Mahābhārata · Adhyāya 7.124
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.124.1
किं तस्यां मम सेनायां नासन्केचिन्महारथाः ।
ये तथा सात्यकिं यान्तं नैवाघ्नन्नाप्यवारयन् ॥ ७.१२४.१ ॥
¿No había en mi ejército grandes guerreros de carro que, cuando Sātyaki se marchaba, ni lo golpearan ni lo detuvieran?
7.124.2
एको हि समरे कर्म कृतवान्सत्यविक्रमः ।
शक्रतुल्यबलो युद्धे महेन्द्रो दानवेष्विव ॥ ७.१२४.२ ॥
Solo en la batalla aquel de verdadero valor realizó la hazaña; de fuerza igual a Śakra en la guerra, como Mahendra entre los Dānavas.
7.124.3
अथवा शून्यमासीत्तद्येन यातः स सात्यकिः ।
हतभूयिष्ठमथवा येन यातः स सात्यकिः ॥ ७.१२४.३ ॥
¿O estaba vacío el camino por el que se fue Sātyaki? ¿O estaba el camino por el que se fue cubierto en su mayor parte de muertos?
7.124.4
यत्कृतं वृष्णिवीरेण कर्म शंससि मे रणे ।
नैतदुत्सहते कर्तुं कर्म शक्रोऽपि सञ्जय ॥ ७.१२४.४ ॥
Me describes, Sañjaya, la hazaña que realizó en la batalla el héroe de los Vṛṣṇi; ni siquiera Indra podría llevarla a cabo.
7.124.5
अश्रद्धेयमचिन्त्यं च कर्म तस्य महात्मनः ।
वृष्ण्यन्धकप्रवीरस्य श्रुत्वा मे व्यथितं मनः ॥ ७.१२४.५ ॥
La hazaña de aquel magnánimo, principal héroe de los Vṛṣṇi y Andhaka, es increíble e inconcebible; al oírla, mi mente se ha turbado.
7.124.6
न सन्ति तस्मात्पुत्रा मे यथा सञ्जय भाषसे ।
एको वै बहुलाः सेनाः प्रामृद्गात्सत्यविक्रमः ॥ ७.१२४.६ ॥
Según hablas, Sañjaya, parece que mis hijos ya no existen; un solo guerrero de verdadero valor ha aplastado muchos ejércitos.
7.124.7
कथं च युध्यमानानामपक्रान्ती महात्मनाम् ।
एको बहूनां शैनेयस्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१२४.७ ॥
Sañjaya, ¿cómo luchó el solo Śaineya contra muchos cuando los magnánimos guerreros se retiraban? Cuéntamelo.
7.124.8
राजन्सेनासमुद्योगो रथनागाश्वपत्तिमान् ।
अतुल्यस्तव सेनायां युगान्तसदृशोऽभवत् ॥ ७.१२४.८ ॥
Oh rey, la concentración de tu ejército, con carros, elefantes, caballos e infantes, fue incomparable y se volvió como el fin de una era.
7.124.9
आहूतेषु समूहेषु तव सैन्यस्य मानद ।
नास्ति लोके समः कश्चित्समूह इति मे मतिः ॥ ७.१२४.९ ॥
Oh dador de honor, entre las asambleas convocadas de tu ejército, en mi opinión no hay en el mundo otra asamblea igual a ella.
7.124.10
तत्रव देवास्त्वभाषन्त चारणाश्च समागताः ।
एतदन्ताः समूहा वै भविष्यन्ति महीतले ॥ ७.१२४.१० ॥
Allí hablaron los dioses y los cāraṇas reunidos: tales asambleas en la tierra terminarán todas de este modo.
7.124.11
न च वै तादृशो व्यूह आसीत्कश्चिद्विशाम्पते ।
यादृग्जयद्रथवधे द्रोणेन विहितोऽभवत् ॥ ७.१२४.११ ॥
Y no, oh señor de los hombres, hubo jamás una formación de batalla como la que Droṇa dispuso en la muerte de Jayadratha.
7.124.12
उद्धृता पृथिवी नूनं युद्धहेतोः समागतैः ।
इति तत्र जनाश्चाहुर्दृष्टा तां जनसंसदम् ॥ ७.१२४.१२ ॥
Al ver aquella asamblea de gentes, los allí presentes dijeron: sin duda, los reunidos para la batalla han levantado la tierra.
