મહાભારત · અધ્યાય 7.121
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.121.1
सम्प्रद्य महत्सैन्यं यान्तं शैनेयमर्जुनम् ।
निर्हीका मम ते पुत्राः किमकुर्वत सञ्जय ॥ ७.१२१.१ ॥
સંજય, શૈનેય (સાત્યકિ) મહાન સેના પર ધસી જઈને આગળ વધ્યો ત્યારે મારા નિર્લજ્જ પુત્રોએ શું કર્યું?
7.121.2
कथं वैषां तदा युद्धे धृतिरासीन्मुमूर्षताम् ।
शैनेयचरितं दृष्ट्वा यादृशं सव्यसाचिनः ॥ ७.१२१.२ ॥
સવ્યસાચી (અર્જુન) જેવું શૈનેયનું કાર્ય જોઈને, યુદ્ધમાં મરવા ઇચ્છતા તેમનામાં ધૈર્ય કેવું રહ્યું?
7.121.3
किं नु वक्ष्यन्ति ते क्षात्रं सैन्यमध्ये पराजिताः ।
कथं नु सात्यकिर्युद्धे व्यतिक्रान्तो महायशाः ॥ ७.१२१.३ ॥
સેનાની વચ્ચે પરાજિત થયેલા તે ક્ષત્રિયો શું કહેશે? મહાયશસ્વી સાત્યકિ યુદ્ધમાં તેમને કેવી રીતે વટાવી ગયો?
7.121.4
कथं च मम पुत्राणां जीवतां तत्र सञ्जय ।
शैनेयोऽभिययौ युद्धे तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१२१.४ ॥
સંજય, ત્યાં મારા પુત્રો જીવતા હતા ત્યારે શૈનેય યુદ્ધમાં કેવી રીતે આગળ વધ્યો? સંજય, એ મને કહે.
7.121.5
अत्यद्भुतमिदं तात त्वत्सकाशाच्छृणोम्यहम् ।
एकस्य बहुभिः सार्धं शत्रुभिस्तैर्महारथैः ॥ ७.१२१.५ ॥
પ્રિય, તારી પાસેથી હું આ અતિ અદ્ભુત વાત સાંભળું છું કે એક જણ તે અનેક શત્રુ મહારથીઓ સાથે લડ્યો.
7.121.6
विपरीतमहं मन्ये मन्दभाग्यं सुतं प्रति ।
यत्रावध्यन्त समरे सात्वतेन महारथाः ॥ ७.१२१.६ ॥
મારા મંદભાગ્ય પુત્રો વિશે હું બધું ઊલટું માનું છું; જ્યાં યુદ્ધમાં મહારથીઓ સાત્વત (સાત્યકિ) દ્વારા મરાયા.
7.121.7
एकस्य हि न पर्याप्तं यत्सैन्यं तस्य सञ्जय ।
क्रुद्धस्य युयुधानस्य सर्वे तिष्ठन्तु पाण्डवाः ॥ ७.१२१.७ ॥
હે સંજય, ક્રોધિત યુયુધાન એકલો જ પર્યાપ્ત છે; તેની સેના સામે બધા પાંડવો ઊભા રહે.
7.121.8
निर्जित्य समरे द्रोणं कृतिनं चित्रयोधिनम् ।
यथा पशुगणान्सिंहस्तद्वद्धन्ता सुतान्मम ॥ ७.१२१.८ ॥
યુદ્ધમાં કુશળ અને વિચિત્ર યોદ્ધા દ્રોણને જીતીને, સિંહ જેમ પશુઓના ટોળાને મારે તેમ તે મારા પુત્રોને મારશે.
7.121.9
कृतवर्मादिभिः शूरैर्यत्तैर्बहुभिराहवे ।
युयुधानो न शकितो हन्तुं यत्पुरुषर्षभः ॥ ७.१२१.९ ॥
કૃતવર્મા વગેરે ઘણા શૂરવીરોએ યુદ્ધમાં પ્રયત્ન કર્યો છતાં, હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, યુયુધાનને મારી શક્યા નહીં.
