावृत्तं घोरं देवासुरोपमम् ॥ ७.११४.५६ ॥
ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਸਥਿਰ ਹੋ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਿਰਣੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਦੇਵਾਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਰਗਾ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਸੁਣੋ।
7.114.57
प्रविष्टे तव सैन्यं तु शैनेये सत्यविक्रमे ।
भीमसेनमुखाः पार्थाः प्रतीयुर्वाहिनीं तव ॥ ७.११४.५७ ॥
ਤੁਹਾਡੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕਰਮ ਵਾਲਾ ਸ਼ੈਨੇਯ (ਸਾਤਯਕੀ) ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਭੀਮਸੇਨ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੁਹਾਡੀ ਫ਼ੌਜ ਵੱਲ ਵਧੇ।
7.114.58
आगच्छतस्तान्सहसा क्रुद्धरूपान्सहानुगान् ।
दधारैको रणे पाण्डून्कृतवर्मा महारथः ॥ ७.११४.५८ ॥
ਪਾਂਡਵ ਕ੍ਰੋਧੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਅਨੁਚਰਾਂ ਸਮੇਤ ਅਚਾਨਕ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਮਹਾਰਥੀ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
7.114.59
यथोद्वृत्तं वारयते वेला वै सलिलार्णवम् ।
पाण्डुसैन्यं तथा सङ्ख्ये हार्दिक्यः समवारयत् ॥ ७.११४.५९ ॥
ਜਿਵੇਂ ਕੰਢਾ ਉਛਲਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਾਰਦਿਕਯ (ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ) ਨੇ ਪਾਂਡਵ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕ ਲਿਆ।
7.114.60
तत्राद्भुतमपश्याम हार्दिक्यस्य पराक्रमम् ।
यदेनं सहिताः पार्था नातिचक्रमुराहवे ॥ ७.११४.६० ॥
ਉੱਥੇ ਅਸੀਂ ਹਾਰਦਿਕਯ ਦੇ ਪਰਾਕਰਮ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਨਜ਼ਾਰਾ ਵੇਖਿਆ; ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।
7.114.61
ततो भीमस्त्रिभिर्विद्ध्वा कृतवर्माणमाशुगैः ।
शङ्खं दध्मौ महाबाहुर्हर्षुयन्सर्वपाण्डवान् ॥ ७.११४.६१ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਮ ਨੇ ਤਿੰਨ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।
7.114.62
सहदेवस्तु विंशत्या धर्मराजश्च पञ्चभिः ।
शतेन नकुलश्चापि हार्दिक्यं समविध्यत ॥ ७.११४.६२ ॥
ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਵੀਹ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਪੰਜ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਕੁਲ ਨੇ ਵੀ ਸੌ ਨਾਲ ਹਾਰਦਿਕਯ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
7.114.63
द्रौपदेयास्त्रिसप्तत्या सप्तभिश्च घटोत्कचः ।
धृष्टद्युम्नस्त्रिभिश्चापि कृतवर्माणमार्दयत् ॥ ७.११४.६३ ॥
ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਤਹੱਤਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਘਟੋਤਕਚ ਨੇ ਸੱਤ ਨਾਲ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੇ ਤਿੰਨ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਨੂੰ ਪੀੜਿਤ ਕੀਤਾ।
7.114.64
विराटो द्रुपदश्चैव याज्ञसेनिश्च पञ्चभिः ।
शिखण्डी चैव हार्दिक्यं विद्ध्वा पञ्चभिराशुगैः ॥ ७.११४.६४ ॥
ਵਿਰਾਟ ਅਤੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੇ, ਅਤੇ ਯਾਜਣਸੇਨੀ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜ-ਪੰਜ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੇ ਹਾਰਦਿਕਯ ਨੂੰ ਪੰਜ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
7.114.65
पुनर्विव्याध विंशत्या सायकानां हसन्निव ।
कृतवर्मा ततो राजन्सर्वतस्तान्महारथान् ॥ ७.११४.६५ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਹੱਸਦਿਆਂ ਵੀਹ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸਨੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀੜਿਤ ਕੀਤਾ।
7.114.66
एकैकं पञ्चभिर्विद्ध्वा भीमं विव्याध सप्तभिः ।
धनुर्ध्वजं चास्य तदा रथाद्भूमावपातयत् ॥ ७.११४.६६ ॥
ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਪੰਜ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਸਨੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਸੱਤ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਅਤੇ ਤਦ ਉਸਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਧੁਜਾ ਰੱਥ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ।
7.114.67
