महाभारत · अध्याय 7.120
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.120.1
जित्वा यवनकाम्भोजान्युयुधानस्ततोऽर्जुनम् ।
जगाम तव सैन्यस्य मध्येन रथिनां वरः ॥ ७.१२०.१ ॥
यवन आणि कांबोजांना जिंकून रथिकांमध्ये श्रेष्ठ असा युयुधान नंतर आपल्या सैन्याच्या मधून अर्जुनाकडे गेला.
7.120.2
शरदंष्ट्रो नरव्याघ्रो विचित्रकवचच्छविः ।
मृगं व्याघ्र इवाजिघ्रंस्तव सैन्यमभीषयत् ॥ ७.१२०.२ ॥
बाणांचे दाढा असलेला, विचित्र कवचाच्या तेजाने युक्त तो नरव्याघ्र, हरणावर झेपावणाऱ्या वाघाप्रमाणे आपल्या सैन्याला भयभीत करू लागला.
7.120.3
स रथेन चरन्मार्गान्धनुरुद्धामयद्भृशम् ।
रुक्मपृष्ठं महावेगं रुक्मचन्द्रकसङ्कुलम् ॥ ७.१२०.३ ॥
तो रथातून मार्गांवरून फिरत सोनेरी पाठीचे, महावेगवान, सोन्याच्या चंद्रकांनी भरलेले धनुष्य जोराने ओढू लागला.
7.120.4
रुक्माङ्गदशिरस्त्राणो रुक्मवर्मसमावृतः ।
रुक्मध्वजधनुः शूरो मेरुशृङ्गमिवाबभौ ॥ ७.१२०.४ ॥
सोन्याचे बाजूबंद व शिरस्त्राण घातलेला, सोन्याच्या कवचाने वेढलेला, सोन्याचा ध्वज आणि धनुष्य असलेला तो शूर मेरुशिखरासारखा झळकला.
7.120.5
सधनुर्मण्डलः सङ्ख्ये तेजोभासुररश्मिवान् ।
शरदीवोदितः सूर्यो नृसूर्यो विरराज ह ॥ ७.१२०.५ ॥
युद्धात धनुष्यमंडलासह, तेजाच्या प्रभेने झळकणाऱ्या किरणांसह, शरद ऋतूत उगवलेल्या सूर्याप्रमाणे तो नरसूर्य खरोखर झळकला.
7.120.6
वृषभस्कन्धविक्रान्तो वृषभाक्षो नरर्षभः ।
तावकानां बभौ मध्ये गवां मध्ये यथा वृषः ॥ ७.१२०.६ ॥
वृषभासारखे खांदे व वृषभाचे डोळे असलेला तो नरऋषभ आपल्या योद्ध्यांमध्ये गाईंमधील वृषभाप्रमाणे झळकला.
7.120.7
मत्तद्विरदसङ्काशं मत्तद्विरदगामिनम् ।
प्रभिन्नमिव मातङ्गं यूथमध्ये व्यवस्थितम् ॥ ७.१२०.७ ॥
मदोन्मत्त हत्तीसारखा, मदोन्मत्त हत्तीच्या चालीने चालणारा; कळपाच्या मध्ये उभा असलेल्या मदमस्त हत्तीसारखा.
7.120.8
व्याधा इव जिघांसन्तस्त्वदीयाः समुपाद्रवन् ।
सात्यकिं समरे राजन्परिवव्रुस्तवात्मजाः ॥ ७.१२०.८ ॥
शिकाऱ्यांप्रमाणे मारण्याच्या इच्छेने तुमचे पुत्र धावून आले; हे राजा, युद्धात त्यांनी सात्यकीला वेढले.
7.120.9
द्रोणानीकमतिक्रान्तं भोजानीकं च दुस्तरम् ।
जलसन्धार्णवं तीर्त्वा काम्भोजानां च वाहिनीम् ॥ ७.१२०.९ ॥
द्रोणाची सेना ओलांडून, दुस्तर अशी भोजांची सेना आणि जलसंधाचा सागर पार करून, तसेच कांबोजांची सेनाही ओलांडून.