7.121.10
नैतदीदृशकं युद्धं कृतवांस्तत्र फल्गुनः ।
यादृशं कृतवान्युद्धं शिनेर्नप्ता महायशाः ॥ ७.१२१.१० ॥
ત્યાં ફાલ્ગુને આવું યુદ્ધ કર્યું નહોતું — મહાયશસ્વી શિનિના પૌત્રે જેવું કર્યું હતું તેવું.
7.121.11
तव दुर्मन्त्रिते राजन्दुर्योधनकृतेन च ।
शृणुष्वावहितो भूत्वा यत्ते वक्ष्यामि भारत ॥ ७.१२१.११ ॥
હે રાજા, તમારી દુષ્ટ મંત્રણા અને દુર્યોધનના કૃત્યથી — હે ભારત, સાવધાન થઈને સાંભળો, જે હું તમને કહું છું.
7.121.12
ते पुनः सन्न्यवर्तन्त कृत्वा संशपथान्मिथः ।
परां युद्धे मतिं क्रूरां तव पुत्रस्य शासनात् ॥ ७.१२१.१२ ॥
તેમણે એકબીજાને શપથ આપીને ફરી પાછા ફર્યા; તમારા પુત્રના આદેશથી યુદ્ધમાં ક્રૂર નિશ્ચય ધારણ કર્યો.
7.121.13
त्रीणि सादिसहस्राणि दुर्योधनपुरोगमाः ।
शककाम्भोजबालह्लीका यवनाः पारदास्तथा ॥ ७.१२१.१३ ॥
દુર્યોધન જેમની આગળ હતો એવા ત્રણ હજાર અશ્વારોહી — શક, કાંબોજ, બાહ્લીક, યવન તથા પારદ.
7.121.14
कुलिन्दास्तङ्कणाम्बष्ठाः पैशाचाश्च सबर्बराः ।
पार्वतीयाश्च राजेन्द्र क्रुद्धाः पाषाणपाणयः।
अभ्यद्रवन्त शैनेयं शलभाः पावकं यथा ॥ ७.१२१.१४ ॥
કુલિન્દ, તંકણ, અંબષ્ઠ, પૈશાચ, સબર્બર અને પર્વતીય — હે રાજેન્દ્ર — ક્રોધે ભરાઈ હાથમાં પથ્થર લઈ શૈનેય પર તૂટી પડ્યા, જેમ તીડ અગ્નિ પર.
7.121.15
युक्ताश्च पार्वतीयानां रथाः पाषाणयोधिनाम् ।
शूराः पञ्चशतं राजञ्शैनेयं समुपाद्रवन् ॥ ७.१२१.१५ ॥
પર્વતીય પથ્થરયોદ્ધાઓના જોડેલા રથો અને પાંચસો શૂરવીરો, હે રાજન, શૈનેય પર એકસાથે તૂટી પડ્યા.
7.121.16
ततो रथसहस्रेण महारथशतेन च ।
द्विरदानां सहस्रेण द्विसाहस्रैश्च वाजिभिः ॥ ७.१२१.१६ ॥
પછી એક હજાર રથો, સો મહારથીઓ, એક હજાર હાથીઓ અને બે હજાર ઘોડાઓ સાથે.
7.121.17
शरवर्षाणि मुञ्चन्तो विविधानि महारथाः ।
अभ्यद्रवन्त शैनेयमसङ्ख्येयाश्च पत्तयः ॥ ७.१२१.१७ ॥
વિવિધ બાણવર્ષા વરસાવતા મહારથીઓ શૈનેય પર તૂટી પડ્યા, અને અસંખ્ય પાયદળ પણ.
7.121.18
तांश्च सञ्चोदयन्सर्वान्घ्नतैनमिति भारत ।
दुःशासनो महाराज सात्यकिं पर्यवारयत् ॥ ७.१२१.१८ ॥
તે સૌને ઉશ્કેરતાં, 'આને મારો!' એમ કહીને, હે ભરતવંશી, હે મહારાજ, દુઃશાસને સાત્યકિને ઘેરી લીધો.
7.121.19
तत्राद्भुतमपश्याम शैनेयचरितं महत् ।
यदेको बहुभिः सार्धमसम्भ्रान्तमयुध्यत ॥ ७.१२१.१९ ॥
ત્યાં અમે શૈનેય (સાત્યકિ)નું અદ્ભુત અને મહાન પરાક્રમ જોયું; તે એકલો ઘણાની સામે અવિચલિત થઈને લડતો હતો.
