મહાભારત · અધ્યાય 7.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.12.1
शुश्रूषस्व स्थिरो भूत्वां शंसतो मम भारत ।
हन्त ते कथयिष्यामि सर्वं प्रत्यक्षदर्शिवान्।
यथा सत्यपरो द्रोणः सादिताः पाण्डुसृञ्जयैः ॥ ७.१२.१ ॥
સંજય બોલ્યા: હે ભરતવંશી, સ્થિર થઈને સાંભળો. મેં પ્રત્યક્ષ જોયું તેમ હું બધું તમને કહીશ; સત્યનિષ્ઠ દ્રોણ પાંડવો અને સૃંજયો દ્વારા કેવી રીતે હણાયા તે.
7.12.2
सेनापतित्वं सम्प्राप्य भारद्वाजो महारथः ।
मध्ये सर्वस्य सैन्यस्य पुत्रं ते वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.१२.२ ॥
સેનાપતિપદ પામીને મહારથી ભારદ્વાજ (દ્રોણ) એ સમગ્ર સૈન્યની મધ્યમાં તમારા પુત્રને આ વચન કહ્યું.
7.12.3
यत्कौरवाणामृषभादापगेयादनन्तरम् ।
सैनापत्ये त्वया राजन्नद्य सत्कृतवानहम् ॥ ७.१२.३ ॥
હે રાજન, કૌરવોના વૃષભ ગાંગેય (ભીષ્મ) પછી આજે તમે મને સેનાપતિપદે નિયુક્ત કરીને સન્માન આપ્યું છે.
7.12.4
सदृशं कर्मणस्तस्य फलं प्राप्नुहि भारत ।
करोमि कामं कं तेऽद्य प्रवृणीष्व यमिच्छसि ॥ ७.१२.४ ॥
હે ભરતવંશી, એ કર્મને અનુરૂપ ફળ તમે મેળવો. આજે તમારી કઈ ઇચ્છા હું પૂર્ણ કરું? તમને જે જોઈએ તે પસંદ કરો.
7.12.5
ततो दुर्योधनो राजा कर्णदुःशासनादिभिः ।
सम्मन्त्र्योवाच दुर्धर्षमाचार्यं जयतां वरम् ॥ ७.१२.५ ॥
ત્યારે રાજા દુર્યોધને કર્ણ, દુઃશાસન આદિ સાથે મંત્રણા કરીને, વિજયીઓમાં શ્રેષ્ઠ અને અજેય એવા આચાર્યને કહ્યું.
7.12.6
ददासि चेद्वरं मह्यं जीवग्राहं युधिष्ठिरम् ।
गृहीत्वा रयिनां श्रेष्ठं मत्समीपमिहानय ॥ ७.१२.६ ॥
જો તમે મને વરદાન આપો, તો યુધિષ્ઠિરને જીવતો પકડીને, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા તેમને અહીં મારી પાસે લાવો.
7.12.7
इच्छेयं वै महात्मानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
भ्रातृणां पश्यतामेव जीवग्राहेण मे द्विज ॥ ७.१२.७ ॥
હે દ્વિજ, ભાઈઓ જોતા હોય ત્યારે હું મહાત્મા, ધર્માત્મા યુધિષ્ઠિરને જીવતો પકડવા ઇચ્છું છું.
7.12.8
गृहीत्वा रथिनां श्रेष्ठं मत्सकाशमिहानय ।
प्रीणाम्यनेन कार्येण ससुहृज्जनबान्धवः ॥ ७.१२.८ ॥
રથીઓમાં શ્રેષ્ઠને પકડીને અહીં મારી પાસે લાવો. આ કાર્યથી હું મિત્રો, સગાં અને બાંધવો સહિત સંતોષ પામીશ.
7.12.9
ततः कुरूणामाचार्यः श्रुत्वा पुत्रस्य ते वचः ।
सेनां प्रहर्षयन्सर्वामिदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.१२.९ ॥
ત્યારે કૌરવોના આચાર્યે તમારા પુત્રના વચન સાંભળીને સમગ્ર સેનાને હર્ષિત કરતાં આ વચન કહ્યું.