अथैनं छिन्नधन्वानं त्वरमाणो महारथः ।
आजघानोरसि क्रुद्धः सप्तत्या निशितैः शरैः ॥ ७.११४.६७ ॥
ਫਿਰ ਧਨੁਸ਼ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਏ ਉਸ ਮਹਾਰਥੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤਰ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
7.114.68
स गाढविद्धो बलवान्हार्दिक्यस्य शरोत्तमैः ।
चचाल रथमध्यस्थः क्षितिकम्पे यथाऽचलः ॥ ७.११४.६८ ॥
ਹਾਰਦਿਕਯ ਦੇ ਉੱਤਮ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਰੱਥ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਭੂਚਾਲ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਕੰਬ ਉੱਠਿਆ।
7.114.69
भीमसेनं तथा दृष्ट्वा धर्मराजपुरोगमाः ।
विसृजन्तः शरान्राजन्कृतवर्माणमार्दयन् ॥ ७.११४.६९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਬਾਣ ਵਰ੍ਹਾ ਕੇ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਨੂੰ ਪੀੜਿਤ ਕੀਤਾ।
7.114.70
तं तथा कोष्ठकीकृत्य रथवंशेन मारिष ।
विव्यधुः सायकैर्हृष्टा रक्षार्थं मारुतेर्मृधे ॥ ७.११४.७० ॥
ਹੇ ਮਾਨਯੋਗ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਥਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਨਾਲ ਕੋਠੀ ਵਾਂਗ ਘੇਰ ਕੇ ਮਾਰੁਤੀ (ਭੀਮ) ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
7.114.71
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां भीमसेनो महाबलः ।
शक्तिं जग्राह समरे हेमदण्डामयस्मायीम् ॥ ७.११४.७१ ॥
ਫਿਰ ਹੋਸ਼ ਮੁੜਨ ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦੰਡੇ ਵਾਲੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ (ਬਰਛੀ) ਫੜ ਲਈ।
7.114.72
चिक्षेप च रथात्तूर्णं कृतवर्मरथं प्रति ।
सा भीमभुजनिर्मुक्ता निर्मुक्तोरगसन्निभा ॥ ७.११४.७२ ॥
ਤੇ ਰੱਥ ਤੋਂ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਦੇ ਰੱਥ ਵੱਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੱਟਿਆ; ਭੀਮ ਦੀ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਉਹ ਛੁੱਟੇ ਹੋਏ ਸੱਪ ਵਰਗੀ ਸੀ।
7.114.73
कृतवर्माणमभितः प्रजज्वाल सुदारुणा ।
तामापतन्तीं सहसा युगान्ताग्निसमप्रभाम् ॥ ७.११४.७३ ॥
ਉਹ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਦੇ ਚੁਫੇਰੇ ਅਚਾਨਕ ਬਲ ਉੱਠੀ। ਯੁਗਾਂਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ
7.114.74
द्वाभ्यां शराभ्यां हार्दिक्यो निजघान द्विधा तदा ।
सा छिन्ना पतिता भूमौ शक्तिः कनकभूषणा ॥ ७.११४.७४ ॥
ਤਦ ਹਾਰਦਿਕਯ ਨੇ ਦੋ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਕੱਟ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।
7.114.75
द्योतयन्ती दिशो राजन्महोल्केव नभश्च्युता ।
शक्तिं विनिहतां दृष्ट्वा भीमश्चुक्रोध वै भृशम् ॥ ७.११४.७५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗੀ ਮਹਾਉਲਕਾ ਵਾਂਗ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਭੀਮ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ।
7.114.76
ततोऽन्यद्धनुरादाय वेगवत्सुमहास्वनम् ।
भीमसेनो रणे क्रुद्धो हार्दिक्यं समवारयत् ॥ ७.११४.७६ ॥
ਫਿਰ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਟੰਕਾਰ ਵਾਲਾ ਦੂਜਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ, ਅਤੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਹਾਰਦਿਕਯ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ।
7.114.77
अथैनं पञ्चभिर्बाणैराजघान स्तनान्तरे ।
भीमो भीमबलो राजंस्तव दुर्मन्त्रितेन च ॥ ७.११४.७७ ॥
ਫਿਰ ਭਿਆਨਕ ਬਲ ਵਾਲੇ ਭੀਮ ਨੇ ਪੰਜ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੁਹਾਡੀ ਬੁਰੀ ਸਲਾਹ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਭ ਹੋਇਆ।
7.114.78
भोजस्तु क्षतसर्वाङ्गो भीमसेनेन मारिष ।
रक्ताशोक इवोत्फुल्लो व्यभ्राजत रणाजिरे ॥ ७.११४.७८ ॥
ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼! ਭੋਜ (ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ) ਭੀਮਸੇਨ ਵੱਲੋਂ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਖਿੜੇ ਲਾਲ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਇਆ।
7.114.79
ततः क्रुद्धस्त्रिभिर्बाणैर्भीमसेनं हसन्निव ।