7.121.20
अवधीच्च रथानीकं द्विरदानां च तद्बलम् ।
सादिनश्चैव तान्सर्वान्दस्यूनपि च सर्वशः ॥ ७.१२१.२० ॥
તેણે રથસેના અને તે ગજસેનાનો પણ સંહાર કર્યો; બધા અશ્વારોહીઓ અને બધા દસ્યુઓને પણ મારી નાખ્યા.
7.121.21
तत्र चक्रैर्विमथितैर्भग्नैश्च परमायुधैः ।
अक्षैश्च बहुधा भग्नैरीषादण्डकबन्धुरैः ॥ ७.१२१.२१ ॥
ત્યાં તૂટેલાં પૈડાં, ભાંગેલાં ઉત્તમ આયુધો, અનેક રીતે તૂટેલી ધરીઓ અને ઈષા-દંડોથી (ભૂમિ ભરાઈ ગઈ હતી).
7.121.22
कुञ्जरैर्मथितैश्चापि ध्वजैश्च विनिपातितैः ।
वर्मभिश्च तथाऽनीकैर्व्यवकीर्णा वसुन्धरा ॥ ७.१२१.२२ ॥
હાથીઓથી કચડાયેલી, પાડી નાખેલી ધ્વજાઓ, બખ્તરો અને સેનાઓથી તે વસુંધરા વેરાયેલી હતી.
7.121.23
स्रग्भिराभरणैर्वस्त्रैरनुकर्षैश्च मारिष ।
सञ्छन्ना वसुधा तत्र द्यौर्ग्रहैरिव भारत ॥ ७.१२१.२३ ॥
હે માનનીય, હે ભારત, ત્યાં માળાઓ, આભૂષણો, વસ્ત્રો અને રથના બંધનોથી તે ભૂમિ ઢંકાયેલી હતી, જેમ આકાશ ગ્રહોથી.
7.121.24
गिरिरूपधरैश्चापि पतितैश्च महागजैः ।
म्लेच्छस्थितैर्महाराज भिन्नाञ्जनचयोपमैः ॥ ७.१२१.२४ ॥
હે મહારાજ, પર્વતનું રૂપ ધારણ કરેલા, પડી ગયેલા મહાગજોથી, મ્લેચ્છોની વચ્ચે પડેલા, ભાંગેલા કાજળના ઢગલા જેવા.
7.121.25
मृगैर्मन्द्रैश्च भद्रैश्च मृगमन्द्रैस्तथाऽपरैः ।
भद्रैर्मन्द्रमृगैश्चैव मृगभद्रैस्तथैव च ॥ ७.१२१.२५ ॥
મૃગ, મંદ્ર અને ભદ્ર હાથીઓથી, તથા મૃગ-મંદ્ર અને અન્ય (હાથીઓથી), ભદ્ર, મંદ્ર-મૃગ અને મૃગ-ભદ્ર હાથીઓથી પણ.
7.121.26
भद्रमन्द्रैश्चैव तथा तथा भद्रमृगैरपि ।
तत्रतत्र धरा कीर्णा शयानैः पर्वतोपमैः ॥ ७.१२१.२६ ॥
ભદ્ર-મંદ્ર અને ભદ્ર-મૃગ હાથીઓથી પણ; ઠેરઠેર ધરતી પર્વતો જેવા પડેલા (હાથીઓ) થી ભરાઈ હતી.
7.121.27
अञ्जनस्य कुले जाता वामनस्य च भारत ।
सुप्रतीककुले जाता महापद्मकुले तथा ॥ ७.१२१.२७ ॥
હે ભારત! અંજન અને વામનના કુળમાં જન્મેલા, સુપ્રતીકના કુળમાં જન્મેલા, અને મહાપદ્મના કુળમાં જન્મેલા (હાથીઓ).
7.121.28
ऐरावतकुले चैव तथाऽन्येषु कुलेषु च ।
जाता दन्तिवरा राजञ्शेरते बहवो हताः ॥ ७.१२१.२८ ॥
ઐરાવત કુળમાં અને અન્ય કુળોમાં જન્મેલા શ્રેષ્ઠ હાથીઓ, હે રાજન! ઘણા મારાયેલા પડ્યા છે.