7.120.10
हार्दिक्यमकरान्मुक्तं तीर्णं वै सैन्यसागरम् ।
परिवव्रुः सुसङ्क्रुद्वास्त्वदीयाः सात्यकिं रथाः ॥ ७.१२०.१० ॥
हार्दिक्याच्या मगरीच्या तावडीतून सुटून, सैन्यसागर ओलांडलेल्या सात्यकीला, अत्यंत संतापलेल्या तुमच्या रथिकांनी वेढले.
7.120.11
दुर्योधनश्चित्रसेनो दुःशासनविविंशती ।
शकुनिर्दुःसहश्चैव युवा दुर्धर्षणः क्रथः ॥ ७.१२०.११ ॥
दुर्योधन, चित्रसेन, दुःशासन व विविंशती, शकुनी, दुःसह, तसेच तरुण दुर्धर्षण आणि क्रथ.
7.120.12
अन्ये च बहवः शूराः शस्त्रवन्तो दुरासदाः ।
पृष्ठतः सात्यकिं यान्तमन्वधावन्नमर्षिणः ॥ ७.१२०.१२ ॥
इतरही अनेक शूर, शस्त्रधारी, दुरासद, असहिष्णू योद्धे सात्यकी जात असताना त्याच्या मागे धावले.
7.120.13
अथ शब्दो महानासीत्तव सैन्यस्य मारिष ।
मारुतोद्धूतवेगस्य सागरस्येव पर्वणि ॥ ७.१२०.१३ ॥
हे माननीय, तेव्हा आपल्या सैन्यात मोठा कोलाहल उठला, वाऱ्याने वेगाने खवळलेल्या सागराच्या पर्वकाळातील गर्जनेसारखा.
7.120.14
तानभिद्रवतः सर्वान्समीक्ष्य शिनिपुङ्गवः ।
शनैर्याहीति यन्तारमब्रवीत्प्रहसन्निव ॥ ७.१२०.१४ ॥
ते सर्व धावून येत असलेले पाहून शिनिवंशातील श्रेष्ठ वीर हसत सारथ्याला म्हणाला, "हळू चालव."
7.120.15
इदमेति समुद्धूतं धार्तराष्ट्रबलं महत् ।
मामेवाभिमुखं तूर्णं गजाश्वरथपत्तिमत्।
नादयद्वै दिशः सर्वा रथघोषेण सारथे ॥ ७.१२०.१५ ॥
हे सारथ्या, धृतराष्ट्रपुत्रांचे हे महासैन्य हत्ती, घोडे, रथ आणि पायदळासह उसळून थेट माझ्या दिशेने वेगाने येत आहे; रथांच्या घरघरीने सर्व दिशा दुमदुमवीत.
7.120.16
पृथिवीं चान्तरिक्षं च कम्पयन्सागरानपि ।
एतद्बलार्णवं सूत वारयिष्ये महारणे।
पौर्णमास्यामिवोद्धूतं वेलेव मकरालयम् ॥ ७.१२०.१६ ॥
पृथ्वी, आकाश आणि सागरांनाही कंपित करणाऱ्या या सैन्यसागराला, हे सारथ्या, मी महायुद्धात अडवीन; पौर्णिमेच्या उसळत्या भरतीला किनारा अडवतो तसे.
7.120.17
पश्य मे सूत विक्रान्तमिन्द्रस्येव महामृधे ।
एष सैन्यानि शत्रूणां विधमामि शितैः शरैः ॥ ७.१२०.१७ ॥
हे सारथ्या, महायुद्धात इंद्रासारखा माझा पराक्रम पाहा. तीक्ष्ण बाणांनी मी शत्रूंच्या सैन्यांचा विध्वंस करीत आहे.
7.120.18
निहतानाहवे पश्य पदात्यश्वरथद्विपान् ।
मच्छरैरग्निसङ्काशैर्विद्धदेहान्सहस्रशः ॥ ७.१२०.१८ ॥
युद्धात मारले गेलेले पायदळ, घोडे, रथ आणि हत्ती पाहा. अग्नीसारख्या माझ्या बाणांनी हजारो देह भेदले जाऊन पडले आहेत.
