મહાભારત · અધ્યાય 7.116
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.116.1
सात्वतस्य रणे कर्म दृष्ट्वा योद्धुं महारथाः ।
अमृष्यमाणाः संयत्ताः शैनेयं समुपाद्रवन् ॥ ७.११६.१ ॥
યુદ્ધમાં સાત્વત (સાત્યકિ)નું કર્મ જોઈને, તે સહન ન કરી શકતા મહારથીઓ યુદ્ધ માટે તૈયાર થઈને શૈનેય પર ધસી ગયા.
7.116.2
ते किरन्तः शरव्रातान्सर्वे यत्ताः प्रहारिणः ।
त्वरमाणा महाराज युयुधानमयोधयन् ॥ ७.११६.२ ॥
તે બધા તૈયાર પ્રહારકો બાણોની વર્ષા કરતા, હે મહારાજ, ઝડપથી યુયુધાન સાથે લડ્યા.
7.116.3
तं द्रोणः सप्तसप्त्या जघान निशितैः शरैः ।
दुर्मर्षणो द्वादशभिर्दुःसहो दशभिः शरैः ॥ ७.११६.३ ॥
દ્રોણે તેને સિત્તેર-સાત તીક્ષ્ણ બાણોથી માર્યો; દુર્મર્ષણે બાર અને દુઃસહે દસ બાણોથી.
7.116.4
विकर्णश्चापि निशितैस्त्रिंशद्भिः कङ्कपत्रिभिः ।
विव्याध मार्गणैस्तूर्णं वामपार्श्वे स्तनान्तरे ॥ ७.११६.४ ॥
વિકર્ણે પણ ત્રીસ તીક્ષ્ણ, કંકપક્ષીના પીંછાવાળા બાણોથી ઝડપથી તેની ડાબી બાજુએ, છાતીની વચ્ચે વીંધ્યો.
7.116.5
दुर्मुखो दशभिर्बाणैस्तथा दुःशासनोऽष्टभिः ।
चित्रसेनश्च शैनेयं द्वाभ्यां विव्याध मारिष ॥ ७.११६.५ ॥
દુર્મુખે દસ બાણોથી, એ જ રીતે દુઃશાસને આઠથી, ચિત્રસેને શૈનેયને બે બાણોથી વીંધ્યો, હે મારિષ.
7.116.6
दुर्योधनश्च महता शरवर्षेण माधवम् ।
अपीडयद्रमे राजञ्शूराश्चान्ये महारथाः ॥ ७.११६.६ ॥
દુર્યોધને મહાન બાણવર્ષાથી માધવ (કૃષ્ણ)ને પીડ્યા; હે રાજન, યુદ્ધમાં બીજા શૂર મહારથીઓ પણ એવું જ કરતા હતા.
7.116.7
सर्वतः प्रतिविद्धस्तु तव पुत्रैर्महारथैः ।
स तुद्यमानश्च तदा सर्वतः कुरुपुङ्गवैः ॥ ७.११६.७ ॥
તમારા પુત્ર મહારથીઓએ ચારે બાજુથી તેને વીંધ્યો. ત્યારે કુરુઓના શ્રેષ્ઠ વીરોએ ચારે બાજુથી તેને પીડ્યો.
7.116.8
तान्प्रत्यविध्यद्वार्ष्णेयः पृथक्पृथगजिह्मगैः ।
सात्यकिः पुण्डरीकाक्षो ह्यस्त्रेषु परिनिष्ठितः ॥ ७.११६.८ ॥
વૃષ્ણિવંશી તેણે તેમને એક પછી એક સીધા બાણોથી સામે પ્રહાર કર્યો. કમળનયન સાત્યકિ અસ્ત્રોમાં નિપુણ હતો.
7.116.9
भारद्वाजं त्रिभिर्बाणैर्दुःसहं नवभिः शरैः ।
विकर्णं पञ्चविंशत्या चित्रसेनं च सप्तभिः ॥ ७.११६.९ ॥
ભારદ્વાજ (દ્રોણ)ને ત્રણ બાણોથી, દુઃસહને નવથી, વિકર્ણને પચીસથી અને ચિત્રસેનને સાતથી.