7.121.29
वनायुजान्पार्वतीयान्काम्भोजान्बाह्लिकानपि ।
तथा हयवरान्राजन्निजघ्ने तत्र सात्यकिः ॥ ७.१२१.२९ ॥
હે રાજન! વનાયુ, પાર્વતીય, કામ્બોજ અને બાહ્લીક જાતિના શ્રેષ્ઠ ઘોડાઓને પણ સાત્યકિએ ત્યાં મારી નાખ્યા.
7.121.30
नानादेशसमुत्थांश्च नानाजातींश्च दन्तिनः ।
निजघ्ने तत्र शैनेयः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१२१.३० ॥
વિવિધ દેશોમાં ઉત્પન્ન થયેલા, વિવિધ જાતિના હાથીઓને શૈનેય (સાત્યકિ)એ ત્યાં સેંકડો અને હજારોની સંખ્યામાં મારી નાખ્યા.
7.121.31
तेषु प्रकाल्यमानेषु दस्यून्दुःशासनोऽब्रवीत् ।
निवर्तध्वमधर्मज्ञा युध्यध्वं किं सृतेन वः ॥ ७.१२१.३१ ॥
તેઓ કપાઈ રહ્યા ત્યારે દુઃશાસને દસ્યુઓને કહ્યું, 'અધર્મ ન જાણનારાઓ, પાછા ફરો! લડો; ભાગવાથી તમને શું મળશે?'
7.121.32
तांश्चातिभग्नासन्सम्प्रेक्ष्य पुत्रो दुःशासनस्तव ।
पाषाणयोधिनः शूरान्पार्वतीयानचोदयत् ॥ ७.१२१.३२ ॥
તેમને અતિશય હારેલા જોઈને તમારા પુત્ર દુઃશાસને પથ્થર-યોદ્ધા, પર્વતવાસી શૂરવીરોને આગળ વધવા પ્રેર્યા.
7.121.33
अश्मयुद्धेषु कुशला नैतञ्जानापि सात्यकिः ।
अश्मयुद्धमजानन्तं हतैनं युद्धकामुकम् ॥ ७.१२१.३३ ॥
પથ્થર-યુદ્ધમાં કુશળ સાત્યકિ પણ આ જાણતા નહોતા; પથ્થર-યુદ્ધ ન જાણીને યુદ્ધની ઇચ્છા રાખનારને આ મારી નાખશે.
7.121.34
तथैव कुरवः सर्वे नाश्मयुद्धविशारदाः ।
अभिद्रवत माभैष्ट न वः प्राप्स्यति सात्यकिः ॥ ७.१२१.३४ ॥
એ જ રીતે બધા કૌરવો પથ્થર-યુદ્ધમાં નિપુણ નથી; આગળ ધસો, ડરશો નહિ; સાત્યકિ તમને પામી નહિ શકે.
7.121.35
ते पार्वतीया राजानः सर्वे पाषाणयोधिनः ।
अभ्यद्रवन्त शैनेयं राजानमिव मन्त्रिणः ॥ ७.१२१.३५ ॥
તે પર્વતવાસી રાજાઓ, પથ્થર-યોદ્ધાઓ બધા શૈનેય સાત્યકિ પર એવી રીતે તૂટી પડ્યા જેમ મંત્રીઓ રાજા પર તૂટી પડે.
7.121.36
ततो गजशिरःप्रख्यैरुपलैः शैलवासिनः ।
उद्यतैर्युयुधानस्य पुरतस्तस्थुराहवे ॥ ७.१२१.३६ ॥
ત્યારે હાથીના માથા જેવા મોટા પથ્થરો ઉપાડીને પર્વતવાસીઓ યુદ્ધમાં યુયુધાનની સામે ઊભા રહ્યા.
7.121.37
क्षेरणीयैस्तथाप्यन्ये सात्वतस्य वधैषिणः ।
चोदितास्तव पुत्रेण सर्वतो रुरुधुर्दिशः ॥ ७.१२१.३७ ॥
સાત્વતના (સાત્યકિના) વધની ઇચ્છા રાખનારા બીજાઓ, પથ્થર ફેંકનારાઓ સાથે, તમારા પુત્રથી પ્રેરાઈને, ચારે બાજુથી દિશાઓ ઘેરી વળ્યા.