7.124.13
चण्डवातविभिन्नानां समुद्राणामिव स्वनः ।
रणेऽभवद्बलौघानामन्योन्यमभिधावताम् ॥ ७.१२४.१३ ॥
Como el rugido de los océanos quebrados por vientos feroces, se alzó en el campo de batalla el estruendo de los ejércitos que se lanzaban unos contra otros.
7.124.14
पार्थिवानां समेतानां बहून्यासन्नरोत्तम ।
त्वद्बले प्राण्डवानां च सहस्राणि शतानि च ॥ ७.१२४.१४ ॥
¡Oh, mejor de los hombres! Había muchos miles y cientos de guerreros de los reyes reunidos, tanto en tu ejército como entre los Pāṇḍavas.
7.124.15
संरब्धानां प्रवीराणां समरे दृढकर्मणाम् ।
तत्रासीत्सुमहाशब्दस्तुमुलो रोमहर्षणः ॥ ७.१२४.१५ ॥
Allí surgió un clamor muy grande, tumultuoso y que erizaba los cabellos, de los valientes héroes de hechos firmes, enfurecidos en la batalla.
7.124.16
पाण्डवानां कुरूणां च गर्जतामितरेतरम् ।
क्ष्वेलाः किलकिलाशब्दास्तत्रासन्वै सहस्रशः ॥ ७.१२४.१६ ॥
Mientras los Pāṇḍava y los Kuru rugían unos contra otros, allí surgieron por miles gritos de desafío y clamores kilakila.
7.124.17
भेरीशब्दाश्च तुमुला बाणशब्दाश्च भारत ।
अन्योन्यं निघ्नतां चैव नराणां शुश्रुवे स्वनः ॥ ७.१२४.१७ ॥
¡Oh, Bhārata! Hubo el estruendo tumultuoso de los tambores y el silbido de las flechas, y se oyeron los gritos de los hombres que se golpeaban unos a otros.
7.124.18
अथाक्रन्दन्भीसमेनो धृष्टद्युम्नश्च मारिष ।
नकुलः सहदेवश्च धर्मराजश्च पाण्डवः ॥ ७.१२४.१८ ॥
Entonces, ¡oh venerable!, clamaron por Bhīṣma, Dhṛṣṭadyumna, Nakula, Sahadeva y Dharmarāja, el Pāṇḍava.
7.124.19
आगच्छत प्रहरत द्रुतं विपरिधावत ।
प्रविष्टावरिसेनां हि वीरौ माधवपाण्डवौ ॥ ७.१२४.१९ ॥
¡Venid, golpead rápido, corred de un lado a otro! Los dos héroes, Mādhava y el Pāṇḍava, han entrado en el ejército enemigo.
7.124.20
यथा सुखेन गच्छेतां जयद्रथवधं प्रति ।
तथा प्रकुरुत क्षिप्रमिति सैन्यान्यचोदयन् ॥ ७.१२४.२० ॥
Para que puedan avanzar con facilidad hacia la muerte de Jayadratha, hacedlo pronto de ese modo — así exhortó a las tropas.
7.124.21
तयोरभावे कुरवः कृतार्थाः स्युर्वयं जिताः ॥ ७.१२४.२१ ॥
En su ausencia, los kurus habrían cumplido su propósito, y nosotros habríamos sido derrotados.
7.124.22
यत्र यातौ महात्मानौ तूर्णं परपुरञ्जयौ ।
ते यूयं सहिता भूत्वा तूर्णमेव बलार्णवम्।
क्षोभयध्वं महावेगाः पवनः सागरं यथा ॥ ७.१२४.२२ ॥
Donde han ido rápidamente los dos magnánimos, conquistadores de ciudades enemigas, allí vosotros, unidos, agitad pronto ese océano de ejército, como el viento agita el mar, con gran ímpetu.
7.124.23
भीमसेनेन ते राजन्पाञ्चाल्येन च नोदिताः ।
आजघ्नुः कौरवान्सङ्ख्ये त्यक्त्वाऽसूनात्मनः प्रियान् ॥ ७.१२४.२३ ॥
Oh rey, impulsados por Bhīmasena y el Pāñcāla, golpearon a los Kauravas en la batalla, abandonando sus queridas vidas.
7.124.24
इच्छन्तो निधनं युद्धे शस्त्रैरुत्तमतेजसः ।
स्वर्गेप्सवो मित्रकार्ये नाभ्यनन्दन्त जीवितम् ॥ ७.१२४.२४ ॥
Deseando la muerte por las armas en la batalla, de esplendor supremo, buscando el cielo, por la causa de un amigo, no acogían su vida con gusto.