अभिहत्य दृढं युद्धे तान्सर्वान्प्रत्यविध्यत ॥ ७.११४.७९ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਮਾਨੋ ਹੱਸਦਿਆਂ ਮਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
7.114.80
त्रिभिस्त्रिभिर्महेष्वासो यतमानान्महारथान् ।
तेऽपि तं प्रत्यविध्यन्त सप्तभिः सप्तभिः शरैः ॥ ७.११४.८० ॥
ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਧਨੁਖੀ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
7.114.81
शिखण्डिनस्ततः क्रुद्धः क्षुरप्रेण महारथः ।
धनुश्चिच्छेद सामरे प्रहसन्निव सात्वतः ॥ ७.११४.८१ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਮਹਾਰਥੀ ਸਾਤਵਤ ਨੇ ਕ੍ਸ਼ੁਰਪ੍ਰ ਬਾਣ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਨੋ ਹੱਸਦਿਆਂ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
7.114.82
शिखण्डी तु ततः क्रुद्धश्छिन्ने धनुषि सत्वरः ।
असिं जग्राह समरे शतचन्द्रं च भास्वरम् ॥ ७.११४.८२ ॥
ਪਰ ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟੇ ਜਾਣ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਸ਼ਤਚੰਦ੍ਰ ਨਾਮਕ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕ ਲਈ।
7.114.83
भ्रामयित्वा महच्चर्म चामीकरविभूषितम् ।
तमसिं प्रेषयामात कृतवर्मरथं प्रति ॥ ७.११४.८३ ॥
ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਵੱਡੀ ਢਾਲ ਘੁਮਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਤਲਵਾਰ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਦੇ ਰਥ ਵੱਲ ਸੁੱਟੀ।
7.114.84
स तस्य सशरं चापं छित्त्वा राजन्महानसिः ।
अभ्यगाद्धरणीं राजंश्च्युतं ज्योतिरिवाम्बरात् ॥ ७.११४.८४ ॥
ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਲਵਾਰ ਉਸ ਦਾ ਬਾਣ ਸਹਿਤ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਸਮਾਨੋਂ ਡਿੱਗੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।
7.114.85
एतस्मिन्नेव काले तु त्वरमाणं महारथाः ।
विव्यधुः सायकैर्गाढं कृतवर्माणमाहवे ॥ ७.११४.८५ ॥
ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
7.114.86
अथान्यद्धनुरादाय त्यक्त्वा तच्च महद्धनुः ।
विशीर्णं भरतश्रेष्ठ हार्दिक्यः परवीरहा ॥ ७.११४.८६ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਫਿਰ ਉਸ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਮਹਾਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਜਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਰਦਿਕਯ...
7.114.87
विव्याध पाण्डवान्युद्धे त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ।
शिखण्डिनं च विव्याध त्रिभिः पञ्चभिरेव च ॥ ७.११४.८७ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
7.114.88
धनुरन्यत्समादाय शिखण्डी तु महायशाः ।
अवारयत्कूर्मनखैराशुगैर्हृदिकात्मजम् ॥ ७.११४.८८ ॥
ਦੂਜਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੇ ਕੱਛੂ ਦੇ ਨਹੁੰਆਂ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰਦਿਕਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ।
7.114.89
ततः क्रुद्धो रणे राजन्हृदिकस्यात्मसम्भवः ।
अभिदुद्राव वेगेन याज्ञसेनिं महारथम् ॥ ७.११४.८९ ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਹ੍ਰਿਦਿਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਹਾਰਥੀ ਯਾਜ੍ਞਸੇਨਿ ਉੱਤੇ ਝਪਟਿਆ।
7.114.90
भीष्मस्य समरे राजन्मृत्योर्हेतुं महात्मनः ।
विदर्शयन्बलं शूरः शार्दूल इव कुञ्जरम् ॥ ७.११४.९० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਬਲ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਉਹ ਸੂਰਮਾ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਝਪਟਦੇ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਸੀ।
7.114.91
तौ दिशागजसङ्काशौ ज्वलिताविव पावकौ ।
समापेततुरन्योन्यं शरसङ्घैररिन्दमौ ॥ ७.११४.९१ ॥
ਦਿੱਗਜਾਂ ਵਰਗੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਬਲਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਵਾਂਗ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।
7.114.92
विधुन्वानौ धनुःश्रेष्ठे सन्दधानौ च सायकान् ।
विसृजन्तौ च शतशो गभस्तीनिव भास्करौ ॥ ७.११४.९२ ॥
ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਧਨੁਸ਼ ਹਿਲਾਉਂਦੇ, ਬਾਣ ਚਾੜ੍ਹਦੇ, ਸੈਂਕੜੇ ਬਾਣ ਛੱਡਦੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕਿਰਨਾਂ ਖਿਲਾਰਦੇ ਦੋ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੇ ਸਨ।