7.121.38
तेषामापततामेव शिलायुद्धं चिकीर्षताम् ।
सात्यकिः प्रतिसन्धाय निशितान्प्राहिणोच्छरान् ॥ ७.१२१.३८ ॥
પથ્થરોનું યુદ્ધ કરવા ઇચ્છતા તેઓ ધસી આવતા હતા ત્યારે, સાત્યકિએ બાણ ચડાવીને તીક્ષ્ણ બાણો છોડ્યા.
7.121.39
तामश्मवृष्टिं तुमुलां पार्वतीयैः समीरिताम् ।
चिच्छेदोरगसंकाशैर्नाराचैः शिनिपुङ्गवः ॥ ७.१२१.३९ ॥
પર્વતવાસીઓએ ફેંકેલી તે ભયંકર પથ્થરોની વર્ષાને શિનિઓમાં શ્રેષ્ઠે સર્પ સમાન નારાચ બાણોથી કાપી નાખી.
7.121.40
तैरश्मचूर्णैर्दीप्यद्भिः खद्योतानामिव व्रजैः ।
प्रायः सैन्यान्यहन्यन्त हाहाभूतानि मारिष ॥ ७.१२१.४० ॥
આગિયાના ટોળા જેવા ચમકતા તે પથ્થરના ટુકડાઓથી, હે પૂજ્ય, સેનાઓ લગભગ હણાઈ ગઈ અને 'હાય હાય' પોકારવા લાગી.
7.121.41
ततः पञ्चशतं शूराः समुद्यतमहाशिलाः ।
निकृत्तबाहवो राजन्निपेतुर्धरणीतले ॥ ७.१२१.४१ ॥
પછી, હે રાજન, મોટા પથ્થરો ઉપાડેલા પાંચસો શૂરવીરો, હાથ કપાઈને ધરતી પર પડ્યા.
7.121.42
सात्वतस्य च भल्लेन निष्पिष्टैस्तैस्तथाऽद्रिभिः ।
न्यपतन्निहता म्लेच्छास्तत्रतत्र गतासवः ॥ ७.१२१.४२ ॥
સાત્યકિના ભલ્લ બાણથી અને તે પથ્થરોથી ચગદાઈને મ્લેચ્છો ઠેર ઠેર હણાઈને નિષ્પ્રાણ થઈ પડ્યા.
7.121.43
ते हन्यमानाः समरे सात्वतेन महात्मना ।
अश्मवृष्टिं महाघोरां पातयन्ति स्म सात्वते ॥ ७.१२१.४३ ॥
યુદ્ધમાં મહાત્મા સાત્વત દ્વારા માર્યા જતા તેમણે સાત્વત પર અત્યંત ભયાનક પથ્થરોનો વરસાદ વરસાવ્યો.
7.121.44
पाषाणयोधिनः शूरान्यतमानानवस्थितान् ।
न्यवधीद्बहुसाहस्रांस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.१२१.४४ ॥
પથ્થરોથી લડતા, પ્રયત્ન કરતા, સ્થિર ઊભેલા હજારો શૂરવીરોને તેણે મારી નાખ્યા; તે અદ્ભુત જેવું બન્યું.
7.121.45
ततः पुनर्बस्तमुखैरश्मवृष्टीः समन्ततः ।
अधोबस्तैः स्थूलबस्तैर्दरदैः खसतङ्कणैः ॥ ७.१२१.४५ ॥
પછી તેમણે બકરાના મુખવાળા, નીચેના મુખવાળા, જાડા મુખવાળા શસ્ત્રો તથા દરદો અને ખસ-ટંકણો સાથે ચારેય બાજુથી ફરી પથ્થરોનો વરસાદ કર્યો.
7.121.46
लम्बकैश्च कुणिन्दैश्च क्षिप्ताः क्षिप्ताश्च सात्यकिः ।
नाराचैः प्रतिचिच्छेद प्रतिपत्तिविशारदः ॥ ७.१२१.४६ ॥
લંબકો અને કુણિંદો દ્વારા વારંવાર ફેંકાયેલા પથ્થરોને પ્રતિકારમાં કુશળ સાત્યકિએ નારાચ બાણોથી કાપી નાખ્યા.
7.121.47
अद्रीणां भिद्यमानानामन्तरिक्षे शितैः शरैः ।
शब्देन प्राद्रवन्सङ्ख्ये रथाश्वगजपत्तयः ॥ ७.१२१.४७ ॥
આકાશમાં તીક્ષ્ણ બાણોથી તૂટતા પથ્થરોના અવાજથી યુદ્ધમાં રથ, અશ્વ, ગજ અને પાયદળ ભાગી ગયા.
7.121.48
अश्मचूर्णैरवाकीर्णा मनुष्यगजवाजिनः ।
नाशक्नुवन्नवस्थातुं भ्रमरैरिव दंशिताः ॥ ७.१२१.४८ ॥
પથ્થરના ભૂકાથી ઢંકાયેલા માણસો, હાથીઓ અને ઘોડાઓ ઊભા રહી શક્યા નહીં, જાણે ભમરાઓએ ડંખ માર્યો હોય.
7.121.49
हतशिष्टाः सरुधिरा भिन्नमस्तकपिण्डिकाः ।
विभिन्नशिरसो राजन्दन्तैश्छिन्नैश्च दन्तिनः।
निर्धूतैश्च करैर्नागा व्यङ्गाश्च शतशः कृताः ॥ ७.१२१.४९ ॥
હે રાજન્, મરાયા વિનાના બચેલા હાથીઓ લોહીથી ખરડાયેલા હતા; તેમના મસ્તક અને કપાળ ફાટેલા હતા. હે રાજન્, તેમના માથા છિન્નભિન્ન હતા, દાંત તૂટેલા હતા. સૂંઢ ઝાટકતા સેંકડો હાથીઓ અપંગ બનાવાયા.
7.121.50
हत्वा पञ्चशतं योधांस्तत्क्षणेनैव मारिष ।
व्यचरत्पृतनामध्ये शैनेयः कृतहस्तवत् ॥ ७.१२१.५० ॥
હે મારિષ, તે જ ક્ષણે પાંચસો યોદ્ધાઓને મારીને શૈનેય (સાત્યકિ) સેનાની વચ્ચે કુશળ હાથવાળાની જેમ વિચરવા લાગ્યો.
7.121.51
कुञ्जराः सन्न्यवर्तन्त युयुधानेन मोहिताः ॥ ७.१२१.५१ ॥
યુયુધાનથી મૂંઝાયેલા હાથીઓ પાછા ફર્યા.
7.121.52
अश्मनां भिद्यमानानां सायकैः श्रूयते ध्वनिः ।
पद्मपत्रेषुधाराणां पतन्तीनामिव ध्वनिः ॥ ७.१२१.५२ ॥
બાણોથી તૂટતા પથ્થરોનો અવાજ સંભળાય છે; કમળની પાંખડી જેવી બાણધારાઓ પડતી હોય તેવો એ અવાજ છે.
7.121.53
ततः शब्दः समभवत्तव सैन्यस्य मारिष ।
माधवेनार्द्यमानस्य सागरस्येव पर्वणि ॥ ७.१२१.५३ ॥
ત્યારે, હે મારિષ, માધવ (સાત્યકિ) દ્વારા પીડાતી તમારી સેનામાં અવાજ ઊઠ્યો; પૂર્ણિમાએ સાગર ખળભળ્યો હોય તેમ.
7.121.54
तं शब्दं तुमुलं श्रुत्वा द्रोणो यन्तारमब्रवीत् ।
एष सूत रणे क्रुद्धः सात्वतानां महारथः ॥ ७.१२१.५४ ॥
એ તુમુલ અવાજ સાંભળીને દ્રોણે સારથિને કહ્યું: હે સૂત, રણમાં ક્રોધે ભરાયેલો આ સાત્વતોનો મહારથી છે.