7.12.10
धन्यः कुन्तीसुतो राजन्यस्य ग्रहणमिच्छसि ।
न वधं तस्य दुर्धर्ष वरमद्य प्रयाचसे ॥ ७.१२.१० ॥
હે રાજન, કુંતીપુત્ર ધન્ય છે; તેનો વધ ન કરતાં તું ક્ષત્રિયને જીવતો પકડવા ઇચ્છે છે. હે દુર્ધર્ષ, આજે તું વર માંગે છે.
7.12.11
किमर्थं च नरव्याघ्र न वधं तस्य काङ्क्षसे ।
नाशंससि क्रियामेतां मत्तो दुर्योधन ध्रुवम् ॥ ७.१२.११ ॥
હે નરવ્યાઘ્ર, તું તેના વધની ઇચ્છા કેમ નથી રાખતો? હે દુર્યોધન, ચોક્કસ તું મારી પાસેથી આ કાર્ય ઇચ્છતો નથી.
7.12.12
आहोस्विद्धर्मराजस्य द्वेष्टा कश्चिन्न विद्यते ।
यदीच्छसि त्वं जीवन्तं कुलं रक्षसि चात्मनः ॥ ७.१२.१२ ॥
અથવા ધર્મરાજનો કોઈ શત્રુ નથી શું? જો તું તેને જીવતો રાખવા ઇચ્છે છે, તો તું તારા પોતાના કુળની જ રક્ષા કરે છે.
7.12.13
अथवा भरतश्रेष्ठ निर्जित्य युधि पाण्डवान् ।
राज्यांशं प्रति दत्त्वा च सौभ्रात्रं कर्तुमिच्छसि ॥ ७.१२.१३ ॥
અથવા હે ભરતશ્રેષ્ઠ, યુદ્ધમાં પાંડવોને જીતીને તેમને રાજ્યનો એક ભાગ આપીને ભ્રાતૃભાવ સ્થાપવા ઇચ્છે છે?
7.12.14
धन्यः कुन्तीसुतो राजा सुजातं चास्य धीमतः ।
अजातशत्रुता सत्या तस्य यत्स्निह्यते भवान् ॥ ७.१२.१४ ॥
કુંતીનો પુત્ર રાજા ધન્ય છે; તે બુદ્ધિમાનનો જન્મ પણ શુભ છે. તેની શત્રુવિહીનતા સત્ય છે, કારણ કે તમે તેના પર સ્નેહ રાખો છો.
7.12.15
द्रोणेन चैवमुक्तस्य तव पुत्रस्य भारत ।
सहसा निःसृतो भावो योस्य नित्यं हृदि स्थितः ॥ ७.१२.१५ ॥
હે ભારત, દ્રોણે આ રીતે કહ્યું ત્યારે તમારા પુત્રના હૃદયમાં સદા રહેલો ભાવ અચાનક બહાર આવ્યો.
7.12.16
नाकारो गूहितुं शक्यो बृहस्पतिसमैरपि ।
तस्मात्तव सुतो राजन्प्रहृष्टो वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.१२.१६ ॥
બૃહસ્પતિ સમાન જ્ઞાનીઓ પણ મનનો ભાવ છુપાવી શકતા નથી. તેથી, હે રાજન, તમારો પુત્ર પ્રસન્ન થઈને આ વચન બોલ્યો.
7.12.17
वधे कुन्तीसुतस्याजौ नाचार्य विजयो मम ।
हते युधिष्ठिरे पार्था हन्युःसर्वान्हि नो ध्रुवम् ॥ ७.१२.१७ ॥
આચાર્ય, યુદ્ધમાં કુંતીપુત્રને માર્યા વિના મારો વિજય નથી. યુધિષ્ઠિર માર્યા જાય તો પાર્થો અવશ્ય અમને સૌને મારી નાખશે.