7.124.25
तथैव तावका राजन्प्रार्थयन्तो महद्यशः ।
आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा युद्धायैवावतस्थिरे ॥ ७.१२४.२५ ॥
Oh rey, del mismo modo tus guerreros, anhelando gran gloria, habiendo tomado una noble resolución en la batalla, se mantuvieron firmes para la batalla misma.
7.124.26
तस्मिन्सुतुमुले युद्धे वर्तमाने भयावहे ।
जित्वा सर्वाणि सैन्यानि प्रायात्सात्यकिरर्जुनं ॥ ७.१२४.२६ ॥
Mientras aquella batalla tumultuosa y terrible seguía su curso, habiendo vencido a todos los ejércitos, Sātyaki avanzó hacia Arjuna.
7.124.27
कवचानां प्रभास्तत्र सूर्यरश्मिविराजिताः ।
दृष्टीः सङ्ख्ये सैनिकानां प्रतिजघ्नुः समन्ततः।
ध्वजशस्त्रप्रतिहता लोकान्समवदीपयन् ॥ ७.१२४.२७ ॥
Allí el brillo de las armaduras, resplandeciendo con los rayos del sol, cegaba la vista de los soldados por todas partes en la batalla; golpeado por banderas y armas, iluminaba todos los mundos.
7.124.28
चण्डवातोद्धतान्मेघान्विकिरन्रश्मिमानिव ।
तथा तव महत्सैन्यं तद्व्यरोचत तापयन् ॥ ७.१२४.२८ ॥
Como el sol que dispersa las nubes levantadas por un viento feroz y resplandece, así tu gran ejército brilló abrasando.
7.124.29
सम्प्रहृष्टः स सहसा तव सैन्यार्णवं प्रति ।
लोलयन्सर्वतो गत्वा समुद्रं मकरो यथा ॥ ७.१२४.२९ ॥
Muy exaltado, se lanzó de repente hacia tu océano de ejército, agitándolo por todas partes como un monstruo marino revuelve el océano.
7.124.30
तत्र राजन्महानासीत्सङ्ग्रामो भीतिवर्धनः ।
पाण्डवस्य महाबाहो तावकानां च दारुणः ॥ ७.१२४.३० ॥
Allí, oh rey, se produjo una gran batalla que aumentaba el terror; oh de brazos poderosos, fue terrible entre los Pāṇḍavas y tus hombres.
7.124.31
रुद्रस्याक्रीडसङ्काशः संहारः सर्वदेहिनाम् ।
ततः शब्दो महानासीत्प्रायाद्यत्र धनञ्चयः ॥ ७.१२४.३१ ॥
Aquella destrucción era como el juego de Rudra, la ruina de todos los seres encarnados. Entonces surgió un gran estruendo allí donde marchó Dhanañjaya.
7.124.32
तत्र स्म कदनं घोरं वर्तते पाण्डुपूर्वज ।
अर्जुनस्य महाबाहोस्तावकानां च धन्विनाम् ॥ ७.१२४.३२ ॥
Allí, oh descendiente de Pāṇḍu, se desarrollaba una terrible matanza entre el de poderosos brazos Arjuna y tus arqueros.
7.124.33
मध्ये भारतसैन्यस्य माधवस्य महारणे ।
द्रोणस्यापि परैः सार्धं व्यूहद्वारे सुदारुणम् ॥ ७.१२४.३३ ॥
En medio del ejército de los Bhāratas, en la gran batalla con Mādhava, y también Droṇa luchó con los enemigos, de manera espantosa, a la entrada de la formación.
7.124.34
एवमेष क्षयो वृत्तः पृथिव्यां पृथिवीपते ।
क्रुद्धेऽर्जुने तथा द्रोणे सात्वते च महारथे ॥ ७.१२४.३४ ॥
Así ha ocurrido esta destrucción sobre la tierra, oh señor de la tierra, estando airados Arjuna, Droṇa y el gran auriga Sātvata.
7.124.35
तथा प्रयतमानानां पाण्डवानां महात्मनाम् ।
दुर्योधनो महाराजन्व्यगाहत महद्बलम् ॥ ७.१२४.३५ ॥
Asimismo, oh gran rey, Duryodhana se lanzó contra el gran ejército de los magnánimos Pāṇḍavas, que se esforzaban.