7.116.10
दुर्मर्षणं द्वादशभिरष्टाभिश्च विविंशतिम् ।
सत्यव्रतं च नवभिर्विजयं दशभिः शरैः ॥ ७.११६.१० ॥
દુર્મર્ષણને બાર બાણોથી, વિવિંશતિને આઠથી, સત્યવ્રતને નવથી અને વિજયને દસ બાણોથી.
7.116.11
दुर्योधनं त्रिभिर्विद्ध्वा सुपुङ्खैस्तिग्मतेजनैः ।
ततो रुक्माङ्गदं चापं विधुन्वानो महारथः।
अभ्ययात्सात्यकिस्तूर्णं पुत्रं तव महारथम् ॥ ७.११६.११ ॥
દુર્યોધનને ત્રણ તીક્ષ્ણ, સારા પીંછાવાળા બાણોથી વીંધીને, પછી સોનાના બાજુબંધવાળો તે મહારથી સાત્યકિ ધનુષ્ય હલાવતો તમારા મહારથી પુત્ર તરફ ઝડપથી ધસી ગયો.
7.116.12
राजानं सर्वलोकस्य सर्वलोकमहारथम् ।
शरैरभ्यहनद्गाढं ततो युद्धमभूत्तयोः ॥ ७.११६.१२ ॥
સર્વ લોકોના રાજા, સર્વ લોકોના મહારથીને તેણે બાણોથી ગાઢ રીતે પ્રહાર કર્યો. ત્યારે તે બંને વચ્ચે યુદ્ધ થયું.
7.116.13
विमुञ्चतौ शरांस्तीक्ष्णान्सन्दधानौ च सायकान् ।
अदृश्यं समरेऽन्योन्यं चक्रतुस्तौ महारथौ ॥ ७.११६.१३ ॥
તે બંને મહારથીઓ તીક્ષ્ણ બાણો છોડતા અને બાણો ધનુષ પર ચડાવતા, યુદ્ધમાં એકબીજાને અદૃશ્ય કરી દેતા હતા.
7.116.14
सात्यकिः कुरुराजेन निर्विद्धो बह्वशोभत ।
अस्रवद्रुधिरं भूरि स्वरसं चन्दनो यथा ॥ ७.११६.१४ ॥
કુરુરાજ દ્વારા વીંધાયેલા સાત્યકિ ઘણા શોભી ઊઠ્યા; ચંદનના વૃક્ષમાંથી રસ વહે તેમ તેમનામાંથી ઘણું લોહી વહેતું હતું.
7.116.15
सात्वतेन च बाणौधैर्निर्विद्धस्तनयस्तव ।
शातकुम्भमयापीडो बभौ यूप इवोच्छ्रितः ॥ ७.११६.१५ ॥
સાત્વત (સાત્યકિ)ના બાણોના સમૂહથી વીંધાયેલા તમારા પુત્ર, સોનાના આભૂષણ સાથે, ઊંચા ઊભા કરેલા યૂપસ્તંભ જેવા શોભ્યા.
7.116.16
माधवस्तु रमे राजन्कुरुराजस्य धन्विनः ।
धनुश्चिच्छेद समरे क्षुरप्रेण हसन्निव ॥ ७.११६.१६ ॥
હે રાજન્, પરંતુ માધવ (સાત્યકિ)એ યુદ્ધમાં કુરુરાજ ધનુર્ધરનું ધનુષ્ય ક્ષુરપ્ર બાણથી જાણે હસતાં હસતાં કાપી નાખ્યું.