7.121.55
दारयन्बहुधा सैन्यं रणे चरति कालवत् ।
यत्रैष शब्दस्तुमुलस्तत्र सूत रथं नय ॥ ७.१२१.५५ ॥
યુદ્ધમાં સેનાને અનેક રીતે ચીરતો તે કાળ સમાન વિચરે છે. જ્યાં આ તુમુલ શબ્દ છે, હે સૂત, ત્યાં રથ લઈ ચાલ.
7.121.56
पाषाणयोधिभिर्नूनं युयुधानः समागतः ।
तथाहि रथिनः सर्वे हियन्ते विद्रुतैर्हयैः ॥ ७.१२१.५६ ॥
પથ્થરના યોદ્ધાઓ સાથે યુયુધાન ચોક્કસ ભિડાયો છે. બધા રથીઓને ભાગતા ઘોડાઓ ખેંચી જાય છે.
7.121.57
विशस्त्रकवचा रुग्णास्तत्रतत्र पतन्ति च ।
न शक्नुवन्ति यन्तारः संयन्तुं तुमुले हयान् ॥ ७.१२१.५७ ॥
શસ્ત્ર અને કવચ વગર, ઘાયલ થઈને તેઓ ઠેકઠેકાણે પડે છે. તુમુલમાં સારથિઓ ઘોડાને કાબૂમાં રાખી શકતા નથી.
7.121.58
इत्येतद्वचनं श्रुत्वा भारद्वाजस्य सारथिः ।
प्रत्युवाच ततो द्रोणं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ॥ ७.१२१.५८ ॥
આ વચન સાંભળીને ભારદ્વાજનો સારથિ, સર્વ શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ દ્રોણને ત્યારે ઉત્તર આપ્યો.
7.121.59
सैन्यं द्रवति चायुष्मन्कौरवेयं समन्ततः ।
पश्य योधान्रणे भग्नान्धावतो वै ततस्ततः ॥ ७.१२१.५९ ॥
હે આયુષ્માન, કૌરવોની સેના ચારેબાજુ ભાગે છે. રણમાં ભાંગી પડેલા, આમતેમ દોડતા યોદ્ધાઓને જુઓ.
7.121.60
इमे च संहताः शूराः पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ।
त्वामेव हि जिघांसन्त आद्रवन्ति समन्ततः ॥ ७.१२१.६० ॥
આ સંગઠિત શૂર પાંચાલો પાંડવો સાથે મળીને તને જ મારવાની ઇચ્છાથી ચારેબાજુથી ધસી આવે છે.
7.121.61
अत्र कार्यं समाधत्स्व प्राप्तकालमरिन्दम ।
स्वाने वा गमने वापि दूरं यातश्च सात्यकिः ॥ ७.१२१.६१ ॥
હે શત્રુદમન, અહીં યોગ્ય સમયે તમારું કર્તવ્ય બજાવો. સાત્યકિ પોતાના સ્થાને છે, અથવા ઘણો દૂર ચાલ્યો ગયો છે.
7.121.62
तथैवं वदतस्तस्य भारद्वाजस्य सारथेः ।
प्रत्यदृश्यत शैनेयो निघ्नन्बहुविधान्रथान् ॥ ७.१२१.६२ ॥
ભારદ્વાજ (દ્રોણ)ના સારથિ આ પ્રમાણે બોલતા હતા ત્યારે, અનેક પ્રકારના રથોનો સંહાર કરતો શૈનેય (સાત્યકિ) દેખાયો.
7.121.63
ते वध्यमानाः समरे युयुधानेन तावकाः ।
युयुधानरथं त्यक्त्वा द्रोणानीकाय दुद्रुवुः ॥ ७.१२१.६३ ॥
યુદ્ધમાં યુયુધાન (સાત્યકિ) દ્વારા મારાઈ રહેલા તમારા યોદ્ધાઓ યુયુધાનનો રથ છોડીને દ્રોણની સેના તરફ ભાગ્યા.
7.121.64
यैस्तु दुःशासनः सार्धं रथैः पूर्वं न्यवर्तत ।
ते भीतास्त्वभ्यधावन्त सर्वे द्रोणरथं प्रति ॥ ७.१२१.६४ ॥
પહેલાં દુઃશાસન સાથે રથો સહિત જેઓ પાછા ફર્યા ન હતા, તેઓ ભયભીત થઈને બધા દ્રોણના રથ તરફ દોડ્યા.