7.120.19
इत्येवं ब्रुवतस्तस्य सात्यकेरमितौजसः ।
समीपे सैनिकास्ते तु शीघ्रमीयुर्युयुत्सवः।
जह्याद्रवस्व तिष्ठेति पश्यपश्येति वादिनः ॥ ७.१२०.१९ ॥
असे बोलणाऱ्या अमितपराक्रमी सात्यकीजवळ युद्धाची इच्छा धरणारे ते सैनिक त्वरेने आले, 'मार, पुढे हो, थांब, पाहा, पाहा' असे ओरडत.
7.120.20
तानेवं ब्रुवतो वीरान्सात्यकिर्निशितैः शरैः ।
जघानं त्रिशतानश्वान्कुञ्जरांश्च चतुःशतान्।
लध्वस्त्रश्चित्रयोधी च प्रहरञ्शिनिपुङ्गवः ॥ ७.१२०.२० ॥
ते वीर असे बोलत असतानाच शिनिवंशातील श्रेष्ठ सात्यकीने तीक्ष्ण बाणांनी तीनशे घोडे आणि चारशे हत्ती पाडले. हलक्या अस्त्रांचा, विचित्र योद्धा असलेला तो प्रहार करत होता.
7.120.21
स सम्प्रहारस्तुमुलस्तस्य तेषां च धन्विनाम् ।
देवासुररणप्रख्यः प्रावर्तत जनक्षयः ॥ ७.१२०.२१ ॥
त्याचा आणि त्या धनुर्धरांचा तो भयंकर संघर्ष देव-असुर युद्धासारखा झाला; मनुष्यांचा विनाश सुरू झाला.
7.120.22
मेघजालनिभं सैन्यं तव पुत्रस्य मारिष ।
प्रत्यगृह्णाच्छिनेः पौत्रः शरैराशीविषोपमैः ॥ ७.१२०.२२ ॥
हे महाराज, तुमच्या पुत्राच्या मेघसमूहासारख्या सैन्याला शिनीच्या नातवाने विषारी सापांसारख्या बाणांनी अडवले.
7.120.23
प्रच्छाद्यमानः समरे शरजालैः स वीर्यवान् ।
असम्भ्रमन्महाराज तावकानवधीद्बहून् ॥ ७.१२०.२३ ॥
हे महाराज, युद्धात बाणांच्या जाळ्याने झाकला गेला असतानाही तो पराक्रमी न डगमगता तुमचे अनेक योद्धे मारत राहिला.
7.120.24
आश्चर्यं तत्र राजेन्द्र सुमहद्दृष्टवानहम् ।
न मोघः सायकः कश्चित्सात्यकेरभवत्प्रभो ॥ ७.१२०.२४ ॥
हे राजेंद्रा, तेथे मी एक मोठे आश्चर्य पाहिले; हे प्रभो, सात्यकीचा एकही बाण व्यर्थ गेला नाही.
7.120.25
रथनागाश्वकलिलः पदात्यूर्मिसमाकुलः ।
शैनेयवेलामासाद्य स्थितः सैन्यमहार्णवः ॥ ७.१२०.२५ ॥
रथ, हत्ती आणि घोड्यांनी भरलेला, पायदळाच्या लाटांनी खवळलेला तो सैन्यमहासागर शैनेयाच्या (सात्यकीच्या) किनाऱ्याशी येऊन थांबला.
7.120.26
सम्भ्रान्तनरनागाश्वमावर्तत मुहुर्मुहुः ।
तत्सैन्यमिषुभिस्तेन वध्यमानं समन्ततः।
बभ्राम तत्रतत्रैव गावः शीतार्दिता इव ॥ ७.१२०.२६ ॥
भयभीत झालेले नर, हत्ती आणि घोडे वारंवार मागे फिरले; त्याच्या बाणांनी सर्व बाजूंनी मारली जाणारी ती सेना थंडीने पीडित गाईंप्रमाणे इकडे-तिकडे भटकली.
7.120.27
पदातिनं रथं नागं सादिनं तुरगं तथा ।
अविद्वं तत्र नाद्राक्षं युयुधानस्य सायकैः ॥ ७.१२०.२७ ॥
पायदळ, रथ, हत्ती, घोडेस्वार, घोडा — यांपैकी कोणीही तेथे युयुधानाच्या (सात्यकीच्या) बाणांनी न विंधलेला मी पाहिला नाही.