7.12.18
नैव शक्या रणे सर्वे निहन्तुममरैरपि ।
यदि सर्वे हनिष्यन्ते पाण्डवाः ससुता मृधे ॥ ७.१२.१८ ॥
યુદ્ધમાં બધા પાંડવોને મારવા દેવતાઓ માટે પણ શક્ય નથી. પાંડવો પોતાના પુત્રો સહિત યુદ્ધમાં બધા માર્યા જાય તો—
7.12.19
ततः कृत्स्नं वशे कृत्वा निःशेषं नृपमण्डलम् ।
ससागरवनां स्फीतां विजित्य वसुधामिमाम् ॥ ७.१२.१९ ॥
પછી સમગ્ર રાજમંડળને સંપૂર્ણપણે વશ કરીને, સાગર અને વનો સહિત આ સમૃદ્ધ પૃથ્વીને જીતીને
7.12.20
विष्णुर्दास्यति कृष्णायै कुन्त्यै वा पुरुषोत्तमः ।
यद्येष चैषां शेषःस्यात्स एवास्मान्न शेषयेत् ॥ ७.१२.२० ॥
વિષ્ણુ, પુરુષોત્તમ, કૃષ્ણાને અથવા કુંતીને (તે) આપશે; જો તેમનામાંથી કોઈ બાકી રહે, તો તે જ આપણને બાકી નહીં રાખે.
7.12.21
सत्यप्रतिज्ञे त्वानीते पुनर्द्यूतेन निर्जिते ।
तस्मिञ्जीवति चायाते ह्युपायैर्बहुभिः कृतैः।
पुनर्यास्यन्त्यरण्याय पाण्डवास्तमनुव्रताः ॥ ७.१२.२१ ॥
સત્યપ્રતિજ્ઞ (પાંડવો) ફરી લાવવામાં આવ્યા અને જુગારમાં ફરી હાર્યા; તે જીવતો રહીને ઘણા ઉપાયોથી પાછો આવે તો, પાંડવો તેને અનુસરીને ફરી વનમાં જશે.
7.12.22
सोऽयं मम जयो व्यक्तं दीर्घकालं भविष्यति ।
अतो न वधमिच्छामि धर्मराजस्य कर्हिचित् ॥ ७.१२.२२ ॥
મારો આ વિજય સ્પષ્ટપણે લાંબા સમય સુધી રહેશે; તેથી હું ધર્મરાજનો વધ ક્યારેય ઇચ્છતો નથી.
7.12.23
तस्य जिह्ममभिप्रायं ज्ञात्वा द्रोणोऽर्थतत्त्ववित् ।
तं वरं सान्तरं तस्मै ददौ संचिन्त्य बुद्धिमान् ॥ ७.१२.२३ ॥
તેનો વક્ર અભિપ્રાય જાણીને, અર્થતત્ત્વ જાણનાર બુદ્ધિમાન દ્રોણે વિચારીને તેને તે વર એક શરત સાથે આપ્યો.
7.12.24
न चेद्युधिष्ठिरं वीरः पालयेदर्जुनो युधि ।
मन्यस्व पाण्डवश्रेष्ठमानीतं वशमात्मनः ॥ ७.१२.२४ ॥
વીર અર્જુન યુદ્ધમાં યુધિષ્ઠિરનું રક્ષણ ન કરે, તો જાણજે કે પાંડવશ્રેષ્ઠ તારા વશમાં લાવવામાં આવ્યા છે.
7.12.25
न हि शक्यो रणे पार्थः सेन्द्रैर्देवासुरैरपि ।
प्रत्युद्यातुमतस्तात न तस्माद्धर्षयाम्यहम् ॥ ७.१२.२५ ॥
હે તાત, યુદ્ધમાં ઇન્દ્ર સહિત દેવો અને અસુરો પણ પાર્થનો સામનો કરી શકે નહીં. તેથી હું તને પ્રોત્સાહિત કરતો નથી.
7.12.26
असंशयं स मे शिष्यो मत्पूर्वश्चास्त्रकर्मणि ।
तरुणः सुकृती युक्त एकायनगतश्च सः ॥ ७.१२.२६ ॥
તે નિઃસંદેહ મારો શિષ્ય છે; અસ્ત્રવિદ્યામાં મારી પાસેથી પહેલેથી શિક્ષણ પામેલો. તે યુવાન, પુણ્યવાન અને એકાગ્ર માર્ગે ચાલનાર છે.
7.12.27
अस्त्राणीन्द्राच्च रुद्राच्च भूयांसि समवाप्तवान् ।
अमर्षितश्च ते राजंस्ततो नामर्षयाम्यहम् ॥ ७.१२.२७ ॥
તેણે ઇન્દ્ર અને રુદ્ર પાસેથી ઘણાં અસ્ત્રો મેળવ્યાં છે. હે રાજન, તારા કારણે તે ક્રોધિત થયો છે; તેથી હું તેને વધુ ક્રોધિત નહિ કરું.
7.12.28
स चापक्रम्यतां युद्धाद्येनोपायेन शक्यते ।
अपनीते ततः पार्थे धर्मराजो जितस्त्वया ॥ ७.१२.२८ ॥
તેને જે ઉપાયથી શક્ય હોય તે ઉપાયથી યુદ્ધમાંથી દૂર કરવો. પાર્થ દૂર થાય ત્યારે, તેં ધર્મરાજને જીતી લીધો સમજવું.
7.12.29
ग्रहणे हि जयस्तस्य न वधे पुरुषर्षभ ।
ग्रहणं हि वधात्तस्य धर्मराजस्य मन्यसे।
अनेनैवाभ्युपायेन ग्रहणं समुपैष्यसि ॥ ७.१२.२९ ॥
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, તેને બંદી બનાવવામાં જ જય છે, મારવામાં નહિ. ધર્મરાજને બંદી બનાવવો તેના વધ કરતાં ચઢિયાતો છે એમ તું માને છે. આ જ ઉપાયથી તું તેને બંદી બનાવીશ.
7.12.30
अहं गृहीत्वा राजानं सत्यधर्मपरायणम् ।
आनयिष्यामि ते राजन्वशमद्य न संशयः ॥ ७.१२.३० ॥
સત્ય અને ધર્મમાં નિષ્ઠ રાજાને હું બંદી બનાવીને, હે રાજન, આજે જ તારા વશમાં લાવીશ. આમાં કોઈ શંકા નથી.
7.12.31
यदि स्यास्यति सङ्ग्रामे मुहूर्तमपि मेऽग्रतः ।
अपनीते नरव्याघ्रे कुन्तीपुत्रे धनञ्जये ॥ ७.१२.३१ ॥
યુદ્ધમાં મારી સામે એક ક્ષણ માટે પણ જો નરવ્યાઘ્ર કુંતીપુત્ર ધનંજય દૂર કરાય,
7.12.32
फल्गुनस्य समीपे तु न हि शक्यो युधिष्ठिरः ।
ग्रहीतुं समरे राजन्सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ॥ ७.१२.३२ ॥
હે રાજન, ફલ્ગુનની સમીપે રહેલા યુધિષ્ઠિરને યુદ્ધમાં ઇન્દ્ર સહિત દેવાસુરો પણ પકડી શકે નહીં.
7.12.33
एवमुक्ते तदा तस्मिन्युद्धे देवासुरोपमे ।
सान्तरं तु प्रतिज्ञाते राज्ञो द्रोणेन निग्रहे।
गृहीतं तममन्यन्त तव पुत्राः सुबालिशाः ॥ ७.१२.३३ ॥
તે એમ કહ્યા પછી, દેવાસુર યુદ્ધ સમાન તે યુદ્ધમાં, દ્રોણે રાજાને પકડવાની પ્રતિજ્ઞા કરી ત્યારે, તમારા અતિમૂર્ખ પુત્રોએ તેને પકડાયેલો માની લીધો.
7.12.34
ततो दुर्योधनेनापि ग्रहणं पाण्डवस्य तत् ।
स्कन्धावारेषु सर्वेषु यथास्थानेषु मारिष।
सैन्यस्थानेषु सर्वेषु सुघोषितमरिन्दम ॥ ७.१२.३४ ॥
પછી દુર્યોધને પણ પાંડવને પકડવાની વાત બધા પડાવોમાં, યોગ્ય સ્થળોએ, સેનાનાં બધાં સ્થાનોમાં સારી રીતે જાહેર કરાવી, હે અરિંદમ.
7.12.35
पाण्डवेयेषु सापेक्षं द्रोणं जानाति ते सुतः ।
ततः प्रतिज्ञास्थैर्यार्थं स मन्त्रो बहुलीकृतः ॥ ७.१२.३५ ॥
તમારો પુત્ર જાણતો હતો કે દ્રોણ પાંડવો પ્રત્યે પક્ષપાતી છે. તેથી પ્રતિજ્ઞાની દૃઢતા માટે તે મંત્રણા વારંવાર કરવામાં આવી.