7.124.36
स सन्निपातस्तुमुलस्तेषां तस्य च भारत ।
अभवत्सर्वभूतानामभावकरणो महान् ॥ ७.१२४.३६ ॥
Aquel choque entre ellos y él, oh Bhārata, se volvió tumultuoso: un gran encuentro que causó la destrucción de todos los seres.
7.124.37
तथा यातेषु सैन्येषु तथा कृच्छ्रगतः स्वयम् ।
कच्चिद्दुर्योधनः सूत नाकार्षीत्पृष्ठतो रणम् ॥ ७.१२४.३७ ॥
Así, cuando los ejércitos habían avanzado y él mismo había caído en apuros, oh cochero, ¿no dio Duryodhana la espalda a la batalla?
7.124.38
एकस्य च बहूनां च सन्निपातो महाहवे ।
विशेषतो नरपतेर्विषमः प्रतिभाति मे ॥ ७.१२४.३८ ॥
En aquella gran batalla hubo el enfrentamiento de uno contra muchos, y para el rey en particular me parece desigual.
7.124.39
सोऽत्यन्तसुखसंवृद्धो लक्ष्म्या लोकस्य चेश्वरः ।
एको बहून्समासाद्य कच्चिन्नासीत्पराङ्मुखः ॥ ७.१२४.३९ ॥
¿No se volvió él, criado en gran bienestar y señor del mundo por la fortuna, de espaldas al enfrentarse solo a muchos?
7.124.40
राजन्सङ्ग्राममाश्चर्यं तव पुत्रस्य भारत ।
एकस्य बहुभिः सार्धं शृणुष्व गदतो मम ॥ ७.१२४.४० ॥
Oh rey, la batalla de tu hijo fue asombrosa, oh Bhārata. Escucha mientras te cuento la batalla de uno contra muchos.
7.124.41
दुर्योधनेन समरे पृतना पाण्डवी रणे ।
नलिनी द्वरिदेनेव समन्तात्प्रतिलोडिता ॥ ७.१२४.४१ ॥
En la batalla, Duryodhana agitó por todos lados el ejército pāṇḍava, como un elefante agita un estanque de lotos.
7.124.42
ततस्तां प्रहतां सेनां दृष्ट्वा पुत्रेण ते नृप ।
भीमसेनपुरोगास्तं पाञ्चालाः समुपाद्रुवन् ॥ ७.१२४.४२ ॥
Entonces, oh rey, al ver aquel ejército golpeado por tu hijo, los Pañcāla, guiados por Bhīmasena, se lanzaron contra él.
7.124.43
स भीमसेनं दशभिः शरैर्विव्याध पाण्डवम् ।
त्रिभिस्त्रिभिर्यमौ वीरौ धर्मराजं च सप्तभिः ॥ ७.१२४.४३ ॥
Hirió a Bhīmasena, el Pāṇḍava, con diez flechas, a los dos héroes gemelos con tres cada uno, y al rey Yudhiṣṭhira con siete.
7.124.44
विराटद्रुपदौ षद्भिः शतेन च शिखण्डिनम् ।
धृष्टद्युम्नं च विंशत्या द्रौपदेयांस्त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ७.१२४.४४ ॥
Hirió a Virāṭa y a Drupada con seis flechas cada uno, a Śikhaṇḍin con cien, a Dhṛṣṭadyumna con veinte y a los hijos de Draupadī con tres cada uno.
7.124.45
शतशश्चापरान्योधान्सद्विपांश्च रथान्रणे ।
शरैरवचकर्तोग्रैः क्रुद्धोऽन्तक इव प्रजाः ॥ ७.१२४.४५ ॥
En la batalla derribó a cientos de otros guerreros y carros junto con sus elefantes, con flechas feroces, como la Muerte airada que destruye a las criaturas.
7.124.46
न सन्दधद्विमुञ्चन्वा मण्डलीकृतकार्मुकः ।
अदृश्यत रिपून्निघ्नञ्छिक्षयाऽस्तबलेन च ॥ ७.१२४.४६ ॥
No se le veía colocar ni soltar una flecha, con el arco doblado en círculo, abatiendo a los enemigos con habilidad y el poder de sus armas.
7.124.47
तस्य तान्निघ्नतः शत्रून्हेमपृष्ठं महद्धनुः ।
अजस्रं मण्डलीभूतं ददृशुः समरे जनाः ॥ ७.१२४.४७ ॥
Mientras abatía a aquellos enemigos, la gente en la batalla vio su gran arco de dorso dorado girando sin cesar en círculo.