7.120.28
न तादृक्कदनं राजन्कृतवांस्तत्र फल्गुनः ।
यादृक्क्षयमनीकानामकरोत्सात्यकिर्नृप ॥ ७.१२०.२८ ॥
हे राजा, तेथे फाल्गुनाने (अर्जुनाने) तशी कत्तल केली नव्हती; हे नृपा, सात्यकीने सैन्यांचा जसा नाश केला तसा.
7.120.29
अत्यर्जुनं शिनेः पौत्रो युध्यते पुरुषर्षभः ।
वीतभीर्लाघवोपेतः कृतित्वं सम्प्रदर्शयन् ॥ ७.१२०.२९ ॥
शिनीचा नातू, नरांमधील वृषभ (सात्यकी), अर्जुनालाही मागे टाकत, निर्भयपणे, चपळतेने, आपले कौशल्य दाखवत युद्ध करीत होता.
7.120.30
ततो दुर्योधनो राजा सात्वतस्य त्रिभिः शरैः ।
विव्याध सूतं निशितैश्चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ ७.१२०.३० ॥
मग राजा दुर्योधनाने सात्वताच्या (सात्यकीच्या) सारथ्याला तीन बाणांनी विंधले, आणि त्याच्या चार घोड्यांना चार तीक्ष्ण बाणांनी विंधले.
7.120.31
सात्यकिं च त्रिभिर्विद्व्वा पुनरष्टाभिरेव च ।
दुःशासनः षोडशभिर्विव्याध शिनिपुङ्गवम् ॥ ७.१२०.३१ ॥
सात्यकीला तीन बाणांनी विंधून पुन्हा आठांनीही; आणि दुःशासनाने सोळा बाणांनी शिनिवंशातील श्रेष्ठ वीराला विंधले.
7.120.32
शकुनिः पञ्चविंशत्या चित्रसेनश्च पञ्चभिः ।
दुःसहः पञ्चदशभिर्विव्याधोरसि सात्यकिम् ॥ ७.१२०.३२ ॥
शकुनी पंचवीसने, चित्रसेन पाचने; दुःसह पंधरा बाणांनी सात्यकीच्या छातीवर प्रहार केला.
7.120.33
उत्स्मयन्वृष्णिशार्दूलस्तथा बाणैः समाहतः ।
तानविध्यन्महाराज सर्वानेव त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ७.१२०.३३ ॥
वृष्णिवंशातील सिंह सात्यकी बाणांनी आघात होऊनही हसत, हे महाराजा, त्या सर्वांना प्रत्येकी तीन-तीन बाणांनी विंधले.
7.120.34
गाढविद्धानरीन्कृत्वा मार्गणैः सोऽतितेजनैः ।
शैनेयः श्येनवत्सङ्ख्ये व्यचरल्लघुविक्रमः ॥ ७.१२०.३४ ॥
अति तीक्ष्ण बाणांनी शत्रूंना खोलवर जखमी करून शैनेय सात्यकी रणांगणात बाजासारखा चपळपणे संचार करू लागला.
7.120.35
सौबलस्य धनुश्छित्त्वा हस्तावापं निकृत्य च ।
दुर्योधनं त्रिभिर्बाणैरभ्यविध्यत्स्तनान्तरे ॥ ७.१२०.३५ ॥
सौबल (शकुनी) याचे धनुष्य तोडून, त्याची मूठही छाटून, तीन बाणांनी दुर्योधनाच्या छातीच्या मध्यभागी विंधले.
7.120.36
चित्रसेनं शतेनैव दशभिर्दुःसहं तथा ।
दुःशासनं तु विंशत्या विव्याध शिनिपुङ्गवः ॥ ७.१२०.३६ ॥
चित्रसेनाला शंभराने, दुःसहाला दहाने; आणि दुःशासनाला वीसाने शिनिवंशातील श्रेष्ठ वीराने विंधले.
7.120.37
अथान्यद्धनुरादाय श्यालस्तव विशाम्पते ।
अष्टाभिः सात्यकिं विद्व्वा पुनर्विव्याध पञ्चभिः ॥ ७.१२०.३७ ॥
मग दुसरे धनुष्य घेऊन, हे प्रजापते, तुमच्या मेहुण्याने सात्यकीला आठ बाणांनी विद्ध केले आणि पुन्हा पाच बाणांनी विद्ध केले.
7.120.38
दुःशासनश्च दशभिर्दुःसहश्च त्रिभिः शरैः ।
दुर्मुखश्च द्वादशभी राजन्विव्याध सात्यकिम् ॥ ७.१२०.३८ ॥
दुःशासनाने दहा आणि दुःसहाने तीन बाणांनी, हे राजन्, दुर्मुखाने बारा बाणांनी सात्यकीला विद्ध केले.
7.120.39
दुर्योधनस्त्रिसप्तत्या किद्व्वा भारत माधवम् ।
ततोस्य निशितैर्बाणैस्त्रिभिर्विव्याध सारथिम् ॥ ७.१२०.३९ ॥
दुर्योधनाने त्र्याहत्तर बाणांनी, हे भारता, माधवाला विद्ध केले; मग त्याच्या तीन तीक्ष्ण बाणांनी सारथ्याला विद्ध केले.
7.120.40
तान्सर्वान्सहिताञ्शूरान्यतमानान्महारथान् ।
पञ्चभिः पञ्चभिर्बाणैः पुनर्विव्याध सात्यकिः ॥ ७.१२०.४० ॥
एकत्र लढणाऱ्या त्या सर्व शूर महारथींना सात्यकीने पुन्हा पाच-पाच बाणांनी विद्ध केले.
7.120.41
ततः स रथिनां श्रेष्ठस्तव पुत्रस्य सारथिम् ।
आजघानाशु भल्लेन स हतो न्यपतद्भुवि ॥ ७.१२०.४१ ॥
मग रथिकांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्याने तुमच्या पुत्राच्या सारथ्याला भल्ल बाणाने त्वरित मारले; तो मरून भूमीवर पडला.
7.120.42
पतिते सारथौ तस्मिंस्तव पुत्ररथः प्रभो ।
वातायमानैस्तैरश्वैरपानीयत सङ्गरात् ॥ ७.१२०.४२ ॥
हे प्रभो, तो सारथी पडल्यावर तुमच्या पुत्राचा रथ वाऱ्यासारख्या वेगवान त्या घोड्यांनी युद्धातून दूर नेला गेला.
7.120.43
ततस्तव सुतो राजन्सैनिकाश्च विशाम्पते ।
राज्ञो रथमभिप्रेक्ष्य विद्रुताः शतशोऽभवन् ॥ ७.१२०.४३ ॥
तेव्हा हे राजा, तुमचा पुत्र आणि सैनिक, हे प्रजापालका, राजाचा रथ पाहून शेकडो पळून गेले.
7.120.44
विद्रुतं तत्र तत्सैन्यं दृष्ट्वा भारत सात्यकिः ।
अवाकिरच्छरैस्तीक्ष्णै रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः ॥ ७.१२०.४४ ॥
हे भारता, तिथे ते सैन्य पळताना पाहून सात्यकीने सोन्याची पिसे असलेले, दगडावर धार लावलेले तीक्ष्ण बाण वर्षविले.
7.120.45
विद्राव्य सर्वसैन्यानि तावकानि सहस्रशः ।
प्रययौ सात्यकी राजञ्श्वेताश्वस्य रथं प्रति ॥ ७.१२०.४५ ॥
हे राजा, तुमची हजारो सर्व सैन्ये पळवून सात्यकी श्वेताश्वाच्या रथाकडे गेला.
7.120.46
तं प्रयान्तं महाबाहुं तावकाः प्रेक्ष्य मारिष ।
दृष्टं चादृष्टवत्कृत्वा क्रियामन्यामयोजयन् ॥ ७.१२०.४६ ॥
हे माननीय, त्या महाबाहूला पुढे जाताना पाहून तुमच्या योद्ध्यांनी, जे पाहिले होते ते न पाहिल्यासारखे करून, दुसरेच काम हाती घेतले.
7.120.47
तं शरानाददानं च रक्षमाणं च सारथिम् ।
आत्मानं पालयानं च तावकाः समपूजयन् ॥ ७.१२०.४७ ॥
बाण घेत, सारथ्याचे रक्षण करत आणि स्वतःचेही रक्षण करत असलेल्या त्याचा तुमच्या योद्ध्यांनी गौरव केला.