7.116.17
अथैनं छिन्नधन्वानं शरैर्बहुभिराचिनोत् ।
निर्भिन्नश्च शरैस्तेन द्विषता क्षिप्रकारिणा।
नामृष्यत रणे राजा शत्रोर्विजयलक्षणम् ॥ ७.११६.१७ ॥
પછી ધનુષ્ય તૂટી ગયેલા તેને તેમણે ઘણાં બાણોથી ઢાંકી દીધો. તે ઝડપી શત્રુના બાણોથી વીંધાયેલા રાજા યુદ્ધમાં શત્રુનું વિજયચિહ્ન સહન ન કરી શક્યા.
7.116.18
अथान्यद्धनुरादाय हेमपृष्ठं दुरासदम् ।
विव्याध सात्यकिं तूर्णं सायकानां शतेन ह ॥ ७.११६.१८ ॥
પછી સોનાની પીઠવાળું, નજીક જવું મુશ્કેલ એવું બીજું ધનુષ્ય લઈને તેણે તરત જ સાત્યકિને સો બાણોથી વીંધી નાખ્યા.
7.116.19
सोऽतिविद्धो बलवता तव पुत्रेण धन्विना ।
अमर्षवशमापन्नस्तव पुत्रमपीडयत् ॥ ७.११६.१९ ॥
બળવાન ધનુર્ધર તમારા પુત્ર દ્વારા અતિશય વીંધાઈને તે ક્રોધને વશ થયો અને તમારા પુત્રને પીડવા લાગ્યો.
7.116.20
पीडितं नृपतिं दृष्ट्वा तव पुत्रं महारथाः ।
सात्यकिं शरवर्षेण छादयामासुरोजसा ॥ ७.११६.२० ॥
રાજાને પીડિત જોઈને તમારા પુત્રના મહારથીઓએ બળપૂર્વક સાત્યકિને બાણોની વર્ષાથી ઢાંકી દીધો.
7.116.21
स च्छाद्यमानो बहुभिस्तव पुत्रैर्महारथैः ।
एकैकं पञ्चभिर्विद्ध्वा पुनर्विव्याध सप्तभिः।
दुर्योधनं व त्वरितो विव्याधाष्टभिराशुगैः ॥ ७.११६.२१ ॥
તમારા પુત્રોના અનેક મહારથીઓથી ઢંકાયેલા તેણે દરેકને પાંચ બાણોથી વીંધ્યા, પછી સાતથી વીંધ્યા; ઝડપથી દુર્યોધનને આઠ વેગવાન બાણોથી વીંધ્યો.
7.116.22
प्रहसंश्चास्य चिच्छेद कार्मुकं रिपुभीषणम् ।
नागं मणिमयं चैव शरैर्ध्वजमपातयत् ॥ ७.११६.२२ ॥
હસતાં હસતાં તેણે શત્રુઓને ભયભીત કરનાર તેનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું; બાણોથી મણિજડિત હાથીવાળો ધ્વજ પણ પાડ્યો.
7.116.23
हत्वा तु चतुरो वाहांश्चतुर्भिर्निशितैः शरैः ।
सारथिं पातयामास क्षुरप्रेण महायशाः ॥ ७.११६.२३ ॥
ચાર તીક્ષ્ણ બાણોથી ચાર ઘોડાઓને મારીને, તે મહાયશસ્વીએ ક્ષુરપ્ર બાણથી સારથિને પાડી દીધો.
7.116.24
एतस्मिन्नन्तरे चैव कुरुराजं महारथम् ।
अवारिकच्छरैर्हृष्टो बहुभिर्मर्मभेदिभिः ॥ ७.११६.२४ ॥
આ દરમિયાન હર્ષિત થઈને તેણે કુરુરાજ, એ મહારથીને અચૂક, મર્મભેદી ઘણા બાણોથી વીંધ્યો.
7.116.25
स विध्यमानः समरे शैनेयस्य शरोत्तमैः ।
प्राद्रवत्सहसा राजन्पुत्रो दुर्योधनस्तव।
आप्लुतश्च ततो यानं चित्रसेनस्य धन्विनः ॥ ७.११६.२५ ॥
યુદ્ધમાં શૈનેયના (સાત્યકિના) શ્રેષ્ઠ બાણોથી વીંધાયેલો તમારો પુત્ર દુર્યોધન, હે રાજન, અચાનક ભાગી ગયો; પછી કૂદીને ધનુર્ધર ચિત્રસેનના રથ પર ચઢ્યો.
7.116.26
हाहाभूतं जगच्चासीद्दृष्ट्वा राजानमाहवे ।
ग्रस्यमानं सात्यकिना खे मोममिव राहुणा ॥ ७.११६.२६ ॥
યુદ્ધમાં રાજાને સાત્યકિ દ્વારા પકડાતા જોઈને વિશ્વ હાહાકારમાં ડૂબી ગયું, જેમ આકાશમાં રાહુ ચંદ્રને ગ્રસે.
7.116.27
तं तु शब्दमथ श्रुत्वा कृतवार्मा महारथः ।
अभ्ययात्सहसा तत्र यत्रास्ते माधवः प्रभुः ॥ ७.११६.२७ ॥
તે અવાજ સાંભળીને મહારથી કૃતવર્મા તરત ત્યાં ગયા, જ્યાં પ્રભુ માધવ (કૃષ્ણ) હતા.
7.116.28
विधुन्वानो धनुः श्रेष्ठं चोदयंश्चैव वाजिनः ।
भर्त्सयन्सारथिं चाग्रे याहियाहीति सत्वरम् ॥ ७.११६.२८ ॥
શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય હલાવતા, ઘોડાઓને પ્રેરતા, સારથિને ઠપકો આપતા, 'ચાલ, ચાલ!' એમ ઝડપથી કહ્યું.
7.116.29
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य व्यादितास्यमिवान्तकम् ।
युयुधानो महाराज यन्तारमिदमब्रवीत् ॥ ७.११६.२९ ॥
હે મહારાજ, ખુલ્લા મુખવાળા યમની જેમ તેને પોતાની તરફ ધસતો જોઈને યુયુધાને (સાત્યકિએ) પોતાના સારથિને આ કહ્યું.
7.116.30
कृतवर्मा रथेनैष द्रुतमापतते शरी ।
प्रत्युद्याहि रथेनैनं प्रवरं सर्वधन्विनाम् ॥ ७.११६.३० ॥
આ કૃતવર્મા રથ પર ઝડપથી આવી રહ્યો છે; તે ધનુર્ધર છે. સર્વ ધનુર્ધરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા તેનો સામનો કરવા તારો રથ આગળ લઈ જા.
7.116.31
प्रयाहि सत्वरं सूत रथेन रथसत्तमम् ।
निहनिष्यामि तं सङ्ख्ये वृष्णिवीरमरिन्दमम् ॥ ७.११६.३१ ॥
હે સારથિ, ઝડપથી તે શ્રેષ્ઠ રથ તરફ રથ હાંક. યુદ્ધમાં હું તે વૃષ્ણિવીર, શત્રુદમનને મારીશ.
7.116.32
ततः प्रजविताश्वेन रथेन रथिनांवरः ।
आससाद रणे भोजं प्रतिमानं धनुष्मताम् ॥ ७.११६.३२ ॥
પછી ઝડપી ઘોડાવાળા રથથી રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ યુદ્ધમાં ભોજની નજીક પહોંચ્યો; તે ધનુર્ધરોની સમકક્ષ હતો.
7.116.33
ततो गभस्तिमत्प्रख्यौ ज्वलिताविव पावकौ ।
समेयातां नरव्याघ्रौ व्याघ्राविव तरस्विनौ ॥ ७.११६.३३ ॥
પછી સૂર્ય જેવા તેજસ્વી, બળતા બે અગ્નિ જેવા તે બે નરવ્યાઘ્રો વાઘ જેવા વેગથી એકબીજાની સામે આવ્યા.
7.116.34
कृतवर्मा तु शैनेयं षड्विंशत्या समार्पयत् ।
निशितैः सायकैस्तीक्ष्णैर्यन्तारं चास्य पञ्चभिः ॥ ७.११६.३४ ॥
કૃતવર્માએ શૈનેયને (સાત્યકિને) તીક્ષ્ણ છવ્વીસ બાણોથી વીંધ્યો, અને તેના સારથિને પાંચથી.
7.116.35
चतुरश्चतुरो वाहांश्चतुर्भिः परमेषुभिः ।
अविध्यत्साधुदान्तान्वै सैन्धवान्सात्वतस्य हि ॥ ७.११६.३५ ॥
ચાર ઉત્તમ બાણોથી સાત્વત (સાત્યકિ)ના સારી રીતે કેળવાયેલા સૈંધવ ઘોડાઓમાંના દરેકને ચાર-ચાર બાણોથી વીંધ્યા.
7.116.36
रुक्मध्वजो रुक्मपृष्ठं महद्विष्फार्य कार्मुकम् ।
रुक्माङ्गदी रुक्मवर्मा रुक्मपुङ्खैरवारयत् ॥ ७.११६.३६ ॥
સોનાની ધ્વજા અને સોનાની પીઠવાળું મોટું ધનુષ્ય ખેંચીને, સોનાના બાજુબંધ અને સોનાનું બખ્તર પહેરીને, સોનાની પાંખોવાળાં બાણોથી તેણે રોક્યો.
7.116.37
ततोऽशीतिं शिनेः पौत्रः सायकान्कृतवर्मणे ।
प्राहिणोत्त्वरया युक्तो द्रष्टुकामो धनञ्जयम् ॥ ७.११६.३७ ॥
ત્યારપછી શિનિના પૌત્રે અર્જુનને જોવાની ઇચ્છાથી ઝડપથી કૃતવર્માને એંસી બાણ મોકલ્યા.
7.116.38
सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुतापनः ।
समकम्पतः दुर्धर्षः क्षितिकम्पे यथाऽचलः ॥ ७.११६.३८ ॥
શત્રુઓને પીડા આપનાર તે વીર બળવાન શત્રુના બાણોથી અતિશય ઘવાઈને ભૂકંપમાં ડોલતા પર્વતની જેમ કંપ્યો; તે અજેય હતો.
7.116.39
त्रिषष्ट्या चतुरोऽस्याश्वान्सप्तभिः सारथिं तथा ।
विव्याध निशितैस्तूर्णं सात्यकिः सत्यविक्रमः ॥ ७.११६.३९ ॥
સત્યપરાક્રમી સાત્યકિએ તીક્ષ્ણ બાણોથી ત્રેસઠથી તેના ચારેય ઘોડાને અને સાતથી સારથિને ઝડપથી વીંધ્યા.
7.116.40
हताश्वसूते तु रथे स्थिताय शिनिपुङ्गवः ।
सुवर्णपुङ्खं विशिखं समादाय च सात्यकिः।
व्यसृजत्तं महाज्वालं सङ्क्रुद्धमिव पन्नगम् ॥ ७.११६.४० ॥
તેના ઘોડા અને સારથિ હણાયા પછી રથ પર ઊભેલા તેના પર શિનિશ્રેષ્ઠ સાત્યકિએ સોનાની પાંખવાળું બાણ લઈને છોડ્યું; તે ક્રોધિત સર્પની જેમ મહાજ્વાળાવાળું હતું.
7.116.41
सोऽविध्यत्कृतवर्माणं यमदण्डोपमः शरः ।
जाम्बूनदविचित्रं च वर्म निर्भिद्य भानुमत्।
अभ्यगाद्धरणीमुग्रो रुधिरेण समुक्षितः ॥ ७.११६.४१ ॥
યમદંડ જેવા તે બાણે કૃતવર્માને વીંધ્યો; સોનાથી વિચિત્ર તેજસ્વી બખ્તરને ભેદીને લોહીથી ભીંજાયેલું તે ઉગ્ર બાણ ધરતી પર ગયું.