7.124.48
ततो युधिष्ठिरो राजा भल्लाभ्यामच्छिनद्धनुः ।
तव पुत्रस्य कौरव्य यतमानस्य संयुगे ॥ ७.१२४.४८ ॥
Entonces el rey Yudhiṣṭhira, con dos flechas bhalla, cortó el arco de tu hijo, oh Kaurava, mientras luchaba en la batalla.
7.124.49
विव्याध चैनं दशभिः सम्यगस्तैः शरोत्तमैः ।
वर्म चाशु समासाद्य ते भित्त्वा क्षितिमाविशन् ॥ ७.१२४.४९ ॥
Lo atravesó bien con diez flechas excelentes; alcanzando rápidamente su armadura, las flechas la perforaron y penetraron en la tierra.
7.124.50
ततः प्रमुदिताः पार्थाः परिवव्रुर्युधिष्ठिरम् ।
यथा वृत्रवधे देवाः पुरा शक्रं महर्षयः ॥ ७.१२४.५० ॥
Entonces los hijos de Pṛthā, llenos de alegría, rodearon a Yudhiṣṭhira, como en otros tiempos los dioses y los grandes sabios rodearon a Indra en la muerte de Vṛtra.
7.124.51
ततोऽन्यद्धनुरादाय तव पुत्रः प्रतापवान् ।
तिष्ठेतिष्ठेति राजानं ब्रुवन्पाण्डवमभ्ययात् ॥ ७.१२४.५१ ॥
Entonces tu hijo poderoso, tomando otro arco, se lanzó contra el rey pāṇḍava gritando: «¡Detente, detente!».
7.124.52
तमायान्तमभिप्रेक्ष्य तव पुत्रं महामृधे ।
प्रत्युद्ययुः समुदिताः पाञ्चाला जयगृद्धिनः ॥ ७.१२४.५२ ॥
Al ver a tu hijo acercarse en la gran batalla, los alegres pāñcālas, ansiosos de victoria, avanzaron a su encuentro.
7.124.53
तान्द्रोणः प्रतिजग्राह परीप्सन्युधि पाण्डवम् ।
चण्डवातोद्धुतान्मेघान्गिरिरम्बुमुचो यथा ॥ ७.१२४.५३ ॥
Droṇa, deseando proteger al pāṇḍava en la batalla, los recibió, como una montaña que suelta lluvia detiene las nubes arrastradas por un viento feroz.
7.124.54
तत्र राजन्महानासीत्सङ्ग्रामो रोमहर्षणः ।
पाण्डवानां महाबाहो तावकानां च संयुगे ॥ ७.१२४.५४ ॥
Allí, oh rey, surgió una gran batalla, espeluznante, entre los pāṇḍavas y tus hombres, oh de brazos poderosos.
7.124.55
रुद्रस्याक्रीडसदृशः संहारः सर्वदेहिनाम् ॥ ७.१२४.५५ ॥
Aquella destrucción era como un juego de Rudra, la ruina de todos los seres encarnados.
7.124.56
ततः शब्दो महानासीद्यातो येन धनञ्जयः ।
अतीव सर्वशब्देभ्यो रोमहर्षकरः प्रभो ॥ ७.१२४.५६ ॥
Entonces surgió un gran sonido emitido por Dhanañjaya, mucho más estremecedor que todos los demás sonidos, oh señor.
7.124.57
अर्जुनस्य महाबाहो तावकानां च धन्विनाम् ।
मध्ये भारतसैन्यस्य माधवस्य महारणे।
द्रोणस्यापि परैः सार्धं व्यूहद्वारे महारणे ॥ ७.१२४.५७ ॥
Oh tú de brazos poderosos, en medio del ejército de los Bhāratas, entre Arjuna y tus arqueros, en la gran batalla con Mādhava; y también Droṇa, con los enemigos, en la puerta de la formación, en la gran batalla.
7.124.58
एवमेष क्षयो वृत्तः पृथिव्यां पृथिवीपते ।
क्रुद्धेऽर्जुने तथा द्रोणे सात्वते च महारथे ॥ ७.१२४.५८ ॥
Así, oh señor de la tierra, sucedió esta destrucción sobre la tierra, cuando Arjuna, Droṇa y el gran guerrero de carro Sātvata se enfurecieron.