7.114.93
तापयन्तौ शरैस्तीक्ष्णैरन्योन्यं तौ महारथौ ।
युगान्तप्रतिमौ वीरौ रेजतुर्भास्कराविव ॥ ७.११४.९३ ॥
ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਤਪਾਉਂਦੇ, ਯੁਗਾਂਤ ਵਰਗੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਰਥੀ ਵੀਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕੇ।
7.114.94
कृतवर्मा च समरे याज्ञसेनिं महारथम् ।
विद्ध्वेषुभिस्त्रिसप्तत्या पुनर्विव्याध सप्तभिः ॥ ७.११४.९४ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਨੇ ਮਹਾਰਥੀ ਯਾਜ੍ਞਸੇਨਿ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਹੱਤਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੱਤ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
7.114.95
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थ उपाविशत् ।
विसृज्य सशरं चापं मूर्च्छयाऽभिपरिप्लुतः ॥ ७.११४.९५ ॥
ਡੂੰਘੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਉਹ, ਬਾਣ ਸਮੇਤ ਧਨੁਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ ਰਥ ਦੇ ਤਖ਼ਤੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਏ; ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੇਰ ਲਿਆ।
7.114.96
तं विषण्णं रणे दृष्ट्वा तावकाः पुरुषर्षभ ।
हार्दिक्यं पूजयामासुर्वासांस्यादुधुवुश्च ह ॥ ७.११४.९६ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ! ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਉਦਾਸ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਹਾਰਦਿਕਯ (ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ) ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਲਹਿਰਾਏ।
7.114.97
शिखण्डिनं तथा ज्ञात्वा हार्दिक्यशरपीडितम् ।
अपोवाह रणाद्यन्ता त्वरमाणो महारथम् ॥ ७.११४.९७ ॥
ਹਾਰਦਿਕਯ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਜਲਦੀ ਉਸ ਮਹਾਰਥੀ ਨੂੰ ਰਣ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ।
7.114.98
सादितं तु रथोपस्थे दृष्ट्वा पार्थाः शिखण्डिनम् ।
परिवव्रू रथैस्तूर्णं कृतवर्माणमाहवे ॥ ७.११४.९८ ॥
ਰਥ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਤੇ ਡਿੱਗੇ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਰਥਾਂ ਨੇ ਜਲਦੀ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
7.114.99
तत्राद्भुतं परं चक्रे कृतवर्मा महारथः ।
यदेकः समरे पार्थान्वारयामास सानुगान् ॥ ७.११४.९९ ॥
ਉੱਥੇ ਮਹਾਰਥੀ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਅਦਭੁਤ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ; ਇਕੱਲੇ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਨੁਚਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।
7.114.100
पार्थाञ्जित्वाऽजयच्चेदीन्पाञ्चालान्सृञ्जयानपि ।
केकयांश्च महावीर्यान्कृतवर्मा महारथः ॥ ७.११४.१०० ॥
ਪਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਮਹਾਰਥੀ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਨੇ ਚੇਦੀਆਂ, ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ ਮਹਾਵੀਰ ਕੇਕਯਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।
7.114.101
ते वध्यमानाः समरे हार्दिक्येन स्म पाण्डवाः ।
इतश्चेतश्च धावन्तो नैव चक्रुर्धृतिं रणे ॥ ७.११४.१०१ ॥
ਹਾਰਦਿਕਯ ਦੁਆਰਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਪਾਂਡਵ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭੱਜੇ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ ਨਾ ਰੱਖ ਸਕੇ।
7.114.102
जित्वा पाण्डुसुतान्युद्धे भीमसेनपुरोगमान् ।
हार्दिक्यः समरेऽतिष्ठद्विधूम इव पावकः ॥ ७.११४.१०२ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਕੇ ਹਾਰਦਿਕਯ ਧੂੰਏਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।
7.114.103
ते द्राव्यमाणाः समरे हार्दिक्येन महारथाः ।
विमुखाः समपद्यन्त शरवृष्टिभिरार्दिताः ॥ ७.११४.१०३ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਾਰਦਿਕਯ ਵੱਲੋਂ ਭਜਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਉਹ ਮਹਾਰਥੀ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਗਏ।