महाभारत · अध्याय 7.116
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.116.1
सात्वतस्य रणे कर्म दृष्ट्वा योद्धुं महारथाः ।
अमृष्यमाणाः संयत्ताः शैनेयं समुपाद्रवन् ॥ ७.११६.१ ॥
युद्धात सात्यकीचे पराक्रम पाहून, ते सहन न होऊन महारथी युद्धासाठी सज्ज होऊन शैनेयावर धावून गेले.
7.116.2
ते किरन्तः शरव्रातान्सर्वे यत्ताः प्रहारिणः ।
त्वरमाणा महाराज युयुधानमयोधयन् ॥ ७.११६.२ ॥
ते सर्व सज्ज प्रहारक बाणांचा वर्षाव करीत, हे महाराजा, त्वरेने युयुधानाशी लढले.
7.116.3
तं द्रोणः सप्तसप्त्या जघान निशितैः शरैः ।
दुर्मर्षणो द्वादशभिर्दुःसहो दशभिः शरैः ॥ ७.११६.३ ॥
द्रोणाने त्याला सत्त्याहत्तर तीक्ष्ण बाणांनी मारले; दुर्मर्षणाने बारा आणि दुःसहाने दहा बाणांनी.
7.116.4
विकर्णश्चापि निशितैस्त्रिंशद्भिः कङ्कपत्रिभिः ।
विव्याध मार्गणैस्तूर्णं वामपार्श्वे स्तनान्तरे ॥ ७.११६.४ ॥
विकर्णानेही तीस तीक्ष्ण, कंकपक्ष्यांच्या पिसांचे बाण वेगाने त्याच्या डाव्या बाजूला, छातीच्या मध्यभागी मारले.
7.116.5
दुर्मुखो दशभिर्बाणैस्तथा दुःशासनोऽष्टभिः ।
चित्रसेनश्च शैनेयं द्वाभ्यां विव्याध मारिष ॥ ७.११६.५ ॥
दुर्मुखाने दहा बाणांनी, तसेच दुःशासनाने आठ बाणांनी, चित्रसेनाने शैनेयाला दोन बाणांनी विद्ध केले, हे मारिष.
7.116.6
दुर्योधनश्च महता शरवर्षेण माधवम् ।
अपीडयद्रमे राजञ्शूराश्चान्ये महारथाः ॥ ७.११६.६ ॥
दुर्योधनाने प्रचंड बाणवर्षावाने माधवाला (कृष्णाला) पीडा दिली; हे राजा, युद्धात इतर शूर महारथीही तसेच करीत होते.
7.116.7
सर्वतः प्रतिविद्धस्तु तव पुत्रैर्महारथैः ।
स तुद्यमानश्च तदा सर्वतः कुरुपुङ्गवैः ॥ ७.११६.७ ॥
तुझ्या पुत्रांनी, महारथींनी, सर्व बाजूंनी त्याला विद्ध केले. तेव्हा कुरुश्रेष्ठांनी सर्व बाजूंनी त्याला पीडा दिली.
7.116.8
तान्प्रत्यविध्यद्वार्ष्णेयः पृथक्पृथगजिह्मगैः ।
सात्यकिः पुण्डरीकाक्षो ह्यस्त्रेषु परिनिष्ठितः ॥ ७.११६.८ ॥
वृष्णिवंशीय त्याने त्यांना एकेक करून सरळ बाणांनी प्रत्युत्तर दिले. कमलनयन सात्यकी अस्त्रांत निपुण होता.
7.116.9
भारद्वाजं त्रिभिर्बाणैर्दुःसहं नवभिः शरैः ।
विकर्णं पञ्चविंशत्या चित्रसेनं च सप्तभिः ॥ ७.११६.९ ॥
भारद्वाजाला (द्रोणाला) तीन बाणांनी, दुःसहाला नऊ बाणांनी, विकर्णाला पंचवीस बाणांनी आणि चित्रसेनाला सात बाणांनी.
7.116.10
दुर्मर्षणं द्वादशभिरष्टाभिश्च विविंशतिम् ।
सत्यव्रतं च नवभिर्विजयं दशभिः शरैः ॥ ७.११६.१० ॥
दुर्मर्षणाला बारा बाणांनी, विविंशतीला आठ बाणांनी, सत्यव्रताला नऊ बाणांनी आणि विजयाला दहा बाणांनी.
7.116.11
दुर्योधनं त्रिभिर्विद्ध्वा सुपुङ्खैस्तिग्मतेजनैः ।
ततो रुक्माङ्गदं चापं विधुन्वानो महारथः।
अभ्ययात्सात्यकिस्तूर्णं पुत्रं तव महारथम् ॥ ७.११६.११ ॥
दुर्योधनाला तीन तीक्ष्ण, सुंदर पंख असलेल्या बाणांनी विद्ध करून, मग सोन्याचे बाजूबंद घातलेला तो महारथी सात्यकी धनुष्य हलवत तुझ्या महारथी पुत्राकडे वेगाने चालून गेला.
7.116.12
राजानं सर्वलोकस्य सर्वलोकमहारथम् ।
शरैरभ्यहनद्गाढं ततो युद्धमभूत्तयोः ॥ ७.११६.१२ ॥
सर्व लोकांचा राजा, सर्व लोकांचा महारथी अशा त्याला त्याने बाणांनी खोलवर प्रहार केला. तेव्हा त्या दोघांमध्ये युद्ध सुरू झाले.
7.116.13
विमुञ्चतौ शरांस्तीक्ष्णान्सन्दधानौ च सायकान् ।
अदृश्यं समरेऽन्योन्यं चक्रतुस्तौ महारथौ ॥ ७.११६.१३ ॥
ते दोन्ही महारथी तीक्ष्ण बाण सोडत आणि बाण धनुष्यावर चढवत, युद्धात एकमेकांना दिसेनासे करत होते.
7.116.14
सात्यकिः कुरुराजेन निर्विद्धो बह्वशोभत ।
अस्रवद्रुधिरं भूरि स्वरसं चन्दनो यथा ॥ ७.११६.१४ ॥
कुरुराजाने विद्ध झालेले सात्यकी फार शोभून दिसले; चंदनवृक्षातून रस वाहतो तसे त्यांच्यातून भरपूर रक्त वाहू लागले.
7.116.15
सात्वतेन च बाणौधैर्निर्विद्धस्तनयस्तव ।
शातकुम्भमयापीडो बभौ यूप इवोच्छ्रितः ॥ ७.११६.१५ ॥
सात्वत (सात्यकी) यांच्या बाणांच्या प्रवाहाने विद्ध झालेले आपले पुत्र, सोन्याच्या कवचाने, उंच उभ्या केलेल्या यूपस्तंभाप्रमाणे शोभले.
7.116.16
माधवस्तु रमे राजन्कुरुराजस्य धन्विनः ।
धनुश्चिच्छेद समरे क्षुरप्रेण हसन्निव ॥ ७.११६.१६ ॥
हे राजा, परंतु माधव (सात्यकी) यांनी युद्धात कुरुराज धनुर्धराचे धनुष्य क्षुरप्र बाणाने जणू हसत हसत तोडले.
7.116.17
अथैनं छिन्नधन्वानं शरैर्बहुभिराचिनोत् ।
निर्भिन्नश्च शरैस्तेन द्विषता क्षिप्रकारिणा।
नामृष्यत रणे राजा शत्रोर्विजयलक्षणम् ॥ ७.११६.१७ ॥
नंतर धनुष्य तुटलेल्या त्याला त्याने पुष्कळ बाणांनी झाकले. त्या वेगवान शत्रूच्या बाणांनी विद्ध झालेला राजा युद्धात शत्रूचे विजयचिन्ह सहन करू शकला नाही.
7.116.18
अथान्यद्धनुरादाय हेमपृष्ठं दुरासदम् ।
विव्याध सात्यकिं तूर्णं सायकानां शतेन ह ॥ ७.११६.१८ ॥
नंतर सोन्याची पाठ असलेले, जवळ जाण्यास कठीण असलेले दुसरे धनुष्य घेऊन त्याने तत्काळ सात्यकीला शंभर बाणांनी विद्ध केले.
7.116.19
सोऽतिविद्धो बलवता तव पुत्रेण धन्विना ।
अमर्षवशमापन्नस्तव पुत्रमपीडयत् ॥ ७.११६.१९ ॥
बलवान धनुर्धर तुझ्या पुत्राने अत्यंत विद्ध होऊन तो क्रोधाच्या आहारी जाऊन तुझ्या पुत्राला पीडा देऊ लागला.
7.116.20
पीडितं नृपतिं दृष्ट्वा तव पुत्रं महारथाः ।
सात्यकिं शरवर्षेण छादयामासुरोजसा ॥ ७.११६.२० ॥
राजा पीडित झालेला पाहून तुझ्या पुत्राच्या महारथींनी जोरात सात्यकीला बाणांच्या वर्षावाने झाकून टाकले.
7.116.21
स च्छाद्यमानो बहुभिस्तव पुत्रैर्महारथैः ।
एकैकं पञ्चभिर्विद्ध्वा पुनर्विव्याध सप्तभिः।
दुर्योधनं व त्वरितो विव्याधाष्टभिराशुगैः ॥ ७.११६.२१ ॥
तुझ्या पुत्रांच्या अनेक महारथींनी झाकला गेलेला तो प्रत्येकाला पाच बाणांनी विंधत असे, मग सात बाणांनी विंधत असे; त्वरेने त्याने दुर्योधनाला आठ वेगवान बाणांनी विंधले.
7.116.22
प्रहसंश्चास्य चिच्छेद कार्मुकं रिपुभीषणम् ।
नागं मणिमयं चैव शरैर्ध्वजमपातयत् ॥ ७.११६.२२ ॥
हसत हसत त्याने शत्रूंना भयभीत करणारे त्याचे धनुष्य तोडले; बाणांनी मण्यांनी जडलेला हत्तीचा ध्वज पाडला.
7.116.23
हत्वा तु चतुरो वाहांश्चतुर्भिर्निशितैः शरैः ।
सारथिं पातयामास क्षुरप्रेण महायशाः ॥ ७.११६.२३ ॥
चार तीक्ष्ण बाणांनी चार घोडे मारून त्या महायशस्वीने क्षुरप्र बाणाने सारथीला पाडले.
7.116.24
एतस्मिन्नन्तरे चैव कुरुराजं महारथम् ।
अवारिकच्छरैर्हृष्टो बहुभिर्मर्मभेदिभिः ॥ ७.११६.२४ ॥
याच सुमारास हर्षित होऊन त्याने कुरुराज, त्या महारथाला अचूक, मर्मभेदी अनेक बाणांनी विंधले.
7.116.25
स विध्यमानः समरे शैनेयस्य शरोत्तमैः ।
प्राद्रवत्सहसा राजन्पुत्रो दुर्योधनस्तव।
आप्लुतश्च ततो यानं चित्रसेनस्य धन्विनः ॥ ७.११६.२५ ॥
युद्धात शैनेयाच्या (सात्यकीच्या) उत्तम बाणांनी विद्ध झालेला तुमचा पुत्र दुर्योधन, हे राजा, अचानक पळून गेला; आणि मग उडी मारून धनुर्धर चित्रसेनाच्या रथात चढला.
7.116.26
हाहाभूतं जगच्चासीद्दृष्ट्वा राजानमाहवे ।
ग्रस्यमानं सात्यकिना खे मोममिव राहुणा ॥ ७.११६.२६ ॥
युद्धात राजा सात्यकीच्या हाती धरला जात असलेला पाहून जग हाहाकाराने भरून गेले, जसे आकाशात राहू चंद्राला ग्रासतो.
7.116.27
तं तु शब्दमथ श्रुत्वा कृतवार्मा महारथः ।
अभ्ययात्सहसा तत्र यत्रास्ते माधवः प्रभुः ॥ ७.११६.२७ ॥
तो आवाज ऐकून महारथी कृतवर्मा अचानक तिथे गेला, जिथे प्रभू माधव (कृष्ण) होते.
7.116.28
विधुन्वानो धनुः श्रेष्ठं चोदयंश्चैव वाजिनः ।
भर्त्सयन्सारथिं चाग्रे याहियाहीति सत्वरम् ॥ ७.११६.२८ ॥
उत्तम धनुष्य हलवत, घोड्यांना प्रेरित करत, सारथ्याला दटावत, 'चल, चल!' असे त्वरेने म्हणाला.
7.116.29
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य व्यादितास्यमिवान्तकम् ।
युयुधानो महाराज यन्तारमिदमब्रवीत् ॥ ७.११६.२९ ॥
हे महाराजा, उघडे तोंड असलेल्या यमासारखा तो आपल्यावर धावून येत आहे असे पाहून युयुधानाने (सात्यकीने) आपल्या सारथ्याला असे सांगितले.
7.116.30
कृतवर्मा रथेनैष द्रुतमापतते शरी ।
प्रत्युद्याहि रथेनैनं प्रवरं सर्वधन्विनाम् ॥ ७.११६.३० ॥
हा कृतवर्मा रथातून वेगाने येत आहे; तो धनुर्धर आहे. सर्व धनुर्धरांत श्रेष्ठ अशा त्याला सामोरे जाण्यासाठी तुझा रथ पुढे घे.
7.116.31
प्रयाहि सत्वरं सूत रथेन रथसत्तमम् ।
निहनिष्यामि तं सङ्ख्ये वृष्णिवीरमरिन्दमम् ॥ ७.११६.३१ ॥
हे सारथी, त्वरेने त्या श्रेष्ठ रथाकडे रथ चालव. युद्धात मी त्या वृष्णिवीराला, शत्रूंचे दमन करणाऱ्याला ठार मारीन.
7.116.32
ततः प्रजविताश्वेन रथेन रथिनांवरः ।
आससाद रणे भोजं प्रतिमानं धनुष्मताम् ॥ ७.११६.३२ ॥
नंतर वेगवान घोडे जुंपलेल्या रथातून रथिकांमधील श्रेष्ठ युद्धात भोजाजवळ पोहोचला; तो धनुर्धरांच्या तोडीचा होता.
7.116.33
ततो गभस्तिमत्प्रख्यौ ज्वलिताविव पावकौ ।
समेयातां नरव्याघ्रौ व्याघ्राविव तरस्विनौ ॥ ७.११६.३३ ॥
नंतर सूर्यासारखे तेजस्वी, पेटलेल्या दोन अग्नींसारखे ते दोन नरव्याघ्र वाघांसारखे वेगाने एकमेकांसमोर आले.
7.116.34
कृतवर्मा तु शैनेयं षड्विंशत्या समार्पयत् ।
निशितैः सायकैस्तीक्ष्णैर्यन्तारं चास्य पञ्चभिः ॥ ७.११६.३४ ॥
कृतवर्म्याने शैनेयाला (सात्यकीला) तीक्ष्ण सव्वीस बाणांनी घायाळ केले आणि त्याच्या सारथ्याला पाच बाणांनी.
7.116.35
चतुरश्चतुरो वाहांश्चतुर्भिः परमेषुभिः ।
अविध्यत्साधुदान्तान्वै सैन्धवान्सात्वतस्य हि ॥ ७.११६.३५ ॥
चार उत्तम बाणांनी सात्वताच्या (सात्यकीच्या) चांगल्या प्रशिक्षित सैंधव घोड्यांपैकी प्रत्येकाला चार-चार बाणांनी घायाळ केले.
7.116.36
रुक्मध्वजो रुक्मपृष्ठं महद्विष्फार्य कार्मुकम् ।
रुक्माङ्गदी रुक्मवर्मा रुक्मपुङ्खैरवारयत् ॥ ७.११६.३६ ॥
सोन्याचा ध्वज, सोन्याच्या पाठीचे मोठे धनुष्य ताणून, सोन्याची बाजूबंद आणि सोन्याचे कवच धारण करून, सोन्याच्या पंखांच्या बाणांनी त्याने अडवले.
7.116.37
ततोऽशीतिं शिनेः पौत्रः सायकान्कृतवर्मणे ।
प्राहिणोत्त्वरया युक्तो द्रष्टुकामो धनञ्जयम् ॥ ७.११६.३७ ॥
नंतर शिनीच्या नातवाने अर्जुनाला पाहण्याच्या इच्छेने त्वरेने कृतवर्म्याकडे ऐंशी बाण पाठवले.
7.116.38
सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुतापनः ।
समकम्पतः दुर्धर्षः क्षितिकम्पे यथाऽचलः ॥ ७.११६.३८ ॥
शत्रूंना पीडा देणारा तो वीर बलवान शत्रूच्या बाणांनी अतिशय विद्ध होऊन भूकंपात डगमगणाऱ्या पर्वताप्रमाणे थरथरला; तो अजेय होता.
7.116.39
त्रिषष्ट्या चतुरोऽस्याश्वान्सप्तभिः सारथिं तथा ।
विव्याध निशितैस्तूर्णं सात्यकिः सत्यविक्रमः ॥ ७.११६.३९ ॥
सत्यपराक्रमी सात्यकीने तीक्ष्ण बाणांनी त्रेसष्ट बाणांनी त्याचे चार घोडे आणि सात बाणांनी सारथ्याला त्वरेने विद्ध केले.
7.116.40
हताश्वसूते तु रथे स्थिताय शिनिपुङ्गवः ।
सुवर्णपुङ्खं विशिखं समादाय च सात्यकिः।
व्यसृजत्तं महाज्वालं सङ्क्रुद्धमिव पन्नगम् ॥ ७.११६.४० ॥
त्याचे घोडे व सारथी मारले गेल्यावर रथात उभ्या असलेल्या त्याच्यावर शिनिश्रेष्ठ सात्यकीने सोनेरी पिसांचा बाण घेऊन सोडला; तो क्रुद्ध सर्पासारखा महाज्वालायुक्त होता.
7.116.41
सोऽविध्यत्कृतवर्माणं यमदण्डोपमः शरः ।
जाम्बूनदविचित्रं च वर्म निर्भिद्य भानुमत्।
अभ्यगाद्धरणीमुग्रो रुधिरेण समुक्षितः ॥ ७.११६.४१ ॥
यमदंडासारख्या त्या बाणाने कृतवर्म्याला विद्ध केले; सोन्याने विचित्र केलेले तेजस्वी चिलखत भेदून रक्ताने माखलेला तो उग्र बाण धरणीवर गेला.
7.116.42
सञ्जातरुधिरश्चाजौ सात्वतेषुभिरर्दितः ।
सशरं धनुरुत्सृज्य न्यपतत्स्यन्दनोत्तमात् ॥ ७.११६.४२ ॥
युद्धात सात्वताच्या बाणांनी पीडित व रक्ताने माखलेला तो, बाणासह धनुष्य टाकून उत्तम रथातून खाली पडला.
7.116.43
स सिंहदंष्ट्रो जानुभ्यां पतितोऽमितविक्रमः ।
शरार्दितः सात्यकिना रथोपस्थे नरर्षभः ॥ ७.११६.४३ ॥
सिंहासारखे दात असलेला, अमित पराक्रमी, नरश्रेष्ठ तो सात्यकीच्या बाणांनी पीडित होऊन गुडघ्यांवर रथाच्या तळाशी कोसळला.
7.116.44
सहस्रबाहुसदृशमक्षोभ्यमिव सागरम् ।
निवार्य कृतवर्माणं सात्यकिः प्रययौ ततः ॥ ७.११६.४४ ॥
सहस्रबाहूसारखा, सागरासारखा अक्षोभ्य सात्यकी कृतवर्म्याला अडवून पुढे निघून गेला.
7.116.45
न हि तस्य शरोऽपार्थः कथञ्चिदपि पार्थिव ।
दिदृक्षुः स हि वेगेन प्रायाद्यत्र धनञ्जयः ॥ ७.११६.४५ ॥
हे राजा, त्याचा कोणताही बाण कोणत्याही प्रकारे व्यर्थ जात नव्हता. धनंजयाला पाहण्याच्या इच्छेने तो वेगाने जिथे धनंजय होता तिकडे गेला.
7.116.46
स शक्त्या क्षत्रियैस्तत्र निरुद्धो बलवत्तरः ।
युयुधे सात्वतो राजन्दिदृक्षुः पाण्डुनन्दनम् ॥ ७.११६.४६ ॥
तेथे क्षत्रियांनी शक्तींनी त्या अति बलवान सात्वताला अडवले; हे राजा, पांडुपुत्राला पाहण्याच्या इच्छेने तो युद्ध करत राहिला.
7.116.47
खङ्गशक्तिधनुःकीर्णां गजाश्वरथसङ्कुलाम् ।
प्रवर्तितोग्ररुधिरां शतशः क्षत्रियर्षभैः ॥ ७.११६.४७ ॥
तलवारी, शक्ती आणि धनुष्यांनी विखुरलेली, हत्ती, घोडे व रथांनी भरलेली, जिथे भयंकर रक्त वाहत होते—शेकडो क्षत्रियश्रेष्ठांनी चालवलेली ती रणभूमी.
7.116.48
प्रेक्षतां सर्वसैन्यानां मध्येन शिनिपुङ्गवः ।
अभ्यगाद्वाहिनीं हित्वा वृत्रहेवासुरीं चमूम् ॥ ७.११६.४८ ॥
सर्व सैन्ये पाहत असताना, शिनि वंशातील श्रेष्ठ वीर सैन्याच्या मध्यातून गेला, सैन्य मागे सोडून—जसा वृत्रहंता इंद्र असुरसेनेला मागे टाकतो.
7.116.49
समाश्वस्य च हार्दिक्यो गृह्य चान्यन्महद्धनुः ।
तस्थौ स तत्र बलवान्वारयन्युधि पाण्डवान् ॥ ७.११६.४९ ॥
हार्दिक्याने धीर धरून दुसरे मोठे धनुष्य हाती घेतले आणि तेथे उभा राहिला; बलवान तो युद्धात पांडवांना अडवत होता.