7.116.42
सञ्जातरुधिरश्चाजौ सात्वतेषुभिरर्दितः ।
सशरं धनुरुत्सृज्य न्यपतत्स्यन्दनोत्तमात् ॥ ७.११६.४२ ॥
યુદ્ધમાં સાત્વતના બાણોથી પીડાયેલો અને લોહીથી ભીંજાયેલો તે બાણ સહિતનું ધનુષ છોડીને ઉત્તમ રથમાંથી નીચે પડ્યો.
7.116.43
स सिंहदंष्ट्रो जानुभ्यां पतितोऽमितविक्रमः ।
शरार्दितः सात्यकिना रथोपस्थे नरर्षभः ॥ ७.११६.४३ ॥
સિંહદાઢવાળો, અમિત પરાક્રમી, નરશ્રેષ્ઠ એ સાત્યકિનાં બાણોથી પીડિત થઈ ઘૂંટણિયે રથની ભૂમિ પર પડી ગયો.
7.116.44
सहस्रबाहुसदृशमक्षोभ्यमिव सागरम् ।
निवार्य कृतवर्माणं सात्यकिः प्रययौ ततः ॥ ७.११६.४४ ॥
સહસ્ત્રબાહુ સમાન, સાગર જેવો અક્ષોભ્ય સાત્યકિ કૃતવર્માને રોકીને પછી આગળ વધ્યો.
7.116.45
न हि तस्य शरोऽपार्थः कथञ्चिदपि पार्थिव ।
दिदृक्षुः स हि वेगेन प्रायाद्यत्र धनञ्जयः ॥ ७.११६.४५ ॥
હે રાજન, તેનું કોઈ પણ બાણ કોઈ રીતે વ્યર્થ જતું નહોતું. ધનંજયને જોવાની ઇચ્છાથી તે વેગથી જ્યાં ધનંજય હતો ત્યાં ગયો.
7.116.46
स शक्त्या क्षत्रियैस्तत्र निरुद्धो बलवत्तरः ।
युयुधे सात्वतो राजन्दिदृक्षुः पाण्डुनन्दनम् ॥ ७.११६.४६ ॥
ત્યાં ક્ષત્રિયોએ શક્તિઓથી એ અતિ બળવાન સાત્વતને રોક્યો; હે રાજન, પાંડુપુત્રને જોવાની ઇચ્છાથી તે લડતો રહ્યો.
7.116.47
खङ्गशक्तिधनुःकीर्णां गजाश्वरथसङ्कुलाम् ।
प्रवर्तितोग्ररुधिरां शतशः क्षत्रियर्षभैः ॥ ७.११६.४७ ॥
તલવારો, શક્તિઓ અને ધનુષોથી વેરાયેલી, હાથી, ઘોડા અને રથોથી ભરેલી, જ્યાં ભયંકર લોહી વહેતું હતું—સેંકડો ક્ષત્રિય શ્રેષ્ઠો દ્વારા ચાલતી એ રણભૂમિ.
7.116.48
प्रेक्षतां सर्वसैन्यानां मध्येन शिनिपुङ्गवः ।
अभ्यगाद्वाहिनीं हित्वा वृत्रहेवासुरीं चमूम् ॥ ७.११६.४८ ॥
બધી સેનાઓ જોઈ રહી હતી ત્યારે, શિનિ વંશનો શ્રેષ્ઠ વીર સેનાની વચ્ચેથી પસાર થયો, સેનાને પાછળ છોડીને—જેમ વૃત્રહંતા ઇન્દ્ર અસુરસેનાને પાછળ છોડે.
7.116.49
समाश्वस्य च हार्दिक्यो गृह्य चान्यन्महद्धनुः ।
तस्थौ स तत्र बलवान्वारयन्युधि पाण्डवान् ॥ ७.११६.४९ ॥
હાર્દિક્યે હિંમત પાછી મેળવીને બીજું મોટું ધનુષ્ય ઉપાડ્યું અને ત્યાં ઊભો રહ્યો; બળવાન તે યુદ્ધમાં પાંડવોને રોકતો હતો.